ביאור ופירוש על פיוטי מוסף. ראשון לציון -חודש של גאולה

קאטאלאג: זמנים החודש נומ׳ ⁨1⁩ פאקעט גייד ז׳ 25 תשל"ה (1974–75) אידיש 1 שעה 5 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 5 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דורכן פיוט פון מוסף פון פרשת החודש, וואס איז געבויט אויף די ווערטער "ראשון לציון", ערקלערט דער משגיח אז ניסן איז דער חודש פון התחדשות און גאולה, וואס איז געגעבן געווארן צו אידן וואס שטייען העכער פון זמן.

דער משגיח עפנט מיטן פיוט פון מוסף פון פרשת החודש, וואס יעדע שטיקל דערפון הייבט זיך אן מיט איינע פון די זיבן ווערטער פונעם פסוק "ראשון לציון". ער שטעלט אוועק ניסן, דער חודש פון חסד און התחדשות, פון וואנעט די מלכי ישראל ציילן, קעגן תשרי, דער חודש פון דין, פון וואנעט די אומות העולם ציילן: ביי די גוים איז נאר דא א "שנה", א איבערחזרונג, אבער ביי אידן איז דא א "חודש", א באנייאונג אזוי ווי די לבנה. אפילו א שושנה וואס איז רויט פון עבירות בלייבט באליבט, און אידן, וואס זענען אליין מקדש דעם חודש, שטייען העכער פון זמן, אזוי ווי מ'האט געזען ביי דער גאולה פון מצרים פאר דער צייט. ניסן וועקט אויף די שלאפנדיגע, ווייל דאס הארץ פון כלל ישראל, דער רבונו של עולם אליין, שלאפט קיינמאל נישט. ער ערקלערט פארוואס ביים אור הגנוז שטייט נישט "ויהי כן", אז אין ניסן קומען ישועות אויף קרעדיט און מ'הייבט אויף אפילו דעם נידריגסטן, און ווי אזוי דער רוחניות'דיגער רעגן פון ניסן גייט אריין אין דער מצה און אין די ארבע כוסות. ער ענדיגט מיטן פארדעקטן קץ, די ארבע כוסות קעגן די ארבע מלכיות, און די ארבעה חרשים פון דער גאולה.

ענינים: חודש ניסן · די ארבע פרשיות · התחדשות אין עבודת השם

סדר השיעור

  1. 0:00 דער פיוט "ראשון לציון" און "החודש הזה" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט פאר דעם פיוט פון מוסף פון פרשת החודש, וואס יעדע פון זיינע זיבן שטיקלעך הייבט זיך אן מיט א ווארט פונעם פסוק "ראשון לציון", ווייל ניסן איז די צייט פון גאולה. ער לערנט "החודש הזה לכם" סיי אז ניסן איז דער ערשטער פון די חדשים און סיי אלס די מצוה פון קידוש החודש.

  2. 3:23 ניסן און תשרי: התחדשות קעגן איבערחזרונג שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט אוועק די צוויי ראשי השנה: ניסן פאר די מלכי ישראל, דער חודש פון חסד און פרילינג, און תשרי, פון וואנעט די אומות העולם ציילן, דער חודש פון דין. ביי די גוים איז נאר דא א "שנה", איבערחזרונג, אבער אידן, וואס זענען צוגעגליכן צו דער לבנה, האבן א "חודש", התחדשות, און אזוי ווי דער קאלער מענטש פונעם מדרש קענען זיי זיך אפטרייסלען פון זייערע עבירות.

  3. 12:11 די רויטע שושנה און א פאלק העכער פון זמן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די שושנה, אפילו ווען זי איז רויט פון עבירות, בלייבט באליבט און גיט א גוטן ריח, ווייל אידן שטייען העכער פון זמן. ער ברענגט די גאולה פון מצרים פאר די פיר הונדערט יאר און די מצוה פון קידוש החודש, דורך וועלכער אידן באשטימען אליין דעם זמן.

