ויחי יעקב - דוקא בגלות' כי שם עיקר עבודת יהודי
קאטאלאג: פרשת השבוע ויחי נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 8 תשל"ח (1977–78) אידיש 1 שעה 23 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
ביים געזעגענען זיך מיט ספר בראשית אין פרשת ויחי ווייזט דער משגיח אז יעקב און יוסף האבן דערגרייכט זייער העכסטע קדושה דווקא אין מצרים, און אז אין דעם חושך פון גלות קריגט א איד קדושה און ארץ ישראל דורך תורה און תפילה.
דער משגיח עפנט מיט דעם צער פון זיך געזעגענען מיט ספר בראשית, וואס אין אים ליגט באהאלטן די נקודה פון וואס א איד איז, און ער מוטשעט זיך אז מען זאל לערנען די מעשיות פון די אבות און שבטים בעיון. בראשית ענדיגט זיך מיט יעקב, די מדה פון קדושה, אזוי ווי די שבחים פון שמונה עשרה ענדיגן זיך מיט הקל הקדוש. רבינו הקדוש, וואס האט געזאגט אז ויחי רעדט וועגן אים, האט געטראגן די קדושה פון יעקב; דערמיט ערקלערט דער משגיח פארוואס ויחי איז א פרשה סתומה: רבי האט פארשריבן די תורה שבעל פה צוליב דעם גלות. יוסף, די פנימיות פון יעקב'ס קדושה, איז גרויס געווארן דווקא אין מצרים און אויף דעם יום חג פון די עובדי עבודה זרה, און אזוי קען היינט א בחור וואס דרייט זיך אוועק פונעם קעסטל ווערן א יוסף. דער משגיח ערקלערט פארוואס יוסף האט משביע געווען די ברידער אויף זיינע ביינער, און ענדיגט מיט שכם און קרית ספר: ארץ ישראל קריגט מען מיט תורה און תפילה, דער אמת'ער תשובה פון שובבים.
ענינים: ויחי און די שבטים · יוסף און זיינע ברידער · שמירת עינים
סדר השיעור
-
0:00 זיך געזעגענען מיט ספר בראשית
דער משגיח זאגט אז עס איז שווער זיך אפצורייסן פון בראשית, און ברענגט דעם ווארט פון רבי ברוך'ל ממעזשביז פארוואס די תורה הייבט זיך אן דערמיט. בראשית איז די באהאלטענע נקודה פון א איד, ווי מען זעט פון א מעשה מיטן בעל שם טוב און א פריץ, און די סיפורים פון די אבות און צדיקים וועקן אויף יראת שמים.
-
5:03 די גרויסקייט פון די אבות און שבטים
דער משגיח דערציילט ווי א ספר פון סיפורי צדיקים האט אים געפורעמט אלס יונגל, און ווייזט די מסירות נפש פון די אבות: אברהם ביי וועמען די וועלט איז נאר א קליינע ה', יהודה דער מלך וואס וויל ווערן אן עבד אנשטאט בנימין, יעקב וואס האט געדינט דעם אייבערשטן דעם אייבערשטן אויפן זעלבן אופן צוויי און צוואנציג יאר אן רוח הקדש, און יוסף וואס האט אויסגעהאלטן די יסורים פון אשת פוטיפר.
-
12:11 הקל הקדוש: א שבח פאדערט קדושה
בראשית ענדיגט זיך מיט יעקב, אזוי ווי די ערשטע דריי ברכות פון שמונה עשרה, וואס זענען כנגד די אבות, ענדיגן זיך מיט הקל הקדוש. דער משגיח ערקלערט אז נאר דער וואס שטרעבט צו קדושה קען זינגען שירה פארן רבונו של עולם, אזוי ווי די אופנים הייבן זיך צו די שרפים מיט קדוש, און דאס איז יעקב'ס לימוד נעבן אברהם'ס אהבה און יצחק'ס יראה.
-
18:44 רבינו הקדוש און יוסף: די קדושה פון יעקב
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז רבי האט געזאגט אויף זיך "ויחי יעקב", ווייל ער האט געלעבט זיבעצן יאר אין ציפורי, א סימן אז ער האט געטראגן יעקב'ס נשמה און קדושה, און דערפאר הייסט נאר ער הקדוש. די פנימיות פון יעקב'ס קדושה איז נתגלה געווארן ביי יוסף, די מדה פון יסוד, וואס זיין צייט איז די וואכן פון שובבים וואס הייבן זיך אן נאך ויחי.
