The Enigma of the Survival of an Exiled Nation; Clarifying Anti-Semitism
קאטאלאג: EMUNAH #1 (English) נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 72 ענגליש 38 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז דאס וואס א קליין, פארפייניגט און פארטריבן פאלק בלייבט באשטיין, איר השפעה אויף דער וועלט און דאס וואס די תורה בלייבט אייביג, איז אלעס פאראויסגעזאגט אין דער תורה און האט נאר איין הסבר: די הבטחה פון רבונו של עולם.
דער משגיח גייט ווייטער פון פאריגע וואך: רבונו של עולם האט צוגעזאגט אז אידן וועלן זיין אן עם הנצחי. אין דער תוכחה שטייט אז אפילו אין לאנד פון זייערע שונאים וועט ער זיי נישט פארווארפן, די תורה זאגט פאראויס אז זיי וועלן בלייבן מתי מספר, און ישעיה הנביא זאגט צו אז זיין ליבשאפט וועט זיך קיינמאל נישט אפרוקן. דערנאך פרעגט ער פארוואס די גוים האסן אידן, און ענטפערט אז זיי ווייסן אז אידן זענען דאס אויסדערוויילטע פאלק און העכער אין יעדן פעלד, און קנאה ברענגט שנאה, אזוי ווי ביי יוסף און זיינע ברידער. ער ליינט עדות פון מארק טוויין, טאלסטאי און דזשאן אדאמס. זינט דאן האבן אידן איבערגעלעבט פאגראמען און היטלער, און די תורה איז ארויס שטערקער אין כמות, אזוי ווי משה רבינו האט פאראויסגעזאגט אז די תורה וועט נישט פארגעסן ווערן. ער דערציילט וועגן דעם אברבנאל וואס האט נישט געוואלט בלייבן אין שפאניע, און פארגלייכט שפאניע מיט ארץ ישראל. די אלע נסים זעט מען נישט נאר ווייל מ'איז צוגעוואוינט, אזוי ווי ברויט וואס וואקסט פון דער ערד.
ענינים: נצח ישראל · אידן און די אומות העולם
סדר השיעור
-
0:00 די הבטחה פון אן עם הנצחי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט ווייטער פון פאריגע וואך מיט דער הבטחה אז אידן וועלן איבערלעבן יעדן גלות, און ברענגט די תוכחה אין בחוקותי, דעם פסוק אז מ'וועט בלייבן מתי מספר, און ישעיה הנביא'ס הבטחה אז דער אייבערשטער'ס ליבשאפט וועט זיך קיינמאל נישט אפרוקן.
-
4:10 פארוואס האסן די גוים אידן? שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די גוים האסן אידן, ווען אנדערע פעלקער וואס רופן זיך די בעסטע איגנארירט מען. ער ענטפערט אז זיי ווייסן אז אידן זענען באמת דאס אויסדערוויילטע פאלק און שטייען העכער אין יעדן געביט, און קנאה ברענגט שנאה, אזוי ווי ביי יוסף און זיינע ברידער.
-
9:35 מארק טוויין און טאלסטאי וועגן דעם איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ליינט ווי מארק טוויין שרייבט אז אידן זענען נאר איין פראצענט פון דער מענטשהייט און דאך איז זייער השפעה אן א שיעור, און זיי האבן איבערגעלעבט אלע גרויסע אימפעריעס; דערנאך ליינט ער טאלסטאי'ס ווערטער אז דער איד איז דער סימן פון נצחיות וואס קיין רדיפות האבן נישט געקענט פארניכטן.
-
15:50 דזשאן אדאמס'ס עדות און דער שורש פון שנאה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דזשאן אדאמס האט אפגעווארפן א פארשלאג אז אידן זאלן נישט האבן גלייכע רעכטן, און געשריבן אז די עברים האבן מער געטון פאר דער ציוויליזאציע ווי יעדעס אנדערע פאלק, ווייל זיי האבן געלערנט די וועלט אז ס'איז דא א גאט. מיט אזא עדות פון גוים, זאגט ער, איז נישט קיין חידוש וואס זיי מקנא'ן און האסן אידן.
