bachurim Chaya Sarah

קאטאלאג: Y 05 Current חיי שרה נומ׳ ⁨3⁩ תשע"ג (2012–13) אידיש 36 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 36 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דורך יוסף מיט די שבטים, תמר און די אשת פוטיפר, א מעשה מיטן צאנזער רב און דעם מדרש אויף עמלק, לערנט דער משגיח אז מ'טאר קיינמאל נישט פארשעמען און נישט חרוב מאכן א צווייטן איד, ווייל אפילו א מעשה לשם שמים איז שלעכט אן גוטע מידות.

דער משגיח עפנט מיט דעם וואס יוסף האט ארויסגעשיקט אלע איידער ער האט זיך באקאנט געמאכט, כדי נישט צו פארשעמען די ברידער. ער ערקלערט אז די שבטים, וואס יעדער איינער איז כנגד א צירוף פונעם שם הוי"ה, האבן געמשפט יוסף אין א בית דין ווי א רודף, און ער ברענגט דעם מדרש תנחומא אז געוויסע זאכן האבן געמוזט געשען: דער חטא פון אדם הראשון, משה רבינו ביי מי מריבה, און מכירת יוסף. דערפאר האט יוסף זיך אריינגעשטעלט אין א סכנה אבי נישט צו פארשעמען די ברידער. רש"י זאגט אז תמר און די אשת פוטיפר האבן ביידע געמיינט לשם שמים, פונדעסטוועגן הייסט די אשת פוטיפר א רשעה: תמר איז מוסר נפש געווען נישט צו פארשעמען יהודה, די אנדערע האט געהאט שלעכטע מידות און געמאכט א בלבול אויף יוסף. דער משגיח ווענדט עס אן אויף איינעם וואס פארשעמט א צווייטן וואס רעדט ביים דאווענען, דערציילט א מעשה מיטן צאנזער רב, און ערקלערט מיט א משל פונעם מדרש פארוואס דער אויבערשטער באשולדיגט עמלק און נישט די ספיקות פון אידן. צום סוף רעדט ער וועגן כבוד הבריות, אז אהבת ישראל איז אהבת השם, און א מעשה מיטן בעלזער רב.

ענינים: בין אדם לחבירו · יוסף און זיינע ברידער · מידות טובות

סדר השיעור

  1. 0:00 יוסף פארשעמט נישט די ברידער

    דער משגיח ברענגט רש"י אז יוסף האט ארויסגעשיקט אלע כדי די ברידער זאלן נישט פארשעמט ווערן, און ערקלערט אז די שבטים, יעדער כנגד א צירוף פונעם שם הוי"ה, האבן געמשפט יוסף אין בית דין ווי א רודף.

  2. 4:24 זאכן וואס דער אויבערשטער גוזר, און יוסף'ס סכנה

    פונעם מדרש תנחומא ערקלערט דער משגיח אז דער חטא פון אדם הראשון, משה רבינו ביי מי מריבה און מכירת יוסף האבן געמוזט געשען. דערנאך ברענגט ער דעם מדרש אז יוסף האט זיך אריינגעשטעלט אין א סכנה פון געהרגעט ווערן, אבי נישט צו פארשעמען די ברידער.

  3. 10:15 תמר און די אשת פוטיפר: די מידות באשטימען

    דער משגיח ברענגט רש"י אז תמר און די אשת פוטיפר האבן ביידע געמיינט לשם שמים, און פרעגט פארוואס די צווייטע הייסט א רשעה. ער ענטפערט אז תמר האט געהאט גוטע מידות און נישט געוואלט פארשעמען יהודה, די אשת פוטיפר האט געמאכט א בלבול אויף יוסף, און ער ווענדט עס אן אויף איינעם וואס פארשעמט א צווייטן וואס רעדט ביים דאווענען.

  4. 16:05 דער צאנזער רב און דער קאנקורענט מעשה

    דער משגיח דערציילט פון א איד אין צאנז וואס האט געטענהט אז ס'איז א מצוה חרוב צו מאכן א קאנקורענט וואס איז נישט קיין ערליכער איד, און פונעם צאנזער רב'ס ראיה פונעם חושך אין מצרים אז ס'איז נישט קיין מצוה. ער ענדיגט אז מ'דארף מוכיח זיין אויף א שיינעם אופן.

  5. 19:46 עמלק און דעם קעניג'ס הונט

    דער משגיח פרעגט פארוואס דער אויבערשטער זאגט "זכור את אשר עשה לך עמלק" און נישט אז אידן זאלן געדענקען זייער ספק "היש ה' בקרבנו". ער ברענגט דעם משל פונעם מדרש פון א קעניג וואס זיין גוטער פריינד, א גנב, איז צעביסן געווארן פון די הינט, און דער קעניג האט באשולדיגט דעם הונט כדי נישט צו פארשעמען זיין פריינד.

