זיווגים - משל לענינים גבוהים עד מאד
קאטאלאג: פרשת השבוע חיי שרה נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 5 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 26 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער קשר צווישן מאן און ווייב, וואס שטאמט פון מקום המזבח, איז א משל אויפן קשר צווישן הקב"ה און כנסת ישראל און צווישן יעדן איד און ארץ ישראל, און ער לערנט ארויס פון פרשת חיי שרה ווי אזוי מ'גייט צו א שידוך.
דער משגיח עפנט מיטן מדרש אז דער שידוך פון יצחק און רבקה איז ארויסגעקומען "מה' יצא הדבר" פון הר המוריה. ער שטעלט צוזאם דריי שווערקייטן: מרים בת בלגה וואס האט געטרעטן אויפן מזבח, מסכת גיטין וואס הייבט אן מיט א גט פון מדינת הים, און דער מזבח וואס וויינט ביי א גט. לויטן אבני נזר ערקלערט ער אז א ווייב שפירט איר קשר מיטן מאן אזוי ווי כנסת ישראל שפירט איר קשר מיטן אייבערשטן, און די הרגשה איז בפרט ביי שבט לוי. דער קשר נעמט זיך פון דעם וואס אדם און חוה זענען געווען איינס, באשאפן פון דער ערד פון מקום המזבח, וואס ציט זיך איבער גאנץ ארץ ישראל; גלות איז ווי א גט. ער טייטשט די מאסן פונעם מזבח אין די דריי בתי מקדשות, קומט צוריק צו מרים בת בלגה און די יוונים, און ערקלערט פארוואס רבקה איז געבוירן געווארן ביי דער עקידה. אין צווייטן חלק רעדט ער פון דער פרשה ווי די פרשה פון זיווגים: א זיווג איז באשטימט, אבער א מענטש קען עס קאליע מאכן, דערפאר דארף מען תפילה, השתדלות מיט אחריות, און נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט, ווי מ'זעט ביי אברהם, אליעזר און די בנות צלפחד.
ענינים: שידוכים און חתונה · חיי שרה און מערת המכפלה · דעם אייבערשטנס אהבה צו כלל ישראל
סדר השיעור
-
0:00 לערנען די פרשה פון די אבות; "מה' יצא הדבר"
דער משגיח זאגט אז די פרשיות פון ספר בראשית דארף מען לערנען בעיון, ווייל זיי האלטן די יסודות פון אמונה און ווייזן ווי גרויס די אבות הקדושים זענען געווען. דערנאך ברענגט ער דעם פסוק "מה' יצא הדבר" און דעם מדרש אז דער שידוך פון יצחק און רבקה איז ארויסגעקומען פון הר המוריה, און ער זאגט אז ער וועט עס מסביר זיין.
-
3:53 דריי שווערקייטן: מרים בת בלגה, גיטין, און דער מזבח וואס וויינט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט די גמרא אין סוף סוכה וועגן מרים בת בלגה, וואס האט חתונה געהאט מיט א יווונישן גענעראל און האט געטרעטן מיט די פיס אויפן מזבח. ער פרעגט פארוואס מסכת גיטין הייבט זיך אן מיט א גט פון מדינת הים, און פארוואס אין סוף דווקא דער מזבח וויינט ביי א גט, און ער ברענגט די קשיא פונעם אבני נזר פארוואס א בת לוי וואס האט חתונה געהאט אויף איין עד ווערט פסול פון מעשר.
-
8:23 דער אבני נזר: די הרגשה פון שבט לוי שטייט אינעם קאטאלאג
לויטן אבני נזר ערקלערט דער משגיח אז דער קשר צווישן הקב"ה און כנסת ישראל איז ווי א חתן און א כלה, און א ווייב שפירט איר קשר מיטן מאן. שבט לוי איז בפרט סענסיטיוו צו דעם קשר, דערפאר האבן זיי נישט געדינט דעם עגל; א בת לוי וואס האט געגלייבט איין עד אז איר מאן איז געשטארבן האט געוויזן אז זי האט נישט די הרגשה פון לוי, און ממילא ווערט זי פסול פון מעשר.
-
13:39 אדם און חוה פון דער ערד פונעם מזבח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער קשר פון מאן און ווייב נעמט זיך פון דעם וואס אדם און חוה זענען געווען איין גוף, און זיי זענען באשאפן געווארן פון דער ערד פון מקום המזבח, דער מקום פון שלום צווישן הקב"ה און כנסת ישראל. ער טייטשט זיווג ראשון אלס דער זיווג וואס איז באשטימט געווארן פון ששת ימי בראשית, און ענטפערט דערמיט פארוואס דער מזבח וויינט אויף איינעם וואס גט'ט זיין ערשטע ווייב: ער ווייסט אז זיי זענען אמאל געווען צוזאמען אונטער אים.