-
19:24 איבערגעלעבט היטלער: די תורה האלט אידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז זינט יענע שרייבערס האבן אידן איבערגעלעבט די רדיפות אין רוסלאנד, מלחמות און היטלער, וואס האט קודם געוואלט פארניכטן די וואס לערנען גמרא. ער ברענגט רב סעדיה גאון אז אידן זענען א פאלק נאר דורך זייער תורה, און ווייזט אז די תורה איז ארויס גרעסער אין כמות, הגם די איכות ווערט שוואכער מיט יעדן דור ווייטער פון הר סיני.
-
23:42 א תורה וואס ווערט נישט פארגעסן; אן אור לגוים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באטאנט אז קיין חכם האט נישט געקענט פאראויסזאגן מיט דריי און א האלב טויזנט יאר צוריק אז די תורה וועט בלייבן אייביג, און משה רבינו האט עס יא געזאגט, און אידן לערנען ביז אין דער עלטער. ער לייגט צו אז, אזוי ווי ישעיה האט פאראויסגעזאגט, גייען די גוים מיט דער אידישער ליכט, און מלכים האבן זיך געפירט לויט אידישע מיניסטארן.
-
27:26 דער אברבנאל און גירוש שפאניע מעשה
דער משגיח דערציילט וועגן גירוש שפאניע, ווען טויזנטער אידן האבן אוועקגעלאזט אלעס כדי נישט שמד צו ווערן, און וועגן דון יצחק אברבנאל, דעם קעניג'ס פינאנץ-מיניסטער, וואס האט נישט געוואלט בלייבן ווען דער קעניג האט אים געבעטן. זינט אידן זענען ארויס איז שפאניע געווארן א פארגעסן לענדל, בשעת ארץ ישראל איז יעדן טאג אויפן ערשטן בלאט.
-
32:31 נסים וואס מ'איז צוגעוואוינט צו זיי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די ברכה צו אברהם אבינו אז אלע משפחות האדמה וועלן געבענטשט ווערן דורך אים, און רופט דאס איבערלעבן און די השפעה פון אידן איינע פון די וואונדער וואס באווייזן דעם אמת פון דער תורה. ער ערקלערט אז מ'באמערקט נישט אזעלכע נסים ווייל מ'איז צוגעוואוינט, אזוי ווי דער דור וואס האט געגעסן דעם מן און האט זיך געוואונדערט אז ברויט וואקסט פון דער ערד.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די הבטחה פון אן עם הנצחי
דער משגיח גייט ווייטער פון פאריגע וואך: רבונו של עולם האט צוגעזאגט אז אידן וועלן זיין אן עם הנצחי, א הבטחה וואס קיינער אחוץ אים קען נישט געבן. אין דער תוכחה פון בחוקותי זאגט דער אייבערשטער אז אפילו אין לאנד פון די שונאים וועט ער זיי נישט פארווארפן, און די תורה זאגט פאראויס אז זיי וועלן בלייבן מתי מספר. ישעיה הנביא לייגט צו אז אפילו ווען די בערג וועלן זיך רירן, וועט זיין ליבשאפט צו כלל ישראל זיך קיינמאל נישט אפרוקן. א,ב,ג
פארוואס האסן די גוים אידן?
