bachurim BHB
קאטאלאג: Y 05 Current בהר בחקתי נומ׳ 16 תשע"ג (2012–13) אידיש 39 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז כשר'ע מאכלים קומען פון קליפת נוגה און עס געפינען זיך אין זיי ניצוצות און חלקי נשמות וואס א איד הייבט אויף ווען ער עסט ערליך מיט א ברכה, און פונעם ערשטן פרק תניא שטעלט ער אפ דעם חילוק צווישן די גוטע מידות פון א איד, וואס קענען זיין לשם שמים, און דעם חסד פון די אומות, וואס זיי טוען פאר זייער אייגענעם כבוד.
דער משגיח חזר'ט איבער אז אנטקעגן דער קדושה זענען פארהאן פיר קליפות: דריי קליפות הטמאות וואס מ'קען נישט מהפך זיין, און קליפת נוגה וואס מ'קען מהפך זיין לטוב. דאס בלוט און די מידות פון א איד קומען פון נוגה, און ביי א גוי פון די דריי קליפות הטמאות; אזוי אויך קומען מאכלות אסורות פון די קליפות הטמאות און כשר'ע מאכלים פון נוגה. א איד וואס עסט ווי א איד, מיט א ברכה, רואיג און לשם שמים, הייבט אויף דאס עסן. ער דערציילט ווי דער ישמח משה האט אמאל געגעסן א שמאטע אן צו מערקן, ער ערקלערט די ניצוצות און נשמות וואס זענען באהאלטן אין מאכלים, פארוואס פיש דארף נישט קיין שחיטה, און אז מ'דאנקט השם יתברך פארן גוטן טעם איז דאס אליין א ברכה. נאך א מעשה מיט א יונגן צדיק וואס האט פארקויפט בראנפן, מוטשעט ער די בחורים צו מאכן ברכות מיטן טייטש, ער ווארנט וועגן מאכלות אסורות, און ער ענדיגט מיטן ערשטן פרק תניא וועגן דעם מקור פון די גוטע מידות פון א איד און דעם חסד פון די אומות וואס זיי טוען פאר זיך אליין.
ענינים: כשרות און קדושת האכילה · עבודה בגשמיות · קדושה און קליפה
סדר השיעור
-
0:00 קליפת נוגה און עסן ווי א איד
דער משגיח חזר'ט איבער די פיר קליפות: דריי קליפות הטמאות וואס מ'קען נישט מהפך זיין, און נוגה וואס מ'קען יא. דאס בלוט און די מידות פון א איד און אלע כשר'ע מאכלים קומען פון נוגה, און מאכלות אסורות פון די קליפות הטמאות; א איד וואס עסט מיט א ברכה, רואיג און לשם שמים, הייבט אויף זיין עסן.
-
5:20 דער ישמח משה'ס וועטשערע מעשה
דער משגיח זאגט אז ס'איז גוט צו זען ווי א צדיק עסט, ווייל די גרעסטע צדיקים ווייסן אפילו נישט ווען זיי עסן. ער דערציילט ווי דער ישמח משה, וואס האט געדארפט אליין נעמען וועטשערע, האט געגעסן זייף-וואסער מיט א שמאטע און געמיינט אז ס'איז פלייש, ווייל ער איז געווען פארטיפט אין הויכע כוונות.
-
8:53 ניצוצות און נשמות אין עסן; פיש און פלייש
דער משגיח ערקלערט אז זינט שבירת הכלים זענען ניצוצות פון קדושה און אפילו נשמות צעשפרייט אין אלעס, און א ברכה ווי בורא נפשות גיט זיי זייער תיקון. נשמות פון צדיקים מיט א קליינעם פגם גייען אריין אין פיש, דערפאר דארף פיש נישט קיין שחיטה און קיין מליחה, און פלייש דארף שחיטה, ארויסנעמען חלבים און אדערן, און זאלצן, ביז עס בלייבט נאר נוגה.