  4. 17:20 אויפוועקן די שלאפנדיגע: דאס הארץ וואס בלייבט וואך שטייט אינעם קאטאלאג

    אויפן שטיקל וועגן אויפוועקן די שלאפנדיגע ערקלערט דער משגיח "אני ישנה ולבי ער": דאס הארץ פון כלל ישראל, דער רבונו של עולם אליין, שלאפט קיינמאל נישט. אין ניסן ווערט באנייט דער ברית פון די אבות, יעדער יחיד קען זיך באנייען, און דער אייבערשטער באהאלט די עבירות פון אידן.

  5. 24:12 דער אור הגנוז און "לא כן הרשעים" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט א מדרש אז ביים ליכט פונעם ערשטן טאג שטייט נישט "ויהי כן", ווייל עס איז באהאלטן געווארן צוליב די רשעים, און לויט דעם לערנט ער "לא כן הרשעים". ער מערקט אן אז דער שבת פרשת החודש פאלט אויף כ"ה אדר, דער טאג פון "יהי אור", און אז דאס איז א צייט צו דאווענען.

  6. 30:56 די חתימה, און ניסן אינמיטן פון די ישועות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט פארוואס דאס שטיקל מוז זיך אומקערן צום ענין פון "מגן אברהם" פאר דער חתימה, און דערנאך גייט ער איבער צום שטיקל פון "לציון": דער אייבערשטער האט געאיילט די גאולה, און דאס "אור יקרות" פון בריאה שיינט פון כ"ה אדר ביז ראש חודש ניסן. ניסן שטייט צווישן אדר און אייר, אינמיטן פון אלע ישועות.

  7. 35:06 ישועות אויף קרעדיט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח טייטשט "מקופות" אלס בארגן: משה רבינו האט געפרעגט אין וועלכן זכות אידן וועלן אויסגעלייזט ווערן, און מ'האט אים געענטפערט אז זיי וועלן מקבל זיין די תורה, ממילא איז די גאולה געקומען אויף קרעדיט. ניסן, דער חודש פון בריאה און חסד און דער ראש פון די ארבע תקופות, שפייזט דאס גאנצע יאר, און ער בעט אז דער אור הגנוז וואס איז באשאפן געווארן פאר אדם הראשון זאל באנייט ווערן.

  8. 42:12 "זה" און דער חודש וואס הייבט אויף שטייט אינעם קאטאלאג

    אויפן שטיקל פון "הנה זה" ערקלערט דער משגיח "זה" אלס ווייזן אויפן רבונו של עולם מיטן פינגער, אזוי ווי ביי קריעת ים סוף. יעדן ניסן איז דא א מעגליכקייט פון גאולה, און אפילו א איד וואס איז אין דער טיפסטער שאול תחתית ווערט אויפגעהויבן, ווייל ניסן מיינט אויפהייבן; דעמאלט גיסן די וואלקנס א רוחניות'דיגע שפע.

  9. 46:03 רוחניות'דיגער רעגן אין דער מצה און די ארבע כוסות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט פארוואס די מצוות פון ניסן זענען מצוות פון אכילה: די שפע קומט דורכן רעגן אריין אין תבואה און וויין, און לויטן מדרש איז דגן הלכה און תירוש אגדה, ממילא טראגן די מצה און די ארבע כוסות אין זיך תורה אויפן גאנצן יאר. ווער עס עפנט זיין הארץ ווערט אנגעפילט, אפילו ווען ער שפירט זיך ווי א ליידיגער בור.

  10. 51:58 איינפלאנצן אמונה אין קינדער; דער הלל פון פסח שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח גלייכט די יונגע פלאנצונגען פונעם פרילינג צו קליינע קינדער, און זאגט, לויט ווי עס שטייט אין ספרים, אז סדר נאכט איז די בעסטע צייט איינצופלאנצן אין זיי אמונה. ער ברענגט אז דער הלל פון פסח "פקע איגרא", און אז די ארבע פרשיות, פון וועלכע פרשת החודש איז די לעצטע, זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה.