-
23:13 ויחי אין מצרים און די פרשה סתומה שטייט אינעם קאטאלאג
יעקב האט איבערגעגעבן פאר יוסף די זעקס סדרי משנה וואס זענען מרומז אין "זקנים", און רבי, דער גלגול פון יעקב, האט מסדר געווען און פארשריבן די משנה ווייל צוליב דעם גלות האט מען עס פארגעסן. דער משגיח ברענגט רש"י אז ויחי איז סתומה, און ערקלערט די הפסקות צווישן די פרשיות: דאס ווייסע ארום די שווארצע אותיות פון ספר תורה איז די תורה שבעל פה.
-
28:29 רבי מרומז אין דער תורה; קריאת שמע ביינאכט
וואו עס דארף זיין ווייס צווישן ויגש און ויחי איז פארשריבן, אזוי ווי רבי האט פארשריבן די תורה שבעל פה צוליב דעם גלות, און דארט איז רבי מרומז. די משנה הייבט זיך אן מיט קריאת שמע ביינאכט, די ווערטער וואס די שבטים האבן געזאגט צו יעקב, א המשך פון יעקב'ס קבלת עול מלכות שמים אין דעם חושך פון גלות, וואס דער משגיח זאגט אז מען דארף עס מיטנעמען אויפן גאנצן יאר.
-
34:08 יוסף'ס אויגן און די קדושה פון מזוזה
דער משגיח ברענגט דעם אלשיך אויף "בן פורת יוסף בן פורת עלי עין": יוסף'ס גרויסקייט איז געקומען דורך שמירת עינים. ער מוטשעט זיך אז מען זאל נעמען גענוג קדושה פון ויחי פאר שובבים און פארן גאנצן יאר, און ערקלערט פונעם שולחן ערוך אז א מזוזה ברענגט אריין קדושה אין שטוב, און וואו עס איז נישטא קדושה קומט אריין טומאה.
-
38:33 דווקא אין מצרים: וואקסן אינמיטן טומאה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעדט וועגן דעם טעלעוויזיע, וואס אפילו די גוים מודה'ן אז עס ברענגט אריין שלעכטע מדות, און ענטפערט אויף דער טענה אז מען קען זיך נישט העלפן: מצרים איז געווען דאס טמא'סטע לאנד, און פונקט דארט, נישט אין טאטנס שטוב, איז יוסף גרויס געווארן. זיך צוריקהאלטן אינמיטן טומאה הייבט א מענטש מער ווי א הייליגער סדר נאכט, און ער רירט אן ניטל, די לאנגע פינצטערע נאכט פון די עובדי עבודה זרה.
-
44:11 יעדער בחור קען זיין א יוסף שטייט אינעם קאטאלאג
אויף "ויהי כהיום הזה" זאגט רש"י אז עס איז געווען דער יום חג פון די מצריים, און א ספר זאגט אז דאס איז געווען ניטל; אויף דעם טמא'סטן טאג איז יוסף געווארן דער הייליגסטער. דער משגיח שילדערט ווי חשוב עס איז אין הימל א בחור וואס דרייט זיך אוועק פונעם קעסטל צו א בלאט גמרא, און ענדיגט בראשית מיט חזק און מיטן מאמר אז יעקב אבינו לא מת.
-
48:59 יוסף'ס ענטפער און די שבועה פון די ברידער
יעקב אויפן טויטבעט בעט ביי יוסף אים צו באגראבן אין מערת המכפלה, און לויט א מדרש ענטפערט יוסף אז ער וועט אויך בעטן מען זאל אים ארויסטראגן. דער משגיח שארפט די קשיא: פארוואס רעדט ער פון זיך אין אזא מינוט, און פארוואס באשווערט ער די ברידער און נישט זיינע אייגענע קינדער? מדות חסידות הייסט מען נישט קיין אנדערן, ווי "ולא עם הארץ חסיד".