-
13:32 עסן לשם שמים און די מתנה פון טעם
דער משגיח זאגט אז נישט יעדער קען עסן ווי דער ישמח משה; די פשוט'ע מדריגה איז עסן לשם שמים כדי צו בלייבן געזונט, נישט איבערעסן און נישט צופיל צוקער. דער רבונו של עולם האט געקענט באשאפן אז א מענטש זאל עסן גאזאלין ווי אן אויטאמאביל, אבער ער האט געגעבן אין עסן טעם און פארבן, ווי דער משגיח זעט ביי א פרוכט-געשעפט; דאנקען אים דערפאר איז אליין א ברכה, און דאס איז דער טייטש פון בחן ובחסד.
-
19:27 ערליך עסן און השגחה פרטית אין עסן
דער משגיח שילדערט ווי א ערליכער איד עסט: געזונטע מאכלים, א ביסל מער אום שבת אדער ביי א שמחה, א שטיקל מזונות מיט קאווע ווען מ'איז שוואך, אבער נישט קיין קעיק נאר ווייל עס שמעקט. בהשגחה פרטית האט יעדער חלק, א האלבער עפל וואס מ'טיילט מיט א חבר אדער א פלאש וויין לכבוד שבת, נשמות וואס זענען שייך צו דעם וואס עסט עס, און זיי ווארטן אויף זיין ברכה פריער און נאכדעם.
-
24:07 דער בראנפן-הענדלער און א ווארט צו בחורים מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווארנט אז עסן אן טראכטן ברענגט א ירידה אנשטאט אן עליה, און ער דערציילט פון א גרויסן צדיק וואס האט אין זיינע יונגע יארן פארקויפט בראנפן, און האט געזאגט פאר א קונה וואס האט געטרונקען אן א ברכה אז היינט איז זיין טאטנ'ס יארצייט. דערנאך זאגט ער פאר די בחורים אז זיי דארפן נישט עסן ווי דער ישמח משה, נאר עסן ווי אידן: א ברכה מיטן טייטש, וויסן אז דער טעם קומט פונעם רבונו של עולם, און א ברכה אחרונה.
-
27:47 מאכלות אסורות און דער חסד פון די אומות
דער משגיח ערקלערט אז א שטיקל טריפה קענדי ברענגט אריין די קליפות הטמאות אין גוף און ווערט א חלק דערפון, און אין דעם איז עס ערגער אפילו ווי חילול שבת, דערפאר דארף מען זייער אכטונג געבן אויף כשרות. דערנאך שטעלט ער אפ די צדקה פון א גוי, וואס ער גיט פאר פרסום אדער פון נאטירלעכער רחמנות, אנטקעגן די צדקה פון א איד, וואס טיף אין הארצן איז זי פארן רבונו של עולם.
-
33:12 תניא פרק א: די גוטע מידות פון א איד
דער משגיח לערנט דעם ערשטן פרק תניא און ערקלערט אז די נאטירלעכע רחמנות און חסד פון א איד קומען פונעם גוף און פון קליפת נוגה, וואס איז דער סוד פון עץ הדעת טוב ורע; ער דערציילט אז אדם הראשון האט געדארפט ווארטן און מאכן וויין אויף קידוש. די גוטע מעשים פון די אומות, לויטן עץ חיים און די גמרא אויף "חסד לאמים חטאת", טוען זיי פאר זייער אייגענעם כבוד, און דאס האט זיך אריינגעכאפט אויך ביי אידן ביים זאמלען געלט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
קליפת נוגה און עסן ווי א איד
דער משגיח חזר'ט איבער אז אנטקעגן דער קדושה שטייען פיר קליפות: דריי קליפות הטמאות וואס מ'קען נישט מהפך זיין לטוב, און די פערטע, קליפת נוגה, וואס מ'קען יא. דאס בלוט און די מידות פון א גוי קומען פון די דריי קליפות הטמאות, און ביי א איד פון נוגה. אזוי אויך קומען נבילות, טריפות, ערלה און יין נסך פון די קליפות הטמאות, און כשר'ע פלייש, פירות און גרינסן פון נוגה.
