Our Steadfast Faith in Hashem's Salvation
'פירוש על פרק כ “יענך ה' ביום צרה”
קאטאלאג: TEFILA (English) נומ׳ 15 פאקעט גייד ז׳ 79 ענגליש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט דעם קאפיטל "למנצח מזמור לדוד יענך ה' ביום צרה" און ערקלערט אז אין א עת צרה פאר משיח זינגט א איד און דאנקט דעם אייבערשטן נאך פאר דער ישועה, ווייל ער איז זיכער אז זי וועט קומען.
דער משגיח הייבט אן מיט ערקלערן פארוואס ער וועט רעדן ענגליש, און דערנאך הייבט ער אן לערנען די קאפיטלעך תהלים וואס מ'זאגט אין דאווענען. ער הייבט אן מיט קאפיטל כ, ווייל כלל ישראל האלט אין א עת צרה. ער דערמאנט ווי דער אייבערשטער האט געראטעוועט די אידן ווען ראמעל איז געשטאנען בי די טויערן פון ארץ ישראל און אין דער זעקס-טאג מלחמה, און ער ברענגט דעם זוהר אז יעקב אבינו האט אפגעהיטן דריי פון זיינע פיר ברכות פאר די צרות פאר משיח. די צרות פאר משיח זענען חבלי לידה; חז"ל זאגן אז א יולדת זיפצט זיבעציג מאל, און די זיבעציג ווערטער פונעם קאפיטל זענען אנטקעגן זיי, און דאס לעצטע ווארט, "קראנו", איז אונזער צייט. דוד המלך זינגט צום מנצח און דאנקט שוין פאר דער ישועה. אויף די פסוקים ערקלערט ער "אלקי יעקב", די מנחה פון א עני, די בקשה אז דער שם זאל זיין גאנץ, וואס די היסטאריע לערנט, און אז אידן שטייען אויף נאכן פאלן.
ענינים: תהלים · בטחון · עקבתא דמשיחא · ניסים און מלחמות אין ארץ ישראל
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס דער שיעור איז אויף ענגליש
דער משגיח פרעגט צי אלע פארשטייען אידיש און באשליסט צו רעדן ענגליש. ער ערקלערט אז אידיש איז געווען א שטארקער בינדער פאר אידן וואס זענען געוואנדערט פון מדינה צו מדינה אין גלות, אבער היינט רעדט מען עס נאר אין געוויסע קהילות און רוב לערנען תורה אין אנדערע שפראכן.
-
3:38 תהלים פאר א עת צרה; ראמעל בי די טויערן מעשה
דער משגיח זאגט אן אז ער וועט לערנען די קאפיטלעך תהלים וואס מ'זאגט אין דאווענען, און אנהייבן מיט איינעם וואס פאסט פאר דער היינטיגער עת צרה. ער דערמאנט ווי דער נאצי גענעראל ראמעל איז אנגעקומען קיין אלעקסאנדריע און זיך באריימט אז מארגן אינדערפרי וועט ער זיין אין תל אביב, ווי צדיקים זענען ארויף דאווענען, און ווי אין יענער נאכט האט זיך אנגעהויבן די מפלה פון די דייטשן.
-
8:29 די היינטיגע סכנה און יעקב'ס אפגעהיטענע ברכות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט די נסים פון דער זעקס-טאג מלחמה, ווען די צייטונגען האבן געזאגט אז ס'איז דער סוף פונעם אידישן פאלק, און זאגט אז די היינטיגע רואיגקייט איז די שטילקייט פארן שטורעם. ער ברענגט דעם זוהר אז יעקב אבינו האט פאר זיך גענוצט נאר די שוואכסטע ברכה און אפגעהיטן די אנדערע דריי פאר דער צייט פאר משיח, ווען אלע גוים וועלן ארומרינגלען כלל ישראל, און ער זאגט אז מ'דארף דאווענען פאר זיך און פאר דער גאנצער וועלט.
-
15:01 חבלי לידה און די זיבעציג ווערטער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די צרות פאר משיח הייסן חבלי משיח, ווי חבלי לידה. חז"ל זאגן אז א יולדת זיפצט זיבעציג מאל, און "למנצח" האט זיבעציג ווערטער, דערפאר זאגט מען עס פאר א יולדת; כלל ישראל האלט שוין ביים לעצטן ווארט, "קראנו", און דארף שרייען צום אייבערשטן.