-
55:28 צדיקים ווערן נישט פארפוילט; די ביינער פונעם טאטן
יוסף איז נישט פארפוילט געווארן אין מצרים, און דער משגיח דערציילט פון א איד וואס ער האט געקענט, וואס איז געווען פון די צען אידן וואס די דייטשן האבן געצוואונגען אויפצוגראבן דעם קבר פון רבי ר' אלימלך אין ליזענסק, און זיי האבן אים געפונען גאנץ; אויך רבי אלעזר בן רבי שמעון איז געבליבן גאנץ. ער ברענגט די גמרא אז די עצמות קומען פונעם טאטן, און אז אין א צדיק'ס קבר בלייבט א שטיקל חיות, דערפאר דאוונט מען דארט.
-
59:26 די השלמה פון יעקב'ס קבורה
דער משגיח ענטפערט: ווייל יוסף'ס עצמות קומען פון יעקב, האט יוסף צוגעזאגט מער ווי מען האט געבעטן, אז אפילו זיינע אייגענע ביינער וועט מען ארויפברענגען אלס השלמה פון דעם טאטנס קבורה. ווייל מען איז מער מחויב אין כבוד אב ווי אין כבוד אבי אב, האט ער עס געזאגט די ברידער, און געוואלט אז די עצמות פון אלע צוועלף שבטים זאלן ארויף, ווי רש"י זאגט אויף "אתכם".
-
1:04:41 יעקב לעבט; תורה דער שליסל צו קרית ספר
יעקב אבינו לא מת: כל זמן זיינע קינדער פירן זיך ווי ער, בלייבט זיין קדושה, און יעקב איז תורה, דער שליסל צו אלעס. יעקב'ס ווערטער צו יוסף וועגן שכם פירן דעם משגיח צו קרית ספר, וואס די גמרא זאגט מיינט די דריי טויזנט הלכות וואס מען האט פארגעסן; א ספר וואס ער פארבינדט מיטן בעל שם טוב ערקלערט אז אויף יענעם שטח זענען זיי געשריבן געווען, און ממילא האט עתניאל, וואס האט זיי צוריקגעברענגט, עס געקענט איינעמען.
-
1:11:18 שכם, יוסף'ס ארט פון קדושת הברית
שכם איז יוסף'ס ארט, דער ארט פון קדושת הברית, דערפאר איז די נבלה דארט געווען אזוי שווער און שמעון און לוי האבן נוקם געווען. יעקב האט עס גענומען "בחרבי ובקשתי", וואס רש"י טייטשט בחכמתי ובתפלתי: ער האט געלערנט און מחדש געווען אין תורה און ממילא עס איינגענומען. דער משגיח טייטשט דאס אלס עצה ווי אזוי צו קריגן ארץ ישראל, און קומט צו דעם היינטיגן ויכוח וועגן די שטחים.
-
1:14:59 וואס מען רעדט אויף דער וועלט, משפט מען אין הימל
דער משגיח וויל נישט אפשניידן די שאלה פון די שטחים און לאזט עס פאר די גדולים, אבער ער זאגט אז וואס די גאנצע וועלט רעדט, איז א סימן וואס מען משפט אין הימל, אזוי ווי ביי המן'ס לשון הרע. פאר גלייביגע אידן איז די איינציגע עצה תורה און תפילה, ווייל מיט יעדע הלכה וואס מען לערנט קריגט מען א שטיקל ארץ ישראל.
-
1:18:48 שכם היינט, שובבים און תורה
דער משגיח מערקט אן אז די אראבער רופן שכם נאבלוס, וואס דערמאנט די נבלה וואס איז דארט געשען, און אז דארט קלייבן זיך די ערגסטע רוצחים; שכם קריגט מען נאר מיט תורה און תפילה. ער פארבינדט דאס מיט שובבים, וואס זייער עיקר תשובה איז תורה, און ענדיגט מיט א ברכה מען זאל שפירן די געשמאק פון בראשית און זוכה זיין צו דער גאולה שלמה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
זיך געזעגענען מיט ספר בראשית
דער משגיח זאגט אז עס איז שווער זיך אפצורייסן פון ספר בראשית, און ער דערמאנט דעם ווארט פון רבי ברוך'ל ממעזשביז, ווי געשמאק עס איז אז די תורה הייבט זיך אן מיט בראשית. בראשית, ערקלערט ער, איז די באהאלטענע נקודה פון דער אידישער נשמה, וואס מען זעט נישט אין א אידנס מעשים. דער בעל שם טוב האט נאך א באזוך ביי א פריץ געזאגט פאר זיין אייניקל רבי ברוך'ל: גיי זיי מסביר פאר א גוי וואס א איד איז; און רבי ברוך'ל האט צוגעלייגט אז מען קען עס אפילו פאר א איד נישט מסביר זיין. די נקודה ליגט באהאלטן אין די מעשיות פון די אבות.
