The Depth of the כיבוד אב of יוסף and our Connection to the אבות
קאטאלאג: PARSHA (English) ויחי נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 56 תשל"ז (1976–77) ענגליש 45 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז יוסף האט געבעטן מ'זאל אויך זיינע עצמות אריבערטראגן קיין ארץ ישראל אלס א הידור אין כיבוד אב, ווייל די עצמות פון א זון זענען א המשך פונעם טאטן, און דערפון אז יעקב אבינו לא מת, ווייל יעדער איד טראגט א חלק פון אים.
אום שבת חזק פון פרשת ויחי פרעגט דער משגיח א ריי קשיות אויף יוסף'ס ענטפער צו יעקב. אנשטאט צו צוזאגן אז ער וועט באגראבן דעם טאטן אין ארץ ישראל, רעדט יוסף לכאורה פון זיך אליין; ער לאזט שווערן די ברידער און נישט זיינע קינדער; ער לייגט עס אויך אויף זיי ארויף; און ער רעדט פון "עצמותי", כאטש א צדיק'ס גוף ווערט נישט פארדארבן, ווי דער משגיח ברענגט מעשיות פון צדיקים וואס מ'האט געפונען גאנץ. דער תירוץ איז די גמרא אז די עצמות קומען פונעם טאטן: יוסף'ס עצמות זענען יעקב'ס המשך, און זיי אריבערטראגן איז א השלמה פון יעקב'ס קבורה, וואס געהערט צו יעקב'ס זין. דערנאך ברענגט ער די גמרא אז יעקב אבינו לא מת: אין דעם דרוש פון תורה לעבט ער אין יעדן אידישן הארץ. דאס פארבינדט ער מיט מלוה מלכה, וואו יעקב'ס עבר און דוד המלך'ס עתיד טרעפן זיך, און מיט תשובה: ווייל יעקב לעבט, איז קיין איד קיינמאל נישט צו שפעט.
ענינים: כיבוד אב ואם · ויחי און די שבטים · די הסתלקות פון א צדיק
סדר השיעור
-
0:00 שבת חזק און יעקב'ס לעצטע בקשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דעם חיזוק וואס מ'דארף שעפן פון שבת חזק און פון יעקב אבינו. דערנאך לערנט ער יעקב'ס בקשה מ'זאל אים נישט באגראבן אין מצרים, און יוסף'ס ענטפער "אנכי אעשה כדברך", וואס דער דעת זקנים טייטשט אז יוסף זאגט צו אז מ'וועט אים אויך אריבערטראגן קיין ארץ ישראל.
-
4:18 קשיות אויף יוסף'ס ענטפער און זיינע עצמות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס יוסף, ביים טאטנס צוואה, קערט זיך לכאורה צו זיך אליין; פארוואס ער לאזט שווערן די ברידער און נישט זיינע זין, און לייגט אויף זיי ארויף וואס איז נאר א חומרא; און פארוואס ער איז אנגערופן געווארן "עצמות" בחייו, און וואס פאר א בזיון איז דא ווען מ'רעדט פון די אייגענע עצמות.
-
10:00 א צדיק'ס גוף ווערט נישט פארדארבן
דער משגיח ברענגט די גמרא אין בבא מציעא און מעשיות פון צדיקים, דער רבי ר' אלימלך פון ליזענסק און אנדערע, וועמענס גופים מ'האט געפונען גאנץ, און די תבואה וואס יוסף האט אויפגעהאלטן וואס איז נישט פארפוילט געווארן, און א חתימה פון סטאלין וואס איז געבליבן שווארץ. ער ענדיגט מיט דער קשיא: יוסף האט געוואוסט אז זיין גאנצער גוף וועט בלייבן, פארוואס האט ער גערעדט נאר פון עצמות?
-
16:07 עצמות פונעם טאטן: יוסף'ס הידור שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארענטפערט אלע קשיות מיט דער גמרא אז די עצמות פון א מענטש קומען פונעם טאטן. יוסף'ס עצמות זענען יעקב'ס המשך, ממילא ווען יוסף לאזט זיי אריבערטראגן קיין ארץ ישראל טראכט ער נישט פון זיך, נאר ער מאכט א הידור אין דעם טאטנס קבורה, און ער זאגט "עצמותי" כדי מ'זאל זען אז ער מיינט די מצוה.