-
19:46 זינגען צום מנצח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ער נעמט פון עטליכע מפרשים, צווישן זיי ר' שמשון רפאל הירש. ער ערקלערט אז דוד המלך עפנט א קאפיטל פון צרה מיט א געזאנג: ווען א מענטש האט שוין נישט קיין עצות, מוז דער אייבערשטער שיקן די ישועה, און "למנצח" מיינט סיי דער וואס פירט א כאר און סיי דער וואס גיט נצחון, דערפאר דאנקט דוד שוין פאר דער ישועה.
-
25:58 יענך ה' און אלקי יעקב שטייט אינעם קאטאלאג
אויף "יענך ה' ביום צרה ישגבך שם אלקי יעקב" ערקלערט דער משגיח מיטן רמב"ן אז וואס עס איז געשען מיט די אבות איז א סימן פאר די קינדער. יעקב'ס לעבן איז געווען לויטער צרות, מיט עשו, מיט לבן, מיט דינה און מיט יוסף, און פונדעסטוועגן האט ער אלעמאל געהאט בטחון, און זיינע נסיעות שטעלן מיט כלל ישראל אין גלות ביז צו דער גאולה.
-
30:01 הילף פון ציון און די מנחה פון א עני שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט מיט רש"י אז אלע תפילות גייען ארויף דורך ירושלים און די ישועה קומט פון דארט. אויף "יזכור כל מנחתך" ברענגט ער רש"י אז א מנחה איז דער קרבן פון א עני, און ער זאגט אז דער אייבערשטער ערווארט נישט די עבודה פון די פריערדיגע דורות נאר ער רעכנט אונזער קליינע מנחה ווי א פעטן קרבן, און אידן זינגען מיט שמחה אפילו אינמיטן די צרות.
-
34:06 בעטן אז דער שם זאל זיין גאנץ שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז צדיקים אין זייערע צרות טראכטן נאר אז דער שם השם איז נישט גאנץ, און זיי בעטן אז ער זאל ווערן גאנץ און כבוד שמים זאל זיך אנטפלעקן. אויף "עתה ידעתי" זאגט ער אז אידן ווייסן פון דער היסטאריע, פון דער מלחמה מיט היטלער, פון דער זעקס-טאג מלחמה און פון דער יום כיפור מלחמה, אז דער אייבערשטער העלפט ווען אלעס זעט אויס פארלוירן.
-
37:39 רכב און סוסים; מיר שטייען אויף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק די אומות, וואס דינען זייער אייגענע כח, זייערע רכב און היינט זייערע טאנקען, אנטקעגן אידן וואס דערמאנען דעם שם השם און זענען ממשיך חסדים. אומות וואס פאלן בלייבן ליגן, אבער אידן שטייען אויף ווייל זיי זענען נצחי; ער שליסט אז מיר האלטן אין די חבלי לידה, ביי "קראנו", און דער אייבערשטער וועט שיקן משיח.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס דער שיעור איז אויף ענגליש
דער משגיח פרעגט צום אנהייב צי אלע פארשטייען אידיש, און ווייל געוויסע פארשטייען נישט, רעדט ער ענגליש. ער ערקלערט אז אידיש האט צוזאמענגעבונדן אידן ווען מ'האט זיי פארטריבן פון מדינה צו מדינה, אבער היינט רעדט מען עס נאר אין עטליכע קהילות, און רוב אידן לערנען תורה אין אנדערע שפראכן.
תהלים פאר א עת צרה; ראמעל בי די טויערן
ער הייבט אן לערנען די קאפיטלעך תהלים פון דאווענען, מיט איינעם וואס פאסט פאר דער היינטיגער עת צרה, ווען מ'דארף גרויס רחמי שמים. ער דערמאנט ווי ראמעל איז אנגעקומען קיין אלעקסאנדריע און זיך באריימט אז מארגן וועט ער זיין אין תל אביב. צדיקים זענען ארויף דאווענען מיט א ספר תורה, איינער האט געזאגט אז היטלער וועט נישט אריינקומען קיין ארץ ישראל, און אין יענער נאכט האט זיך אנגעהויבן די מפלה פון די דייטשן.