די גרויסקייט פון די אבות און שבטים
סיפורי צדיקים, זאגט דער משגיח, וועקן אויף יראת שמים, אזוי ווי עס שטייט אין מסילת ישרים און אין אנדערע ספרים; א ספר פון אזעלכע מעשיות וואס ער האט געלערנט אלס יונגל ווירקט נאך אויף אים היינט. די אבות האבן אונז אלע אריינגענומען אין זיך. חז"ל טייטשן "בהבראם" - "באברהם", און די קליינע ה', מיט וואס עולם הזה איז באשאפן געווארן, ווייזט ווי קליין די וועלט איז געווען ביי אברהם. ג,ד,ה
הקל הקדוש: א שבח פאדערט קדושה
בראשית ענדיגט זיך מיט יעקב, און דער משגיח פארבינדט דאס מיט די ספרים וואס זאגן אז די ערשטע דריי ברכות פון שמונה עשרה זענען כנגד די דריי אבות, און די דריטע, הקל הקדוש, איז כנגד יעקב, וואס הייסט "קדוש יעקב". דער סדר שבחו של מקום ענדיגט זיך דארט, ווייל נאר דער וואס שטרעבט צו קדושה און איז זיך מפריש פון די תענוגים פון עולם הזה קען זאגן שבח פארן רבונו של עולם. ח
רבינו הקדוש און יוסף
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז רבי האט געזאגט "ויחי יעקב" אויף זיך, ווייל ער האט געלעבט זיבעצן יאר אין ציפורי: ער האט געטראגן יעקב'ס נשמה, און דערפאר הייסט נאר ער "הקדוש", ווייל, ווי די גמרא זאגט, האט ער קיינמאל נישט אראפגעלאזט די האנט אונטערן גארטל. די פנימיות פון יעקב'ס קדושה איז נתגלה געווארן ביי יוסף, "אלה תולדות יעקב יוסף", די מדה פון יסוד, וואס איר צייט איז שובבים, וואס הייבן זיך אן נאך ויחי, ווי די קדמונים זאגן. י,כ,ל
ויחי אין מצרים און די פרשה סתומה
יוסף האט געטראגן "בגדי שש", וואס זענען געווען חשוב אין מצרים ווי רש"י זאגט, און דער משגיח טייטשט דאס אויף זיין היטן די קדושה. דער בעל הטורים געפינט די זעקס סדרי משנה אין "זקנים", ממילא האט יעקב געלערנט מיט יוסף משניות, און רבי, דער גלגול פון יעקב, וואס אפילו אין מצרים איז ער געבליבן "יעקב", האט זיי פארשריבן ווען צוליב דעם גלות האט מען פארגעסן. נ,ס
רבי מרומז אין דער תורה
צווישן ויגש און ויחי דארף זיין א הפסק, אבער דארט איז פארשריבן, אזוי ווי רבי האט פארשריבן די תורה שבעל פה וואו עס דארף זיין ווייס, מיטן טעם פון "עת לעשות לה'". דארט איז רבי מרומז. ווי מחברים זענען מרמז זיך אליין אינעם אנהייב, אזוי ווי תנא דבי אליהו, האט ער אנגעהויבן די משנה מיט קריאת שמע ביינאכט, די ווערטער וואס די שבטים האבן געזאגט צו יעקב: קבלת עול אין דער נאכט פון גלות. דער משגיח זאגט אז מען דארף יעקב'ס קדושה מיטנעמען אויפן גאנצן יאר. צ,ק,ר,ש
יוסף'ס אויגן און די מזוזה
דורך תורה איז מען זוכה צו קדושה, און דורך קדושה צו תורה. דער אלשיך טייטשט "בן פורת יוסף בן פורת עלי עין" אויף יוסף'ס אויגן: ווען די טעכטער זענען ארויף אויף דער וואנט אים צו זען, האט ער נישט אויפגעהויבן די אויגן. מען דארף נעמען גענוג קדושה פאר שובבים און פארן יאר. א מזוזה, ערקלערט דער משגיח פונעם שולחן ערוך, ברענגט אריין קדושה אין שטוב, און וואו קדושה פעלט קומט אריין טומאה. ת,אב
דווקא אין מצרים
דער משגיח רעדט וועגן דעם טעלעוויזיע, וואס אפילו די גוים זאגן אז עס ברענגט אריין שלעכטע מדות, און וועגן דער טענה אז מען קען זיך נישט העלפן. מצרים איז געווען דאס טמא'סטע לאנד, און פונקט דארט, נישט אין טאטנס הייליגער שטוב, איז יוסף גרויס געווארן. זיך צוריקהאלטן וואו דער נסיון איז גרעסער הייבט א מענטש מער ווי א הייליגער סדר נאכט מיט זילבערנע כוסות. ער רירט אן ניטל, די לאנגע פינצטערע נאכט, מיט א ווארט פונעם בני יששכר, אבער רעדט נישט אויס. אד