ממילא, א איד וואס עסט ווי א איד דארף עסן איז מהפך זיין עסן לטוב: מיט א ברכה, רואיג און נישט ווי א חיה, און לשם שמים, כדי צו זיין געזונט און קענען לערנען, דאווענען און טאן מצוות.
דער ישמח משה'ס וועטשערע
אין עסן זענען פארהאן אסאך מדריגות, זאגט דער משגיח, און די גרעסטע צדיקים ווייסן אפילו נישט ווען זיי עסן. אמאל האט דער ישמח משה געדארפט אליין נעמען וועטשערע, און אנשטאט פלייש מיט זופ האט ער זיך אנגעגאסן דאס זייף-וואסער מיט דער שמאטע און עס געגעסן. ווען די רביצין האט געפרעגט, האט ער געענטפערט אז דאס פלייש איז געווען א ביסל קאלט. ער איז געווען פארטיפט אין הויכע כוונות, נישט אינעם עסן.
ניצוצות און נשמות אין עסן
דער משגיח ערקלערט אז דורך שבירת הכלים ביי בריאת העולם זענען ניצוצות פון קדושה, און אמאל נשמות, צעשפרייט געווארן אין אלעס; א נשמה קען זיין אין אן עפל. ווען א איד מאכט ערליך די ברכה, באקומט די נשמה איר תיקון און גייט אריין אין גן עדן, און "נפשות" אין בורא נפשות מיינט די נשמות.
נשמות פון צדיקים מיט א קליינעם פגם גייען אריין אין פיש, דערפאר מעג מען פיש עסן באלד ווען מ'נעמט עס ארויס פון וואסער, אבער פלייש דארף א גרויסן תיקון: שחיטה, ארויסנעמען חלבים און אדערן, און זאלצן, ביז ס'בלייבט נאר נוגה. אן עוף, וואס איז עדלער ווי אן אקס, דארף נאר איין סימן. דערפאר פלעגן צדיקים עסן פיש שבת, א צייט צו מעלה זיין ניצוצות.
עסן לשם שמים און די מתנה פון טעם
נישט יעדער קען עסן ווי דער ישמח משה, זאגט דער משגיח; די פשוט'ע מדריגה איז עסן לשם שמים, כדי צו זיין געזונט. אזא איד וועט נישט איבערעסן און זיך נישט אנשטאפן מיט פעטס און צוקער וואס מאכן קראנק. ווען דאס עסן האט א גוטן טעם דאנקט ער דעם רבונו של עולם, און דאס דאנקען אליין איז א ברכה אינמיטן עסן.
יעדע זאך וואס רירט זיך דארף ענערגיע, און אן אויטאמאביל גייט מיט גאזאלין; דער רבונו של עולם האט געקענט באשאפן אז א מענטש זאל אויך דארפן גאזאלין. אנשטאט דעם, ווי דער משגיח זעט ביי א פרוכט-געשעפט מיט צענדליגער פירות אין אלע פארבן און טעמים, גיט ער עסן מיט חן, און דערויף מאכט מען די ברכה "בחן ובחסד". ז
השגחה פרטית אין עסן
א ערליכער איד, זאגט דער משגיח, עסט געזונטע זאכן, נישט קיין נאש פול מיט פעטס. ער נעמט א ביסל מער אום שבת אדער ביי א שמחה, אדער א שטיקל קעיק מיט קאווע ווען ער איז שוואך פון לערנען, אבער נישט קיין קעיק נאר ווייל עס שמעקט.
וועלכער חלק קומט צו וועמען איז בהשגחה פרטית: די האלבע עפל וואס א חבר באקומט, אדער א פלאש וויין לכבוד שבת, האט נשמות וואס זענען שייך צו אים, און זיי ווארטן ביז א איד מאכט א ברכה, עסט ערליך און מאכט א ברכה אחרונה.