די היינטיגע סכנה און יעקב'ס אפגעהיטענע ברכות
אזוי איז אויך געווען אין דער זעקס-טאג מלחמה: די אראבער האבן געשוואוירן צו שטופן די אידן אין ים, די צייטונגען האבן געשריבן אז ס'איז דער סוף פונעם אידישן פאלק, און דער אייבערשטער האט געהאלפן מיט נסים. היינט, זאגט דער משגיח, איז די שטילקייט נאר די רואיגקייט פארן שטורעם, בשעת די שונאים באוואפענען זיך.
חבלי לידה און די זיבעציג ווערטער
די צרות פאר משיח הייסן חבלי משיח, ווי חבלי לידה, און א יולדת ווייסט אז עס וועט קומען א קינד. חז"ל זאגן אז זי זיפצט זיבעציג מאל פארן געבוירן, און "למנצח", קאפיטל כ אין תהלים, האט זיבעציג ווערטער, דערפאר זאגט מען עס פאר איר. מיר האלטן שוין ביים לעצטן ווארט, "קראנו", זאגט דער משגיח: די צייט צו שרייען צום אייבערשטן. ג,ד
זינגען צום מנצח
דער משגיח זאגט אז ער פלעכט צוזאמען עטליכע מפרשים, צווישן זיי ר' שמשון רפאל הירש, אין איין צוזאמענגעהאנגענעם פשט. נאר א איד זינגט אין א צייט פון צרה אנשטאט צו וויינען, ווייל ער איז זיכער אז דער אייבערשטער וועט העלפן. כל זמן א מענטש האט נאך עצות, העלפט ער זיך אליין; ווען ס'איז שוין, ווי "עד אנה אשית עצות בנפשי", נישטא קיין עצה, מוז דער אייבערשטער שיקן די ישועה. ה
יענך ה' און אלקי יעקב
אויף "יענך ה' ביום צרה ישגבך שם אלקי יעקב" ברענגט דער משגיח דעם רמב"ן אז וואס עס איז געשען מיט די אבות איז א סימן פאר די קינדער. יעקב'ס לעבן איז געווען א קייט פון צרות, מיט עשו, מיט לבן, מיט דינה און מיט יוסף, און פונדעסטוועגן האט ער זיך אלעמאל פארלאזט אויפן אייבערשטן, און נאכן ניצול ווערן האט ער געברענגט א קרבן צום אייבערשטן וואס האט אים געענטפערט אין זיין צרה. זיינע נסיעות שטעלן מיט דעם וועג פון כלל ישראל דורכן גלות ביז צו דער גאולה. ו,ז
הילף פון ציון און די מנחה פון א עני
פון יעדן ארט אין גלות גייען די תפילות ארויף דורך ירושלים, ווי רש"י זאגט אין פרשת ויצא, און דערפאר זאגט דער פסוק אז די הילף קומט פון ציון. א מנחה, ערקלערט רש"י, איז דער מעל-קרבן פון א עני, און מ'רעכנט עס ווי ער וואלט מקריב געווען זיין נפש. אזוי אויך, זאגט דער משגיח, ערווארט דער אייבערשטער נישט די עבודה פון די פריערדיגע צדיקים; ער רעכנט אונזער קליינע מנחה ווי א פעטן קרבן, און אידן קענען זינגען מיט שמחה אינמיטן זייערע צרות. ח,ט,כ
בעטן אז דער שם זאל זיין גאנץ
דער משגיח ברענגט אז צדיקים אין צרה טראכטן נאר דערפון אז דער שם השם איז נישט גאנץ, און זיי בעטן אז ער זאל ווערן גאנץ און כבוד שמים זאל הערשן איבער דער וועלט. אויף "עתה ידעתי" זאגט ער אז אידן ווייסן פון דער היסטאריע, פון דער מלחמה מיט היטלער, פון דער זעקס-טאג מלחמה און פון דער יום כיפור מלחמה, אז דער אייבערשטער העלפט ווען אלעס זעט אויס פארלוירן. נ
רכב און סוסים; מיר שטייען אויף
די אומות פארלאזן זיך אויף רכב און סוסים, היינט אויף טאנקען, און אידן דערמאנען דעם שם השם און זענען דערמיט ממשיך חסדים. אומות וואס פאלן בלייבן ליגן, אבער אויף אידן זאגט דער פסוק "קמנו ונתעודד": זיי שטייען אויף, ווייל זיי זענען נצחי. ער שליסט אז די חבלי לידה זענען שווער אבער פרייליך, ווייל ביי "קראנו" וועט דער אייבערשטער שיקן משיח. ס,ע,ד
