שיהיו דברי תורה חדשים עליך; ביאתם לסיני בתשובה
קאטאלאג: זמנים ר"ח סיון נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 30 תש"נ (1989–90) אידיש 33 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט אויף ראש חודש סיון אז די תורה ווערט יעדעס יאר פון ניי געגעבן, און אז דאס אנקומען קיין סיני, מיט אחדות און מיט תשובה, איז א צייט צו נעמען אויף זיך נייע קבלות, וואס די קבלה אליין האלט אויף די וועלט.
דער משגיח עפנט מיט ערקלערן פארוואס מען קומט זיך צוזאמען אין די טעג פאר שבועות: צוזאמענזיצן כאיש אחד בלב אחד איז א תכלית פאר זיך, און די גמרא ווייזט אז די עבודה דארף א רגש פון א סך אידן. לויט דעם עבודת ישראל לערנט ער יעדן טאג די פסוקים פון בחודש השלישי. רש"י'ס ווערטער "שיהיו דברי תורה חדשים עליך כאילו היום ניתנה" פארענטפערן די קשיא פונעם מגן אברהם אויף "יום מתן תורתנו": די תורה ווערט יעדעס יאר פון ניי געגעבן. ראש חודש איז די התחדשות פון דער לבנה, א צייט צו נעמען נייע קבלות, און פונעם שמחת הרגל און פון דער גמרא אין שבת ווייזט ער ווי טייער די קבלה אליין איז. ארויסגיין פון רפידים מיינט אפשאקלען דעם רפיון ידים פון תורה מיט תשובה. ער רעדט וועגן אחדות, וועגן קוקן צום "מזרח", וועגן די סכנות פאר אידן און דעם גלייכגילט פון דער וועלט, און ענדיגט אז יעדן אידס קבלה קען מכריע זיין די גאנצע וועלט.
ענינים: הכנה צו קבלת התורה · התחדשות אין עבודת השם · ראש חודש און די חדשים · אהבת ישראל און אחדות · תשובה
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס מען קומט זיך צוזאמען פאר שבועות
דער משגיח ערקלערט אז צוזאמענזיצן כאיש אחד בלב אחד איז א תכלית פאר זיך, ברענגט דעם עבודת ישראל אז מען זאל פון ראש חודש יעדן טאג לערנען די פסוקים פון בחודש השלישי, און ברענגט די גמרא אז מען האט געמאכט עטליכע פייסות אין בית המקדש כדי עס זאל זיין א רגש.
-
4:00 די תורה ניי יעדן טאג; התחדשות פון ראש חודש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארענטפערט די קשיא פונעם מגן אברהם אויף "יום מתן תורתנו" אז די תורה ווערט יעדעס יאר פון ניי געגעבן, לערנט רש"י "שיהיו דברי תורה חדשים עליך", און ערקלערט אז אידן זענען אנגעקומען קיין סיני ראש חודש ווייל די התחדשות פון דער לבנה באנייט א אידס נשמה און איז די צייט פאר נייע קבלות, הגם כל ההתחלות קשות.
-
9:13 די כח פון קבלה שטייט אינעם קאטאלאג
פונעם שמחת הרגל, וואס ברענגט פון רבי גדליה חיון אויף א מדרש, ערקלערט דער משגיח אז יעדע מצוה וואס א גיורת טוט ווערט פארשטארקט מיט דער מצוה פון איר קבלה; די גמרא "לבבתני באחת מעיניך" ווייזט אז די קבלה אליין איז טייער ביים רבונו של עולם, און די וועלט האט געווארט אויף אידנס קבלת התורה.
-
12:49 ארויסגיין פון רפידים מיט תשובה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ראש חודש האבן אידן מקבל געווען אויף זיך מיט תשובה, רעדט וועגן נעמען איין מידה אויסצוארבעטן, טייטשט רפידים אלס רפיון ידים מדברי תורה, און ברענגט רש"י אז סיי די ביאה קיין מדבר סיני און סיי די נסיעה פון רפידים זענען געווען בתשובה.
-
16:40 בלב אחד, פנים למזרח
דער משגיח שטעלט אנטקעגן די אחדות ביי סיני מיט די מחלוקות, פארבינדט דעם מזל תאומים פון סיון מיט אחדות, און ערקלערט רש"י "כל מקום שאתה מוצא נגד פנים למזרח" אז מען דארף זיין געווענדט צו דער איינער נקודה פון מהולל שם ה' און צום עתיד; ער ענדיגט מיט דער גמרא אז די ארץ האט מורא געהאט ביז אידן האבן מקבל געווען די תורה.