-
21:34 ארץ ישראל, גלות, און דער גט פון מדינת הים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז גאנץ ארץ ישראל איז א פארלענגערונג פונעם מזבח, און יעדער איד האט דארט זיין שורש, דערפאר הייסט גלות גירושין. "מדינת הים" איז א רמז אויפן עק פון דער וועלט און פון די דורות וואס מ'האט געוויזן משה רבינו, וואו אידן דערטרינקען זיך אין כפירה און ספיקות; דערפאר הייבט זיך גיטין אן מיט א גט פון מדינת הים, און ער ברענגט דעם פרי צדיק אז דער חורבן איז ווי א גט.
-
28:21 דער מזבח פון שלמה: כ"ח אמות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די מאסן פונעם מזבח און די גמרא אין זבחים אז דער מזבח פון שלמה איז געווען קלענער ווייל ער האט נישט געוואוסט דעם גענויעם ארט, און די אנשי כנסת הגדולה האבן געלערנט אז מ'מעג אים מאכן זעכציג אמות. ער טייטשט די כ"ח אמות פון שלמה אלס דער "כח" פון "כח מעשיו הגיד לעמו", א רמז אויפן ערשטן פסוק פון בראשית, וואס רש"י זאגט רעדט פון ארץ ישראל.
-
34:29 ל"ב פונעם צווייטן בית המקדש און ס' פונעם דריטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אין צווייטן בית המקדש איז דער רוב פון כלל ישראל געווען אין מדינת הים, אבער מיטן הארץ זענען זיי געווען אין ארץ ישראל, דערפאר איז דער מזבח געווען ל"ב, "לב", דער לעצטער למ"ד און דער ערשטער בי"ת פון דער תורה. דער דריטער וועט האבן זעכציג אמות, ווי די אותיות פון ברכת כהנים וואס ענדיגט זיך מיט שלום, און די ערשטע צוויי בתי מקדשות צוזאמען מאכן די זעכציג.
-
40:07 פארוואס מרים בת בלגה האט געטרעטן דעם מזבח שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק צו סוף סוכה, ערקלערט דער משגיח אז סוכות ברענגט ארויס דעם קשר פון הקב"ה און כנסת ישראל וואס דער מזבח איז א רמז דערויף. מרים בת בלגה האט מועל געווען נישט נאר אין איר מאן נאר אויך אינעם נמשל, אינעם אייבערשטן אליין, און ווייל דער מזבח איז געווען אן עדות אויף איר אמת'ן זיווג, האט איר שלעכט געוויסן עס נישט געקענט אויסהאלטן און זי האט אים געטרעטן; די גזירות פון די יוונים האבן געצילט אפצורייסן דעם קשר, און דער נס איז געקומען דורך שבט לוי.
-
48:14 רבקה געבוירן ביי דער עקידה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אז נאך דער עקידה האט אברהם חרטה געהאט וואס ער האט נישט חתונה געמאכט יצחק, און מ'האט אים געזאגט אז רבקה איז יעצט געבוירן געווארן. מיט די ווערטער פונעם אריז"ל וועגן יצחק ביי דער עקידה און די גמרא אז דער מקום המזבח איז דער ארט וואו יצחק איז געבונדן געווארן, ערקלערט ער אז דער ארט פון דער עקידה, דער מקור פון זיווגים, האט מבטל געווען די קטרוגים אז יצחק זאל נישט האבן קיין קינדער, און דאס איז "מה' יצא הדבר" פון הר המוריה.
-
54:35 די פרשה פון זיווגים: גזירה און תפילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט חיי שרה די פרשה פון זיווגים, און ברענגט די גמרא אין מועד קטן אז מ'מעג משדך זיין אין חול המועד שמא יקדמנו אחר ברחמים, הגם א בת קול רופט אויס יעדן זיווג. ער ברענגט דעם ספר חסידים אז א זיווג וואס מ'נעמט צו דורך תפילה בלייבט נישט, דעם חתם סופר וועגן א ווארט וואס מ'רעדט ארויס ביי א שידוך, און דעם מדרש אז זיווגים צוזאמשטעלן איז שווער ווי קריעת ים סוף.