דערנאך פרעגט ער: פארוואס האסן די גוים אידן? שבטים אין אפריקע זאגן אז זיי זענען די בעסטע, און קיינער קימערט זיך נישט; אידן זאגן הויך יעדן יום טוב אז רבונו של עולם האט זיי אויסגעקליבן פון אלע פעלקער. זיי האסן אונז, ענטפערט ער, ווייל זיי ווייסן אז ס'איז אמת: אידן זענען אלעמאל אויבן, מיניסטארן און פינאנץ-לייט ביי קעניגן, ווייט מער ווי זייער צאל. ד,ה
מארק טוויין און טאלסטאי וועגן דעם איד
דער משגיח דערמאנט זיך אין די שול-יארן און ליינט פון מארק טוויין: אידן זענען קוים איין פראצענט פון דער מענטשהייט, און דאך איז זייער בייטראג אין וויסנשאפט, רפואה און פינאנץ אן א שיעור. די מצרים, בבל, פרס, יוון און רוים זענען אויפגעקומען און פארשוואונדן; דער איד האט זיי אלע געזען, אלע איבערגעלעבט, און ער בלייבט, מיט א סוד פון נצחיות. ז
דזשאן אדאמס'ס עדות
דערנאך ברענגט ער דזשאן אדאמס, וואס האט אפגעווארפן א פארשלאג אז אידן זאלן נישט האבן גלייכע רעכטן, און געשריבן אז די עברים האבן מער געטון פאר דער מענטשהייט ווי יעדעס פאלק, ווייל זיי האבן געלערנט די וועלט אז ס'איז דא א באשעפער. דער משגיח רופט זיי ערליכע עדים פון די גוים אליין; ממילא איז נישט קיין חידוש וואס זיי מקנא'ן און האסן אידן. ט
איבערגעלעבט היטלער: די תורה האלט אידן
זינט דאן, זאגט דער משגיח, האבן אידן איבערגעלעבט זיבעציג יאר רדיפות אין רוסלאנד, מלחמות און היטלער, וואס האט קודם געוואלט פארניכטן די וואס לערנען גמרא, ווייל ער האט געוואוסט אז זיי האלטן אידן ביים לעבן. ווי רב סעדיה גאון זאגט, זענען אידן א פאלק נאר דורך דער תורה. היינט האט איין גרויסע ישיבה אזויפיל תלמידים ווי אלע ישיבות פאר דער מלחמה. די איכות אבער ווערט שוואכער מיט יעדן דור, ווי די גמרא זאגט, ווייל מ'איז ווייטער פון הר סיני, דעם קוואל, ביז דעם נייעם קוואל פון משיח. כ
א תורה וואס ווערט נישט פארגעסן
קיין פראפעסאר וואלט נישט געהאט די העזה פאראויסצוזאגן מיט דריי און א האלב טויזנט יאר צוריק אז די תורה וועט בלייבן אייביג, און משה רבינו האט געזאגט אז זי וועט קיינמאל נישט פארגעסן ווערן. קיין אנדער פאלק לערנט נישט ביז דער עלטער. די השכלה און רעפארם האבן פארדארבן אסאך, אבער א קליין חלק לערנט ווייטער. ווי ישעיה זאגט, גייען די גוים מיט דער אידישער ליכט, און קעניגן האבן זיך געפירט לויט אידישע מיניסטארן. ל,מ
דער אברבנאל און גירוש שפאניע
דאס קלאסישע ביישפיל איז דער אברבנאל. פערדינאנד און איזאבעלא האבן געגזר'ט אז אידן מוזן זיך שמד'ן אדער ארויסגיין פון שפאניע נאר מיט די קליידער אויפן לייב. טויזנטער האבן אויסגעקליבן ארויסצוגיין במסירות נפש; אסאך זענען אומגעקומען דורך גזלנים אדער דערטרונקען געווארן, און די איבעריגע האבן זיך באזעצט אין די מזרח-לענדער, און דאס זענען די ספרדים.
דער קעניג האט געבעטן איין איד ער זאל בלייבן: דון יצחק אברבנאל, אן אייניקל פון דוד המלך און זיין פינאנץ-מיניסטער. ער האט אפגעזאגט און איז אוועק מיט זיינע ברידער. נאכדעם איז שפאניע געווארן א קליין לענדל אן חשיבות, בשעת ארץ ישראל איז יעדן טאג אויפן ערשטן בלאט פון דער צייטונג.