-
21:44 די סכנה און דער גלייכגילט פון דער וועלט
דער משגיח שילדערט די סכנה פאר אידן אין ארץ ישראל און די וואקסנדיגע שנאה אין אנדערע לענדער, זאגט אז די וועלט ליידט פון גלייכגילטיגקייט און פיזור הנפש, און דערציילט ווי זיין שווער האט אמאל מוסר געזאגט ביי א פארזאמלונג פון דער קהלה אין ווין וואס איז געווען פארנומען מיט כבוד בשעת היטלער איז געווארן שטארק; די איינציגע עצה איז מקבל זיין עול תורה ומצוות און בעטן פאר כלל ישראל.
-
29:04 יעדער איד קען מכריע זיין די וועלט
דער משגיח זאגט אז די וועלט'ס קיום איז געהאנגען אין קבלת התורה, ברענגט די גמרא אז איין מענטש קען מכריע זיין די גאנצע וועלט לכף זכות, בעט אז יעדער זאל נעמען אויף זיך אביסל מער לערנען און פריער קומען דאווענען, און ענדיגט מיט רש"י אז משה רבינו'ס עליות זענען געווען בהשכמה, מיט א ברכה און א לחיים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס מען קומט זיך צוזאמען פאר שבועות
דער משגיח ערקלערט אז צוזאמענזיצן כאיש אחד בלב אחד, אזוי ווי ביי סיני, איז א תכלית פאר זיך, און עס עפנט אויך די הערצער צו דברי התעוררות. דער עבודת ישראל שרייבט אז פון ראש חודש סיון זאל מען יעדן טאג לערנען די פסוקים פון בחודש השלישי, ווייל די זעלבע אורות שיינען ווידער. ער ברענגט די גמרא אז מען האט די כהנים צוזאמענגערופן צו עטליכע פייסות, ווייל די עבודה דארף א רגש, און אזוי אויך יעצט, אויפן וועג קיין סיני. א,ג,ד
די תורה ניי יעדן טאג; התחדשות פון ראש חודש
דער מגן אברהם פרעגט ווי אזוי מ'קען זאגן אויף ו' סיון "יום מתן תורתנו", אז לויט רבי יוסי איז די תורה געגעבן געווארן ז' סיון. דער משגיח זאגט אז די ספרים ענטפערן פשוט: די תורה ווערט יעדן שבועות פון ניי געגעבן. רש"י'ס ווערטער אז די תורה זאל זיין ניי "כאילו היום ניתנה" מיינען אז א איד דארף אלעמאל האבן התחדשות אין תורה און אין עבודה. ה,ו
דערפאר זענען זיי אנגעקומען קיין סיני ראש חודש, די התחדשות פון דער לבנה. עס זענען פאראן תבואות וואס וואקסן פון דער לבנה, און אזוי אויך די רוחניות פון א איד, וואס ווערט באנייט יעדן ראש חודש; ממילא איז דאס א צייט צו נעמען נייע קבלות. רש"י'ס "כל ההתחלות קשות" ערקלערט פארוואס דער בעל דבר פארלייגט זיך אזוי שטארק אויפן אנפאנג. ז
די כח פון קבלה
דער שמחת הרגל ברענגט פון רבי גדליה חיון אויף א מדרש, אז צו יעדער מצוה וואס א גיורת טוט ווערט מצטרף די מצוה פון איר גירות, ווייל אן דעם וואלט זי עס נישט געטאן. די גמרא "לבבתני באחת מעיניך" ווייזט אז די קבלה אליין איז טייער ביים רבונו של עולם, און די וועלט האט נישט געווארט אויף מתן תורה נאר אויף קבלת התורה. ח,ט,י,כ
ארויסגיין פון רפידים מיט תשובה
ראש חודש זענען אידן געקומען מיט תשובה, גרייט צו ווערן א כלי פאר דער תורה. דערפאר זאל מען נעמען בעסער לערנען, דאווענען אדער געבן צדקה, אדער ארבעטן אויף איין מידה, ווייל איין מידה שלעפט מיט די אנדערע. חז"ל טייטשן רפידים אלס רפיון ידים מדברי תורה, און רש"י זאגט אז סיי די ביאה קיין סיני און סיי די נסיעה פון רפידים זענען געווען בתשובה. היינט, זאגט דער משגיח, איז די צייט אפצושאקלען די שוואכקייט. ל
בלב אחד, פנים למזרח
רש"י שטעלט אנטקעגן די אחדות ביי סיני מיט די מחלוקות ביי אנדערע חניות, און דער משגיח מערקט אן ווי פיל מחלוקת מ'זעט היינט. דער מזל תאומים פון סיון מיינט אז צוויי אידן קענען זאגן מיר זענען איינס. מ
רש"י "כל מקום שאתה מוצא נגד פנים למזרח" לערנט אז אלעס וואס א מענטש טוט זאל זיך דרייען ארום איין נקודה, מהולל שם ה', ממזרח שמש. שטערונגען צעשפרייטן א מענטש; ער זאל גיין איבער זיי, און נישט קוקן צוריק אויף פארלוירענע טעג נאר אויפן נייעם טאג. די גמרא זאגט אז די ארץ האט מורא געהאט ביז אידן האבן מקבל געווען די תורה. נ,ס,ע
די סכנה און דער גלייכגילט פון דער וועלט
דער משגיח זאגט אז אידן דארפן האבן גרויס רחמנות. די אידן אין ארץ ישראל זענען ארומגערינגלט מיט באוואפנטע שונאים, די שנאה וואקסט אין אייראפע און אמעריקע, און אויף אמעריקע קען מען זיך נישט פארלאזן. א איד וואס גלייבט אינעם רבונו של עולם איז זיכער; די אנדערע אנטלויפן נישט ווייל די וועלט ליידט פון גלייכגילטיגקייט און פיזור הנפש.