-
1:02:05 פארוואס די תורה דערציילט דעם שידוך פון יצחק
דער משגיח ערקלערט אז מערת המכפלה האט געהערט צו אברהם און שרה ווי א זיווג, און אז די תורה דערציילט באריכות דעם שידוך פון יצחק און רבקה כדי צו לערנען עלטערן ווי אזוי מ'מאכט א שידוך. ער זאגט אז א זיווג אמיתי איז די גרעסטע הצלחה פון א מענטש, ווייזט יצחק און רבקה אין די ראשי תיבות אין נשמת, און זאגט אז די הצלחה פון יעדן יצחק הענגט אין זיין רבקה.
-
1:07:48 בחירה און השתדלות; אברהם באשווערט אליעזר
דער משגיח זאגט אז הגם א זיווג איז באשטימט, קען א בעל בחירה עס קאליע מאכן, דערפאר דארף יעדער איינער מאכן השתדלות לויט זיין מדריגה, און ווען ער קען זיך נישט אפשאצן, גיין צו א חכם אדער א צדיק. אברהם, וואס האט געטרויט אליעזר מיט זיין גאנצן עשירות, האט אים פונדעסטוועגן באשוואוירן ווען ס'איז געקומען צום שידוך פון יצחק, א סימן ווי ערנסט מ'דארף עס נעמען.
-
1:11:47 תפילה, און נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט
דער משגיח ווייזט אן אז סיי אברהם און סיי אליעזר האבן מתפלל געווען, און זאגט אז מ'דארף מתפלל זיין אויף א שידוך ווייל מ'ווייסט נישט וואס איז גוט. ער זאגט אז מ'דארף זיין אן עקשן און נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט פון יראת שמים, און אז אליעזר האט אפן גערעדט פונעם אייבערשטן צו לבן און בתואל, און דארגעשטעלט אברהם ווי ער איז באמת.
-
1:16:52 די בנות צלפחד האבן געווארט
דער משגיח ברענגט די גמרא אין בבא בתרא וואס לויבט די בנות צלפחד, וואס האבן חתונה געהאט ערשט מיט פערציג יאר ווייל זיי האבן געווארט אויף א זיווג וואס פאסט פאר זיי. יתומות פון א טאטן וואס איז געהרג'עט געווארן ווי דער מקושש, האבן זיי נישט אראפגעלאזט דעם שטאנדארט און געטרויט אז דער אייבערשטער וועט זיי געבן זייער זיווג; ער לייגט צו אז צדיקים ווי יצחק און יעקב האבן אויך שפעט חתונה געהאט.
-
1:20:52 ווארטן, אמת'ע עשירות, און לערנען די פרשה
דער משגיח ברענגט רש"י אז אדם הראשון האט געזוכט צווישן אלע בהמות און חיות ביז מ'האט אים געבראכט חוה, א סימן אז מ'דארף ווארטן ביז די צייט קומט. ער זאגט אז מ'זאל זיך ווייזן מיטן אמת און זוכן א שטוב וואס איז א משכן פאר דער שכינה, טייטשט דעם בקע וואס אליעזר האט געגעבן אז עשירות מיינט תורה, זאגט אז קיינער קען נישט קאליע מאכן וואס איז באשטימט, און ענדיגט אז מ'דארף לערנען די פרשה פאר אירע לימודים, נישט ווי היסטאריע.
דער שיעור, אויסגעשריבן
לערנען די פרשה פון די אבות
דער משגיח זאגט אז די פרשיות פון ספר בראשית דארף מען לערנען בעיון מיט די מפרשים, ווייל דארט ליגן די יסודות פון אמונה, און מ'זעט ווי די אבות הקדושים האבן געלעבט און ווי הויך זיי זענען געווען; וויפיל מ'דערגרייכט פון זייער גרויסקייט, אזויפיל שייכות האט מען מיט זיי. דערנאך ברענגט ער דעם פסוק אין דער וואכעדיגער פרשה "מה' יצא הדבר", און דעם מדרש אז עס איז ארויסגעקומען פון הר המוריה, און זאגט אז ער וועט עס מסביר זיין באריכות. ב,א
דריי שווערקייטן
ער הייבט אן מיט דער גמרא אין סוף סוכה: מרים פון דער כהנים משפחה בלגה האט חתונה געהאט מיט א גענעראל פון די יווונישע מלכים, און ווען זיי זענען אריין אין בית המקדש האט זי געטרעטן מיט די פיס אויפן מזבח. ג