  11. 56:28 דער פארדעקטער קץ, די ארבע כוסות און די ארבעה חרשים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער קץ איז פארדעקט אינעם הארץ פונעם רבונו של עולם, אז די ארבע כוסות געבן כח אויסגעלייזט צו ווערן פון די ארבע מלכיות, און אז אויב די טבע ווערט מתחדש אין ניסן, ווערט כלל ישראל זיכער מתחדש. ער ענדיגט מיט די מצריים וואס האבן געאקערט איבער די באהאלטענע אידישע קינדער, א סימבאל פאר דעם גאנצן גלות, און מיט די ארבעה חרשים פון דער גאולה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

דער פיוט "ראשון לציון" און "החודש הזה"

0:18

דער משגיח עפנט מיטן פיוט פון מוסף פון פרשת החודש: יעדעס פון די זיבן שטיקלעך הייבט זיך אן מיט א ווארט פונעם פסוק "ראשון לציון" (ישעיה מא, כז), ווייל ניסן איז די צייט פון גאולה. דערנאך לערנט ער "החודש הזה לכם" (שמות יב, ב) אויף צוויי אופנים: ניסן איז דער ערשטער פון די חדשים, און, ווי חז"ל זאגן, האט דער אייבערשטער געוויזן משה רבינו די נייע לבנה, די מצוה פון קידוש החודש. א,ב,ג

ניסן און תשרי: התחדשות קעגן איבערחזרונג

3:43

דער משגיח שטעלט אוועק די צוויי ראשי השנה פון דער משנה: ניסן פאר די מלכי ישראל, און תשרי פאר די שנים, פון וואנעט די אומות העולם ציילן. ניסן איז דער חודש פון חסד, דער חודש האביב גייט א-ב לויטן סדר; תשרי גייט פארקערט און איז דער חודש פון דין. דערפאר, ווי דער מהר"ל זאגט, ווערט אין ניסן די גאנצע בריאה באנייט מיט אהבה, און ווינטער ברענגט צמצום און פארפרוירנקייט. ד

6:34

די גוים האבן נאר א "שנה", איבערחזרונג, ווייל "אין כל חדש תחת השמש" (קהלת א, ט). אידן האבן א "חודש", התחדשות אזוי ווי די לבנה, וואס מ'בענטשט אז זיי "עתידים להתחדש כמותה" (סנהדרין מב.). די לבנה איז מקבל פון דער זון, דער רבונו של עולם, און נאר עבירות שטעלן זיך דערצווישן. אזוי ווי דער קאלער מענטש אינעם מדרש אויף "עשו אחי איש שעיר" (בראשית רבה סה, טו), קען א איד זיך אפטרייסלען פון זיינע עבירות און אנהייבן א נייעם בלאט, אזוי ווי די טבע אין פרילינג (שיר השירים ב, יא-יב). ה,ו,ז,ח

די רויטע שושנה און א פאלק העכער פון זמן

12:20

דער פיוט רופט ניסן א חיזוק פאר דער "שושנה". אפילו ווען זי איז רויט פון עבירות, "אם יהיו חטאיכם כשנים" (ישעיה א, יח), איז זי באליבט ביים בעל הבית און גיט א גוטן ריח, אזוי ווי דער מדרש לערנט "בגדיו" אין בראשית כז, כז, און זאגט אז די שושנה איז חביבה על בעלה. ט,י,כ

13:38

דאס איז ווייל אידן שטייען העכער פון זמן. מצרים האט געדארפט דויערן פיר הונדערט יאר, און פונדעסטוועגן האט דער אייבערשטער איבערגעשפרונגען דעם חשבון (שיר השירים ב, ח). דורך קידוש החודש באשטימען אידן אליין דעם חודש, אפילו בטעות (ראש השנה כה.), און דער זמן דיקטירט זיי נישט. ל,מ

אויפוועקן די שלאפנדיגע

17:27

דאס קומענדיגע שטיקל רעדט פון אויפוועקן די שלאפנדיגע. "שנה" איז פארבונדן מיט "ישן" און "שינה", אלט און פארשלאפן, און ניסן איז דער היפוך: די צייט פון תחיה, דערפאר ליינט מען חול המועד פסח די הפטרה פון די עצמות היבשות (יחזקאל לז). אויף "אני ישנה ולבי ער" (שיר השירים ה, ב) זאגט דער מדרש (שיר השירים רבה ה, ב) אז דאס הארץ פון ישראל איז דער אייבערשטער, "צור לבבי" (תהלים עג, כו); די נקודה אין יעדן איד שלאפט קיינמאל נישט. נ,ס,ע,פ

