לבנה בשלימותה - התגלות השכינה
קאטאלאג: זמנים סעודת ט"ו באב נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 33 תשס"ט (2008–09) אידיש 32 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער דור המדבר האט ערשט ט"ו באב געוואוסט אז די גזירה האט זיך געענדיגט, ווייל ערשט דעמאלט האבן זיי געקענט שפירן די לבנה, די מדת המלכות און יראת שמים, וואס איז געווען פארבארגן זינט דעם חטא פון די מרגלים.
דער משגיח עפנט מיט דעם טעם פון דער גמרא פארוואס ט"ו באב איז א יום טוב: יעדן תשעה באב אין מדבר איז א חלק פונעם דור געשטארבן אין די קברים וואס זיי האבן געגראבן, און אין פערציגסטן יאר האבן זיי זיך געלייגט נאכט נאך נאכט, ביז די פולע לבנה פון פופצנטן האט זיי געוויזן אז די גזירה איז פארביי. ער פרעגט ווי אזוי האבן זיי געקענט מיינען אז זיי האבן זיך טועה געווען, ווען פערצנטן איז די לבנה כמעט פול. ער דערציילט ווי דער ראדזינער האט געברענגט זיין תכלת צום שפת אמת, און דער שפת אמת האט געזאגט אז ער שמעקט נישט קיין תכלת. דורך דער קשיא פונעם רמח"ל אויף דער ברכה פון יוצר, און דעם דברי יואל אויף רבינו תם, ערקלערט ער אז ס'איז דא א חמה העליונה און א לבנה העליונה. די לבנה איז מלכות און יראת שמים, וואס איז דער חוש הריח; נאך די מרגלים איז זי געווען פארדעקט, און ט"ו באב, ווען ס'הייבט זיך אן די התעוררות פון ראש השנה, האבן זיי זי ווידער געשפירט.
ענינים: ט"ו באב און די שבעה דנחמתא · יראת שמים
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס ט"ו באב איז א יום טוב שטייט אינעם קאטאלאג
נאכן זינגען ברענגט דער משגיח דעם טעם פון דער גמרא פאר ט"ו באב: יעדן תשעה באב אין מדבר איז א חלק פונעם דור געשטארבן אין די קברים, און אין פערציגסטן יאר האבן זיי זיך געלייגט יעדע נאכט ביז די פולע לבנה פון פופצנטן האט געוויזן אז די גזירה איז פארביי.
-
4:45 א קשיא, און דעם ראדזינערס תכלת מעשה
דער משגיח פרעגט ווי אזוי האבן זיי געקענט מיינען פערצנטן אז זיי האבן זיך פארציילט, ווען די לבנה איז כמעט פול. דערנאך דערציילט ער ווי דער ראדזינער האט געפונען דעם חלזון, געמאכט תכלת און זיך געטענה'ט, און ווי דער שפת אמת האט עס צוגעלייגט צו דער נאז און געזאגט אז ער שמעקט נישט קיין תכלת.
-
8:10 די חמה העליונה און די חמה התחתונה
דער משגיח ברענגט די קשיא פונעם רמח"ל אויפן נוסח פון ברכת יוצר, אז מ'עפנט יעדן טאג די טויערן פון מזרח, און זיין תירוץ אז די השפעה פון א חמה העליונה קומט יעדן פרימארגן ארונטער אין דער זון וואס מ'זעט. ער לייגט צו דעם דברי יואל, וואס פארענטפערט מיט דער חמה העליונה די קשיא פונעם בעל התניא אויף רבינו תם'ס 72 מינוט.
-
12:00 די לבנה, מלכות און דער חוש הריח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די לבנה איז מלכות און יראת שמים, וואס איז ריח, און דער שפת אמת האט געמיינט אז דער תכלת האט נישט קיין יראת שמים, ווייל ביז משיח וועט נישט זיין קיין תכלת. ראש השנה איז די לבנה פארדעקט ביז אידן מאכן מלך מיט'ן שופר, און נאך די מרגלים איז די לבנה וואס מ'שמעקט געווען אינגאנצן פארדעקט.
-
15:55 שפירן די לבנה ט"ו באב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארענטפערט זיין קשיא: זיי האבן געמיינט אז א זכות איז תולה די גזירה טאג נאך טאג, ווי ביי א סוטה, ביז ט"ו באב האבן זיי געשפירט די לבנה און די מלכות. ט"ו באב הייבט זיך אן די התעוררות פון ראש השנה און תשובה, און עס קומען אריין הארות פון גאולה.