  6. 24:52 כבוד הבריות און אהבת ישראל

    דער משגיח ווייזט ווי גרויס כבוד הבריות איז פון די דינים פון הפסק אין קריאת שמע, און ברענגט דעם רמז אז די פסוקים פון אהבת השם און אהבת רעך זענען גלייך אין גימטריא. ער דערמאנט דעם יארצייט פון רבי ישכר דוב פון בעלזא.

  7. 29:21 דעם בעלזער רב'ס געשריי ראש השנה מעשה

    דער משגיח דערציילט פון א בחור'ל וואס האט זיך אוועקגעגליטשט און איז געשטאנען אינדרויסן ראש השנה אין בעלזא, און איז געווארן א בעל תשובה ווען ער האט געהערט ווי דער בעלזער רב ליינט מיט א געשריי "אל אראה במות הילד". ער ענדיגט אז א ווארט פון א צדיק קען דורכברעכן די הארץ, און מ'דארף זיך היטן נישט צו הערן ווערטער קעגן אמונה.

  8. 32:35 לחיים און זינגען (ניגון)

דער שיעור, אויסגעשריבן

יוסף פארשעמט נישט די ברידער

0:25

איידער יוסף האט זיך באקאנט געמאכט, האט ער ארויסגעשיקט אלע, און רש"י ערקלערט אז ער האט נישט געוואלט פארשעמען די ברידער וואס האבן אים פארקויפט. דער משגיח מערקט אן אז פארקויפן איז אפשר נאך ערגער ווי הרגענען, ווי די גמרא זאגט אז שבי איז קשה ממיתה. א,ב,ג

1:58

אבער די שבטים, יעדער כנגד א חודש און כנגד איינעם פון די צוועלף צירופים פונעם שם הוי"ה, האבן נישט געטאן סתם. זיי האבן געזעצט א בית דין און געפסקנט אז יוסף איז א רודף, ווייל זיינע דיבורים צום טאטן האבן געקענט ברענגען א קללה אויף זיי.

זאכן וואס דער אויבערשטער גוזר, און יוסף'ס סכנה

4:53

דער משגיח ערקלערט אז זעלטן נעמט דער אויבערשטער צו די בחירה, ווען ער וויל אז א זאך זאל געשען. דער מדרש תנחומא רעכנט אויס אזעלכע זאכן: אדם הראשון האט געמוזט עסן פונעם עץ הדעת כדי ס'זאל זיין א יצר הרע און בחירה; משה רבינו האט געמוזט דורכפאלן ביי מי מריבה, ווייל ווען ער גייט אריין קיין ארץ ישראל וואלט קיין גלות נישט געווען מעגליך; און די ברידער האבן נישט געהאט קיין ברירה ביי מכירת יוסף. ה

8:47

וויבאלד זיי האבן אים געהאלטן פאר חייב מיתה, זאגט דער מדרש אז יוסף האט זיך אריינגעשטעלט אין א סכנה, ווען ער האט ארויסגעשיקט אלע און איז געבליבן אליין מיט זיי, אבי זיי נישט צו פארשעמען פאר פרעה'ס סאלדאטן. דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף זיך לאזן אריינשטעלן אין אזא סכנה און נישט פארשעמען א צווייטן. ז

תמר און די אשת פוטיפר: די מידות באשטימען

12:29

רש"י ערקלערט אז די פרשה פון יהודה און תמר שטייט לעבן די פרשה פון יוסף מיט די אשת פוטיפר, ווייל ביידע האבן געמיינט לשם שמים: תמר האט געוואוסט אז פון יהודה וועט קומען משיח, און די אשת פוטיפר האט געזען אז פון איר מיט יוסף וועלן קומען קינדער, נאר ס'איז געווען איר טאכטער אסנת. פרעגט דער משגיח: פארוואס הייסט זי דען א רשעה? י

14:14

ער ענטפערט אז תמר האט געהאט גוטע מידות און איז מוסר נפש געווען נישט צו פארשעמען יהודה, די אשת פוטיפר האט געמאכט א בלבול און אריינגעווארפן יוסף אין תפיסה אויף צוועלף יאר. מ'קען מכוון זיין לשם שמים און זיין א גרויסער רשע. דערפאר, זאגט דער משגיח, טאר מען נישט פארשעמען איינעם וואס רעדט ביים דאווענען, נאר רעדן מיט אים בצנעה.

דער צאנזער רב און דער קאנקורענט

16:24

אין צאנז האט א איד געטענהט פארן צאנזער רב אז ס'איז א מצוה צו באגראבן א קאנקורענט וואס איז נישט קיין ערליכער איד. האט דער צאנזער רב געענטפערט אז אידן אין מצרים האבן נישט געהאט קיין מצוות, האט מען זיי געגעבן דם פסח און דם מילה; ווען אזוי א מצוה וואלט געווען, וואלטן זיי געהאט אסאך, ווייל זיי האבן באגראבן די וואס זענען געשטארבן אין די טעג פון חושך. דער משגיח ענדיגט אז מ'דארף מוכיח זיין אויף א שיינעם אופן, נישט באגראבן.

עמלק און דעם קעניג'ס הונט

19:53

ווען אידן האבן געזאגט "היש ה' בקרבנו", איז געקומען עמלק. פרעגט דער משגיח: פארוואס זאגט דער אויבערשטער "זכור את אשר עשה לך עמלק", און נישט אז זיי זאלן געדענקען זייער ספק? מ,ס

21:30

דער מדרש ענטפערט מיט א משל: א קעניג'ס גוטער פריינד, וואס האט ליב געהאט צו גנב'ענען, האט גענומען פירות פונעם קעניג'ס גארטן, און די הינט וואס האבן געהיטן האבן אים צעביסן. שפעטער, דורכגייענדיג ביי די הינט, האט דער קעניג געשריגן אויף דער חוצפה פונעם הונט, אנשטאט צו זאגן אז דער פריינד האט גע'גנב'עט. אזוי האט דער אויבערשטער נישט געוואלט זאגן אז אידן האבן געזינדיגט, נאר זיי האבן געדארפט פארשטיין. ע

כבוד הבריות און אהבת ישראל

25:16

כדי צו ווייזן ווי גרויס כבוד הבריות איז, מערקט דער משגיח אן אז אינמיטן קריאת שמע טאר מען נישט מפסיק זיין אפילו ברמיזה, פונדעסטוועגן מעג מען ענטפערן שלום פאר א איש נכבד. ער ברענגט א רמז אז "ואהבת את ה'" און "ואהבת לרעך כמוך אני ה'" זענען גלייך אין גימטריא: ליב האבן א איד איז ליב האבן דעם רבונו של עולם, און פיינט האבן א איד איז א סימן פונעם היפך. דערנאך דערמאנט ער דעם יארצייט פון רבי ישכר דוב פון בעלזא. פ,צ

דעם בעלזער רב'ס געשריי ראש השנה

30:18

א בחור'ל וואס האט זיך אוועקגעגליטשט איז געשטאנען ראש השנה אינדרויסן אין בעלזא און געשמועסט, ווען ער האט געהערט ווי דער בעלזער רב ליינט מיט א געשריי די ווערטער פון הגר אז זי וויל נישט זען ווי דאס קינד שטארבט. דער געשריי איז אים אריין אין הארצן, און ער איז געווארן א בעל תשובה און א תלמיד חכם. דער משגיח זאגט אז א ווארט פון א צדיק קען דורכברעכן די הארץ, און מ'דארף זיך היטן נישט צו הערן קיין ווארט קעגן אמונה. ק

מראי מקומות

תורה

  1. א Bereishis 45:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:25
  2. ט לכאורה Bereishis 39:12 12:03 מפתח
  3. מ Shemos 17:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:53
  4. נ לכאורה Shemos 17:8 20:15 מפתח
  5. ס לכאורה Devarim 25:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:53
  6. פ לכאורה Devarim 6:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:16
  7. צ לכאורה Vayikra 19:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:16
  8. ק לכאורה Bereishis 21:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:18

כתובים

  1. ד לכאורה Tehillim 122:4 3:22 מפתח
  2. ו לכאורה Tehillim 66:5 6:14 מפתח

תלמוד בבלי

  1. ג לכאורה Bava Basra 8b מפתח אינעם אויסשרייב: 0:25

מדרש

  1. ה לכאורה Midrash Tanchuma, Vayeshev מפתח אינעם אויסשרייב: 4:53
  2. ז Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 8:47
  3. ע Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 21:30

ראשונים

  1. ב לכאורה Rashi on Bereishis 45:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:25
  2. י לכאורה Rashi on Bereishis 39:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:29
  3. כ לכאורה Rashi on Shemos 10:22 17:50 מפתח
  4. ל לכאורה Rashi on Shemos 12:6 18:33 מפתח