20:44

אין ניסן געדענקט דער אייבערשטער דעם ברית פון די אבות (ויקרא כו, מב), און אפילו ווען דער כלל ווערט נישט אויסגעלייזט, קען יעדער יחיד זיך באנייען. אויף "חדשים גם ישנים דודי צפנתי לך" (שיר השירים ז, יד) און ירמיה נ, כ ערקלערט ער אז דעמאלט באהאלט דער אייבערשטער די עבירות, ווייל תשובה מאהבה מאכט זיי פאר זכיות. לויט רבי יהושע איז די וועלט באשאפן געווארן אין ניסן (ראש השנה י:-יא.), ממילא איז ער דער שורש פון אלעס. צ,ק,ר,ש

דער אור הגנוז און "לא כן הרשעים"

24:12

אויפן פזמון "כאשר שמענו כן ראינו" (תהלים מח, ט) ברענגט דער משגיח תהלים א און א מדרש: דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט אז ביי יעדע זאך זאל זיין "ויהי כן", און די רשעים זאגן "לא כן". אין ספרים שטייט אז ביים ליכט פונעם ערשטן טאג (בראשית א, ג-ד) שטייט נישט "ויהי כן", ווייל דאס ליכט, דער אור הגנוז פון דער תורה, איז באהאלטן געווארן פאר די צדיקים. ת,אא,אב,אג

27:13

עס איז באהאלטן געווארן צוליב די רשעים; "כן" מיינט עפעס וואס בלייבט, ממילא מיינט "לא כן הרשעים" אז זיי לאזן עס נישט בלייבן, און דאס ליכט אליין וועט זיי משפט'ן. דער משגיח לייגט צו אז דער שבת פרשת החודש פאלט אויף כ"ה אדר, דער טאג פון "יהי אור" לויט רבי יהושע, א ספעציעלע צייט צו דאווענען עס צו זען נאכאמאל. ש

די חתימה, און ניסן אינמיטן פון די ישועות

31:04

וויבאלד א ברכה מוז זיך ענדיגן מיטן ענין פונעם אנהייב, קערט זיך דאס שטיקל אום צו באשיצונג פאר "מגן אברהם". דאס קומענדיגע שטיקל בעט אז דער אייבערשטער זאל איילן די גאולה, אזוי ווי אין מצרים, און מגלה זיין דאס "אור יקרות" וואס האט געשיינט פון כ"ה אדר ביז ראש חודש ניסן. אייר איז מרמז אויף "אני ה' רופאך" (שמות טו, כו), און ניסן, וואס זיין צירוף איז "ישמחו השמים" (תהלים צו, יא), שטייט אינמיטן פון אלע ישועות. אד,אה

ישועות אויף קרעדיט

35:06

"מקופות" מיינט בארגן, אזוי ווי דער לשון פון דער גמרא פאר קרעדיט. ווען משה רבינו האט געפרעגט אין וועלכן זכות אידן וועלן ארויסגיין פון מצרים (שמות ג, יא-יב), האט מען אים געענטפערט אז זיי וועלן דינען דעם אייבערשטן אויף דעם בארג און מקבל זיין די תורה. די גאולה איז געקומען אויף קרעדיט, און אזוי קען מען אין ניסן בעטן א ישועה יעצט, אויפן חשבון פון דאס גוטס וואס מ'וועט טון. או

37:58

פון תשרי שעפט מען בדרך דין, און פון ניסן בדרך חסד, ווייל דעמאלט איז די וועלט באשאפן געווארן. ניסן איז דער ראש פון די ארבע תקופות, אזוי ווי א טריפה וואס לעבט צוועלף חדשים, וואס האט דורכגעלעבט אלע סעזאנען. דער משגיח בעט אז דער אור הגנוז, וואס איז באשאפן געווארן פאר אדם הראשון אויף ראש חודש ניסן, "סוף מעשה במחשבה תחילה" (לכה דודי), זאל ווידער שיינען אין אלע ארבע תקופות. אז