-
19:23 זינגען (ניגון)
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס ט"ו באב איז א יום טוב
דער משגיח ברענגט דעם טעם פון דער גמרא פאר דעם יום טוב פון ט"ו באב. יעדן תשעה באב אין מדבר האט זיך דער דור געלייגט אין קברים, און א חלק איז געשטארבן. אין פערציגסטן יאר זענען אלע אויפגעשטאנען, האבן זיי מורא געהאט אז זיי האבן זיך פארציילט, און זיך געלייגט יעדע נאכט ביז פופצנטן, ווען די פולע לבנה האט געוויזן אז די גזירה איז פארביי. א
א קשיא, און דעם ראדזינערס תכלת
דער משגיח זאגט אז די גמרא איז א פלא: פערצנטן איז די לבנה שוין כמעט פול, ווי אזוי האבן זיי נאך געקענט מיינען אז ס'איז תשעה באב? א
דערנאך דערציילט ער פונעם ראדזינער, א מורא'דיגער עילוי וואס האט אויך געקענט כעמיע, וואס האט געפונען דעם חלזון, געמאכט תכלת און זיך געטענה'ט מיט ראיות. ווען ער איז געקומען צום שפת אמת, האט דער שפת אמת עס צוגעלייגט צו דער נאז און געזאגט אז ער שמעקט נישט קיין תכלת.
די חמה העליונה און די חמה התחתונה
דער רמח"ל פרעגט פארוואס שטייט אין ברכת יוצר אז מ'עפנט יעדן טאג די טויערן פון מזרח, ווען קיינער האט נישט געמיינט אז דער הימל שפאלט זיך. ער ענטפערט אז ס'איז דא א חמה העליונה און א לבנה העליונה; יעדן פרימארגן קומט די השפעה פון דער חמה העליונה ארונטער דורך די צמצומים אין דער זון וואס מ'זעט, און גיט איר דעם כח. ב
די לבנה, מלכות און דער חוש הריח
די לבנה איז מדת המלכות, יראת שמים, און יראת שמים איז דער חוש הריח, ווי עס שטייט ביי משיח אין ישעיה י"א ג', און משיח ווערט צוגעגליכן צו דער לבנה אין תהלים פ"ט ל"ח. דערפאר הייסט זי ירח, פון ריח. דאס איז פשט אינעם שפת אמת: מ'קען אפשר באווייזן אז ס'איז תכלת, אבער ס'פעלט די יראת שמים פון דער לבנה העליונה, און דערפאר וועט ביז משיח נישט זיין קיין תכלת. ו,ז
מראי מקומות
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 3:08 אין פערציגסטן יאר האבן זיך די דור המדבר געלייגט אין די קברים נאכט נאך נאכט, און ערשט די פולע לבנה פון ט"ו באב האט זיי געוויזן אז די גזירה איז פארביי, און זיי האבן געמאכט א יום טוב.
- 9:44 ס'איז דא א חמה העליונה און א לבנה העליונה, און א חמה התחתונה און א לבנה התחתונה; דער כח פון דער זון וואס מ'זעט קומט יעדן פרימארגן ארונטער פון דער חמה העליונה דורך די צמצומים.
- 12:00 די לבנה איז מדת המלכות, וואס איז יראת שמים, און יראת שמים איז דער חוש הריח; דערפאר הייסט די לבנה ירח, פון ריח.
- 15:27 זינט דעם פחד פון די מרגלים איז געווען הסתר פנים: א גשמיות'דיגע לבנה איז געווען, אבער די לבנה וואס מ'קען שמעקן איז געווען פארדעקט.
- 16:43 ט"ו באב הייבט זיך אן די התעוררות פון ראש השנה, און דעמאלט האט דער דור המדבר געשפירט אז די לבנה, די מדת המלכות, איז ווידער נתגלה געווארן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:48 ווי אזוי האט דער דור המדבר געקענט מיינען פערצנטן אב אז זיי האבן זיך פארציילט, ווען די לבנה איז דעמאלט כמעט פול?
תירוץ: 15:41 זינט די מרגלים איז די לבנה פון מלכות וואס מ'שמעקט געווען פארדעקט; די גשמיות'דיגע לבנה האבן זיי געזען, אבער די מלכות האבן זיי ערשט ט"ו באב געשפירט.
-
קשיא: 8:14 דער רמח"ל פרעגט: אין ברכת יוצר שטייט אז מ'עפנט יעדן טאג די טויערן פון מזרח, און קיינער האט קיינמאל נישט געמיינט אז יעדן פרימארגן שפאלט זיך דער הימל.
תירוץ: 9:44 ס'איז דא א חמה העליונה, און יעדן פרימארגן קומט אירע השפעה ארונטער דורך די צמצומים אין דער זון וואס מ'זעט.
-
קשיא: 11:04 דער בעל התניא שרייבט אז דער חוש איז מכחיש רבינו תם'ס 72 מינוט נאך דער שקיעה.
תירוץ: 11:24 דער דברי יואל ענטפערט אז די 72 מינוט נעמען זיך פון דער חמה העליונה, וואס איר כח גייט אוועק 72 מינוט נאך דער שקיעה.
-
קשיא: 13:09 וואס מיינט עס אז ביז משיח קומט וועט נישט זיין קיין תכלת?
תירוץ: 13:28 גשמיות'דיג קען מען אפשר באווייזן אז ס'איז תכלת, אבער ס'שמעקט נישט קיין תכלת: די יראת שמים פון דער לבנה העליונה, וואס איז מרמז אויף משיח, פליסט היינט נישט אריין אין אים.
-
קשיא: 16:59 פארוואס טאקע ט"ו באב האבן זיי געקענט שפירן די לבנה?
תירוץ: 17:08 ווייל דעמאלט הייבט זיך שוין אן די התעוררות פון ראש השנה און עס וועקן זיך די זמנים פון תשובה, ממילא הייבט זיך אן נתגלה ווערן די מלכות.
מעשיות
-
2:51 דער לעצטער תשעה באב אין מדבר
צוליב דער גזירה אויפן דור המדבר האבן זיי יעדן תשעה באב געגראבן קברים און זיך ביינאכט אריינגעלייגט, און יעדעס יאר איז א געוויסער חלק געשטארבן, און די איבעריגע זענען אויפגעשטאנען און געווארט אויפן קומענדיגן תשעה באב. אין פערציגסטן יאר זענען אלע אויפגעשטאנען, און זיי האבן געמיינט אז זיי האבן זיך אפשר פארציילט, האבן זיי זיך ווייטער געלייגט צענטן, עלפטן, צוועלפטן, דרייצנטן און פערצנטן. ווען ס'איז געקומען פופצנטן און די לבנה איז געווען פול, האבן זיי געוואוסט אז זיי האבן נישט געטעות'ט, און האבן געמאכט א יום טוב.
-
5:57 דעם ראדזינערס תכלת און דער שפת אמת
דער ראדזינער, א מורא'דיגער עילוי וואס האט אויך געקענט אלע וויסנשאפטן און כעמיע, האט זיך אונטערגענומען צו געפינען תכלת. ער איז געפארן צו ערטער ביים כנרת וואו מ'קען געפינען דעם חלזון, ער האט אים געפונען און געמאכט תכלת, און איז ארומגעגאנגען צו רבנים און גאונים טענה'ן אז דאס איז דער אמת'ער תכלת, אבער כמעט קיינער האט עס נישט געוואלט מקבל זיין, און ער האט זיך מיט זיי געטענה'ט מיט ראיות פון ש"ס ופוסקים און פון די חכמות. ער איז געקומען צום שפת אמת ער זאל מסכים זיין; דער שפת אמת האט צוגעלייגט דעם תכלת צו דער נאז און געזאגט אז ער שמעקט נישט קיין תכלת. דער ראדזינער האט געזאגט אז אויף טויזנטער טענות קען ער ענטפערן, אבער אויף "ס'שמעקט נישט קיין תכלת" האט ער נישט וואס צו זאגן.
אין דער מעשה: דער ראדזינער רבי, דער שפת אמת
געדאנקען
- 12:14 דער משגיח טייטשט אז דער נאמען ירח קומט פון ריח: די לבנה איז מלכות און יראת שמים, און יראת שמים שפירט מען מיטן חוש הריח, ווי עס שטייט ביי משיח.
- 13:02 ער ערקלערט דערמיט דעם שפת אמת'ס "איך שמעק נישט קיין תכלת": מ'קען אפשר באווייזן מיט וויסנשאפט אז ס'איז תכלת, אבער ס'פעלט דער שורש פון יראת שמים פון דער לבנה העליונה, און דאס מיינט אז ביז משיח וועט נישט זיין קיין תכלת.
- 15:41 דער דור המדבר האט פערצנטן געזען א כמעט פולע גשמיות'דיגע לבנה און פונדעסטוועגן געצווייפלט, ווייל זינט די מרגלים איז די לבנה וואס מ'שמעקט, די מדת המלכות, געווען פארדעקט; ט"ו באב האבן זיי זי ווידער געשפירט.
- 9:25 די חמה העליונה און די חמה התחתונה פארענטפערן סיי די קשיא פונעם רמח"ל אויף "פותח בכל יום דלתות שערי מזרח", סיי, אינעם דברי יואל, די קשיא אז דער חוש איז מכחיש רבינו תם'ס 72 מינוט.
- 14:32 ראש השנה איז די לבנה פארדעקט ווייל אידן דארפן מעורר זיין די מלכות דורך'ן שופר און קבלת עול מלכות שמים; ט"ו באב, דער אנהייב פון יענער התעוררות, איז די לבנה נתגלה געווארן פארן דור המדבר.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער בעל התניא, דער סאטמארער רב, דער ראדזינער רבי, דער שפת אמת, רבי משה חיים לוצאטו, רבינו תם
ערכים דור המדבר, הסתר פנים, חוש הריח, חמשה עשר באב, יראת שמים, מלכות, מרגלים, צמצום, תכלת