דערנאך פרעגט ער פארוואס מסכת גיטין הייבט זיך אן מיט א זייטיגן דין, א גט וואס מ'ברענגט פון מדינת הים, ווען געווענליך איז דער סוף פון א מסכתא פארבונדן מיטן אנהייב. גיטין ענדיגט אז אויף איינעם וואס גט'ט זיין ערשטע ווייב וויינט אפילו דער מזבח; פארוואס דווקא דער מזבח? צום סוף ברענגט ער די קשיא פונעם אבני נזר: פארוואס ווערט א בת לוי וואס האט חתונה געהאט אויף איין עד פסול פון מעשר, ווען א מזידה ווערט נישט? ד,ה,ו
די הרגשה פון שבט לוי
דער אבני נזר ענטפערט אז דער קשר צווישן הקב"ה און כנסת ישראל איז ווי א חתן מיט א כלה, דערויף איז געבויט דער גאנצער שיר השירים, און א איד דארף עס שפירן. אזוי שפירט א ווייב מיט א הרגש איר קשר מיטן מאן, ממילא האט די וואס האט חתונה געהאט אויף איין עד געוויזן אז זי שפירט אז דער קשר איז איבערגעריסן. ו,ז
די דאזיגע הרגשה איז דער כאראקטער פון שבט לוי: זיי האבן געשפירט אז דער קשר איז נישט איבערגעריסן און האבן נישט געדינט דעם עגל, און זייער נאמען קומט פון "הפעם ילוה אישי אלי". א בת לוי וואס האט נישט געשפירט אז איר מאן לעבט האט געוויזן אז זי פעלט דער כאראקטער פון לוי, דערפאר ווערט זי פסול פון מעשר. ט
אדם און חוה פון דער ערד פונעם מזבח
דער משגיח ערקלערט פון וואו דער קשר נעמט זיך. יעדע אידישע נשמה איז א חלק אלוק ממעל, און דער חלק שפירט דעם כלל. אזוי שפירן מאן און ווייב איינער דעם אנדערן, ווייל אדם און חוה זענען אמאל געווען איין גוף ביז דער אייבערשטער האט אפגעשניטן חוה פון אדם; אלע שפעטערדיגע אידישע זכרים זענען געווען אין אדם און אלע נקבות אין חוה. י,כ
אדם איז באשאפן געווארן פון ערד וואס מ'האט גענומען פון מקום המזבח, און ער ברענגט דעם ראגאטשאווער אז דערפאר האט די לאך אונטערן מזבח איר שיעור. ממילא איז דער מזבח, דער מקום פון שלום צווישן הקב"ה און כנסת ישראל, דער ארט וואו יעדער מאן און ווייב זענען אמאל געווען צוזאמען.
ארץ ישראל, גלות, און דער גט
ווי דער מדרש זאגט, איז גאנץ ארץ ישראל ראוי פאר א מזבח: פונעם ארט פון אדם ציט זיך דער מזבח איבער דאס גאנצע לאנד, און יעדער איד האט דארט זיין שורש. דערפאר הייסט גלות גירושין, און א איד אינדרויסן פון ארץ ישראל איז אין א געוויסער בחינה געגט. "מדינת הים" איז א רמז אויפן "ים האחרון" אין סוף פון דער תורה, וואס מ'דרש'נט "היום האחרון": דער סוף פון די דורות, ווען אידן דערטרינקען זיך אין א ים פון כפירה און ספיקות. מ,נ
דער מזבח פון שלמה
דער משגיח ברענגט די מאסן פונעם מזבח אין דער משנה, און די גמרא אין זבחים: דער מזבח פון שלמה איז געווען כ"ח אמות ווייל ער האט נישט געוואוסט דעם גענויעם ארט, וואס דער רמב"ם זאגט איז דער ארט וואו יצחק איז געבונדן געווארן; ביים צווייטן בית המקדש האבן די אנשי כנסת הגדולה געלערנט אז דער ארט האלט זעכציג אמות. ע,פ,צ
ל"ב און ס'
ביים צווייטן בית המקדש איז דער רוב פון כלל ישראל געבליבן אין מדינת הים, און אין ארץ ישראל זענען זיי געווען נאר מיטן הארץ, ווי ס'איז באקאנט פונעם בעל שם טוב אז וואו א מענטשנס מחשבה איז, דארט איז ער. דערפאר איז דער מזבח געווען ל"ב, "לב", דער לעצטער למ"ד פון דער תורה פארבונדן מיטן ערשטן בי"ת.