"זה" און דער חודש וואס הייבט אויף

42:19

דאס שטיקל "הנה זה" דערמאנט דאס ערשטע מאל וואס אידן האבן געוויזן אויפן רבונו של עולם מיטן פינגער, ווי רש"י זאגט ביי דער שירה (רש"י שמות טו, ב), און ווי משה רבינו האט מען געוויזן "החודש הזה". יעדן ניסן איז דא א פקודה פון גאולה. אפילו א איד אין דער נידריגסטער פון די זיבן ארצות (ירמיה י, יא) ווערט אויפגעהויבן, ווייל ניסן, ווי רש"י זאגט, מיינט אויפהייבן. דעמאלט גיסן די וואלקנס א רוחניות'דיגע שפע. אח,אט,אי

רוחניות'דיגער רעגן אין דער מצה און די ארבע כוסות

46:18

די מצוות פון ניסן זענען מצוות פון אכילה, ווייל די שפע פון הימל קומט דורכן רעגן אריין אין פלאנצונגען און אין עסן. דער מדרש אויף "מטל השמים... ורב דגן ותירש" (בראשית כז, כח) טייטשט דגן הלכה און תירוש אגדה, און יצחק אבינו האט געבענטשט פסח ביינאכט. ממילא טראגן מצה און די ארבע כוסות תורה אויפן גאנצן יאר; מצה איז "לחם עוני" (פסחים קטו:), דערפאר דארף מען אזוי היטן אויף איר, און דער טאג פון רעגן איז גרויס ווי מתן תורה (תענית ז.). אכ,אל,אמ

50:38

דער רעגן פילט אן ליידיגע בורות: אפילו ווער עס שפירט זיך ווי א ליידיגער בור ווערט אנגעפילט, אויב ער עפנט זיין הארץ און גרייט זיך צו צו ניסן און צום סדר.

איינפלאנצן אמונה אין קינדער; דער הלל פון פסח

53:46

די יונגע פלאנצונגען פונעם פרילינג זענען די קליינע קינדער; ווי עס שטייט אין ספרים, איז סדר נאכט די גרעסטע צייט איינצופלאנצן אין זיי אמונה. דער הלל פון פסח "פקע איגרא" (פסחים פה:), א שיר ווי ליל התקדש חג (ישעיה ל, כט), ווען אידן שרייען הויך. די ארבע פרשיות, וואס ענדיגן זיך מיט פרשת החודש, זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה. אנ,אס

דער פארדעקטער קץ, די ארבע כוסות און די ארבעה חרשים

56:54

די גאולה וועט קומען אין א חודש ניסן, אבער וועלכער ניסן איז פארדעקט אינעם הארץ פונעם רבונו של עולם, "כי יום נקם בלבי" (ישעיה סג, ד). די ארבע כוסות געבן כח אויסגעלייזט צו ווערן פון די ארבע מלכיות. אויב די טבע ווערט מתחדש, ווי "ישמחו השמים ותגל הארץ" (תהלים צו, יא) לערנט, ווערט כלל ישראל זיכער מתחדש: א קל וחומר. אע,אה

1:00:58

יעדער איד דארף זען זיך ווי ער גייט ארויס פון מצרים (פסחים קטז:) און שפירן אז ער גייט ארויס פון גלות יעצט. די מצריים האבן געאקערט איבער די באהאלטענע אידישע קינדער, ווי דער מדרש דערציילט, "על גבי חרשו חורשים" (תהלים קכט, ג), א סימבאל פאר דעם גאנצן גלות; ביי דער גאולה ווערט די תורה אויך אויסגעלייזט, מיט נייע מדרשים, און עס וועלן זיך באווייזן די ארבעה חרשים (זכריה ב, ג): משיח בן דוד, משיח בן יוסף, אליהו און דער כהן צדק. אפ,אצ,אק,אר

מראי מקומות

תורה

  1. ג Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:18
  2. י לכאורה Bereishis 27:27 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
  3. צ לכאורה Vayikra 26:42 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:44
  4. אג Bereishis 1:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:12
  5. אד לכאורה Shemos 15:26 מפתח אינעם אויסשרייב: 31:04
  6. או לכאורה Shemos 3:11-12 מפתח אינעם אויסשרייב: 35:06
  7. אכ לכאורה Bereishis 27:28 מפתח אינעם אויסשרייב: 46:18

