Lech Lecha
קאטאלאג: Y 05 Current לך לך נומ׳ 6 תשע"א (2010–11) אידיש 41 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
פאר בחורים שילדערט דער משגיח ווי אזוי דער בעל שם טוב האט אויפגעהויבן דעם צעבראכענעם המון עם, ער ווארנט קעגן חסידות וואס איז געווארן א שטרייט פון טיעמס און פאליטיק, און ער ערקלערט מיטן משל פונעם יסוד העבודה פון גראז וואס וואקסט פון דער לבנה, אז יעדער איד וואקסט נאר ביי דעם רבי'ן און דער חברה פון זיין שורש הנשמה.
דער משגיח הייבט אן מיטן אראפפאל פונעם המון עם נאך די גזירות ת"ח ות"ט, ווען די פשוט'ע אידן זענען געפאלן אויף א זייער נידריגע מדריגה. דער בעל שם טוב איז אראפגעשיקט געווארן זיי מחזק צו זיין מיט אמונה פשוטה, און וואו חסידות איז נישט אנגעקומען, בפרט אין דייטשלאנד, האט זיך אנגעהויבן די השכלה און די רעפארם; דער משך חכמה האט געשריבן אז פון דארט וועט זיך אנהייבן דער חורבן. ער דערציילט ווי דער ס"מ האט געסטראשעט אז ער וועט מאכן זיינע אייגענע חסידים, און ער זעט דאס אין חסידות וואס איז געווארן ווי א טיעם. צו די בחורים זאגט ער אז מ'דארף זיך כסדר מחזק זיין, לערנען מיט ערנסטקייט און דאווענען מיט כוונה, און אז זיין מאטעריאל נעמט ער פון ספרים און פון זיינע רבי'ס. דורך די שבטים, דעם משל פונעם יסוד העבודה פון גראז וואס וואקסט פון דער לבנה, און דעם הפלאה אז א תלמיד איז באשערט צו זיין רבי'ן ווי א זיווג, ערקלערט ער אז יעדער איד וואקסט פון זיין אייגענעם שורש, און ער שליסט מיטן תכלית פון זייערע וועכנטליכע צוזאמענקומענישן.
ענינים: התקשרות צו צדיקים און אמונת חכמים · דער בעל שם טוב און זיינע תלמידים · חברים און די סביבה · די מדריגות און דער שורש פון דער נשמה · בחורים אין ישיבה
סדר השיעור
-
0:00 דער אראפפאל נאך ת"ח ות"ט
דער משגיח שילדערט ווי די דורות זענען קלענער געווארן דורכן גלות, און ווי נאך די גזירות ת"ח ות"ט איז דער המון עם געווען צעבראכן און געפאלן אויף א נידריגע מדריגה אין יראת שמים, הגם עס זענען נאך געווען גרויסע גדולים.
-
4:04 דער בעל שם טוב און דייטשלאנד
דער משגיח ערקלערט אז דער בעל שם טוב איז געשיקט געווארן מחזק צו זיין דעם המון עם מיט אמונה פשוטה, בשעת דייטשלאנד, וואו חסידות איז נישט אריין, איז געפאלן אין השכלה און רעפארם. ער דערציילט ווי דער ס"מ האט געסטראשעט אז ער וועט מאכן אייגענע חסידים, און דערפאר האט דער בעל שם טוב נישט געשיקט קיין תלמידים אהין, און ער ברענגט דעם משך חכמה אז דער חורבן וועט זיך אנהייבן אין דייטשלאנד.
-
9:35 חסידות ווי א טיעם
דער משגיח שילדערט ווי דורות פון צדיקים האבן איינגעפלאנצט עבודת השם מיט שמחה און א גוט דאווענען, און דערנאך באקלאגט ער אז פאליטיק און מחלוקת האבן זיך אריינגעכאפט אין חסידות, אזוי אז מ'באהאנדלט דעם רבי'ן ווי א בעיסבאל טיעם. ער זאגט אז מ'זאל זוכן א רבי'ן וואס דינט השם אן פאליטיק און רעדט נישט קעגן אנדערע רבי'ס.
-
13:44 וואס א בחור דארף וועלן
צו די בחורים זאגט דער משגיח אז מ'דארף זיך כסדר מחזק זיין און פרעגן פאר וועמען מ'לערנט, וועלן ווערן א תלמיד חכם מיט ערנסטקייט און נישט פאר כבוד, און בעטן דעם אייבערשטן מיט פסוקים פון תהלים. ער רעדט פון די וועכנטליכע צוזאמענקומענישן און לייגט אויף א דגש אויף דאווענען מיט כוונה, לערנען פארן דאווענען, און חברים וואס זענען זיך מחזק איינער דעם אנדערן.