דער בראנפן-הענדלער און א ווארט צו בחורים
ווען מ'עסט אן טראכטן, האבן די נשמות א ירידה אנשטאט אן עליה. א צדיק וואס האט אין זיינע יונגע יארן פארקויפט בראנפן האט געפרעגט א קונה וואס האט געטרונקען אן א ברכה ווען זיין טאטנ'ס יארצייט איז: ס'איז געווען יענעם טאג, און אנשטאט אן עליה איז געווען א גרויסע ירידה.
בחורים דארפן נישט עסן ווי דער ישמח משה, נאר עסן ווי אידן: א ברכה מיטן טייטש, וויסן אז דער טעם קומט פונעם רבונו של עולם, און א ברכה אחרונה.
מאכלות אסורות און דער חסד פון די אומות
א טריפה'נע קענדי, ערקלערט דער משגיח, ברענגט אריין די קליפות הטמאות אין גוף. אין דעם איז עס ערגער ווי חילול שבת, וואס ווערט נישט קיין חלק פונעם מענטש, אבער מאכלות אסורות ווערן זיינע ביינער, מוסקלען און מוח. דערפאר דארף מען בפרט אכטונג געבן אויף כשרות.
די מידות פון א גוי קומען פון די קליפות הטמאות, ממילא גיט ער אפילו צדקה פאר א טאוול אדער די צייטונג, אדער פון נאטירלעכער רחמנות, כדי א בעטלער זאל אים נישט צעשטערן דעם גוטן מוד. א איד גיט אויך מיט רחמנות, אבער טיף אין הארצן פארן רבונו של עולם.
תניא פרק א: די גוטע מידות פון א איד
דער משגיח לערנט אין תניא פרק א אז די נאטירלעכע רחמנות און חסד פון א איד, ווי די גמרא אין יבמות זאגט אויף די קינדער פון אברהם, קומען פונעם גוף און פון קליפת נוגה, וואס האט אין זיך טוב, דער סוד פון עץ הדעת טוב ורע. אדם הראשון האט געזאלט עסן די טרויבן אלס וויין פאר קידוש שבת; וואס ער האט געגעסן פרייטאג, ווי ערלה, האט געברענגט דאס רע. א,ב,ו
די אומות קומען פון קליפות הטמאות אן קיין טוב; דער עץ חיים זאגט אז זייערע גוטע מעשים טוען זיי פאר זיך, און די גמרא אין בבא בתרא אויפן פסוק "חסד לאמים חטאת" (משלי יד, לד) זאגט אז זיי זוכן כבוד. דאס האט זיך אריינגעכאפט ביים זאמלען געלט ביי אידן, מיט דינערס און טאוולען; א ערליכער איד לאכט פונעם כבוד, וואס געהערט פארן רבונו של עולם. ג,ד,ה
מראי מקומות
כתובים
תלמוד בבלי
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:30 אנטקעגן דער קדושה שטייען דריי קליפות הטמאות וואס מ'קען נישט מהפך זיין, און קליפת נוגה וואס מ'קען מהפך זיין לטוב; דאס בלוט און די מידות פון א איד, און אלע כשר'ע מאכלים, קומען פון נוגה.
- 3:09 א איד וואס עסט ווי א איד דארף עסן, מיט א ברכה, רואיג און לשם שמים, איז מהפך דאס עסן לטוב און ברענגט עס אריין אין קדושה.
- 8:43 אין יעדן מאכל זענען פארהאן ניצוצות פון קדושה און חלקי נשמות וואס ווארטן אויף א תיקון, און בהשגחה פרטית קומט יעדער חלק צו דעם מענטש וואס זיין נשמה איז שייך דערצו.
- 13:47 עס זענען פארהאן אסאך מדריגות אין עסן; די פשוט'ע מדריגה איז צו עסן לשם שמים כדי צו זיין געזונט, נישט איבערצועסן, און צו דאנקען דעם רבונו של עולם פארן גוטן טעם וואס ער האט געגעבן אינעם עסן.