נביאים

  1. ב Yeshayahu 41:27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:18
  2. ט Yeshayahu 1:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
  3. נ לכאורה Yechezkel 37:1-14 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:27
  4. ר לכאורה Yirmiyahu 50:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:44
  5. אט לכאורה Yirmiyahu 10:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 42:19
  6. אס לכאורה Yeshayahu 30:29 מפתח אינעם אויסשרייב: 53:46
  7. אע לכאורה Yeshayahu 63:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 56:54
  8. אר לכאורה Zecharia 2:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:58

כתובים

  1. ה Koheles 1:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:34
  2. ח Shir HaShirim 2:11-12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:34
  3. ל לכאורה Shir HaShirim 2:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38
  4. ס Shir HaShirim 5:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:27
  5. ע לכאורה Tehillim 73:26 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:27
  6. ק לכאורה Shir HaShirim 7:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:44
  7. ת Tehillim 48:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:12
  8. אא Tehillim 1:3-5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:12
  9. אה לכאורה Tehillim 96:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 31:04, 56:54
  10. אק לכאורה Tehillim 129:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:58

משנה

  1. ד לכאורה Mishnah Rosh Hashanah 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 3:43

תלמוד בבלי

  1. ו לכאורה Sanhedrin 42a מפתח אינעם אויסשרייב: 6:34
  2. מ לכאורה Rosh Hashanah 25a מפתח אינעם אויסשרייב: 13:38
  3. ש לכאורה Rosh Hashanah 10b-11a מפתח אינעם אויסשרייב: 20:44, 27:13
  4. אל לכאורה Pesachim 115b מפתח אינעם אויסשרייב: 46:18
  5. אמ לכאורה Taanis 7a מפתח אינעם אויסשרייב: 46:18
  6. אנ לכאורה Pesachim 85b מפתח אינעם אויסשרייב: 53:46
  7. אפ לכאורה Pesachim 116b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:58

מדרש

  1. ז לכאורה Bereishis Rabbah 65:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 6:34
  2. כ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 12:20
  3. פ לכאורה Shir HaShirim Rabbah 5:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:27
  4. אב Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 24:12
  5. אצ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:00:58

ראשונים

  1. אח לכאורה Rashi on Shemos 15:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 42:19
  2. אי Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 42:19

תפילה און פיוט

  1. א Kerovah for Musaf of Parshas HaChodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:18
  2. אז Lecha Dodi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 37:58

עיקרי הדברים

  1. 3:43 ניסן, פון וואנעט מ'ציילט די מלכי ישראל, איז דער חודש פון חסד און התחדשות, און תשרי, פון וואנעט די אומות העולם ציילן, איז דער חודש פון דין.
  2. 6:26 די גוים האבן נאר א "שנה", א יאר פון איבערחזרונג, אבער אידן האבן א "חודש", א התחדשות אזוי ווי די לבנה וואס ווערט באנייט נאכן פינסטערניש.
  3. 14:52 וויבאלד אידן זענען אליין מקדש דעם חודש, שטייען זיי העכער פון זמן און באשטימען אים, אנשטאט צו זיין אונטער אים.
  4. 17:27 ניסן וועקט אויף די שלאפנדיגע: עס איז דא א נקודה אין יעדן אידישן הארץ, דער רבונו של עולם אליין, וואס שלאפט קיינמאל נישט, און פון דארט קומט די תחיה.
  5. 35:06 אין ניסן קען א ישועה קומען "אויף קרעדיט", אזוי ווי די גאולה פון מצרים איז געגעבן געווארן אויפן זכות פון דער תורה וואס אידן וועלן שפעטער מקבל זיין.
  6. 45:21 דער רוחניות'דיגער רעגן וואס גיסט זיך אין ניסן גייט אריין אין דער מצה און אין די ארבע כוסות, וואס טראגן אין זיך תורה, אמונה און ברכה אויפן גאנצן יאר.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 25:47 פארוואס שטייט נישט "ויהי כן" נאכן באשאפן דאס ליכט אויפן ערשטן טאג?

    תירוץ: 27:08 ווייל דאס ליכט איז באהאלטן געווארן צוליב די רשעים, ממילא איז עס נישט געבליבן שטיין; "כן" מיינט עפעס וואס בלייבט.

  2. קשיא: 35:27 אין וועלכן זכות האבן אידן געדארפט אויסגעלייזט ווערן פון מצרים, אזוי ווי משה רבינו האט געפרעגט?

    תירוץ: 35:45 אינעם זכות פון מקבל זיין די תורה שפעטער אויפן בארג; די גאולה איז געגעבן געווארן אויף קרעדיט.

  3. קשיא: 46:12 פארוואס זענען די עיקר מצוות פון פסח מצוות פון אכילה?

    תירוץ: 46:28 ווייל די שפע פון הימל קומט ארונטער דורכן רעגן אין דער תבואה און אינעם וויין, וואס טראגן אין זיך תורה, ממילא ציט מען דורכן עסן מצה און טרינקען די ארבע כוסות תורה און ברכה אויפן גאנצן יאר.

געדאנקען

  1. 4:41 דער משגיח לערנט אפ פון די אותיות: דער חודש האביב גייט א-ב לויטן סדר, דער דרך פון חסד, און תשרי גייט פארקערט, ת-ש-ר, דער דרך פון דין.
  2. 6:38 "שנה" מיינט איבערחזרונג, און עס איז פארבונדן מיט "ישן", אלט, און מיט "שינה", שלאף; ממילא לעבן די גוים, וואס האבן נאר א יאר, אין א פארשלאפענער איבערחזרונג, און דער אידישער "חודש" איז דער היפוך, אן אויפגעוועקטע התחדשות.
  3. 25:47 ביים ליכט פונעם ערשטן טאג שטייט נישט "ויהי כן", ווייל "כן" מיינט עפעס וואס בלייבט שטיין, און דאס ליכט איז באהאלטן געווארן צוליב די רשעים; דאס איז דער פשט אין "לא כן הרשעים", און דער זעלבער אור הגנוז וועט זיי אמאל משפט'ן.
  4. 35:06 "ישועות במקופות" מיינט ישועות אויף קרעדיט: אזוי ווי די גאולה פון מצרים איז באצאלט געווארן מיט דער קבלת התורה שפעטער, קען א איד אין ניסן בעטן דעם רבונו של עולם א ישועה יעצט אויפן חשבון פון דאס גוטס וואס ער וועט שפעטער טון.
  5. 14:52 קידוש החודש ווייזט אז אידן שטייען העכער פון זמן: זיי באשטימען ווען דער חודש הייבט זיך אן, אפילו ווען זיי האבן זיך געטעות, אנשטאט אז דער זמן זאל דיקטירן זייערע חיובים.
  6. 1:02:56 די מצריים וואס האבן געאקערט איבער די באהאלטענע אידישע קינדער זענען א סימבאל פאר דעם גאנצן גלות, און ווען אידן וועלן אויסגעלייזט ווערן וועט די תורה אויך אויסגעלייזט ווערן, און עס וועלן נתגלה ווערן נייע מדרשים וואס זענען נאך נישט נתגלה געווארן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 30:13 דער משגיח זאגט אז שבת פרשת החודש, וואס פאלט אויפן טאג פון "יהי אור", איז א ספעציעלע צייט צו דאווענען אויף דער התגלות פונעם אור הגנוז.
  2. 51:00 דער משגיח זאגט אז ווער עס גרייט זיך צו צו ניסן און צום סדר ווערט א כלי צו מקבל זיין די שפע וואס גיסט זיך, אפילו ווען ער שפירט זיך ליידיג.
  3. 54:24 דער משגיח זאגט, לויט ווי עס שטייט אין ספרים, אז סדר נאכט איז די גרעסטע צייט איינצופלאנצן אמונה אין קינדער.
  4. 1:00:58 דער משגיח זאגט אז פסח דארף א איד שפירן אז ער גייט ממש ארויס פון גלות יעצט, און זינגען אויך אויף דער גאולה פון היינט.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אדם הראשון, אליהו הנביא, דער מהר"ל פון פראג, יעקב אבינו, יצחק אבינו, משה רבינו, רבי אלעזר הקליר, רבי יהושע בן חנניה, רש"י

ערכים אור הגנוז, ארבע מלכיות, התחדשות, קידוש החודש, תשובה מאהבה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט