חכמה ובינה מולידים מדותע"י דעת.
קאטאלאג: TANYA ENGLISH ג נומ׳ 9 פאקעט גייד ז׳ 73 ענגליש 48 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויף תניא פרק ג ערקלערט דער משגיח ווי אזוי חכמה און בינה געבוירן אהבת השם און יראת השם, און אז דער דעת, א טיפע און לאנגע התבוננות, מאכט די מדות אמת'דיג און באשטענדיג.
דער משגיח עפנט מיט די וואכן פון ספירה, ווען מ'איז מתקן די מדות, ווייל מדות טובות זענען דער תנאי פאר תורה. דערנאך לערנט ער תניא פרק ג: די נפש האט שכל, חכמה בינה ודעת, און מדות, און דער שכל איז דער טאטע און די מאמע פון די מדות; דער דעת איז די בריק וואס הערשט איבער זיי. א שיסל קיכלעך און א קלוגער קטן וואס איז נאך נישט קיין בר דעת זענען די משלים. חכמה איז דער בליץ פון א נייעם געדאנק, בינה בויט אים אויס ווי ציגל. ווען מ'טראכט אין גדולת השם, ווערט קודם געבוירן יראה, א בושה פאר זיין גרויסקייט, און ערשט נאכדעם אמת'ע אהבה, דער דורשט פון דער נפש צו זיך דבק זיין. א הוספה וועגן שכם און דינה ערקלערט די פייערדיגע לשונות פון אהבה. צום סוף איז דעת א שטארקע און לאנגע התבוננות; אן דעם זענען אהבה און יראה נאר דמיונות שוא. ער שליסט מיט דעם טיהור המדות אין ספירה.
ענינים: די צוויי נפשות (תניא פרקים א-ח) · די ספירות · אהבת השם און דביקות · יראת שמים
סדר השיעור
-
0:00 ספירה, מדות, און דער לשון פון פרק ג
דער משגיח ערקלערט אז מ'איז מתקן די מדות אין ספירה ווייל זיי זענען דער תנאי פאר תורה, און יעדער פרק פון פרקי אבות געהערט צו דער מדה פון יענער וואך. דערנאך לערנט ער תניא פרק ג: די נפש איז צעטיילט אין שכל, חכמה בינה ודעת, און מדות וואס ווערן געבוירן פונעם שכל.
-
4:08 דעת איז די בריק: קיכלעך און א קטן שטייט אינעם קאטאלאג
חכמה און בינה געבוירן די מדות, און דער דעת איז די בריק וואס פארבינדט זיי. מיט א שיסל קיכלעך ווייזט דער משגיח ווי דאס פארשטאנד ברענגט א תאוה, און ווי דער דעת, אחריות, האלט זי אין צוים; א קטן קען זיין א גאון, אבער ער איז נאך נישט קיין בר דעת.
-
8:30 חכמה איז א בליץ, בינה איז א בנין שטייט אינעם קאטאלאג
אין עבודת השם ווערט פון זען און טראכטן אין גדולת השם געבוירן אהבה אדער יראה. דער משגיח ערקלערט אז דער שכל איז דער כח וואס ברענגט ארויס מחשבה: חכמה, כח מה, איז א פלוצלינגער בליץ פון השם יתברך, און בינה, פון בנין, בויט אים אויס ציגל נאך ציגל.
-
13:52 ברכת יוצר: קודם יראה, דערנאך אהבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט דאס געבורט פון די מדות אין דאווענען: אין ברכת יוצר טראכט מען אין דער גדולה פון דער בריאה און מ'ברענגט ארויס יראה, און אין אהבה רבה וועקט די גרויסע אהבה פון השם יתברך צו כלל ישראל אן אהבה צוריק, ביז מסירות נפש אין קריאת שמע. דערצו דארף מען טראכטן טיף, נישט דורכלויפן די ווערטער.
-
18:06 פארוואס יראה מוז קומען פאר אהבה שטייט אינעם קאטאלאג
הגם אהבה איז די העכערע מדה, קען אמת'ע אהבה נאר קומען נאך יראה. יראה איז אין דער בחירה פונעם מענטש, אהבה נישט, ווי דער משל פון שפינאט ווייזט; ווען א מענטש האט יראה, גיט אים השם יתברך אהבה, די עבודת מתנה. דער משגיח ברענגט דעם מגיד'ס ווערטער וועגן דרכו של איש, און א גמרא אז יראה פריער איז א סימן יפה.
-
23:40 יראה עילאה איז א בושה פאר גדולה שטייט אינעם קאטאלאג
דער תניא הייבט אן מיט יראה עילאה פון גדולת השם, נישט מיט יראת העונש. דער משגיח גלייכט עס צו ווי אלע שטייען אויף ווען א פרעזידענט קומט אריין, און ער ברענגט די גמרא אז יראה איז בושה, און דעם פשט אז בראשית איז ירא בשת. נאך דער יראה ווערט דאס הארץ אנגעצונדן מיט אהבה.
-
27:28 די לשונות פון אהבה ביי שכם און דינה
די פיר לשונות פון אהבה אינעם תניא געפינט מען אין דער פרשה פון שכם און דינה. דער משגיח ערקלערט אז אין שכם זענען געווען ניצוצות פון קדושה: ער און דינה זענען געקומען אין גלגול אלס זמרי און כזבי און שפעטער אלס רבי עקיבא און זיין ווייב, און זייער טאכטער איז געווארן אסנת, יוסף'ס ווייב. די שטארקע לשונות פון אהבה קומען פון די ניצוצות וואס ריסן זיך ארויס פון דער קליפה.
-
36:10 אהבה איז דער דורשט פון דער נפש שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק צום תניא זאגט דער משגיח אז יעדער איד וואס פארבינדט זיין חכמה און בינה קען קומען צו א ברענענדיגע אהבה צו השם יתברך, כלות הנפש, ווי א דורשטיגער אין מדבר וואס זעט וואסער. דאס פייער אין הארץ דארשט נאך דעם וואסער פון חכמה, די נקודה פון אלקות אין דער נפש; די אנדערע מדות זענען צווייגן פון אהבה און יראה.
-
40:43 דעת: א שטארקע און לאנגע התבוננות שטייט אינעם קאטאלאג
דעת, פון ידע, מיינט פארבינדן: כדי צו געבוירן מוז מען צוקלעפן דעם מוח מיט כח און לאנג אין גדולת השם, אנדערש זענען די אהבה און יראה נאר דמיונות שוא. דער דעת איז דער קיום פון די מדות. דער משגיח שליסט מיט טיהור המדות אין ספירה, און גלייכט די לעצטע וואכן צו ריינמאכן זילבער ביז עס ווערט סטערלינג.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ספירה, מדות, און דער לשון פון פרק ג
דער משגיח דערמאנט אז אין די וואכן פון ספירה איז מען מתקן די זיבן מדות. רבי חיים וויטאל פרעגט פארוואס די תורה רעדט פון מצוות און נישט פון מדות, און ענטפערט אז מדות זענען דער תנאי: ווער ס'קומט אין דער ישיבה פון תורה האט שוין געענדיגט די ישיבה פון מדות. דערפאר לערנט מען פרקי אבות אין ספירה, יעדער פרק לויט דער מדה פון יענער וואך. א,ב
דעת איז די בריק
חכמה און בינה, דער טאטע און די מאמע, געבוירן חסד און גבורה, אהבת השם און יראת השם, און דער דעת איז די בריק וואס פארבינדט דעם שכל מיט די מדות. א מענטש זעט א שיסל קיכלעך: דאס וויסן און פארשטיין וואס זיי מיינען פאר אים געבוירט א חשק צו עסן, א מדה וואס אפילו א בהמה האט. דעת איז אחריות, וואס שטעלט אים אפ נאך עטליכע קיכלעך און נישט נאך דרייסיג.
דערפאר איז א קטן, אפילו א גאון, נישט קיין בר דעת: ס'איז נאך נישטא וואס זאל לאזן זיין שכל הערשן איבער זיינע מדות.
חכמה איז א בליץ, בינה איז א בנין
אין עבודת השם, ווען א מענטש זעט גדולת השם, דאס איז חכמה, און טראכט אריין דערין, דאס איז בינה, געבוירט ער אהבה אדער יראה. דער שכל, ערקלערט דער משגיח, איז נישט דאס טראכטן אליין, נאר דער כח אין מוח וואס ברענגט ארויס מחשבה.
חכמה איז כח מה, עפעס וואס מ'קען נאך נישט אנטאפן: ווען מ'קווענקלט זיך אין א סוגיא, קומט פלוצלינג ווי א בליץ א נייער געדאנק פון השם יתברך, כמעט ווי נבואה. בינה, פון בנין, נעמט דעם ערשטן ציגל און לייגט צו ציגל צו ציגל, ביז ס'ווערט א גאנצער פשט וואס פארענטפערט אלע קשיות.
ברכת יוצר: קודם יראה, דערנאך אהבה
דאס דאווענען ווייזט דאס געבורט. אין ברכת יוצר טראכט מען אין דער ערהויבענער בריאה און מ'ברענגט ארויס יראה; דערנאך, ווען מ'טראכט פון דער גרויסער אהבה פון השם יתברך צו כלל ישראל, וועקט זיך אויף אן אהבה צוריק, כמים הפנים לפנים. מיט יראה און אהבה קען מען זאגן קריאת שמע מיט מסירות נפש. אבער דאס פאדערט א טיפע מחשבה, נישט דורכלויפן די ווערטער, וויאזוי השם יתברך איז ממלא און סובב אלע עולמות. ד
פארוואס יראה מוז קומען פריער
לפי חשיבות איז אהבה גרעסער, אבער כדי צו קריגן זיי קומט אמת'ע אהבה נאר נאך יראה. קיינער קען נישט באשליסן ליב צו האבן השם יתברך, אזוי ווי מ'קען נישט באשליסן ליב צו האבן שפינאט; יראה אבער איז אין דער בחירה, ווי ווען איינער ווייסט נישט וואספארא ברכה צו מאכן און האלט זיך אפ פון עסן. האט ער יראה, ענטפערט השם יתברך מיט אהבה.
יראה עילאה איז א בושה
דער תניא הייבט נישט אן מיט יראת העונש, וואס איז נאר א טרעפ, נאר מיט יראה פון גדולת השם, ווי אלע שטייען אויף ווען א פרעזידענט קומט אריין, הגם ער וועט קיינעם נישט שלאגן. די גמרא זאגט אז אזא יראה איז בושה, און בראשית ווערט געטייטשט ירא בשת: א קליינע בריאה שעמט זיך צו גיין קעגן אזא גרויסן מלך. נאך דער יראה, זאגט דער תניא, ברענט דאס הארץ מיט אהבה ווי פלאמען פייער. ז,ח
די לשונות פון אהבה ביי שכם און דינה
די פיר לשונות פון בענקשאפט אינעם תניא שטייען אין דער פרשה פון שכם און דינה, און א מדרש זאגט אז מ'דארף זיי נוצן פאר עבודת השם. דער משגיח רירט אן פארוואס, ווי איינער וואס שפרינגט איבער פלאמען: שכם איז געקומען אין גלגול אלס זמרי און דינה אלס כזבי, און שפעטער אלס רבי עקיבא און די ווייב פון טורנוסרופוס וואס ער האט חתונה געהאט. דער זוהר זאגט אז אין שכם איז געווען א ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון. ט,י,כ,ל
אזא משיכה ווייזט אויף א זיווג פון הימל; ווי דער פסוק רמזט, זענען זיי שוין יחד געווען פאר'ן געבוירן ווערן, און די חתונה איז א צוריק פאראייניגן. אין שכם איז אויך געווען א ניצוץ פון משיח בן יוסף: דינה האט אים געבוירן א טאכטער, וואס יעקב האט באהאלטן אין א סנה מיט א קייטל; מלאכים האבן זי געבראכט צו פוטיפרע, און זי איז געווארן אסנת, יוסף'ס ווייב. שכם אליין איז געווען יוסף'ס חלק. מ,נ,ס,ע,פ
די לשונות זענען אזוי שטארק ווייל שכם איז געווען א קליפה מיט ניצוצות פון קדושה וואס האבן זיך געריסן ארויס, ווי א פויגל וואס רייסט זיך ארויס פון א פאלע.