-
18:05 רעדן פון די ספרים
דער משגיח ברענגט דעם כלל פון צדיקים אז א רבי וואס לערנט עבודת השם דארף אליין האלטן דערביי, און ער ענטפערט אז ער מעג רעדן ווייל זיין מאטעריאל נעמט ער פון ספרים און פון וואס ער האט געזען ביי זיינע רבי'ס. ער דערציילט ווי ספרים האבן אים געגעבן חיות, און אז ער האט געשעפט פון חסידישע און ליטווישע ספרים און פון אסאך רבי'ס, נישט נאר פון איין וועג.
-
24:00 שבטים, שרשים און רבי'ס
דער משגיח ברענגט ווי דער צאנזער רב האט אפגעזאגט א חסיד וואס האט געזאגט אז זיין רבי איז דער גרעסטער און די אנדערע טויגן נישט. ער ערקלערט אז נאך די שבעה רועים זענען געקומען די שבטים, יעדער מיט זיין שער אינעם בית המקדש, זיין נוסח און זיין נשיא, אלע צוגעבונדן צו יעקב אבינו, און אז יעדער איד וואקסט פונעם רבי'ן פון זיין שורש הנפש.
-
27:25 דער יסוד העבודה און זיין חסיד מעשה
דער משגיח דערציילט ווי דער יסוד העבודה האט באגעגנט א חסיד וואס האט אויפגעהערט צו קומען, און האט אים געבעטן ער זאל זאגן דעם אמת אן פאליטיק; דער חסיד האט געזאגט אז ער פארט צו רבי אהרן קארלינער, א גרעסערער רבי. דער יסוד העבודה האט מודה געווען, און האט אנגעהויבן זיין תשובה מיטן מאמר אז יעדער גראז האט א מלאך וואס שלאגט עס און זאגט וואקס, און מיט רש"י אויף דער ברכה פון יוסף אז טייל תבואות וואקסן פון דער זון און טייל פון דער לבנה.
-
30:56 גראז פון דער לבנה; א רבי ווי א זיווג
דער משגיח ענדיגט דעם משל: א גראז וואס וואקסט פון דער לבנה און וויל די זון, שלאגט מען עס און מ'זאגט אז ביי דער זון וועט עס זיך נאר פארברענען, און אזוי וועט דער חסיד וואקסן ביים יסוד העבודה. ער ברענגט דעם הפלאה אז אזוי ווי א בת קול רופט אויס א שידוך פאר יצירת הולד, אזוי רופט זי אויס צו וועלכן רבי'ן א תלמיד געהערט, ער פארגלייכט דאס צו געפינען דעם איינציגן זיווג צווישן מיליאנען, און ער זאגט אז דער אייבערשטער פירט מיט השגחה פרטית אז יעדע חבורה זאל זיך צוזאמענקומען.
-
37:42 דער תכלית פון די צוזאמענקומענישן
דער משגיח זאגט אז די צוזאמענקומענישן זענען כדי צו געבן עצות ווי אזוי נאענט צו ווערן צום אייבערשטן, אן פאליטיק, ווי א חבורה קדושה און נישט ווי א טיעם. דער תכלית איז אז אלע זאלן ווערן בעסערע עובדי השם, און ער שליסט מיט ברכות אז די צוזאמענקומענישן זאלן מאכן א נחת רוח צום רבונו של עולם.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער אראפפאל נאך ת"ח ות"ט
דער משגיח שילדערט ווי אזוי די דורות זענען אין גלות געווארן אלץ קלענער און קלענער, פון די תנאים און אמוראים ביז די ראשונים און אחרונים. נאך די גרויסע גזירות ת"ח ות"ט, ווען טויזנטער אידן זענען אומגעקומען על קידוש השם, איז דער המון עם געבליבן צעבראכן. עס זענען נאך געווען גרויסע גדולים, אבער די פשוט'ע אידן זענען געפאלן אויף א זייער נידריגע מדריגה אין יראת שמים.
דער בעל שם טוב און דייטשלאנד
כדי זיי אויפצוהייבן איז דער בעל שם טוב אראפגעשיקט געווארן פון הימל. ער האט מחזק געווען דעם המון עם מיט אמונה פשוטה, און זיי זענען געפארן צו רבי'ס אויף ישועות און אויף ימים טובים. וואו זיין השפעה איז נישט אנגעקומען, בפרט אין דייטשלאנד, זענען די אידן ווייטער געפאלן, און די השכלה און די רעפארם האבן געלערנט אז אנשטאט גלייבן אין תורה זאל מען גיין אין די אוניווערסיטעטן.
חסידות ווי א טיעם
דורות פון צדיקים האבן דערנאך איינגעפלאנצט חסידות: דינען דעם אייבערשטן מיט שמחה און דאווענען מיט כוונה, און פון א גוט דאווענען קומט ממילא א גוט לערנען. אבער וואס דער בעל שם טוב האט מורא געהאט איז געשען: פאליטיק און מחלוקת האבן זיך אריינגעכאפט, און מ'באהאנדלט דעם רבי'ן ווי א בעיסבאל טיעם, מ'באריימט זיך אז מיין רבי איז גרעסער. עס זענען נאך דא הייליגע ווינקלעך פון חסידות, און דער משגיח זאגט אז מ'זאל זוכן א רבי'ן אן פאליטיק, וואס קריגט זיך נישט מיט אנדערע רבי'ס.
וואס א בחור דארף וועלן
רעדן פון די ספרים
דער משגיח ברענגט דעם כלל פון צדיקים אז א רבי וואס לערנט עבודת השם דארף אליין האלטן ביי וואס ער זאגט, און ער פרעגט ווי אזוי ער קען דען רעדן. ער ענטפערט אז כמעט זיין גאנצער מאטעריאל איז גענומען פון ספרים און פון וואס ער האט געזען ביי זיינע רבי'ס, נישט פון זיך אליין.
ער דערציילט אז אין אמעריקע איז אידישקייט געווען שוואך ביז נאך דער מלחמה, ווען די גרויסע רבי'ס זענען אנגעקומען, און אז ספרים וואס א איד האט אים געגעבן האבן אים אריינגעגעבן חיות. ער האט געשעפט פון חסידישע און אפילו ליטווישע ספרים און פון אסאך רבי'ס, צווישן זיי דער סאטמארער רב און דער קלויזענבורגער רב, נישט ווי די וואס מיינען אז נאר איין וועג איז עפעס ווערט.
שבטים, שרשים און רבי'ס
דער משגיח ברענגט דעם צאנזער רב, וואס האט אפגעזאגט איינעם וואס האט גערופן זיין רבי'ן דער גרעסטער און די אנדערע גארנישט ווערט; מ'מעג נאר זאגן אז מיין רבי איז גוט פאר מיר. נאך די גרויסע רועים פון כלל ישראל זענען געקומען די שבטים, יעדער מיט זיין שער אינעם בית המקדש, זיין נוסח אין דאווענען און זיין נשיא, און אלע צוגעבונדן צו יעקב אבינו. אזוי קומט יעדער איד פון א שורש, און ער וואקסט פונעם רבי'ן פון יענעם שורש.
דער יסוד העבודה און זיין חסיד
דער משגיח דערציילט פונעם יסוד העבודה, וואס האט באגעגנט א חסיד וואס האט אויפגעהערט צו קומען, און האט אים געבעטן ער זאל זאגן דעם אמת, אן פאליטיק. דער חסיד האט געזאגט אז ער פארט צו רבי אהרן קארלינער, א גרעסערער רבי. דער יסוד העבודה האט מודה געווען, און האט געענטפערט מיטן מאמר אז יעדעס גראז האט א מלאך וואס שלאגט עס און זאגט וואקס, און מיט רש"י אויף דער ברכה פון יוסף אין דברים ל"ג י"ד, אז טייל תבואות וואקסן פון דער זון און טייל פון דער לבנה. ה,ו,ז
גראז פון דער לבנה; א רבי ווי א זיווג
פארוואס דארף מען דאס גראז שלאגן? א גראז פון דער לבנה וויל וואקסן פון דער זון, און דער מלאך זאגט עס אז ביי דער זון וועט עס זיך נאר פארברענען. אזוי האט דער יסוד העבודה געזאגט צום חסיד: דער בית אהרן איז גרעסער, אבער דו געהערסט צו דער לבנה, און ביי מיר וועסטו וואקסן. יעדער איד, זאגט דער משגיח, איז צוגעבונדן צו זיין רבי'ן דורך זיין שורש הנפש.
ער ברענגט דעם הפלאה, א תלמיד פונעם מגיד, אז אזוי ווי א בת קול רופט אויס א שידוך פאר יצירת הולד, ווי די גמרא אין סוטה זאגט, אזוי רופט זי אויס וועמענס תלמיד מ'וועט זיין. ווי מ'געפינט דעם איינציגן זיווג צווישן מיליאנען, אזוי שיקט דער אייבערשטער יעדן תלמיד צו זיין רבי'ן, און מיט השגחה פרטית ברענגט ער יעדע חבורה צוזאמען אין איר בית המדרש אדער ישיבה. ח,ט
דער תכלית פון די צוזאמענקומענישן
די צוזאמענקומענישן, זאגט דער משגיח, זענען כדי צו געבן עצות ווי אזוי נאענט צו ווערן צום אייבערשטן, אן פאליטיק, ווי א חבורה קדושה און נישט ווי א טיעם פון מיינס און דיינס. דער תכלית איז אז אלע זאלן ווערן בעסערע עובדי השם, און ער שליסט מיט ברכות אז זיי זאלן מאכן א נחת רוח צום רבונו של עולם.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:30 נאך די גזירות ת"ח ות"ט איז דער המון עם שטארק געפאלן, און דער בעל שם טוב איז געקומען זיי אויפהייבן מיט אמונה פשוטה, מיט תפילה און מיט שמחה.
- 5:20 וואו חסידות האט זיך נישט איינגעווארצלט, בפרט אין דייטשלאנד, האט זיך פארשפרייט די השכלה און די רעפארם, און פון דארט האט זיך אנגעהויבן דער חורבן.
- 11:46 חסידות וואס ווערט א קריג צווישן רבי'ס, ווי טיעמס פון שפיל, מיט פאליטיק און מחלוקת, איז נישט קיין אמת'ע חסידות; מ'דארף זוכן א רבי'ן וואס דינט השם יתברך אן פאליטיק.
- 25:10 אזוי ווי די שבטים, יעדער מיט זיין אייגענעם שער, נוסח און נשיא און אלע צוגעבונדן צו יעקב אבינו, געהערט יעדער איד צו א שורש הנפש און וואקסט דורך דעם רבי'ן פון יענעם שורש.
- 34:26 דער רבי פון א תלמיד און זיין חברה זענען באשערט פון הימל ווי א זיווג, און דער תכלית פון די צוזאמענקומענישן איז אז אלע זאלן ווערן בעסערע עובדי השם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 29:33 פארוואס דארף א מלאך שלאגן דאס גראז און זאגן עס זאל וואקסן; וועלכעס גראז וויל נישט וואקסן?
תירוץ: 31:31 א גראז וואס וואקסט פון דער לבנה וויל וואקסן פון דער זון, דערפאר שלאגט עס דער מלאך און זאגט אז עס וואקסט פון דער לבנה; ביי דער זון וועט עס זיך נאר פארברענען.
-
קשיא: 18:23 אויב א רבי וואס לערנט עבודת השם דארף אליין האלטן ביי וואס ער זאגט, ווי אזוי קען דער משגיח רעדן פון זאכן וואס ער האלט נישט דערביי?
תירוץ: 19:09 זיין מאטעריאל נעמט ער פון ספרים און פון וואס ער האט געהערט און געזען ביי זיינע רבי'ס; ער זאגט נישט פון זיך אליין.
מעשיות
-
6:51 דעם ס"מ'ס סטראשונג צום בעל שם טוב
ווען דער בעל שם טוב האט געוואלט שיקן זיינע תלמידים קיין דייטשלאנד, האט דער ס"מ געזאגט אז ער וועט נישט לאזן חסידות אריינקומען אין דייטשלאנד און וועט פירן א מלחמה מיט אים. דער בעל שם טוב האט געענטפערט אז ער האט נישט מורא פאר זיין מלחמה. האט דער ס"מ געזאגט אז אויב אזוי וועט ער מאכן אייגענע חסידים; דאס האט דעם בעל שם טוב דערשראקן, און ער האט נישט געשיקט זיינע תלמידים קיין דייטשלאנד.
-
24:03 דער צאנזער רב און "מיין רבי איז דער גרעסטער"
דער צאנזער רב האט אמאל געהערט ווי איינער זאגט אז זיין רבי איז דער גרעסטער און די אנדערע טויגן נישט. האט ער געזאגט חס ושלום, מ'טאר נישט אזוי רעדן. א איד מעג זאגן אז זיין רבי איז גוט פאר אים, אבער נישט אז די אנדערע זענען גארנישט ווערט.
-
28:00 דער יסוד העבודה און דאס גראז פון דער לבנה
דער יסוד העבודה האט באגעגנט אין גאס א חסיד וואס האט אויפגעהערט צו קומען צו אים, און האט אים געפרעגט פארוואס, און ער זאל זאגן דעם אמת און נישט קיין פאליטיק. דער חסיד האט געענטפערט אז ער פארט צו רבי אהרן קארלינער, א גרעסערער רבי. דער יסוד העבודה האט מודה געווען אז דער בית אהרן איז גרעסער, אבער ער האט ערקלערט מיטן מלאך וואס שלאגט יעדעס גראז און מיט די תבואות פון זון און לבנה: א גראז וואס וואקסט פון דער לבנה וועט זיך ביי דער זון נאר פארברענען. דו געהערסט צו דער לבנה, האט ער אים געזאגט, און ביי מיר וועסטו וואקסן.
געדאנקען
- 5:20 דער משגיח בינדט צוזאם די פארשפרייטונג פון השכלה און רעפארם אין דייטשלאנד מיט דעם וואס חסידות איז נישט אנגעקומען אהין: אין די מדינות וואו דעם בעל שם טוב'ס תלמידים זענען נישט אנגעקומען, דארט האט זיך אנגעהויבן דער אראפפאל און שפעטער דער חורבן.
- 7:46 דעם ס"מ'ס סטראשונג אז ער וועט מאכן אייגענע חסידים זעט מען, לויט דעם משגיח, וואו חסידות איז געווארן א קריג, פאליטיק און טיעם-געפיל אנשטאט עבודת השם.
- 25:10 דער משגיח זעט אין די באזונדערע שערים, נוסחאות און נשיאים פון די שבטים, וואס זענען אלע צוגעבונדן צו יעקב אבינו, דעם מוסטער פאר די סך רבי'ס און חבורות ביי אידן: פארשידענע שרשים, איין גאנצקייט.
- 31:31 דורכן משל פון גראז וואס וואקסט פון דער לבנה, קען א חסיד מודה זיין אז אן אנדער רבי איז גרעסער, און פונדעסטוועגן וויסן אז ער וועט וואקסן נאר ביים רבי'ן פון זיין שורש; ביי דער זון וועט ער זיך נאר פארברענען.
- 33:34 לויטן הפלאה באטראכט דער משגיח דעם קשר פון תלמיד און רבי ווי א שידוך: אזוי ווי א בת קול רופט אויס א שידוך פאר יצירת הולד, אזוי רופט זי אויס צו וועלכן רבי'ן א תלמיד געהערט.
- 18:16 דער משגיח זאגט אז ער מעג לערנען עבודת השם העכער פון זיין אייגענער מדריגה, ווייל וואס ער זאגט נעמט ער פון ספרים און פון וואס ער האט געזען ביי זיינע רבי'ס, נישט פון זיך אליין.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 14:04 דער משגיח זאגט אז א בחור דארף זיך כסדר מחזק זיין און פרעגן וואס ער טוט אויף דער וועלט און פאר וועמען ער לערנט.
- 14:23 ער זאגט אז א בחור זאל וועלן ווערן א תלמיד חכם מיט ערנסטקייט, נישט פאר כבוד, און נישט אראפקוקן אויף שוואכערע לערנער.
- 17:01 ער רופט דאווענען מיט כוונה איינער פון די גרויסע יסודות, און ער מוטיגט זיך צושטעלן צו א מנין וואו מ'דאווענט מיט כוונה, און לערנען פארן דאווענען.
- 17:53 ער זאגט אז חברים זאלן זיך מחזק זיין איינער דעם אנדערן.
- 24:14 ער זאגט אז א איד מעג זאגן אז זיין רבי איז גוט פאר אים, אבער ער טאר נישט זאגן אז די אנדערע רבי'ס זענען גארנישט ווערט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער בית אהרן, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הפלאה, דער יסוד העבודה, דער מעזריטשער מגיד, דער סאטמארער רב, דער קלויזנבורגער רבי, היטלער ימ"ש, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, רבי חיים וואלאזשינער
ערכים אמונה פשוטה, גזירות ת"ח ות"ט, השגחה פרטית, השכלה, זיווג, יצירת הולד, סמאל, שבעה רועים, שורש הנשמה