זיין שווער, א חשוב'ער מיטגליד פון דער קהלה אין ווין, האט אים דערציילט אז די מיטגלידער האבן גערעדט פון פאליטיק און כבוד, ביז ער איז אויפגעשטאנען און געפרעגט: זעט איר נישט אז היטלער ווערט שטארק? פארוואס טוט איר נישט צו ראטעווען די עסטרייכישע אידן? אלעס איז ווייטער געגאנגען ווי געווענליך, און אזוי איז היינט. די איינציגע עצה, זאגט דער משגיח, איז מקבל זיין עול תורה ומצוות, צולייגן זכותים, און בעטן אז כלל ישראל זאל געראטעוועט ווערן.
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
- ט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 9:13
ראשונים
- ו Rashi on Shemos 19:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:52
- ז Rashi on Shemos 19:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:23
- ל Rashi on Shemos 19:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:49
- מ Rashi on Shemos 19:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:40
- נ Rashi on Shemos 19:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:49
- צ Rashi on Shemos 19:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:02
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:15 צוזאמענזיצן כאיש אחד בלב אחד פאר שבועות איז א תכלית פאר זיך, און עס איז אויך דער ארט צו רעדן דברי התעוררות.
- 5:23 די תורה ווערט פון ניי געגעבן יעדן שבועות, ממילא דארפן די דברי תורה זיין ניי יעדן טאג, כאילו היום ניתנה.
- 7:23 ראש חודש, די התחדשות פון דער לבנה, באנייט די רוחניות'דיקע תבואות אין א אידס נשמה, און איז א צייט צו נעמען אויף זיך נייע קבלות.
- 11:02 דאס מקבל זיין די מצוות אליין איז טייער ביים רבונו של עולם; די וועלט האט געווארט נישט אויף מתן תורה נאר אויף דעם וואס אידן וועלן מקבל זיין די תורה.
- 13:34 ארויסגיין פון רפידים, וואס מיינט רפיון ידים מדברי תורה, הייסט אפשאקלען די שוואכקייט מיט תשובה און זיך נעמען מיט א התחזקות אין תורה.
- 18:18 א איד דארף זיין פנים למזרח, געווענדט צו דער איינער נקודה פון מהולל שם ה' און צום עתיד, און נישט קוקן צוריק אויף פארלוירענע טעג.
- 29:04 ווייל די וועלט'ס קיום הענגט אין קבלת התורה, קען יעדן אידס צוגעלייגטע קבלה פאר שבועות מכריע זיין די גאנצע וועלט לכף זכות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 3:25 פארוואס האבן די כהנים זיך צעגאנגען און זיך נאכאמאל צוזאמענגעקומען צו עטליכע פייסות, און נישט איין פייס?
תירוץ: 3:41 ווייל די עבודה אין בית המקדש דארף א רגש פון א סך מענטשן, אזוי ווי דער פסוק זאגט "בבית אלקים נהלך ברגש".
-
קשיא: 4:52 ווי אזוי קען מען זאגן אויף ו' סיון "יום מתן תורתנו" אויב לויט רבי יוסי איז די תורה געגעבן געווארן ז' סיון?
תירוץ: 5:19 די ספרים זאגן פשוט אז די תורה ווערט יעדן שבועות פון ניי געגעבן, ממילא איז היינט דער טאג פון מתן תורה.
-
קשיא: 9:49 וואס איז דער חידוש פונעם מדרש וועגן די מצוות פון א גיורת?