אהבה איז דער דורשט פון דער נפש
יעדער איד, אפילו א גשמי'דיגער, וואס פארבינדט זיין חכמה און בינה, וועט ברענען מיט אהבה צו השם יתברך, כלות הנפש, די נפש איז גרייט ארויסצוגיין, ווי א דורשטיגער אין מדבר וואס זעט וואסער. לויט דעם עץ חיים ערקלערט דער משגיח אז דורשט קומט פון יסוד האש אין הארץ, און חכמה איז דאס וואסער; די אהבה בענקט זיך צוריק צו דער נקודה פון אלקות אין דער נפש. די אנדערע מדות זענען צווייגן פון אהבה און יראה. צ,ק,ר
דעת: א שטארקע און לאנגע התבוננות
דעת, פון ידע, מיינט פאראייניגן. מיט א ביסל חכמה און בינה געבוירט מען נישט; מ'מוז אריינקלאפן די מחשבה אין גדולת השם ווי א נאגל, סיי שטארק און סיי לאנג. א קלוגער וואס כאפט די גדולה האט נאך נישט גענוג געטון. ש,ת
מראי מקומות
תורה
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
- א Sha'arei Kedushah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:29
- ג לכאורה Tanya ch. 3 מפתח אינעם אויסשרייב: 3:06
- ה Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:44
- ז לכאורה Tanya ch. 3 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:14
- ת לכאורה Tanya ch. 3 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49, 42:55
- אא לכאורה Tanya ch. 6 מפתח אינעם אויסשרייב: 45:23
אנדערע
עיקרי הדברים
- 4:08 חכמה און בינה זענען דער טאטע און די מאמע פון די מדות, און דער דעת איז די בריק וואס פארבינדט דעם שכל מיט די מדות און הערשט איבער זיי.
- 11:29 חכמה איז א פלוצלינגער בליץ פון א נייעם געדאנק וואס מ'ווייסט נישט פון וואנעט ער קומט; בינה בויט אויף אים געדאנק נאך געדאנק ביז ס'שטייט א גאנצער בנין.
- 18:46 הגם אהבה איז העכער ווי יראה, קען מען זיי נאר קריגן אז די יראה קומט פריער; אמת'ע אהבה קומט נאכדעם ווי א מתנה פון השם יתברך.
- 26:06 אמת'ע יראה איז נישט קיין מורא פאר עונש, נאר א בושה פאר דער גדולה פון השם יתברך, אז אזא קליינע בריאה זאל גיין קעגן זיין רצון.
- 37:23 אהבה איז די בענקשאפט פון דער נפש זיך דבק צו זיין אין השם יתברך, ווי דאס פייער אין הארץ וואס דארשט נאך דעם וואסער פון חכמה.
- 41:00 דעת איז א שטארקע און לאנגע התבוננות אין גדולת השם; אן דעם זענען אהבה און יראה נאר דמיונות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:29 פארוואס לייגט די תורה אזוי ווייניג דגש אויף מדות, נאר אויף מצוות?
תירוץ: 0:47 ווייל מדות זענען דער תנאי; ווער ס'קומט צו תורה ווערט אנגענומען אז ער האט זיי שוין.
-
קשיא: 18:17 אויב אהבה איז גרעסער ווי יראה, פארוואס שטעלט דאס דאווענען, און דער תניא, יראה פריער?
תירוץ: 18:46 לפי חשיבות איז אהבה העכער, אבער כדי צו קריגן זיי קען אמת'ע אהבה נאר קומען נאך יראה.
-
קשיא: 34:04 פארוואס נוצט די פרשה פון שכם אזעלכע שטארקע לשונות פון אהבה, וואס מ'געפינט נישט ערגעץ אנדערש?
תירוץ: 34:34 שכם איז געווען א קליפה מיט ניצוצות פון קדושה, און די ניצוצות האבן געדארפט א גרויסן כח זיך ארויסצורייסן און צוריקגיין צו זייער שורש.
-
קשיא: 43:42 פארוואס רופט דער תניא אהבה אן דעת דמיונות שוא און נישט שקר?
תירוץ: 44:01 שוא מיינט אז ס'איז דא עפעס, נאר ס'טויג נישט; שפעטער זאגט ער אז ס'איז עפעס ווערט.
מעשיות
-
32:08 דינה'ס טאכטער ווערט אסנת
דער משגיח דערציילט, לויט פרקי דרבי אליעזר, תרגום יונתן און דעת זקנים, אז דינה האט געהאט א טאכטער פון שכם. די שבטים זענען נישט געווען צופרידן מיט דעם קינד און געוואלט עס הרגענען, האט יעקב עס אוועקגעטראגן, אוועקגעלייגט אין א קליינעם סנה און איר אנגעהאנגען א קייטל אויפן האלדז, אז דער וואס טראגט עס איז פון יעקב'ס קינדער. מלאכים האבן זי געטראגן קיין מצרים, דארט האט זי אויפגענומען פוטיפרע; דאס איז אסנת, אנגערופן נאכן סנה, און יוסף האט זי חתונה געהאט.
אין דער מעשה: שכם בן חמור, יעקב אבינו, יוסף הצדיק, דינה, אסנת, פוטיפר, דער מלאך מיכאל, דער מלאך גבריאל, פוטיפר'ס ווייב, אפרים, מנשה, פוטי פרע
געדאנקען
- 0:37 די תורה לייגט נישט קיין דגש אויף מדות ווייל מדות טובות זענען דער תנאי צום אריינקומען: ווער ס'קומט אריין אין דער ישיבה פון תורה, ווערט אנגענומען אז ער האט שוין געענדיגט די ישיבה פון מדות.
- 6:54 דעת איז אחריות: א קטן קען לערנען בעסער ווי גרויסע, און פונדעסטוועגן איז ער נישט קיין בר דעת, ווייל ס'איז נאך נישטא קיין בריק וואס זאל לאזן זיין שכל הערשן איבער זיינע מדות.
- 20:34 אהבה קען מען נישט באפעלן, אזוי ווי א מענטש קען נישט באשליסן אז ער וועט ליב האבן שפינאט, אבער יראה איז אין זיין בחירה; דערפאר איז יראה די עבודת עבודה וואס מ'ארבעט אויף איר, און אהבה די עבודת מתנה וואס השם יתברך גיט צוריק.
- 34:34 די שטארקייט פון די לשונות פון אהבה ביי שכם ווייזט אויף א ניצוץ פון קדושה וואס ריסט זיך ארויס פון דער קליפה, ווי א פויגל וואס רייסט זיך מיט אלע כחות ארויס פון א פאלע.
- 38:53 די אהבה וואס ווערט געבוירן פון בינה איז דאס פייער אין הארץ וואס דארשט נאך וואסער, און דאס וואסער איז חכמה, די נקודה פון אלקות אין דער נפש: די אהבה בענקט זיך אומצוקערן צו איר אייגענעם מקור.
- 43:39 דער תניא רופט אהבה אן דעת דמיונות שוא, נישט שקר: שוא מיינט אז ס'איז דא עפעס, נאר ס'טויג נישט, און אין די שפעטערע פרקים זאגט ער אז ס'איז יא עפעס ווערט.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 16:50 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט דורכלויפן ברכת יוצר אין איין רגע; מ'דארף טראכטן אין דעם וואס מ'זאגט וועגן גדולת השם.
- 21:05 לויט דעם משגיח דארף א מענטש ארבעטן אויף יראה, וואס איז אין זיין בחירה, דורך זיך אפהאלטן פון וואס די תורה פארבאט, און דערנאך גיט השם יתברך אהבה.
- 45:17 דער משגיח זאגט אז די וואכן פון ספירה זענען כדי צו רייניגן די מדות אויף שבועות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אסנת, דינה, דער בעל התניא, דער מעזריטשער מגיד, זמרי בן סלוא, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, כזבי בת צור, פוטי פרע, רבי חיים ויטאל, רבי חנינא בן תרדיון, רבי עקיבא, שכם בן חמור
ערכים אהבת השם, בושה, בינה, דעת, חכמה, יראת שמים, מדות, ניצוצות, ספירת העומר, עבודת מתנה, קליפה, רבונו של עולם