נסים וואס מ'איז צוגעוואוינט צו זיי
דער אייבערשטער האט געזאגט צו אברהם אבינו אז אלע משפחות האדמה וועלן געבענטשט ווערן דורך אים, און טאקע דארפן די גוים די אידן, און די ערליכע פון זיי זענען מודה. דער משגיח רופט דאס איינס פון די זיבן וואונדער וואס באווייזן דעם אמת פון דער תורה: זיי האבן נאר איין הסבר, אז ס'איז דא א באשעפער וואס האט דאס אלעס פאראויסגעזאגט. ס
מ'באמערקט נישט די נסים ווייל מ'איז צוגעוואוינט. דער דור וואס איז אויפגעוואקסן אויפן מן האט זיך געוואונדערט, נאכן אריבערגיין דעם ירדן, אז ברויט וואקסט פון דער ערד. אזוי אויך איז א פאלק פון איין פראצענט וואס בלייבט באשטיין צוויי טויזנט יאר אן א לאנד א נס, אזוי ווי ברויט פון הימל.
מראי מקומות
תורה
- א לכאורה Vayikra 26:44 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:02
- ב לכאורה Devarim 4:27 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:02
- ד לכאורה Devarim 7:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:26
- ו Bereishis 37:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:01
- י לכאורה Devarim 19:15 19:00 מפתח
- ל לכאורה Devarim 31:21 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:44
- ס Bereishis 12:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:31
נביאים
תלמוד בבלי
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:02 רבונו של עולם האט צוגעזאגט אז אידן וועלן בלייבן א קליין פאלק אין גלות אבער קיינמאל נישט פארניכטעט ווערן, און נאר ער קען אזא הבטחה געבן.
- 6:35 די גוים האסן אידן ווייל זיי ווייסן אז אידן זענען דאס אויסדערוויילטע פאלק און שטייען העכער אין יעדן געביט, און קנאה ברענגט צו שנאה.
- 8:31 ערליכע גוים, ווי מארק טוויין, טאלסטאי און דזשאן אדאמס, האבן עדות געזאגט אויף דעם נצחיות און די אויסנאמליכע השפעה פון אידן.
- 20:04 די תורה האלט אידן ביים לעבן; נאכדעם וואס היטלער האט געפרואווט זי פארניכטן, איז לימוד התורה ארויס גרעסער אין כמות, הגם די איכות ווערט שוואכער מיט יעדן דור וואס איז ווייטער פון הר סיני.
- 23:44 משה רבינו האט פאראויסגעזאגט אז די תורה וועט קיינמאל נישט פארגעסן ווערן ביי אידן, א זאך וואס קיין מענטש וואלט נישט געקענט פאראויסזאגן.
- 33:38 די זאכן זענען פון די וואונדער וואס באווייזן דעם אמת פון דער תורה און אז ס'איז דא א באשעפער; מ'באמערקט זיי נישט נאר ווייל מ'איז צוגעוואוינט דערצו.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:26 פארוואס האסן די גוים אידן, ווען אנדערע פעלקער וואס רופן זיך די בעסטע איגנארירט מען גלאט?
תירוץ: 6:35 ווייל זיי ווייסן אז דער אידישער טענה איז אמת און אז אידן שטייען העכער אומעטום, און זיי זענען מקנא; קנאה ברענגט שנאה.
-
קשיא: 21:46 אויב די תורה איז ארויס שטערקער נאך היטלער, פארוואס איז די איכות פון דער תורה היינט נידעריגער?
תירוץ: 22:01 דאס איז נישט פון היטלער: יעדער דור איז ווייטער פון הר סיני, דעם קוואל, ממילא ווערט די תורה קלענער ביז דעם נייעם קוואל פון ימות המשיח.
-
קשיא: 34:09 אויב דאס איבערלעבן פון אידן איז אזא וואונדער, פארוואס באמערקט עס קיינער נישט?
תירוץ: 34:17 ווייל מ'איז צוגעוואוינט דערצו, אזוי ווי מ'נעמט ווי א געוויינלעכע זאך אז ברויט וואקסט פון דער ערד.