יעדער בחור קען זיין א יוסף
אויף "ויהי כהיום הזה" זאגט רש"י אז עס איז געווען דער יום חג פון די מצריים, און א ספר זאגט אז דאס איז געווען ניטל; אויף יענעם טאג איז יוסף געווארן דער הייליגסטער איד. א בחור וואס האט דאס קעסטל פאר די אויגן, קוקט נישט, און גייט לערנען א בלאט גמרא, איז טייער אין הימל. ביים ענדיגן בראשית מיט חזק זאגט דער משגיח אז די נקודה פון יעקב און יוסף גייט מיט אונז, ווייל יעקב אבינו לא מת. אה,או
יוסף'ס ענטפער און די שבועה
יעקב האט משביע געווען יוסף אים צו באגראבן אין מערת המכפלה, און יוסף האט געענטפערט "אנכי אעשה כדברך"; לויט א מדרש מיינט ער אז ער וועט אויך הייסן זיינע קינדער אים ארויסטראגן פון מצרים. דער משגיח וואונדערט זיך: דער טאטע ליגט אויפן טויטבעט און בעט זיין לעצטן וואונטש, און אנשטאט צו ענטפערן "אוודאי, טאטע", רעדט יוסף פון זיך. אז,אח
צדיקים ווערן נישט פארפוילט
יוסף איז נישט פארפוילט געווארן אין מצרים. דער משגיח דערציילט פון א איד וואס ער האט געקענט, פון די צען וואס די דייטשן האבן געצוואונגען אויפצוגראבן רבי ר' אלימלך'ס קבר אין ליזענסק, און זיי האבן אים געפונען גאנץ; אויך רבי אלעזר בן רבי שמעון איז געבליבן גאנץ. פארוואס רעדט יוסף דען פון ביינער? די גמרא לערנט אז די עצמות קומען פונעם טאטן. אל,אמ
די השלמה פון יעקב'ס קבורה
א מענטשנס עצמות זענען א המשך פון זיין טאטן. ממילא האט יוסף צוגעזאגט מער ווי מען האט געבעטן: נישט נאר יעקב'ס גוף, נאר אפילו זיינע אייגענע ביינער, וואס קומען פון יעקב, וועלן ארויפגיין, א השלמה פון יעקב'ס קבורה. ווייל, ווי רש"י לערנט, איז מען מער מחויב אין כבוד אב ווי אין כבוד אבי אב, האט ער עס געזאגט די ברידער און נישט די קינדער, און געוואלט אז די ביינער פון אלע שבטים זאלן ארויף, ווי רש"י זאגט אויף "אתכם". אנ,אי
יעקב לעבט; קרית ספר
אין א צדיק'ס קבר בלייבט א שטיקל חיות, און יעקב אבינו לא מת: די גמרא לערנט עס ארויס פון "ואתה אל תירא עבדי יעקב", ווייל כל זמן זיינע קינדער פירן זיך ווי ער בלייבט זיין קדושה. יעקב איז תורה, דער שליסל צו אלעס. או,אס
יעקב האט געגעבן יוסף שכם, גענומען "בחרבי ובקשתי", וואס רש"י טייטשט בחכמתי ובתפלתי. די גמרא זאגט אז קרית ספר, וואס עתניאל בן קנז האט איינגענומען, מיינט די דריי טויזנט הלכות וואס מען האט פארגעסן; א ספר וואס דער משגיח פארבינדט מיטן בעל שם טוב ערקלערט אז אויף גאנץ ארץ ישראל איז געשריבן תורה, און דער וואס האט צוריקגעברענגט יענע הלכות האט געקענט איינעמען יענעם שטח. אע,אפ
שכם, דער ארט פון קדושת הברית
שכם איז יוסף'ס ארט, דער ארט פון קדושת הברית, דערפאר איז די נבלה דארט געווען אזוי שווער, און שמעון און לוי האבן נוקם געווען. יעקב האט געלערנט און מחדש געווען אין תורה, און דורך דעם שכם איינגענומען; דאס, זאגט דער משגיח, איז זיין עצה ווי אזוי צו קריגן ארץ ישראל. דערנאך ברענגט ער דעם היינטיגן ויכוח וועגן די שטחים. אצ,אע
וואס מען רעדט אויף דער וועלט, משפט מען אין הימל
דער משגיח וויל זיך נישט אריינלאזן אין דער שאלה פון די שטחים, ווייל דאס איז פאר די גדולים. אבער וואס די גאנצע וועלט רעדט, איז א סימן וואס מען משפט אין הימל, ווי די גמרא זאגט ביי המן'ס לשון הרע. פאר גלייביגע אידן איז די איינציגע עצה צו לערנען, ווייל דער אייבערשטער האט נאר ד' אמות של הלכה, און מיט יעדע הלכה וואס מען לערנט קריגט מען א שטיקל ארץ ישראל. אר,אק
