Vayikra
קאטאלאג: Y 05 Current ויקרא נומ׳ 23 תשס"ט (2008–09) אידיש 37 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
פאר ראש חודש ניסן זאגט דער משגיח פאר די בחורים אז אזוי ווי די גאנצע וועלט באנייט זיך אין ניסן, דארף זיך א איד אויך באנייען, בעיקר דורך שטארקן די אמונה מיט עסן מצה מיט כוונה און מיט א ריכטיגן דאווענען אן יאגעניש.
דער משגיח עפנט אום שבת מברכים ניסן: ניסן איז דער ראש פון די חדשים, א צייט ווען דעם אייבערשטנס חסד גיסט זיך אויף דער וועלט און אלעס באנייט זיך, פון די ביימער ביז דעם מנהג פון אידן צו קויפן נייע בגדים לכבוד פסח. אזוי דארף זיך א איד אויך באנייען, דורך מקבל זיין עול מלכות שמים אין תורה, תפילה, מידות און חסד, און דורך מאכן גאנצע כלים צו מקבל זיין די ברכה. פסח איז דער יום טוב פון אמונה, פון אברהם אבינו, און מצה איז א "וויטאמין" פון אמונה, דערפאר דארף מען זיך היטן מיט די מצות און זיי עסן מיט כוונה דעם גאנצן פסח. די אמונה ווערט געשטארקט בעיקר דורך תפילה: דער משגיח בעט די בחורים אויסצונוצן דעם מנין אין זייער בית המדרש, צו זאגן הודו, שירת הים און אמת ויציב מיט חיות, און ער דערציילט פון דעם לובלינער'ס קונטרס אויף די ערשטע צוועלף טעג ניסן. צום סוף רעדט ער פון פסח אלס "פה סח" און פון דער זעלטענער ברכת החמה ערב פסח.
ענינים: חודש ניסן · התחדשות אין עבודת השם · מצה, מיכלא דמהימנותא · כוונה אין דאווענען
סדר השיעור
-
0:00 ניסן, דער חודש פון התחדשות
אום שבת מברכים ערקלערט דער משגיח אז ניסן איז דער ראש פון די חדשים, ווען דעם אייבערשטנס חסד גיסט זיך אויף דער וועלט, ווען אידן זענען געווארן א נייע אומה, און ווען די גאנצע טבע באנייט זיך. וויבאלד אלעס באנייט זיך פסח, דארף זיך א איד אויך באנייען.
-
4:17 וויאזוי א איד באנייט זיך; פסח און אמונה
דער משגיח זאגט אז א איד באנייט זיך דורך מקבל זיין עול מלכות שמים אין תורה, תפילה, מידות און חסד, און ער ברענגט די גמרא פון הבדלה און בנים זכרים צו ווייזן אז ברכות דארפן גאנצע כלים. דערנאך ערקלערט ער אז פסח איז דער יום טוב פון אמונה, כנגד אברהם אבינו, ביי וועמען מ'האט געבאקן מצות פאר די מלאכים.
-
7:37 מצה, דער וויטאמין פון אמונה
דער משגיח פארגלייכט מצה צו א וויטאמין וואס גיט אריין אמונה אין מענטש, און דערפאר היט מען זיך מיט די כשרות פון די מצות און מיט יעדן חשש חמץ. ער מאנט אז מ'זאל עסן מצה מיט כוונה, בפרט ביים סדר, און ערקלערט אז עסן מצה דעם גאנצן פסח איז אויך א מצוה, אזוי ווי עסן אין סוכה.
-
11:13 תפילה שטארקט די אמונה
דער משגיח זאגט פאר די בחורים אז דער עיקר חיזוק פון אמונה איז תפילה, און אז אין זייער בית המדרש איז דא אן אוצר: א מנין וואו מ'קען זיך צוגרייטן און דאווענען ווי עס דארף צו זיין אן לויפן. ער שילדערט אז ווער עס לויפט ביי הודו לויפט דעם גאנצן דאווענען, און ערקלערט אז דאס דאווענען אליין איז אמונה.