-
20:01 פארוואס די ברידער, און אלע פון זיי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז קבורת האב געהערט מער צו די זין ווי צו די אייניקלעך, דערפאר האט יוסף איבערגעגעבן די השלמה פון יעקב'ס קבורה צו יעקב'ס זין, זיינע ברידער. און ווייל אלע ברידערס עצמות געהערן אויך צו יעקב, ווייזט רש"י אויף "אתכם" אז מ'האט זיי אויך ארויפגעטראגן, כדי גארנישט פון יעקב זאל בלייבן אין מצרים.
-
23:29 יעקב אבינו לא מת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם קיסטא דחיותא וואס בלייבט אין גוף נאכן טויט, דערפאר גייט מען זיך מתפלל זיין ביים קבר פון א צדיק, און ער דערציילט פונעם ישמח משה ביים ציון פונעם רבי ר' אלימלך. דערנאך ברענגט ער די גמרא אז יעקב אבינו לא מת, און ערקלערט אז אחוץ אין קבר האט יעקב איבערגעלאזט א רושם פון זיך אין יעדן לעבעדיקן איד.
-
28:20 פשט, דרוש און די אבות אין יעדן איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די תורה האט א פשט און א דרוש, די תורה שבעל פה וואס קומט פונעם אידישן הארץ; לויטן פשט איז יעקב באגראבן געווארן, לויטן דרוש לעבט ער אין יעדן אידישן הארץ. אברהם האט געגעבן אהבה, יצחק יראה, און יעקב די אידישע נשמה אליין, דערפאר איז יעדער קינד פון יעקב א איד, און כל זמן אידישע קינדער לעבן, לעבט יעקב.
-
32:47 מלוה מלכה: יעקב דער עבר, דוד דער עתיד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ביי מלוה מלכה, די סעודה פאר דעם ביין לוז, זינגט מען "אל תירא עבדי יעקב" און מ'רעדט פון די וואס זענען קיינמאל נישט געשטארבן. יעקב איז דער עבר פון וואו מ'שעפט, און דוד המלך דער עתיד צו וועלכן מ'גייט; דערפאר הייסט די סדרה וואו יעקב איז נפטר געווארן "ויחי".
-
38:07 שבת שטארבט אויך נישט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט א ראיה פון דער סעודה פון מלוה מלכה, וואס מ'עסט נאך שבת לכבוד שבת: אזוי ווי יעקב איז נישט געשטארבן, גייט שבת אויך נישט אוועק. יעדער איד דארף זיין שטאלץ אז ער האט יעקב אין זיך ווי א טאטע, און ער ערקלערט פארוואס די ספרים זאגן אז מלוה מלכה איז העכער פון די אנדערע סעודות פון שבת.