שובבים און תורה
די אראבער רופן שכם נאבלוס, וואס דערמאנט די נבלה וואס איז דארט געשען, און היינט קלייבן זיך דארט די ערגסטע רוצחים; שכם קריגט מען נאר מיט תורה און תפילה. דער משגיח פארבינדט דאס מיט שובבים, וואס דער עיקר תשובה דארט איז תורה, און ענדיגט מיט א ברכה מען זאל שפירן די געשמאק פון בראשית וואס רבי ברוך'ל האט דערפון גערעדט, און זוכה זיין צו דער גאולה שלמה.
מראי מקומות
תורה
- ו Bereishis 49:9 8:18 טעקסט מפתח
- ז Bereishis 39:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:26
- ט Bereishis 28:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:39
- ל Bereishis 37:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:55
- אא Vayikra 19:2 36:28 טעקסט מפתח
- אז Bereishis 47:29-30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:11
- אט Bereishis 50:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 52:04
- אצ Bereishis 34:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:50
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ה לכאורה Menachos 29b מפתח אינעם אויסשרייב: 5:25
- כ לכאורה Shabbos 118b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:55
- ש לכאורה Pesachim 56a מפתח אינעם אויסשרייב: 29:08
- אג לכאורה Berachos 32a 40:07 מפתח
- או Taanis 5b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:27, 1:04:45
- אל לכאורה Bava Metzia 84b מפתח אינעם אויסשרייב: 55:39
- אמ Niddah 31a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:39
- אפ לכאורה Temurah 16a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:48
- אק לכאורה Berachos 8a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:06
- אר לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:06
מדרש
ראשונים
- א לכאורה Rashi on Bereishis 1:1 0:31 מפתח
- נ לכאורה Rashi on Bereishis 41:42 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:26
- ס לכאורה Baal HaTurim on Bereishis 37:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:26
- ע Rashi on Bereishis 47:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:25
- פ לכאורה Rashi on Vayikra 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:25
- אה לכאורה Rashi on Bereishis 39:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 44:27
- אי לכאורה Rashi on Shemos 13:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 59:32
- אנ לכאורה Rashi on Bereishis 46:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 59:32
- אע לכאורה Rashi on Bereishis 48:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:48, 1:11:50
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:48 ספר בראשית, די מעשיות פון די אבות און שבטים, האלט אין זיך די באהאלטענע נקודה פון דער אידישער נשמה, און אז מען לערנט עס בעיון לאזט עס איבער א רושם פון יראת שמים.
- 14:04 יעקב איז די מדה פון קדושה, און נאר דער וואס ציט אויף זיך קדושה קען באמת זאגן שבח פארן רבונו של עולם; דערפאר ענדיגן זיך די שבחים פון שמונה עשרה מיט הקל הקדוש.
- 19:17 רבינו הקדוש, וואס האט זיך אידענטיפיצירט מיט יעקב, האט פארשריבן די תורה שבעל פה צוליב דעם גלות, און דאס איז מרומז אין דעם וואס ויחי איז א פרשה סתומה.