-
14:37 א קינדס קוויטל און ריינע אמונה
דער משגיח ערקלערט אז אפילו א פשוט'ער מענטש וואס בעט פאר זיינע אייגענע באדערפענישן ווייזט אמונה, און ער דערציילט פון א קוויטל וואס ער האט אמאל געליינט פון א יונג אינגל, וואס האט געבעטן א קינדישע זאך, און דאס איז געווען אמת'ע אמונה ווייל ער האט זיך געווענדט צום אייבערשטן. צום סוף זאגט ער אז מ'זאל אויסגיסן דאס הארץ ביים דאווענען און זאגן הודו מיט חיות.
-
17:47 דעם לובלינער'ס קונטרס פון ניסן מעשה
דער משגיח ברענגט פונעם בני יששכר אז דער לובלינער פלעגט יעדן פון די ערשטע צוועלף טעג ניסן פארשרייבן וואס עס וועט פארקומען אין דעם חודש וואס איז קעגן אים, און צום סוף יאר האט ער געוויזן פאר זיינע תלמידים אז אלעס איז מקוים געווארן. ער ערקלערט אז דער לובלינער האט געוואלט ווייזן אז יעדער טאג ניסן פירט א גאנצן חודש, ממילא ברענגט א גוט דאווענען אין יענע טעג הצלחה.
-
21:35 דאווענען אין דער וואכן, שירת הים, אמת ויציב
דער משגיח שטעלט אוועק א "פאבריק" דאווענען ווי א מאשין קעגן א ווארעמע האנט-געמאכטע תפילה, און ער מערקט אן אז אסאך דאווענען גוט שבת אבער ווייניג אין דער וואכן. ער רעדט פון שירת הים, וואס ברענגט אריין אין אמונה, און פון אמת ויציב, און ברענגט די גמרא אז ווער עס זאגט עס נישט איז נישט יוצא, און א גדול'ס קלאגע אז מ'יאגט זיך דערביי.
-
27:26 פסח, דאס רעדנדיגע מויל; ברכת החמה
דער משגיח ערקלערט פסח אלס "פה סח", דאס מויל וואס רעדט און גייט ארויס פון גלות, און זאגט אז דער גאנצער חודש ניסן איז יציאת מצרים, א געלעגנהייט וואס מ'דארף אויסנוצן. נאך לחיים און ברכות אויף א כשר'ן און פריילעכן פסח, דערמאנט ער די זעלטענע ברכת החמה ערב פסח היי יאר.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ניסן, דער חודש פון התחדשות
שבת מברכים ערקלערט דער משגיח אז ניסן איז דער ראש פון די חדשים, ממילא האט דער גאנצער חודש א קדושה פון ראש חודש. ער איז דער תחילת השנה, און דעם אייבערשטנס חסד גיסט זיך אויף דער וועלט; דער צירוף פון שם הוי"ה איז דעמאלט כסדרו, דער גרעסטער חסד.
ביי יציאת מצרים זענען אידן געווארן פון א משפחה א נייע אומה מיט תורה. אין ניסן בליען די ביימער און די פייגעלעך זינגען נייע ניגונים, און אידן באנייען אלעס פאר פסח, נייע בגדים און א פרישע הויז. ממילא דארף זיך א איד אויך באנייען.
וויאזוי א איד באנייט זיך
א איד באנייט זיך, זאגט דער משגיח, ווען ער ווערט אן עבד ה': התמדה אין תורה, יגיעה אין תפילה, מידות, און חסד מיט חברים. נאר צו מקבל זיין דעם חסד פון ניסן דארף מען כלים. איינער האט געפרעגט פארוואס די גמרא'ס הבטחה פון בנים זכרים פאר'ן מבדיל זיין אויף וויין איז ביי אים נישט מקוים געווארן; דער תירוץ איז געווען אז פון א לעכריגע קעשענע פאלן די ברכות ארויס, א לאך אין דער נשמה. א
מצה, דער וויטאמין פון אמונה
אזוי ווי א וויטאמין גיט כח אין גוף, זאגט דער משגיח, איז מצה א וויטאמין פון אמונה, וואס גיט אריין די אמונה פון אברהם אבינו. דערפאר היט מען זיך מיט מצות פון הויכע כשרות און מיט יעדן חשש חמץ. דער זוהר, דער אריז"ל און די ספרים הקדושים רעדן פון גרויסע זאכן וואס טוען זיך ווען די נשמה עסט מצה, ממילא דארף מען עס עסן מיט כוונה, בפרט ביים סדר. ג
תפילה שטארקט די אמונה
דער עיקר חיזוק פון אמונה, זאגט דער משגיח פאר די בחורים, איז תפילה. א מענטש קען פארמאגן אן אוצר און נישט וויסן דערפון, און אין זייער בית המדרש איז דא אזא אוצר: א מנין וואו מ'קען קומען פריער, זיך צוגרייטן, און דאווענען ווי עס דארף צו זיין, אן לויפן.
ווי מ'הייבט אן הודו, אזוי דאווענט מען דעם גאנצן דאווענען; געזאגט מיט כוונה און חיות ברענגט עס ברכה אפילו אויף די קינדער. דאס דאווענען אליין איז אמונה: מ'דאווענט ווייל מ'גלייבט אז דער אייבערשטער וועט געבן וואס מ'דארף.
א קינדס קוויטל
גרויסע צדיקים בעטן נאר פאר כבוד שמים, זאגט דער משגיח, אבער אפילו א פשוט'ער מענטש וואס בעט פאר זיינע באדערפענישן ווייזט אמונה. ער איז אמאל נייגעריג געווען וואס מ'שרייבט אין די קוויטלעך ביים רבי'ן, און האט געטראפן איינס פון א יונג אינגל וואס האט געבעטן א קינדישע זאך. דאס אינגל האט זיך געווענדט צום אייבערשטן, וויסנדיג אז ער קען עס געבן, און דאס איז ריינע אמונה, אזוי ווי איינער וואס בעט אז זיין קבוצה זאל געווינען.
ממילא זאל מען אויסגיסן דאס הארץ, זאגן הודו מיט חיות, און דאווענען הויך מיט חברים.
דעם לובלינער'ס קונטרס
בפרט די ערשטע צוועלף טעג ניסן. דער משגיח ברענגט פונעם בני יששכר אין אגרא דכלה אז זיין רבי, דער לובלינער, האט יעדן פון יענע טעג פארשריבן וואס עס וועט פארקומען אין דעם חודש וואס דער טאג פירט: דער ערשטער טאג, מיט'ן נשיא נחשון פון שבט יהודה, איז קעגן ניסן, דער צווייטער קעגן אייר, און אזוי ווייטער. צום סוף יאר האט ער געוויזן פאר די תלמידים אז אלעס איז מקוים געווארן. ה,ו
נישט כדי צו ווייזן זיינע כוחות, נאר צו לערנען אז איין טאג ניסן פירט א גאנצן חודש. ווער עס דאווענט גוט אין יענע טעג, האט הצלחה אין יעדן חודש.
דאווענען אין דער וואכן, שירת הים, אמת ויציב
אזעלכע אנגעפילטע טעג, זאגט דער משגיח, טאר מען נישט אוועקגעבן אויף א פאבריק-דאווענען. אזוי ווי האנט-מצות און מאשין-מצות, זענען דא האנט-תפילות און מאשין-תפילות וואס גייען אוועק אויף א שטריק. אסאך דאווענען גוט שבת, אבער ווייניג אין דער וואכן, ווען יעדער לויפט אין ישיבה אדער אין געשעפט; א געשמאק דאווענען האט כוונה, תוכן און ווארעמקייט.
שירת הים אליין ברענגט אריין אין אמונה, מיט די ווערטער "ויאמינו בה' ובמשה עבדו". די גמרא זאגט אז ווער עס זאגט נישט אמת ויציב איז נישט יוצא, ווייל עס איז א הרחבה פון זכירת יציאת מצרים מיט אלע פרטים, און דארט שטייט אכט מאל "אמת". ז,ח
רבי חיים שמואל האט זיך באקלאגט אז מ'יאגט זיך דערביי, ווי מ'רייסט ארויס א געשמאקן ביסן פון מויל. אלע יסודות פון אידישקייט שטייען אין אמת ויציב.
פסח, דאס רעדנדיגע מויל; ברכת החמה
פסח, ברענגט דער משגיח פונעם אריז"ל, איז "פה סח", דאס מויל וואס רעדט און גייט ארויס פון גלות. היינט איז ביי מענטשן די צונג צוגעקלעבט, מ'קען נישט ארויסרעדן קיין ווארט פארן אייבערשטן; פסח גיט דעם מויל א געלעגנהייט. דער גאנצער חודש איז יציאת מצרים, ווי עס שטייט "היום אתם יוצאים בחדש האביב", און מ'דארף אויסנוצן די געלעגנהייט. ט
נאך לחיים בענטשט ער אלעמען מיט א כשר'ן און פריילעכן פסח און ישועות פאר כלל ישראל. דער פסח איז א זעלטנהייט: ברכת החמה פאלט ערב פסח, אזוי ווי עס איז געווען, לויט דעם אסטראווצער רבי'ן, אין דעם ניסן פון יציאת מצרים און פון דעם נס פון פורים; ער האפט צו רעדן דערפון מער.
מראי מקומות
תורה
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:26 ניסן איז דער ראש פון די חדשים; דעם אייבערשטנס חסד גיסט זיך אויף דער וועלט און די גאנצע בריאה באנייט זיך, ממילא דארף זיך א איד אויך באנייען.
- 4:17 א איד באנייט זיך דורך מקבל זיין עול מלכות שמים אין תורה, תפילה, מידות און חסד, און ער דארף האבן גאנצע כלים צו מקבל זיין די ברכות.
- 6:17 פסח איז דער יום טוב פון אמונה, כנגד אברהם אבינו, און מצה איז א "וויטאמין" פון אמונה, וואס מ'דארף היטן און עסן מיט כוונה.
- 11:15 אמונה ווערט געשטארקט בעיקר דורך תפילה, ווייל דאס דאווענען אליין איז א גלויבן אז דער אייבערשטער קען געבן.
- 18:59 יעדער פון די ערשטע צוועלף טעג ניסן איז קעגן א חודש פון יאר, ממילא איז זייער וויכטיג וויאזוי מ'דאווענט און מ'פירט זיך אויף אין יענע טעג.
- 22:34 דאס דאווענען אין דער וואכן, בפרט שירת הים און אמת ויציב, דארף מען זאגן מיט ווארעמקייט און אן יאגן, ווייל זיי ברענגען אריין דעם מענטש אין אמונה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:13 איינער האט געפרעגט: די גמרא זאגט אז ווער עס איז מבדיל אויף וויין וועט האבן בנים זכרים, און ער טוט עס און האט נישט.
תירוץ: 5:38 די ברכה קומט, נאר אז ס'איז דא א לאך אין קעשענע, א לאך אין דער נשמה, פאלט זי ארויס; מ'דארף האבן גאנצע כלים זי צו מקבל זיין.
-
קשיא: 10:09 אויב די גמרא רופט עסן מצה נאך דער ערשטער נאכט א רשות, ווי אזוי איז עס א מצוה?
תירוץ: 10:15 רשות מיינט אז מ'מוז נישט עסן, אבער ווען מ'עסט יא מצה איז עס א מצוה, אזוי ווי עסן אין סוכה די אנדערע טעג סוכות.
-
קשיא: 20:25 פארוואס האט דער לובלינער געוויזן זיין קונטרס פאר זיינע תלמידים?
תירוץ: 20:31 נישט כדי צו ווייזן זיינע כוחות, וואס זיי האבן סיי ווי געוואוסט, נאר צו ווייזן די חשיבות פון די טעג פון ניסן, וואס יעדער פון זיי פירט א גאנצן חודש.
מעשיות
-
15:41 דעם אינגל'ס קוויטל
דער משגיח דערציילט אז ביים רבי'ן האבן אסאך מענטשן אריינגעגעבן קוויטלעך, און ער איז אמאל נייגעריג געווען וואס מענטשן שרייבן אין זיי. צווישן זיי האט ער געטראפן א קוויטל פון א יונג אינגל וואס האט געבעטן א קינדישע זאך, משמעות א בייסיקל מיט א הונט. דער משגיח מערקט אן אז דאס אינגל איז נישט געקומען צו אים, נאר האט זיך געווענדט צום אייבערשטן, וויסנדיג אז דער אייבערשטער קען עס אים געבן, און דאס איז ריינע אמונה.
-
18:27 דעם לובלינער'ס קונטרס
דער משגיח ברענגט פונעם בני יששכר, א תלמיד פונעם לובלינער, אז ראש חודש ניסן האט דער לובלינער גענומען א נייעם קונטרס. יעדן פון די ערשטע צוועלף טעג ניסן האט ער פארשריבן אויף א באזונדער בלאט וואס עס וועט פארקומען אין דעם חודש וואס איז קעגן יענעם טאג, און ער האט עס קיינעם נישט געוויזן. צום סוף יאר, אין אדר, האט ער עס געוויזן פאר זיינע תלמידים, און זיי האבן געזען אז אלעס וואס ער האט פארשריבן איז מקוים געווארן.
געדאנקען
- 3:40 דער מנהג פון אידן צו קויפן נייע בגדים און אויספארבן די הויז לכבוד פסח, און נישט אין ספירה, איז א חלק פון דער התחדשות פון דער גאנצער בריאה אין ניסן, און א איד דארף זיך אויך באנייען פון אינעווייניג.
- 5:38 א צוגעזאגטע ברכה וואס קומט נישט אן איז ווי געלט אין א לעכריגן קעשענע: די ברכה קומט, נאר זי פאלט ארויס, ווייל די נשמה האט נישט קיין גאנצן כלי זי צו האלטן.
- 7:37 מצה ארבעט ווי א וויטאמין: אזוי ווי יעדער וויטאמין גיט דעם גוף א געוויסן כח, גיט מצה דער נשמה אמונה, די בחינה פון אברהם אבינו.
- 16:30 אפילו א קינדס תפילה אויף א קלייניגקייט, אדער א תפילה אז זיין קבוצה זאל געווינען, איז אמת'ע אמונה, ווייל דער מתפלל ווענדט זיך צום אייבערשטן מיט'ן וויסן אז ער קען עס געבן.
- 20:31 דער לובלינער האט געוויזן זיין קונטרס נישט כדי צו ווייזן זיינע כוחות, וואס די תלמידים האבן סיי ווי געוואוסט, נאר כדי צו לערנען אז יעדער פון די ערשטע טעג ניסן פירט א גאנצן חודש.
- 21:53 אזוי ווי עס זענען דא האנט-מצות און מאשין-מצות, זענען דא האנט-תפילות און מאשין-תפילות; א שנעל דאווענען ווי אין א פאבריק איז פון די לעצטע.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 4:08 דער משגיח זאגט אז א איד זאל זיך באנייען אין ניסן דורך נעמען אויף זיך עול מלכות שמים: התמדה אין תורה, יגיעה אין תפילה, גוטע מידות און חסד מיט זיינע חברים.
- 9:42 דער משגיח זאגט אז מ'זאל עסן מצה מיט כוונה לשם שמים, בפרט ביים סדר, און מיט א ספעציעלע כוונה דעם גאנצן פסח.
- 12:51 דער משגיח בעט די בחורים צו קומען צום מנין, זיך צוגרייטן צום דאווענען, און זאגן הודו און דעם גאנצן דאווענען מיט חיות און נישט לויפן.
- 20:57 דער משגיח זאגט אז גוט דאווענען און גוט לערנען אין די ערשטע טעג ניסן וועט ברענגען הצלחה אין די חדשים וואס זיי זענען קעגן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דער אסטראווצער רבי, דער בני יששכר, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער לובלינער חוזה, יעקב אבינו, יצחק אבינו, נחשון בן עמינדב, ר' חיים שמואל
ערכים ברכת החמה, התחדשות, מיכלא דמהימנותא, צירופי שם הוי"ה, קבלת עול מלכות שמים, קוויטל, רבונו של עולם, שבת שירה