- 28:34 מאכלות אסורות ווערן א חלק פונעם מענטשנס גוף, דערפאר זאגט דער משגיח אז מ'דארף זייער אכטונג געבן אויף כשרות.
- 33:19 לויטן ערשטן פרק תניא קומען די נאטירלעכע גוטע מידות פון א איד פונעם גוף און פון קליפת נוגה, און ער קען זיי טוען פארן רבונו של עולם, אבער דער חסד פון די אומות טוען זיי פאר זיך אליין.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 8:39 וואס מיינט ניצוצות פון קדושה וואס געפינען זיך אין אלעס וואס א איד עסט?
תירוץ: 8:56 ביי בריאת העולם איז געווען שבירת הכלים, און ניצוצות פון קדושה זענען צעשפרייט געווארן איבער דער גאנצער וועלט אין יעדן ענין, און אמאל אויך נשמות.
-
קשיא: 15:20 וואס איז א ברכה אינמיטן עסן?
תירוץ: 15:36 דאנקען דעם רבונו של עולם וואס ער האט געמאכט אז דאס עסן פון א מענטש זאל זיין באטעמט און מיט חן, וואס ער האט נישט געמוזט טאן.
-
קשיא: 31:33 פארוואס גיט א גוי פאר א הונגעריגן וואס בעט אים אויף א סענדוויטש?
תירוץ: 31:57 ווייל דער רבונו של עולם האט באשאפן א מידה פון רחמנות אין מענטש און אפילו אין חיות, און ער וויל נישט פארלירן זיין גוטן מוד; ס'איז נישט פארן רבונו של עולם.
מעשיות
-
5:42 דער ישמח משה עסט די שמאטע
די רביצין פונעם ישמח משה האט געדארפט גיין אויף א חתונה, און זי האט אים געבעטן ער זאל אליין נעמען וועטשערע; זי האט געזאגט אז אויפן אויוון שטייט דאס פלייש מיט דער זופ. זי האט אויך צוגעגרייט וואסער מיט כשר'ע זייף און א שמאטע צו וואשן די כלים. ער האט נישט געוואוסט דעם חילוק, און האט זיך אנגעגאסן א טעלער פונעם זייף-וואסער מיט דער שמאטע און עס געגעסן. ווען זי איז אהיימגעקומען און געפרעגט, האט ער געזאגט אז ס'איז געווען אין ארדענונג, נאר דאס פלייש איז געווען א ביסל קאלט און נישט גענוג געקאכט; שפעטער האט זי זיך געכאפט אז די זופ שטייט נאך אויפן אויוון.
-
24:52 דער יונגער צדיק וואס האט פארקויפט בראנפן
איינער פון די גרויסע צדיקים, איידער ער איז געווארן א באוואוסטער רבי, האט אין זיינע יונגע יארן פארקויפט בראנפן ביים גלעזל אין א געשעפט. א איד איז אריינגעקומען, גענומען א גלעזל בראנפן און עס אריינגעטרונקען אן אפילו מאכן א ברכה. דער צדיק האט אים געפרעגט ווען זיין טאטנ'ס יארצייט איז, און האט אים געזאגט אז היינט איז דער יארצייט, וואס יענער האט פארגעסן. ער האט אים געזאגט אז א ברכה וואלט געברענגט אן עליה, און אנשטאט דעם איז געווען א גרויסע ירידה, און יעצט וועט שווער זיין צו מאכן א תיקון.
-
34:56 אדם הראשון און די טרויבן פונעם עץ הדעת
לויט די שיטה אז דער עץ הדעת איז געווען א וויינשטאק, האט אדם הראשון, וואס איז באשאפן געווארן פרייטאג, געדארפט ווארטן, אויסקוועטשן די טרויבן אויף וויין און דערמיט מאכן קידוש שבת צו נאכטס, און ער וואלט געווארן דערהויבן. ער האט נישט געווארט און האט עס געגעסן פרייטאג, ווען ס'איז נאך נישט געווען מותר, פונקט אזוי ווי די פירות פון א בוים די ערשטע דריי יאר, ערלה, טאר מען נישט עסן און דערנאך יא.