-
41:31 מיט יעקב אין דער וואך און אין גלות; קיינמאל נישט צו שפעט
דער משגיח זאגט אז אידן טראגן מיט יעקב'ס פרישע ברכות אין די וואכנטעג און אין דעם גלות פון שמות אריין אן מורא. ווייל א איד שטארבט קיינמאל נישט, קען קיין איד נישט זאגן אז ס'איז צו שפעט; די ימי התשובה וואס הייבן זיך אן נאך חזק זענען א צייט צוריקצוגיין צום שורש פון דער נשמה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
שבת חזק און יעקב'ס לעצטע בקשה
אום שבת חזק, זאגט דער משגיח, דארף מען שעפן חיזוק פון דער פרשה און פון יעקב אבינו. ער לערנט יעקב'ס בקשה אין בראשית מז, כט, אז ער וויל נישט בלייבן אין מצרים אפילו אויף א צייט, און יוסף'ס ענטפער אין מז, ל, "אנכי אעשה כדברך". דער דעת זקנים טייטשט אז יוסף זאגט צו אז מ'וועט אים אויך אריבערטראגן קיין ארץ ישראל. א,ג,ד
קשיות אויף יוסף'ס ענטפער און זיינע עצמות
לכאורה, זאגט דער משגיח, פעלט דא פשוטע דרך ארץ: ביים טאטנס צוואה פארגעסט יוסף פונעם טאטן און טראכט פון זיך. און נאך קשיות: יוסף האט געלאזט שווערן די ברידער אז זיי זאלן ארויפברענגען זיינע עצמות (בראשית נ, כה), און רש"י אין שמות יג, יט זאגט אז מ'האט אלע ברידער מיטגעברענגט. פארוואס די ברידער און נישט זיינע זין, און פארוואס לייגט ער אויף זיי ארויף וואס איז נאר א חומרא? ה,ו,ז
א צדיק'ס גוף ווערט נישט פארדארבן
דער משגיח ברענגט די גמרא אין בבא מציעא פון א גוף וואס איז יארן לאנג געבליבן גאנץ, און זאגט אז דער גוף פון א צדיק וואס האט געהיטן קדושה ווערט נישט פארדארבן. ער האט געקענט א איד פון סקווער, איינער פון די צען אידן וואס די נאציס האבן געצוואונגען אויפצומאכן דעם קבר פונעם רבי ר' אלימלך, און מ'האט אים געפונען גאנץ כמעט צוויי הונדערט יאר נאך זיין פטירה. אפילו די תבואה וואס יוסף האט אויפגעהאלטן איז נישט פארפוילט געווארן, און די חתימה פון ר' ישראל פון סטאלין איז געבליבן שווארץ אויף א בריוו וואס איז ברוין געווארן. ממילא האט יוסף געוואוסט אז זיין גאנצער גוף וועט בלייבן; פארוואס רעדט ער נאר פון עצמות? ט
עצמות פונעם טאטן
אלע קשיות, זאגט דער משגיח, זענען מתורץ מיט דער גמרא אין נדה: די עצמות קומען פונעם טאטן, דאס בשר פון דער מאמע, און די נשמה פונעם אייבערשטן. א זונס עצמות זענען נאר איין טריט אוועק פונעם טאטנס גוף. יוסף האט געמיינט: נישט נאר דיך, נאר אויך דיין המשך אין מיר וועט מען אריבערטראגן. ער האט געזאגט "עצמותי" כדי צו ווייזן אז ער מיינט די מצוה, א הידור אין דעם טאטנס קבורה. י
פארוואס די ברידער, און אלע פון זיי
די גמרא זאגט אז א מענטש איז מער מחויב אין זיין טאטנס קבורה ווי אין זיין זיידנס, דערפאר האט יוסף איבערגעגעבן די השלמה פון יעקב'ס קבורה צו יעקב'ס זין, זיינע ברידער. און ווייל זייערע עצמות געהערן אויך צו יעקב, האט מען זיי אויך ארויפגעברענגט, ווי רש"י זאגט, כדי גארנישט פון יעקב זאל בלייבן אין מצרים. ז,כ
יעקב אבינו לא מת
נאכן טויט, ערקלערט דער משגיח, בלייבט א רושם פון חיות אין גוף, א קיסטא דחיותא; דערפאר גייט מען זיך מתפלל זיין ביים קבר פון א צדיק, און דערפון וועט דער גוף אויפלעבן ביי תחיית המתים. ער דערציילט ווי דער ישמח משה האט ביים ציון פונעם רבי ר' אלימלך צוגעזאגט א פרוטה פאר צדקה פאר א נשמה וואס וועט רופן דעם רבי'ן. דערנאך ברענגט ער די גמרא אין תענית אז יעקב אבינו לא מת: אחוץ אין קבר האט יעקב איבערגעלאזט א רושם פון זיך אין יעדן לעבעדיקן איד. ל
פשט, דרוש און די אבות אין יעדן איד
כדי דאס צו ערקלערן זאגט דער משגיח אז די תורה האט א פשט און א דרוש, די תורה שבעל פה וואס קומט ארויס פונעם אידישן הארץ. לויטן פשט איז יעקב באגראבן געווארן; לויטן דרוש, וואס מ'ליינט אין אידישע הערצער, לעבט ער. אברהם האט געגעבן אהבה, יצחק יראה, אבער יעקב האט געגעבן די נשמה אליין, דער מקור פון וואו אלע אידישע נשמות זענען אויסגעהאקט. א קינד פון אברהם קען זיין א גוי, ווי ישמעאל, און פון יצחק, ווי עשו, אבער יעדער קינד פון יעקב איז א איד.
מלוה מלכה: יעקב דער עבר, דוד דער עתיד
ביי מלוה מלכה, זאגט דער משגיח, זינגט מען "אל תירא עבדי יעקב" (ירמיה ל, י) און מ'רעדט פון די וואס זענען קיינמאל נישט געשטארבן, ווי דוד המלך און אליהו הנביא. יעקב איז דער עבר פון וואו אידן שעפן; דוד, מלך המשיח, איז דער עתיד צו וואס מ'גייט, און חז"ל זאגן אז ביידע זענען איין נשמה. שלש סעודות איז יעקב'ס סעודה וואס מ'נעמט מיט אין דער וואך, און אין די פינצטערע טעג פון גלות שעפט מען בטחון פון דוד. דערפאר הייסט די סדרה פון יעקב'ס פטירה "ויחי". מ
שבת שטארבט אויך נישט
דער משגיח'ס ראיה איז די סעודה פון מלוה מלכה אליין, וואס מ'עסט לכבוד שבת נאכדעם וואס שבת איז אוועק: אזוי ווי יעקב איז נישט געשטארבן, גייט שבת אויך נישט אוועק. יעדער איד דארף זיין שטאלץ אז יעקב איז זיין טאטע, נישט א ווייטער זיידע. די ספרים זאגן אז די סעודה איז העכער, ערקלערט ער, ווייל נאך שבת הייבן זיך אידן אויף צום שבת פון ימות המשיח.
מיט יעקב אין דער וואך און אין גלות
אידן טראגן מיט יעקב'ס ברכות, וואס מ'האט ערשט היינט אינדערפרי געליינט (בראשית מט, ב), אין די וואכנטעג און אין גלות אריין אן מורא. ווייל א איד שטארבט קיינמאל נישט, זאגט דער משגיח, טאר קיין איד נישט זאגן אז ס'איז צו שפעט: דאס זאגט מען נאר אויף א מת. די ימי התשובה נאך חזק זענען א צייט צוריקצוקערן, בעסער דורכן לערנען ווי דורכן פאסטן. ע
מראי מקומות
תורה
נביאים
תלמוד בבלי
מדרש
- ח Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 7:53
ראשונים
עיקרי הדברים
- 16:23 לויט דער גמרא קומען די עצמות פון א מענטש פונעם טאטן, ממילא זענען די עצמות פון א זון א המשך פונעם טאטנס גוף.
- 18:06 יוסף'ס בקשה אז מ'זאל אויך זיינע עצמות אריבערטראגן קיין ארץ ישראל איז נישט געווען פאר זיך, נאר א הידור מצוה אין דעם טאטנס קבורה, א השלמה דערפון.
- 20:41 יוסף האט עס איבערגעגעבן די ברידער ווייל קבורת האב געהערט מער צו די זין ווי צו די אייניקלעך, און אלע ברידער האבן געדארפט ארויפגעטראגן ווערן כדי גארנישט פון יעקב זאל בלייבן אין מצרים.
- 27:32 יעקב אבינו לא מת: אחוץ דעם קיסטא דחיותא וואס איז געבליבן אין זיין גוף, האט ער איבערגעלאזט א חלק פון זיך אין יעדן לעבעדיקן איד.
- 34:29 ביי מלוה מלכה נעמען אידן מיט יעקב, זייער עבר, אין די וואכנטעג אריין, און שעפן בטחון פון דוד המלך, זייער עתיד, וואס ביידע זענען קיינמאל נישט געשטארבן.
- 43:19 ווייל יעקב לעבט ווייטער אין יעדן איד, קען קיין איד נישט זאגן אז ס'איז שוין צו שפעט פאר אים צוריקצוקומען צום רבונו של עולם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:31 פארוואס קערט זיך יוסף לכאורה צו זיך אליין ווען דער טאטע גיט אים זיין צוואה, און רעדט אז מ'זאל אים אויך אריבערטראגן?
תירוץ: 18:06 א זונס עצמות קומען פונעם טאטן, ממילא איז יוסף'ס עצמות ארויפטראגן א השלמה פון יעקב'ס קבורה; יוסף האט צוגעלייגט א הידור צום טאטנס בקשה.
-
קשיא: 5:32 פארוואס האט יוסף געלאזט שווערן די ברידער, און נישט זיינע אייגענע זין, אז מ'זאל אריבערטראגן זיינע עצמות?
תירוץ: 20:41 קבורת האב געהערט מער צו די זין ווי צו די אייניקלעך; ווייל יוסף'ס עצמות זענען יעקב'ס המשך, דארפן יעקב'ס זין זיי טראגן.
-
קשיא: 7:10 פארוואס האט יוסף ארויפגעלייגט אויף די ברידער אז מ'זאל זייערע עצמות אויך ארויפטראגן, ווען דאס איז נאר א חומרא?
תירוץ: 21:54 ס'איז נישט געווען זייער פריוואטע זאך: זייערע עצמות געהערן אויך צו יעקב, און כדי דער הידור זאל זיין שלם האט גארנישט פון יעקב געטארט בלייבן אין מצרים.
-
קשיא: 15:53 יוסף האט געוואוסט אז זיין גאנצער גוף וועט בלייבן גאנץ, פארוואס האט ער גערעדט נאר פון עצמות?
תירוץ: 19:28 מיט "עצמותי" האט ער געמיינט דעם טאטנס חלק אין אים, כדי צו ווייזן אז ער מיינט די מצוה פון דעם טאטנס קבורה.
-
קשיא: 26:09 וויאזוי קען די גמרא זאגן אז יעקב אבינו לא מת, ווען דער פסוק זאגט אז מ'האט אים מספיד געווען און באגראבן?
תירוץ: 28:00 לויטן פשט איז ער געשטארבן און באגראבן געווארן, אבער אין דעם דרוש פון תורה, וואס מ'ליינט אין אידישע הערצער, האט יעקב איבערגעלאזט זיך אין יעדן לעבעדיקן איד און ער לעבט.
-
קשיא: 40:14 פארוואס זאגן די ספרים אז די סעודה פון מלוה מלכה איז העכער פון די סעודות פון שבת?
תירוץ: 40:51 אום שבת קומט שבת צום איד; נאך שבת הייבט ער זיך אליין אויף צום שבת פון ימות המשיח, העכער פונעם שבת וואס איז נאר וואס אוועק.
מעשיות
-
10:53 דער רבי ר' אלימלך געפונען גאנץ
דער משגיח דערציילט אז ער האט אליין געקענט א איד וואס האט געוואוינט אין סקווער, וואס האט געזען דעם רבי ר' אלימלך. די נאציס ימח שמם האבן באפוילן אוועקצונעמען די קברים פון ליזענסק, נאר ווען זיי זענען געקומען צום רבי'נס קבר איז אלעמאל עפעס געשען און זיי האבן עס נישט געקענט רירן, האבן זיי געהייסן צען אידן עס טון, און דער איד איז געווען איינער פון זיי. ווען מ'האט אויפגעמאכט דעם קבר פונעם רבי ר' אלימלך, וואס איז נפטר געווארן כמעט צוויי הונדערט יאר פריער, האט מען אים געפונען גאנץ ווי ער איז געווען.
אין דער מעשה: דער רבי ר' מלך, דער סקווירער רבי
-
14:24 די סטאלינער חתימה וואס איז געבליבן שווארץ
דער משגיח דערציילט אז ער האט אינדערהיים א בריוו וואס דער גבאי פון ר' ישראל פון סטאלין, דער ינוקא, האט געשריבן מיט א זעכציג יאר צוריק, און דער רבי אליין האט אונטערגעחתמעט. שרייב-טינט ווערט ברוין נאך בערך דרייסיג יאר, און טאקע איז דער גאנצער בריוו ברוין געווארן, אבער די חתימה פונעם צדיק איז שווארץ און פריש ווי מ'וואלט עס היינט געשריבן.
אין דער מעשה: רבי ישראל סטאלינער
-
24:45 דער ישמח משה ביים ציון פונעם רבי ר' אלימלך
דער ישמח משה איז אמאל געקומען זיך מתפלל זיין ביים ציון פונעם רבי ר' אלימלך. ער האט אויסגערופן אויפן בית החיים אז ער גיט א פרוטה פאר צדקה לזכות פון א נשמה וואס וועט גיין זאגן דעם רבי ר' אלימלך אז ער איז געקומען, אויב דער רבי איז נישט ביים קבר. דער משגיח לייגט צו אז צי די נשמה איז דארט צי נישט, בלייבט אלעמאל א קיסטא דחיותא ביים קבר.
אין דער מעשה: דער ישמח משה, דער רבי ר' מלך
געדאנקען
- 18:06 יוסף'ס "איך וועל אויך ארויפגעטראגן ווערן" איז נישט געווען קיין אייגננוץ ביים טאטנס צוואה: ווייל א זונס עצמות קומען פונעם טאטן, איז יוסף'ס עצמות אריבערטראגן געווען א הידור אין יעקב'ס אייגענער קבורה.
- 19:28 יוסף האט געזאגט "עצמותי" און נישט "מיך" גראדע כדי צו ווייזן אז ער מיינט דעם טאטנס חלק אין אים און די מצוה, נישט זיך אליין.
- 20:41 יוסף האט באפוילן די ברידער און נישט זיינע זין, ווייל די השלמה פון יעקב'ס קבורה געהערט צו יעקב'ס זין פאר זיינע אייניקלעך.
- 30:02 "יעקב אבינו לא מת" געהערט צום דרוש פון תורה, וואס מ'ליינט נישט אין ספר תורה נאר אין אידישע הערצער, וואו יעקב לעבט ווייטער.
- 36:23 די סדרה וואו יעקב איז נפטר געווארן הייסט "ויחי", ווייל יעקב לעבט נאך אלץ אין יעדן איד.
- 40:56 מלוה מלכה איז העכער פון די סעודות פון שבת, ווייל נאך שבת הייבט זיך דער איד אויף צו דעם שבת פון ימות המשיח, דעם עתיד פון דוד המלך.
- 44:36 "צו שפעט" זאגט מען נאר אויף א מת; ווייל יעקב איז נישט געשטארבן און קיין חלק פון א איד שטארבט נישט, איז קיין איד קיינמאל נישט צו שפעט פאר תשובה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 39:06 דער משגיח זאגט אז יעדער איד דארף זיין באגייסטערט און שטאלץ צו וויסן אז ער האט יעקב אבינו אין זיך, ווי א טאטע און נישט ווי א ווייטער זיידע.
- 41:59 דער משגיח זאגט אז אידן קענען גיין אין די וואכנטעג און אין גלות אריין אן מורא, וויסנדיק אז יעקב אבינו איז מיט זיי.
- 43:34 דער משגיח זאגט אז קיין איד טאר נישט זאגן צו זיך אז ער האט זיך פארדארבן און ס'איז צו שפעט; ער קען אלעמאל צוריקקומען צום רבונו של עולם.
- 43:56 וועגן די ימי התשובה נאך חזק זאגט דער משגיח אז ער שטופט נישט צו פאסטן; בעסער זיצן און לערנען און טון תשובה דורכן לערנען.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליהו הנביא, דוד המלך, דער ווילנער גאון, דער ישמח משה, דער רבי ר' מלך, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, ישמעאל, עשו, רבי ישראל סטאלינער, רש"י
ערכים כיבוד אב, לוז, מהדרין, מלוה מלכה, מערת המכפלה, עצמות, רבונו של עולם, תורה שבעל פה, תחיית המתים, תשובה