מעשיות
-
27:44 דער אברבנאל וויל נישט בלייבן אין שפאניע
דער קעניג פערדינאנד און די קעניגין איזאבעלא האבן ארויסגעגעבן א גזירה אז אידן מוזן זיך שמד'ן אדער פארלאזן שפאניע, און מיטנעמען גארנישט חוץ די קליידער וואס זיי טראגן. טויזנטער האבן אויסגעקליבן ארויסצוגיין; אסאך זענען אומגעקומען דורך גזלנים אדער דערטרונקען געווארן, און די וואס זענען געבליבן האבן זיך באזעצט אין די מזרח-לענדער, דערפאר הייסן זיי ספרדים. דער קעניג האט געבעטן איין איד ער זאל בלייבן: דון יצחק אברבנאל, זיין פינאנץ-מיניסטער. דער אברבנאל האט אפגעזאגט און איז אוועק מיט זיינע ברידער.
אין דער מעשה: דער אברבנאל, קעניג פערדינאנד, קעניגין איזאבעלא
-
34:32 דער דור המדבר זעט ברויט פון דער ערד
פערציג יאר אין מדבר איז ברויט אראפגעקומען פון הימל, און די קינדער וואס זענען דארט געבוירן געווארן האבן נישט געוואוסט פון עפעס אנדערש. ווען זיי זענען אריבער דעם ירדן און דער מן האט אויפגעהערט, האבן זיי געזען ווי ברויט וואקסט פון דער ערד און זיך געוואונדערט אויף דעם נס, און געמאכט די ברכה דערויף צום ערשטן מאל אין זייער לעבן.
געדאנקען
- 4:36 די שנאה פון די גוים איז אליין א סימן אז זיי דערקענען דעם אמת: אנדערע פעלקער'ס גאווה איגנארירן זיי, אבער אידן האסן זיי ווייל זיי ווייסן טיף אינעווייניג אז אידן זענען באמת אויסדערוויילט.
- 8:12 קנאה און שנאה גייען צוזאמען, אזוי ווי די תורה שילדערט ביי יוסף'ס ברידער, אז זיי האבן אים מקנא געווען און דערפאר געהאסט.
- 20:04 דאס וואס היטלער האט קודם געצילט אויף די וואס לערנען גמרא ווייזט אז אפילו דער שונא האט פארשטאנען אז די תורה האלט אידן ביים לעבן, און דאס וואס נאך דער מלחמה לערנט מען מער תורה ווייזט אז ער האט נישט אויפגעטון.
- 22:01 דאס וואס די איכות פון דער תורה ווערט שוואכער איז נישט פון היטלער, נאר א נאטור-זאך ווייל יעדער דור איז ווייטער פון הר סיני, דעם קוואל, ביז מ'וועט קומען צום נייעם קוואל פון ימות המשיח.
- 30:46 שפאניע'ס ירידה צו א פארגעסן לאנד נאכדעם וואס אידן זענען ארויס, אנטקעגן ארץ ישראל וואס איז יעדן טאג אויפן ערשטן בלאט פון דער צייטונג, ווייזט ווי אידן שטעלן אוועק די חשיבות פון די פעלקער וואו זיי וואוינען.
- 34:25 אזוי ווי דער דור וואס איז אויפגעוואקסן אויפן מן האט געזען ווי ברויט וואקסט פון דער ערד ווי א גרויסער נס, אזוי איז דאס איבערלעבן פון אידן א נס וואס מ'באמערקט נישט נאר ווייל מ'איז צוגעוואוינט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אלבערט איינשטיין, דזשאן אדאמס, דער אברבנאל, היטלער ימ"ש, יוסף הצדיק, יצחק אבינו, ישמעאל, ישעיהו הנביא, לעוו טאלסטאי, מארק טוועין, משה רבינו, קעניג פערדינאנד, קעניגין איזאבעלא, רב סעדיה גאון
ערכים גלות, ימות המשיח, מן, מסירות נפש, עם הנבחר, עם הנצח, קנאה, רבונו של עולם, תוכחה