פארוואס מרים בת בלגה האט געטרעטן דעם מזבח
צוריק צו סוף סוכה, ערקלערט דער משגיח אז סוכות, די "סוכת שלום", ברענגט ארויס דעם קשר צווישן הקב"ה און כנסת ישראל וואס דער מזבח איז א רמז דערויף, דערפאר האט מען זיך געזעגנט "יופי לך מזבח". די תורה רופט א ווייבס בגידה "מעילה", ווייל די טריישאפט צווישן מאן און ווייב נעמט זיך פון דער טריישאפט צווישן הקב"ה און כנסת ישראל; מרים, א בת לוי, האט מועל געווען אויך אינעם נמשל. אא,אב
איר אמת'ער זיווג, באשטימט פון ששת ימי בראשית אין דער ערד אונטערן מזבח, איז נישט געווען קיין יווני. ווי א מענטש מיט א שלעכט געוויסן וואס שרייט ווען מ'כאפט אים, האט זי געקענט פארטראגן די מנורה און דעם קודש הקדשים, אבער דער מזבח האט אויף איר געטייטלט מיט א באשולדיגנדן פינגער, האט זי אים געטרעטן.
רבקה געבוירן ביי דער עקידה
דער משגיח ברענגט רש"י אז נאך דער עקידה האט אברהם חרטה געהאט וואס ער האט נישט חתונה געמאכט יצחק, און מ'האט אים מבשר געווען אז רבקה איז געבוירן געווארן. ווען יצחק וואלט מוקרב געווארן אן קינדער, וואלט מען נישט געקענט מקיים זיין "כי ביצחק יקרא לך זרע"; האט דער אייבערשטער אים געזאגט אז גארנישט איז פארשפילט, דער זיווג איז ערשט יעצט געבוירן געווארן. דער אריז"ל זאגט אז ביי דער עקידה האט יצחק באקומען א נשמה וואס האט אים געמאכט ראוי פאר א זיווג. אד,אה
פארוואס דווקא דעמאלט? ס'זענען געווען קטרוגים אז יצחק זאל נישט האבן קיין קינדער, און די עקידה איז געווען אויפן מקום המזבח, דער מקור פון זיווגים, וואו די גמרא אין זבחים זאגט ליגט דער אפר פון יצחק. אזוי ווי ביי א זקן ממרא איז דער מקום גורם, דערפאר איז דארט רבקה געבוירן געווארן: "מה' יצא הדבר", פון הר המוריה. פ,או,ב,א
די פרשה פון זיווגים
דער משגיח רופט חיי שרה די פרשה פון זיווגים. ער ברענגט די גמרא אין מועד קטן אז מ'מעג משדך זיין אין חול המועד שמא יקדמנו אחר ברחמים, און פרעגט ווי אזוי, ווען א בת קול רופט אויס יעדן זיווג פאר דער געבורט. די גמרא דערציילט פון איינעם וואס מ'האט אים געזאגט אז ער דאווענט אומזיסט אויף א געוויסע פרוי, און פונדעסטוועגן קומט ארויס אז תפילה קען צונעמען א זיווג. אז
פארוואס די תורה דערציילט דעם שידוך
מערת המכפלה האט געהערט צו אברהם און שרה ווי א זיווג; דער זוהר זאגט אז עפרון האט דארט געשפירט נאר שלעכטע רוחות, ווייל ס'איז נישט געווען זיינס. דער משגיח דערמאנט דעם מנהג צו לייענען די פרשה פאר א חתן, און זאגט אז די תורה דערציילט באריכות דעם שידוך כדי צו לערנען עלטערן און יונגע לייט ווי אזוי מ'גייט צו א שידוך. אי
בחירה און השתדלות
הגם א זיווג איז באשטימט, זאגט דער משגיח, איז א מענטש א בעל בחירה און קען עס קאליע מאכן, דערפאר דארף יעדער מאכן השתדלות לויט זיין מדריגה, און ווען ער ווייסט נישט, גיין צו א חכם אדער א צדיק. אברהם האט געטרויט אליעזר מיט זיין גאנצן עשירות אן קאנטראלירן, און דאך ביים שידוך פון יצחק האט ער אים באשוואוירן.
תפילה און דער שטאנדארט
סיי אברהם און סיי אליעזר האבן מתפלל געווען, ווי "ועשה חסד עם אדני אברהם", און דער משגיח זאגט אז יעדער דארף מתפלל זיין ביי א שידוך, ווייל מ'ווייסט נישט וואס איז גוט פאר אים. מ'דארף אויך זיין אן עקשן און נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט: וויפיל א יצחק איינער איז, אזא רבקה דארף ער. אק
ער ברענגט א תשובה אז מ'טאר נישט אראפפאלן אין יראת שמים צוליב א שידוך. אליעזר האט קלאר געזאגט צו לבן אז ער איז דער קנעכט פון אברהם, און גערעדט פון דער ברכה פונעם אייבערשטן, און דארגעשטעלט אברהם ווי ער איז באמת.