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
- ב לכאורה Tehillim 118:10-11 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:18
- ג Tehillim 20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:36, 23:31
- ד Tehillim 20:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:36, 38:33
- ה לכאורה Tehillim 13:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:00
- ו Tehillim 20:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58
- ט Tehillim 20:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:19
- י לכאורה Tehillim 20:4 30:44 מפתח
- ל לכאורה Tehillim 20:5 32:29 מפתח
- מ Tehillim 20:6 33:22 טעקסט מפתח
- נ לכאורה Tehillim 20:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 34:26
- ס לכאורה Tehillim 20:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:33
- ע Tehillim 20:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:33
זוהר און קבלה
ראשונים
עיקרי הדברים
- 4:45 דער משגיח זאגט אז כלל ישראל האלט אין א עת צרה און דארף האבן גרויס רחמי שמים, דערפאר הייבט ער אן מיט דעם קאפיטל וואס איז די תפילה פאר א עת צרה.
- 15:36 די צרות פאר משיח זענען ווי חבלי לידה, און די זיבעציג ווערטער פונעם קאפיטל זענען אנטקעגן די זיבעציג זיפצן פון א יולדת; מיר האלטן שוין ביים לעצטן ווארט, "קראנו".
- 20:57 דוד המלך וויינט נישט אין זיין צרה נאר ער זינגט צום מנצח, דעם וואס גיט נצחון, און ער דאנקט שוין פאר דער ישועה, ווייל ער איז זיכער אז זי וועט קומען.
- 27:10 דער אייבערשטער ווערט אנגערופן "אלקי יעקב" ווייל יעקב'ס לעבן איז געווען איין קייט פון צרות וואס ער האט געטראגן מיט בטחון, און זיינע נסיעות שטעלן מיט די נסיעה פון אידן דורכן גלות ביז צו דער גאולה.
- 31:45 דער אייבערשטער ערווארט נישט פון היינטיגן דור די עבודה פון די פריערדיגע צדיקים; ער רעכנט אונזער קליינע מנחה ווי א פעטן קרבן.
- 35:51 פון דער היסטאריע און פון אייגענעם איבערלעבן ווייסן אידן אז ווען עס זעט אויס ווי א פארלוירענע זאך העלפט דער אייבערשטער, און נישט ווי די אומות וואס פארלאזן זיך אויף רכב און סוסים, שטייען זיי אויף נאכן פאלן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 20:49 פארוואס עפנט דוד א קאפיטל וועגן א צייט פון צרה מיט א געזאנג און נישט מיט געוויין?
תירוץ: 21:09 ווייל ער איז זיכער אז דער אייבערשטער וועט העלפן; ער זינגט צו דעם וואס גיט נצחון און דאנקט אים שוין פאר דער ישועה.
-
קשיא: 26:28 פארוואס רעדט דער פסוק דווקא פון "שם אלקי יעקב"?
תירוץ: 27:10 ווייל יעקב'ס לעבן איז געווען א קייט פון צרות וואס ער האט געטראגן מיט בטחון, און ער שטעלט מיט כלל ישראל אין גלות וואס וועלן ניצול ווערן אזוי ווי ער.
-
קשיא: 17:46 פארוואס זאגט מען "למנצח" פאר א יולדת?
תירוץ: 17:24 ווייל אירע זיבעציג ווערטער זענען אנטקעגן די זיבעציג זיפצן וואס חז"ל זאגן אז זי זיפצט פארן געבוירן.