תירוץ: 10:02 צו יעדער מצוה וואס זי טוט ווערט מצטרף די מצוה פון איר גירות, ווייל אן יענער קבלה וואלט זי עס נישט געטאן.
-
קשיא: 13:12 וועלכע מידה פון די זיבן מידות זאל מען נעמען אויסצוארבעטן?
תירוץ: 13:18 איין מידה איז גענוג, ווייל איין מידה שלעפט מיט די אנדערע מידות; מען קען זיך נישט פארלייגן אויף אלעס אויף איינמאל.
-
קשיא: 25:43 פארוואס אנטלויפן מענטשן נישט פון אזא גרויסע סכנה?
תירוץ: 25:50 זיי ליידן פון א מחלה וואס די גאנצע וועלט ליידט: גלייכגילטיגקייט, פיזור הנפש, מען ווייסט נישט וואס עס טוט זיך.
מעשיות
-
26:07 דעם משגיח'ס שווער מוסר'ט די קהלה אין ווין
דעם משגיח'ס שווער, א חשוב'ער מיטגליד פון דער קהלה אין ווין, האט אים דערציילט ווי די מיטגלידער פלעגן זיך צוזאמענקומען און רעדן וועגן פאליטיק, שטעלעס, כבוד און אנדערע נארישקייטן. איינמאל איז ער אויפגעשטאנען און געהאלטן א דרשה פאר זיי: זעט איר נישט אז היטלער אין דייטשלאנד ווערט שטארק? פארוואס זענט איר פארנומען מיט כבוד און בענקלעך, אנשטאט טון עפעס אז די עסטרייכישע אידן זאלן געראטעוועט ווערן? דער משגיח לייגט צו אז אלעס איז ווייטער געגאנגען ווי געווענליך.
אין דער מעשה: היטלער ימ"ש
געדאנקען
- 4:52 די קשיא פונעם מגן אברהם ווי אזוי מ'קען רופן ו' סיון "יום מתן תורתנו" איז פשוט פארענטפערט: די תורה ווערט יעדן שבועות פון ניי געגעבן, ממילא איז היינטיגער שבועות טאקע יענער טאג.
- 7:17 אידן זענען אנגעקומען קיין סיני ראש חודש ווייל די התחדשות פון דער לבנה באנייט די תבואות פון יעדן אידס נשמה, וואס וואקסן פון דער לבנה, און דערפאר איז דאס די צייט פאר נייע קבלות.
- 10:02 לויט רבי גדליה חיון ווערט יעדע שפעטערדיגע מצוה פון א גיורת צונויפגעשטעלט מיט דער מצוה פון איר גירות, ווייל אן יענער קבלה וואלט זי עס קיינמאל נישט געטאן.
- 11:29 די וועלט האט נישט געווארט אויף מתן תורה נאר אויף אידנס קבלה, אזוי ווי די גמרא "באחת מעיניך" גייט אויף דעם מאמענט פון קבלה פאר'ן מקיים זיין.
- 18:45 רש"י'ס "כל מקום שאתה מוצא נגד פנים למזרח" ווערט א רוף צו האלטן דאס גאנצע לעבן געווענדט צו איין נקודה, מהולל שם ה', וואס הייבט זיך אן ווי דער פרימארגן, אן זיך לאזן צעשפרייטן פון שטערונגען אדער פון קוקן צוריק.
- 25:52 די גלייכגילטיגקייט פון דער וועלט אקעגן די סכנה ווערט באשריבן ווי א מחלה, וואס מען מאכט זיך נישט וויסנדיג.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:27 דער משגיח זאגט אז ראש חודש איז א צייט צו נעמען אויף זיך נייע קבלות: בעסער לערנען, בעסער דאווענען, בעסער געבן צדקה, אדער ארבעטן אויף איין מידה.
- 14:06 דער משגיח זאגט אז יעצט איז די צייט אפצושאקלען דעם רפיון ידים און נעמען אויף זיך נייע החלטות מיט תשובה.
- 20:13 דער משגיח זאגט מען זאל נישט קוקן צוריק אויף פארלוירענע טעג נאר צום מזרח און צום נייעם טאג, און נעמען אויף זיך א נייע קבלה.
- 28:21 דער משגיח זאגט אז מען דארף בעטן ביים רבונו של עולם אז כלל ישראל זאל געראטעוועט ווערן, און צולייגן די אייגענע זכותים.
- 31:00 דער משגיח בעט אז יעדער זאל נעמען אויף זיך אביסל מער לערנען און פריער קומען דאווענען פאר שבועות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער חיד"א, דער מגן אברהם, היטלער ימ"ש, משה רבינו, רבי גדליה חיון, רבי יוסי בן חלפתא, רש"י