די בנות צלפחד
דער משגיח ברענגט די גמרא אין בבא בתרא וואס לויבט די בנות צלפחד, וואס האבן חתונה געהאט מיט פערציג יאר ווייל זיי האבן געווארט אויף די וואס פאסן פאר זיי. יתומות פונעם מקושש, אן ייחוס, האבן זיי זיך נישט געלאזט אראפהאנדלען, מיט בטחון אז דער אייבערשטער וועט נישט אוועקגעבן זייער זיווג צו אן אנדערן. דער מדרש, לייגט ער צו, ווייזט אז צדיקים האבן שפעט חתונה געהאט: יצחק מיט פערציג, יעקב מיט פיר און אכציג. אמ,אנ
ווארטן, אמת'ע עשירות, און לערנען די פרשה
אפילו אדם הראשון, ווי רש"י זאגט, האט געזוכט צווישן אלע באשעפענישן ביז מ'האט אים געבראכט חוה, ממילא דארף מען ווארטן ביז די צייט קומט. דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך ווייזן מיטן אמת: מ'וויל לערנען און בויען א שטוב וואס איז א משכן פאר דער שכינה, נישט א "מדינת הים" וואס דערטרינקט זיך אין טעלעוויזיע און מאגאזינען. אס
רש"י טייטשט דעם בקע וואס אליעזר האט געגעבן אלס א רמז אויף די שקלים און די צוויי לוחות: עשירות ביי אברהם מיינט תורה, "יקרה היא מפנינים". ווען די צייט קומט, "מה' יצא הדבר", און קיינער קען עס נישט קאליע מאכן. ער ענדיגט אז מ'דארף לערנען די פרשה פאר אירע לימודים, ווי רבינו בחיי, און נישט ווי היסטאריע. אע,אפ,ב,אצ
מראי מקומות
תורה
- ב Bereishis 24:50 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17, 51:54, 1:23:32
- ח לכאורה Devarim 33:9 11:25 מפתח
- ט לכאורה Bereishis 29:34 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:20
- כ לכאורה Bereishis 2:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 13:59
- נ לכאורה Devarim 34:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:40
- ש לכאורה Bamidbar 6:24-26 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:53
- אב לכאורה Bamidbar 5:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:29
- אה Bereishis 21:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 48:14
- אק Bereishis 24:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:48
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ג Sukkah 56b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:17
- ה Gittin 90b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:37
- ל Sotah 2a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:12
- פ Gemara Zevachim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 28:25, 51:54
- אא Sukkah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:29
- אג לכאורה Kesubos 3b מפתח אינעם אויסשרייב: 46:17
- או Gemara Sanhedrin (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 51:54
- אז Moed Katan 18b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:54
- אמ Bava Basra 119b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:55
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- צ לכאורה Rambam, Hilchos Beis HaBechirah 2:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 28:25
- ר Rashi on Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:49
- אד Rashi on Bereishis 22:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 48:14
- אח Sefer Chassidim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 56:34
- אל Ramban (מקום נישט באשטימט) 1:13:56 מפתח
- אס Rashi on Bereishis 2:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:55
- אע Rashi on Bereishis 24:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:32
- אצ Rabbeinu Bachya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:32
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 8:31 דער קשר צווישן איש און אשה איז א משל אויפן קשר צווישן הקב"ה און כנסת ישראל, און א ווייב שפירט מיט א הרגש צי דער קשר איז נאך גאנץ.
- 14:26 אדם און חוה, און מיט זיי יעדער שפעטערדיגער מאן און ווייב, זענען אמאל געווען איינס, באשאפן פון דער ערד פון מקום המזבח, דערפאר איז דער מזבח א עדות אויף יעדן זיווג.
- 21:44 יעדן אידנס שורש איז אין ארץ ישראל, וואס איז א פארלענגערונג פונעם מזבח, דערפאר איז גלות ווי א גט, און דערפאר הייבט זיך מסכת גיטין אן מיט א גט פון מדינת הים.
- 51:43 רבקה איז געבוירן געווארן בשעת דער עקידה, ווייל די עקידה איז געווען אויפן מקום המזבח, דעם ארט פון וואנען זיווגים קומען.
- 1:07:48 א זיווג איז באשטימט מן השמים, פונדעסטוועגן קען א בעל בחירה עס קאליע מאכן, דערפאר דארף ער מתפלל זיין און מאכן השתדלות מיט אחריות לויט זיין מדריגה.