תפילה און פיוט

  1. ח לכאורה Lecha Dodi, stanza 'Yamin u'smol' 11:03 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 0:13 יוסף האט ארויסגעשיקט אלע איידער ער האט זיך באקאנט געמאכט כדי נישט צו פארשעמען די ברידער, הגם ער האט זיך דערמיט אריינגעשטעלט אין א סכנה.
  2. 1:34 די שבטים האבן נישט געטאן סתם: זיי האבן געזעצט א בית דין און געפסקנט אז יוסף האט א דין רודף.
  3. 4:53 לויט דעם מדרש זענען געוויסע זאכן געווען א גזירה פונעם אויבערשטן און די מענטשן האבן נישט געהאט קיין ברירה, צווישן זיי מכירת יוסף.
  4. 14:14 מ'קען מכוון זיין לשם שמים און פונדעסטוועגן זיין א גרויסער רשע אויב מ'האט נישט קיין גוטע מידות; דער חילוק צווישן תמר און די אשת פוטיפר איז געווען אז תמר האט נישט געוואלט פארשעמען יהודה.
  5. 19:15 ס'איז נישט קיין מצוה חרוב צו מאכן א איד וואס איז נישט קיין צדיק; מ'דארף מוכיח זיין אויף א שיינעם און פריינטליכן אופן.
  6. 27:16 אהבת ישראל איז צוגעבונדן מיט אהבת השם, ווי דער רמז אז די צוויי פסוקים פון "ואהבת" זענען גלייך אין גימטריא.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 12:29 פארוואס שטייט די פרשה פון יהודה און תמר לעבן די פרשה פון יוסף מיט די אשת פוטיפר?

    תירוץ: 12:32 רש"י זאגט אז ביידע האבן געמיינט לשם שמים: תמר האט געוואוסט אז פון יהודה וועט ארויסקומען משיח, און די אשת פוטיפר האט געזען אז פון איר מיט יוסף וועלן ארויסקומען קינדער, נאר זי האט געמאכט א טעות, ס'איז געווען איר טאכטער אסנת.

  2. קשיא: 13:42 אויב די אשת פוטיפר האט געמיינט לשם שמים פונקט ווי תמר, פארוואס רופט זי רש"י א רשעה?

    תירוץ: 14:14 תמר האט געהאט גוטע מידות און איז מוסר נפש געווען נישט צו פארשעמען יהודה; די אשת פוטיפר האט געהאט שלעכטע מידות און מיט א בלבול אריינגעווארפן יוסף אין תפיסה אויף צוועלף יאר.

  3. קשיא: 20:57 פארוואס זאגט דער אויבערשטער "זכור את אשר עשה לך עמלק", און נישט אז אידן זאלן געדענקען אז עמלק איז געקומען צוליב זייער "היש ה' בקרבנו"?

    תירוץ: 23:01 אזוי ווי דער קעניג אין דעם משל פונעם מדרש וואס האט געשריגן אויפן הונט אנשטאט צו זאגן זיין פריינד אז ער האט גע'גנב'עט, האט דער אויבערשטער נישט געוואלט זאגן אז אידן האבן געזינדיגט, אבער זיי האבן געדארפט פארשטיין.

מעשיות

  1. 16:24 דער צאנזער רב און דער קאנקורענט

    אין צאנז האט א איד געהאט א געשעפט, און א צווייטער איד האט אקעגן אים געעפנט פונקט די זעלבע געשעפט. דער ערשטער איז געגאנגען צום צאנזער רב, דעם דברי חיים, וואס האט גערופן דעם צווייטן צו א דין תורה. יענער האט געטענהט אז דער ערשטער איז נישט קיין ערליכער איד און ס'איז א מצוה אים צו באגראבן. האט דער צאנזער רב געענטפערט אז ווען אידן אין מצרים האבן נישט געהאט קיין מצוות, האט דער אויבערשטער זיי געגעבן דם פסח און דם מילה; ווען ס'וואלט געווען א מצוה צו באגראבן אזא איד, וואלטן זיי געהאט אסאך מצוות, ווייל זיי האבן באגראבן די וואס זענען געשטארבן אין די טעג פון חושך. ממילא איז נישט קיין מצוה צו באגראבן א איד, אפילו ער איז נישט קיין גרויסער צדיק.