געדאנקען
- 10:11 פיש דארף נישט קיין שחיטה און קיין מליחה ווייל נשמות פון צדיקים וואס דארפן נאך א קליינעם תיקון גייען אריין אין פיש, און פלייש פון א בהמה דארף א גרויסן תיקון; דערפאר פלעגן צדיקים עסן פיש שבת, א צייט צו מעלה זיין ניצוצות.
- 9:39 דאס ווארט "נפשות" אין דער ברכה בורא נפשות מיינט נשמות וואס דער רבונו של עולם האט אריינגעשטעלט אין מאכלים, און זיי גייען אריין אין גן עדן ווען א איד מאכט די ברכה.
- 15:13 דער רבונו של עולם האט געקענט באשאפן אז א מענטש זאל דארפן גאזאלין ווי אן אויטאמאביל; וואס ער האט געגעבן אין עסן טעם און פארבן איז זיין חן און חסד, און דאנקען אים פארן טעם אינמיטן עסן איז אליין א ברכה.
- 22:14 אפילו וועלכע העלפט עפל מ'האלט און וועלכע העלפט דער חבר באקומט איז בהשגחה פרטית: יעדער חלק האט נשמות וואס זענען שייך צו יענעמס נפש, שבט און משפחה.
- 28:45 אין איין זאך איז עסן מאכלות אסורות ערגער ווי חילול שבת: חילול שבת ווערט נישט קיין חלק פונעם מענטש, אבער מאכלות אסורות ווערן א חלק פון זיינע ביינער, מוסקלען און מוח.
- 34:43 אדם הראשון האט יא געזאלט עסן פונעם עץ הדעת, וואס איז געווען א וויינשטאק: ווען ער וואלט געווארט און געמאכט וויין אויף קידוש שבת, וואלט ער גענומען דאס טוב דערפון, אבער ווייל ער האט געגעסן פרייטאג, איידער ס'איז געווען מותר, אזוי ווי ערלה, האט ער גענומען דאס רע; די קליפת נוגה פון א איד איז פון דעם עץ הדעת טוב ורע.
- 31:57 אפילו די רחמנות פון א גוי אויף א הונגעריגן ארעמאן איז די נאטירלעכע מידה וואס דער רבונו של עולם האט באשאפן אין מענטשן און אין חיות, און ער טוט עס כדי ער זאל בלייבן אין א גוטן מוד; ביי א איד איז די רחמנות, אפילו ער ווייסט נישט, טיף אין הארצן פארן רבונו של עולם.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 26:52 דער משגיח זאגט פאר די בחורים אז זיי זאלן עסן ווי אידן: נישט פארגעסן צו מאכן א ברכה, אין זינען האבן איר טייטש, און מאכן א ברכה אחרונה.
- 13:57 דער משגיח זאגט צו עסן לשם שמים, כדי צו זיין געזונט און שטארק, נישט איבערעסן און נישט עסן אסאך פעטע זאכן און צוקער.
- 14:56 ווען דאס עסן האט א גוטן טעם, זאגט דער משגיח אז מ'זאל וויסן אז דער גוטער טעם קומט פונעם רבונו של עולם און אים דאנקען דערפאר.
- 29:37 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זייער אכטונג געבן אויף כשרות, מער ווי אויף אנדערע זאכן, כדי זיך נישט אנצושטאפן מיט די קליפות הטמאות.
- 37:52 דער משגיח זאגט אז מ'זאל נישט זוכן כבוד פון מענטשן פאר צדקה; כבוד געהערט פארן רבונו של עולם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, די אבות, דער הייליגער אר"י, דער ישמח משה
ערכים השגחה פרטית, לשם שמים, מאכלות אסורות, נפש הבהמית, עץ הדעת, ערלה, קליפת נוגה, שבירת הכלים, שלש קליפות הטמאות, תיקון