- 1:13:23 ביי א שידוך טאר מען נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט פון יראת שמים, אפילו ווען מ'מוז ווארטן, אזוי ווי די בנות צלפחד האבן געווארט ביז פערציג יאר אויף א פאסיגן זיווג.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 7:48 פארוואס ווערט א בת לוי וואס האט חתונה געהאט אויף איין עד פסול פון מעשר, ווען אפילו א מזידה ווערט נישט פסול?
תירוץ: 13:09 דורך דעם וואס זי האט נישט געשפירט אז איר מאן לעבט האט זי געוויזן אז זי פעלט די הרגשה פון קשר וואס איז דער כאראקטער פון לוי, ממילא האט זי נישט קיין חלק אין דעם וואס לוי באקומט.
-
קשיא: 6:58 פארוואס וויינט דווקא דער מזבח אויף איינעם וואס גט'ט זיין ערשטע ווייב?
תירוץ: 20:41 ווייל יעדעס פארפאלק איז באשאפן געווארן צוזאמען פון דער ערד אונטערן מזבח, ווייסט ער אז זיי געהערן צוזאמען און שפירט דעם ווייטאג פונעם צעבראכענעם זיווג.
-
קשיא: 5:37 פארוואס הייבט זיך מסכת גיטין אן מיט א גט וואס מ'ברענגט פון מדינת הים?
תירוץ: 26:42 דער אנהייב לערנט וואס א גט איז: אן אפשניידונג פונעם שורש, דאס זעלבע ווי א איד וואס איז פארטריבן פון ארץ ישראל קיין מדינת הים.
-
קשיא: 38:16 אויב דער מקום המזבח איז געווען זעכציג אמות, פארוואס איז דער מזבח אין ערשטן און צווייטן בית המקדש געווען כ"ח און ל"ב?
תירוץ: 34:16 יעדע מאס שטימט מיטן קשר צום לאנד פון יענער תקופה: "כח" אין די צייטן פון שלמה, "לב" פאר א פאלק וואס איז מיטן גוף אין מדינת הים און מיטן הארץ אין ארץ ישראל; די זעכציג פון שלמות השלום איז פארן דריטן.
-
קשיא: 51:41 פארוואס איז רבקה געבוירן געווארן גראד בשעת דער עקידה?
תירוץ: 54:01 די עקידה איז געווען אויפן מקום המזבח, דער ארט פון וואנען זיווגים קומען, און דער מקום האט געהאט די כח מבטל צו זיין די קטרוגים אויף יצחקס קינדער.
-
קשיא: 55:31 אויב יעדער זיווג ווערט אויסגערופן פערציג טאג פאר יצירת הולד, ווי אזוי קען אן אנדערער "מקדים זיין" מיט תפילה?
תירוץ: 56:34 תפילה קען צונעמען א זיווג אויף א צייט, אבער עס וועט נישט בלייבן; דורך מחלוקת אדער מיתה קומט מען צוריק צו דעם וואס איז באמת באשטימט, ווי מ'זעט אינעם ספר חסידים.
מעשיות
-
4:17 מרים בת בלגה טרעט דעם מזבח
מרים פון דער כהנים משפחה בלגה האט זיך געשמדט און חתונה געהאט מיט איינעם פון די גענעראלן פון די יווונישע מלכים. ווען די יוונים זענען אריין אין בית המקדש, איז זי צוגעגאנגען צום מזבח און געטרעטן אויף אים מיט אירע פיס. זי האט געשריגן "לוקוס, לוקוס", "וואלף, וואלף", אז ער פרעסט אויף דאס פארמעגן פון כלל ישראל און שטייט זיי נישט ביי אין זייער צרה.
אין דער מעשה: מרים בת בלגה
-
57:14 דאס צעבראכענע צוזאג אין ספר חסידים
ראובן האט זיך אפגערעדט מיט שמעון אז שמעון וועט חתונה האבן מיט זיין טאכטער, און שמעון האט צוגעזאגט, אבער ער האט חתונה געהאט מיט אן אנדערער און פארשעמט ראובנס טאכטער. דער ספר חסידים זאגט אז שמעון איז נישט באשטראפט געווארן דערפאר, ווייל וויבאלד ער האט חתונה געהאט מיט דער אנדערער, איז עס געווען באשטימט אז זי איז זיינע. ווען ער וואלט חתונה געהאט מיט ראובנס טאכטער, וואלט ער געדארפט שטארבן כדי צוריקצוקומען צו דער וואס איז באשטימט פאר אים.
-
1:17:00 די בנות צלפחד ווארטן ביז פערציג
די בנות צלפחד זענען געווען יתומות וואס זייער טאטע איז געהרג'עט געווארן אין מדבר ווי דער מקושש, אן קיין ייחוס וואס זאל זיי שטיצן. ווען זיי זענען אלט געווארן צוואנציג און די שכנים האבן זיי געהייסן אראפלאזן, האבן זיי זיך איינגעשפארט צו ווארטן אויף א צדיק ווי זיי, מיט בטחון אז דער אייבערשטער וועט נישט אוועקגעבן זייער זיווג צו אן אנדערן. זיי האבן געווארט ביז פערציג, און די גמרא דערציילט עס צו זייער שבח.
אין דער מעשה: די טעכטער פון צלפחד, צלפחד
געדאנקען
- 11:35 א בת לוי וואס האט חתונה געהאט אויף איין עד ווערט פסול פון מעשר, ווייל דורך דעם וואס זי האט נישט געשפירט אז איר מאן לעבט, האט זי געוויזן אז זי פעלט די הרגשה פון קשר וואס איז דער כאראקטער פון שבט לוי, דער שבט וואס האט ביים עגל געשפירט דעם קשר פון הקב"ה מיט כנסת ישראל.
- 20:41 דער מזבח וויינט ביי א גט, ווייל יעדער מאן און ווייב זענען אמאל געווען צוזאמען אין דער ערד וואס מ'האט גענומען פון אונטער אים, און ער איז אן עדות אז זיי געהערן צוזאמען.
- 34:16 די מאסן פונעם מזבח אין די דריי בתי מקדשות שטימען מיט דעם קשר פון כלל ישראל צו זיין לאנד: כ"ח פאר דעם "כח" פונעם ערשטן פסוק, ל"ב פאר דעם "לב" פון א פאלק וואס איז אין מדינת הים מיטן הארץ אין ארץ ישראל, און ס' פאר דעם שלום פון ברכת כהנים.
- 43:46 מרים בת בלגה האט געטרעטן דווקא דעם מזבח, נישט די מנורה אדער דעם קודש הקדשים, ווייל דער מזבח איז געווען אן עדות אויפן זיווג וואס זי האט מועל געווען, און א שלעכט געוויסן קען נישט אויסהאלטן דעם וואס באשולדיגט.
- 52:21 דאס וואס רבקה איז געבוירן געווארן גראד ביי דער עקידה איז מצד דעם ארט: די עקידה איז געווען אויפן מקום המזבח, דער מקור פון אלע זיווגים, און אזוי ווי ביי א זקן ממרא איז דער מקום גורם, דערפאר זענען דארט בטל געווארן די קטרוגים אויף יצחקס קינדער.
- 1:10:59 אברהם האט געטרויט אליעזר מיט זיין גאנצן עשירות אן קאנטראלירן, און דאך האט ער אים באשוואוירן אויף יצחקס שידוך, א סימן אז א שידוך פאדערט מער אכטונג ווי סיי וועלכע געשעפט.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:12:09 דער משגיח זאגט אז מ'דארף מתפלל זיין אויף א שידוך, ווייל א מענטש ווייסט נישט וואס איז באמת גוט פאר אים.
- 1:13:23 דער משגיח זאגט אז מ'זאל נישט אראפלאזן דעם שטאנדארט פון יראת שמים ביי א שידוך, אפילו ווען מ'דארף ווארטן.
- 1:09:22 דער משגיח זאגט אז יעדער איינער דארף מאכן השתדלות פאר א שידוך לויט זיין מדריגה, און ווער עס קען זיך נישט אליין אפשאצן זאל גיין צו א חכם אדער א צדיק.
- 1:08:43 דער משגיח זאגט אז ביי א שידוך זאל מען נישט זוכן שיינקייט, געלט אדער א משפחה וואס קלינגט, נאר יראת שמים, כדי צו בויען א שטוב וואס דינט דעם אייבערשטן.
- 1:25:41 דער משגיח זאגט אז מ'דארף לערנען די פרשה נישט ווי היסטאריע, נאר זיך מתבונן זיין אין איר און ארויסלערנען אירע ענינים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליעזר עבד אברהם, די טעכטער פון צלפחד, דער אבני נזר, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער ראגאטשאווער גאון, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חוה, יעקב אבינו, יצחק אבינו, לבן, מרים בת בלגה, משה רבינו, עפרון, צלפחד, ר' מאירל פרעמישלאנער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רבקה אמנו, רש"י, שלמה המלך
ערכים השתדלות, זיווג, חטא העגל, יראת שמים, כנסת ישראל, מזבח, מעשר, מקום המקדש, עקידה, קטרוג, רבונו של עולם, שידוך