- 41:17 יוסף איז נישט גרויס געווארן אין זיין טאטנס הייליגער שטוב נאר דווקא אין דעם טמא'נעם מצרים, און אזוי קען אין א דור פול מיט נסיונות יעדער בחור וואס האלט זיך צוריק ווערן א יוסף.
- 1:00:22 יוסף האט משביע געווען זיינע ברידער אז מען זאל ארויפטראגן זיינע ביינער, ווייל זיינע עצמות קומען פון יעקב, און זייער קבורה אין ארץ ישראל איז א השלמה פון דעם טאטנס קבורה; און די ברידער זענען מער מחויב אין יעקב'ס כבוד ווי די אייניקלעך.
- 1:13:40 ארץ ישראל, אזוי ווי שכם וואס יעקב האט גענומען "בחרבי ובקשתי", דאס מיינט מיט זיין חכמה און תפילה, קריגט מען מיט תורה און תפילה, און דאס איז אויך דער עיקר תשובה פון שובבים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:23 פארוואס איז געשמאק אז די תורה הייבט זיך אן מיט בראשית און נישט מיט דער ערשטער מצוה?
תירוץ: 0:48 ווייל בראשית, מיט די מעשיות פון די אבות, האלט אין זיך די באהאלטענע נקודה פון דער אידישער נשמה, וואס א איד איז.
-
קשיא: 13:33 פארוואס ענדיגט זיך דער סדר שבחו של מקום אין שמונה עשרה מיט הקל הקדוש?
תירוץ: 14:10 נאר דער וואס שטרעבט צו קדושה קען זאגן שבח פארן אייבערשטן, און דערפאר קומט דער שבח צום שפיץ מיט יעקב'ס מדה פון קדושה.
-
קשיא: 25:59 פארוואס איז נישטא קיין הפסק צווישן ויגש און ויחי?
תירוץ: 28:45 דער הפסק איז די תורה שבעל פה; עס איז פארשריבן אזוי ווי רבי, דער גלגול פון יעקב, האט פארשריבן די תורה שבעל פה צוליב דעם גלות.
-
קשיא: 52:15 פארוואס האט יוסף משביע געווען זיינע ברידער אויף זיינע ביינער, און נישט זיינע אייגענע קינדער?
תירוץ: 1:02:16 זיינע ביינער ארויפברענגען איז געווען א השלמה פון יעקב'ס קבורה, א מצוה פון כבוד יעקב, און יעקב'ס זין זענען מער מחויב אין זיין כבוד ווי די אייניקלעך.
-
קשיא: 57:39 אויב צדיקים ווערן נישט פארפוילט, פארוואס רעדט יוסף פון זיינע ביינער?
תירוץ: 57:47 ווייל די עצמות קומען פונעם טאטן, און יוסף'ס ביינער זענען געווען א המשך פון יעקב אליין.
-
קשיא: 1:08:46 פארוואס מוז מען זאגן אז קרית ספר מיינט די דריי טויזנט הלכות, ווען דער פשוט'ער פשט איז א באפעסטיגטע שטאט?
תירוץ: 1:09:17 אויף גאנץ ארץ ישראל איז געשריבן תורה, און אויף יענעם שטח זענען געווען די פארגעסענע הלכות, ממילא האט דער וואס האט זיי צוריקגעברענגט עס געקענט איינעמען; דער דרש איז דער פנימיות'דיגער פשט פונעם פשט.
מעשיות
-
1:43 דער בעל שם טוב און דער פריץ
דער בעל שם טוב האט אמאל געדארפט גיין צו א פריץ, און ער האט מיטגענומען זיין אייניקל, רבי ברוך'ל. דער פריץ האט זיך באקלאגט אויף א קרענק, און דער בעל שם טוב האט אים געזאגט אז עס קומט פון תאוות; האט דער פריץ געפרעגט צי דער רבי האט נישט קיין תאוות. נאכדעם האט רבי ברוך'ל געפרעגט פארוואס ער האט נישט פשוט געענטפערט אז א איד האט מורא פארן רבונו של עולם און היט די תורה. האט דער בעל שם טוב געענטפערט: גיי זיי מסביר פאר א גוי וואס א איד איז; און רבי ברוך'ל האט שפעטער געזאגט אז מען קען אפילו פאר א איד נישט מסביר זיין וואס א איד איז.
אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב, דער רבי ר' ברוך'ל
-
55:59 רבי ר' אלימלך'ס גוף געפונען גאנץ
דער משגיח האט געקענט א איד וואס האט געוואוינט אין סקווירא און איז געווען פון די צען אידן וואס די דייטשן האבן געצוואונגען אויפצוגראבן דעם קבר פון רבי ר' אלימלך אויפן בית הקברות פון ליזענסק. זיי האבן געגראבן און די דייטשן האבן צוגעקוקט. כאטש רבי ר' אלימלך איז שוין געלעגן איבער הונדערט יאר, אפשר הונדערט און פופציג, האבן זיי געפונען זיין גוף אינגאנצן גאנץ. ווען די דייטשן האבן דאס געזען זענען זיי אנטלאפן, און מען האט עס צוריק פארשאטן.
אין דער מעשה: דער רבי ר' מלך, דער סקווירער רבי
געדאנקען
- 14:10 א שבח פארן אייבערשטן פאדערט קדושה: די אופנים הייבן זיך צו דער מדרגה פון די שרפים דורכן זאגן "קדוש", און דערפאר ענדיגט זיך דער סדר שבחו של מקום אין שמונה עשרה מיט הקל הקדוש, די ברכה כנגד יעקב.
- 27:59 דאס ווייסע ארום די אותיות פון א ספר תורה איז די תורה שבעל פה; דער פעלנדיגער הפסק פאר ויחי, א פרשה סתומה, איז דער ארט וואו רבי האט פארשריבן וואס דארף נישט זיין געשריבן, און דארט איז ער מרומז אין דער תורה.
- 31:36 רבי האט אנגעהויבן די משנה מיט קריאת שמע ביינאכט, די ווערטער וואס די שבטים האבן געזאגט צו יעקב, א המשך פון יעקב'ס קבלת עול מלכות שמים אין דער נאכט פון גלות.
- 44:27 דער טאג פון יוסף'ס גרעסטן נסיון איז געווען דער יום חג פון די מצריים, וואס א ספר זאגט איז געווען ניטל; אויף דעם טמא'סטן טאג איז ער געווארן דער הייליגסטער איד, א ראיה אז מען וואקסט דווקא וואו די לופט איז טמא.
- 59:32 ווייל די עצמות פון א מענטש קומען פון זיין טאטן, זענען יוסף'ס ביינער א המשך פון יעקב, און זיי ארויפברענגען איז א השלמה פון יעקב'ס קבורה; דאס ערקלערט פארוואס ער האט עס געזאגט די ברידער און נישט די קינדער, און פארוואס מען האט ארויפגעטראגן די ביינער פון אלע שבטים.
- 1:09:17 קרית ספר איז סיי א ממשות'דיגע שטאט סיי די דריי טויזנט הלכות, ווייל אויף יעדן חלק פון ארץ ישראל איז געשריבן תורה; דער וואס האט צוריקגעברענגט יענע הלכות האט געהאט דעם שליסל צו יענעם שטח.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:54 דער משגיח זאגט אז מען דארף לערנען די פרשיות פון בראשית בעיון מיט די מפרשים, נישט נאר ווי קינדער מעשיות, כדי זיי זאלן איבערלאזן יראת שמים און אמת'ע אידישע השקפות.
- 33:28 ער זאגט אז ביים זיך געזעגענען מיט ויחי דארף מען מיטנעמען די קדושה פון יעקב און יוסף פאר די ימי השובבים און פארן גאנצן יאר.
- 45:15 ער שילדערט א בחור וואס האט א טעלעוויזיע אין שטוב, קוקט נישט, און גייט אנשטאט דעם לערנען א בלאט גמרא, אז דאס איז חשוב אין הימל ווי יוסף.
- 1:16:38 ער זאגט אז די איינציגע עצה פאר אידן אין די ענינים פון ארץ ישראל און אין שובבים איז זיך מחזק זיין אין תורה און תפילה, און אז תורה איז דער עיקר תשובה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אפרים, בנימין, דער אלשיך הקדוש, דער בעל הטורים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער רבי ר' ברוך'ל, דער רבי ר' מלך, המן, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, לוי, מנשה, עתניאל בן קנז, רבי אלעזר בן רבי שמעון, רבי יהודה הנשיא, רש"י, שמעון
ערכים יסוד, ניטל, פרשה סתומה, קדושה, שובבים, תורה שבעל פה