מעשיות
-
6:56 ראמעל בי די טויערן פון ארץ ישראל
ווען די נאציס האבן איינגענומען אייראפע, איז דער דייטשער גענעראל ראמעל געגאנגען פון איין כיבוש צום אנדערן ביז ער איז אנגעקומען קיין אלעקסאנדריע אין מצרים און געזאגט אז מארגן אינדערפרי וועט ער טרינקען קאווע אין תל אביב. די אידן זענען געווען אין גרויס סכנה, און צדיקים זענען ארויף דאווענען מיט א ספר תורה. איינער פון זיי האט געזאגט פאר די אידן וואס זענען מיטגעגאנגען אז היטלער וועט נישט אריינקומען קיין ארץ ישראל, ווייל ער האט געזען דעם שם הוי' מיט פייערדיגע אותיות, א סימן פון ישועה. אין יענער נאכט, די נאכט ווען ראמעל האט געוואלט אריינמארשירן, האט זיך אנגעהויבן די מפלה פון די דייטשע כוחות, און דאס איז געווען דער ווענדפונקט פון דער מלחמה.
אין דער מעשה: ראמעל, דער הייליגער אור החיים, מאנטגאמערי, ר' שלמה'קע זוויהילער, ר' ארעלע ראטה, היטלער ימ"ש
-
5:48 די זעקס-טאג מלחמה
פאר דער זעקס-טאג מלחמה האבן הונדערטער מיליאנען אראבער ארומגערינגלט ארץ ישראל פון דריי זייטן און געשוואוירן צו שטופן די אידן אין ים. די אידן האבן געהאט ווייניג מיט וואס צו קעמפן, און צייטונגען ווי די ניו יארק טיימס האבן פריער געשריבן אז ס'איז דער סוף פונעם אידישן פאלק, און קיינער האט נישט געטראכט צו העלפן. דער אייבערשטער האט געהאלפן מיט גרויסע נסים, און די אידן האבן געוואונען און זענען ניצול געווארן.
געדאנקען
- 12:13 יעקב אבינו האט בכיוון גענוצט די שוואכסטע ברכה פאר זיינע אייגענע צרות און אפגעהיטן די שטארקערע דריי פאר די צרות פאר משיח; ממילא איז די היינטיגע סכנה פונקט די צייט וואס די ברכות זענען דערפאר אפגעהיטן געווארן.
- 17:36 די זיבעציג ווערטער פון "למנצח" זענען אנטקעגן די זיבעציג זיפצן פון א יולדת, און ווייל דער דור האלט אין די חבלי משיח, האלט ער שוין ביים לעצטן ווארט, "קראנו".
- 23:31 "למנצח" מיינט סיי צום מנצח וואס פירט די זינגער און סיי צו דעם וואס גיט נצחון: דוד זינגט צום אייבערשטן אלס דער וואס פארזיכערט דעם נצחון, און דערפאר דאנקט ער אים נאך פאר דער ישועה.
- 22:10 ערשט ווען א מענטש האט שוין אויסגעשעפט זיינע אייגענע עצות, ווי "עד אנה אשית עצות בנפשי", מוז די ישועה פונעם אייבערשטן זיך באווייזן.
- 27:10 דער אייבערשטער ווערט אין א צייט פון צרה אנגערופן "אלקי יעקב" ווייל יעקב'ס גאנץ לעבן איז געווען איין קייט פון צרות וואס ער האט געטראגן מיט בטחון, און ער שטעלט מיט דעם לאנגן וועג פון כלל ישראל דורכן גלות.
- 34:26 דער צער פון די צדיקים אין זייערע צרות איז נישט פאר זיך נאר אז דער שם השם איז נישט גאנץ, און זייער בקשה איז אז דער שם זאל ווערן גאנץ.
- 40:01 דאס ווארט "ונתעודד" קומט פון "עוד", נאך אלץ: אומות וואס פאלן בלייבן ליגן, אבער דער פאל פון אידן איז נאר צייטווייליג ווייל זיי זענען נצחי.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דינה, דער רמב"ן, היטלער ימ"ש, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, לבן, עשו, ראמעל, רבי שמשון רפאל הירש, רש"י
ערכים בטחון, חבלי משיח, ישועה, רבונו של עולם