  2. 30:18 דער בחור'ל אינדרויסן ביים בעלזער רב'ס פענסטער

    א בחור'ל האט זיך אוועקגעגליטשט פונעם אידישן דרך, און ער האט נישט געוואלט לערנען און נישט דאווענען. דער טאטע האט אים אמאל מיטגענומען ראש השנה קיין בעלזא, און בשעת מ'האט אינעווייניג געדאווענט איז ער געשטאנען אינדרויסן מיט א פאר לייכטזיניגע חברים, געשמועסט און געלאכט. דורכגייענדיג ביים פענסטער האט ער געהערט ווי דער בעלזער רב ליינט די קריאה פון ראש השנה מיט א געשריי, ביי די ווערטער פון הגר אז זי וויל נישט זען ווי דאס קינד שטארבט. דער געשריי איז אים אריין אין הארצן, פון יענעם מאמענט איז ער געווארן א בעל תשובה, און שפעטער א גרויסער ערליכער איד און א תלמיד חכם. די מעשה האט דערציילט איינער וואס האט געקענט דעם איד און האט עס געהערט פון אים.

געדאנקען

  1. 1:58 דער משגיח ערקלערט אז די שבטים, וואס יעדער איינער איז כנגד א חודש און כנגד איינעם פון די צוועלף צירופים פונעם שם הוי"ה, האבן נישט געקענט טאן סתם; זיי האבן געפסקנט אין בית דין אז יוסף איז א רודף.
  2. 5:42 לויט דעם מדרש ערקלערט דער משגיח אז אדם הראשון האט געמוזט עסן פונעם עץ הדעת כדי ס'זאל זיין א יצר הרע און בחירה, און משה רבינו האט געמוזט דורכפאלן ביי מי מריבה, ווייל ווען ער גייט אריין קיין ארץ ישראל וואלט קיין גלות נישט געווען מעגליך.
  3. 9:14 וויבאלד די שבטים האבן געהאלטן אז יוסף איז חייב מיתה, האט יוסף, ווען ער האט ארויסגעשיקט אלע און איז געבליבן אליין מיט זיי, זיך אריינגעשטעלט אין א סכנה, אבי נישט צו פארשעמען די ברידער.
  4. 13:42 לשם שמים מכוון זיין איז נישט גענוג: די אשת פוטיפר האט אויך געמיינט לשם שמים, פונדעסטוועגן איז זי א רשעה צוליב אירע שלעכטע מידות, און דער חילוק איז אז תמר איז מוסר נפש געווען נישט צו פארשעמען יהודה.
  5. 17:42 דעם צאנזער רב'ס ראיה: ווען אידן אין מצרים האבן נישט געהאט קיין מצוות האט מען זיי געגעבן דם פסח און דם מילה; ווען ס'וואלט געווען א מצוה צו באגראבן א איד וואס טויג נישט, וואלטן זיי געהאט אסאך מצוות מיט באגראבן די וואס זענען געשטארבן אין די דריי טעג חושך.
  6. 20:57 וואס דער אויבערשטער זאגט געדענקען וואס עמלק האט געטאן און נישט די ספיקות פון אידן, איז ווי דער קעניג וואס שרייט אויפן הונט כדי נישט צו זאגן זיין פריינד אז ער האט גע'גנב'עט; אידן האבן געדארפט אליין פארשטיין.
  7. 27:37 דער משגיח ברענגט א רמז אז "ואהבת את ה'" און "ואהבת לרעך כמוך אני ה'" זענען גלייך אין גימטריא: ליב האבן א איד איז ליב האבן דעם רבונו של עולם, און פיינט האבן א איד איז א סימן אז מ'האט נישט ליב דעם רבונו של עולם.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 9:57 דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף זיך לאזן אריינשטעלן אין א סכנת מיתה און נישט פארשעמען א צווייטן.
  2. 15:27 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט פארשעמען איינעם וואס רעדט ביים דאווענען; מ'זאל רעדן מיט אים בצנעה, וואו קיינער זעט נישט.
  3. 19:25 דער משגיח זאגט אז מ'דארף מוכיח זיין א איד אויף א שיינעם, פריינטליכן אופן, און אים נישט חרוב מאכן.
  4. 32:12 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך היטן נישט צו הערן קיין ווארט קעגן אמונה, און וועלן הערן נאר גוטס.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אדם הראשון, אסנת, בועז, דער בעלזער רב, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, הגר, יהודה, יוסף הצדיק, ישמעאל, משה רבינו, פוטיפר'ס ווייב, פרץ, רבי יששכר דוב בעלזער, רות, רש"י, תמר

ערכים אהבת ישראל, בחירה, בעלי תשובה, יצר הרע, כבוד הבריות, לשם שמים, מי מריבה, מסירות נפש, עץ הדעת, צירופי שם הוי"ה, קריאת שמע, שבטים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט