Vayerah
קאטאלאג: Y 05 Current וירא נומ׳ 7 תשע"א (2010–11) אידיש 40 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח זאגט פאר בחורים אז א איד דארף יעדן טאג גיין העכער, אז דער טאג ווערט געבויט דורך גיין שלאפן אין צייט און אויפשטיין מיט קבלת עול מלכות שמים, און אז יעדע זאך וואס א איד טוט ווירקט אויף דער גאנצער בריאה און אויף אנדערע אידישע נשמות.
דער משגיח עפנט מיט אברהם אבינו וואס איז כסדר געגאנגען העכער, און מיטן איד הקדוש ביי וועמען יעדער טאג איז געווען א נייע מדריגה: א איד קען נישט שטיין אויף איין ארט, ממילא דארף יעדער פרימארגן אנהייבן פריש. די עיקר הכנה צום טאג איז די נאכט פארדעם: גיין שלאפן אין צייט, שלאפן גענוג, און זיך לייגן מיט קבלת עול מלכות שמים און קריאת שמע על המיטה, אזוי ווי מ'זעט פונעם אנהייב שולחן ערוך. ביים אויפשטיין געהערט די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה צום אייבערשטן: מודה אני, נעגל וואסער, נישט דרוקן דעם סנוז, ווייל אלעס גייט נאכן אנהייב. דערנאך ערקלערט ער אז דער מענטש איז דער בעל הבית פון דער בריאה; ביים דור המבול האט אפילו די ערד געזינדיגט צוליב אירע בעלי בתים, און נח'ס חלק איז געראטעוועט געווארן. יעדער איד ווירקט אויף אנדערע נשמות פון זיין שורש, ממילא איז נעגל וואסער מטהר די גאנצע וועלט, און ווער עס קעמפט מיטן יצר הרע קעמפט אויך פאר אנדערע. ער ענדיגט מיטן צאנזער רב און א בחור'ס תירוצים פארן שפעט קומען.
ענינים: בחורים אין ישיבה · זריזות און די ווערט פון צייט · די מעלה פון יעדן איד · סדר התפילה
סדר השיעור
-
0:00 יעדן טאג גיין העכער, און גיין שלאפן אין צייט
דער משגיח ברענגט ווי אברהם אבינו איז כסדר געגאנגען העכער, און דעם איד הקדוש ביי וועמען יעדער טאג איז געווען א נייע מדריגה, און זאגט אז א איד קען נישט שטיין ווי א מלאך. דערנאך לערנט ער אז דער טאג ווערט צוגעגרייט די נאכט פארדעם: גיין שלאפן אין צייט אן ליידיגע שמועסן, און שלאפן גענוג כדי צו זיין וואך ביים שיעור.
-
6:02 זיך לייגן שלאפן מיט קבלת עול מלכות שמים
דורך ר' מאיר פרעמישלאנער'ס פשט אין דער ערשטער הלכה פון שולחן ערוך ערקלערט דער משגיח אז ווער עס לייגט זיך שלאפן ווי א לייב שטייט אויף ווי א לייב. ער רעדט פון קריאת שמע על המיטה וואס טרייבט אוועק די מזיקים, און פונעם פסוק אין משלי וועגן דעם עצל, וואס ספרים טייטשן אויף גיין שלאפן אין צייט.
-
10:09 די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה אינדערפרי
דער משגיח שילדערט ווי מ'שטייט אויף מיט קבלת עול: מודה אני געזאגט הויך און מיט הרגש, מיט צוויי פשטים, און גלייך אויפשטיין אן דרוקן דעם סנוז. אזוי ווי א בחור שפרינגט פרי אויף דעם טאג וואס ער פארט אין קעמפ, אזוי דארף א איד יעדן טאג אויפשטיין צו עבודת השם, און הייליגן זיין ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה.
-
16:05 דער מענטש איז בעל הבית פון דער בריאה; דער מבול
פונעם פסוק אין תהלים אז אלעס איז געלייגט אונטער די פיס פונעם מענטש, ערקלערט דער משגיח ווי אזוי ביים דור המבול האבן אפילו די בהמות און די ערד געזינדיגט: יעדנס חלק אין דער בריאה ווערט פארדארבן דורך זיינע עבירות. נח'ס חלק, מיט ארץ ישראל, האט נישט געזינדיגט און איז געראטעוועט געווארן.
-
20:52 אידן זענען פארבונדן ווי איין גוף
דער משגיח ערקלערט אז געוויסע אידן, אפילו פשוטע אידן מיט א הויכע נשמה, זענען מנהיגים איבער הונדערטער, און אז דורך דעם מענטש'נס הנהגה לויבן מלאכים, זון און לבנה בעסער דעם אייבערשטן. אזוי ווי אברים פון איין גוף, וואו א פינגער מיט אן אינפעקציע מאכט קראנק דעם גאנצן גוף, אזוי זענען אידן אויסגעמישט, און א מצוה באלייכט אסאך נשמות פון זיין שורש, לויט די מדריגה פון זיין נשמה.
-
26:33 א צדיק'ס שפעטע ליכט צינדן; קעמפן פאר אנדערע
דער משגיח דערציילט פון א צדיק וואס האט געצונדן שבת ליכט א ביסל שפעט, און זיין ערליכער תלמיד האט עס מודה געווען, און ערקלערט אז דער אייבערשטער מאכט אמאל א מכשול פאר א צדיק כדי זיין תשובה זאל אויפוועקן אנדערע. יעדער איד ווירקט אויף די פון זיין שורש; זיין נעגל וואסער איז מטהר אנדערע, און ווען ער קעמפט מיטן יצר הרע דארף ער געדענקען אז זיין עבירה שאדט אנדערע אידן.
-
31:43 די אחריות פון א גענעראל
דער משגיח זאגט אז נעגל וואסער איז מטהר נישט נאר די הענט נאר דעם גוף און די גאנצע בריאה, און אז צו זיין א איד איז אן אחריות ווי א גענעראל וועמענס טעות קען פארלירן די גאנצע מלחמה. די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה אינדערפרי זענען מלכות שמים, און יעדע תפילה און מצוה ווירקט אין די עליונים און תחתונים.
-
34:52 דער צאנזער רב און דער תירוץ מעשה
רעדנדיג פון א בחור וואס קומט שפעט מיט א גוטן תירוץ, דערציילט דער משגיח פון א איד וואס איז געקומען צום צאנזער רב אין א נייע בעקעשע פון אלטע סחורה וואס האט זיך צעריסן, און וואס דער צאנזער רב האט געזאגט וועגן דעם פנים פון איינעם וואס האט א תירוץ. ער ערקלערט אז מן השמים העלפט מען דעם וואס וויל באמת קומען אין צייט, און אז א שוגג ברענגט א קרבן ווייל דער תירוץ אליין ווייזט אויף א חסרון אין אכטונג.
דער שיעור, אויסגעשריבן
יעדן טאג גיין העכער, און גיין שלאפן אין צייט
דער משגיח עפנט מיט אברהם אבינו, וואס איז געגאנגען "הלוך ונסוע הנגבה", כסדר העכער און העכער. דער איד הקדוש, זאגט ער, האט אזוי געהייסן ווייל יעדן טאג איז ער געווען אנדערש ווי נעכטן, ווי ער וואלט נעכטן געווען א גוי. מ'טאר נישט זיין צופרידן מיט א רוטין: מלאכים בלייבן אויף איין מדריגה, אבער א איד גייט אדער העכער אדער, חס ושלום, נידריגער. א
זיך לייגן שלאפן מיט קבלת עול מלכות שמים
די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה אינדערפרי
ביים אויפשטיין, זאגט דער משגיח, איז די ערשטע מחשבה קבלת עול: מ'שטייט אויף מיט שמחה און זריזות צו דאנקען און לויבן דעם רבונו של עולם. מודה אני הויך געזאגט איז מעורר די גאנצע נפש. אויף "רבה אמונתך" ברענגט ער צוויי פשטים: דער אייבערשטער איז נאמן צוריקצוגעבן די נשמה, און מ'נעמט אויף זיך די אמונה אין אים, וואס דאס אליין איז מלכות שמים. ו
מ'דארף אויפשטיין ווען דער אלארם קלינגט, אן דרוקן דעם סנוז, ווייל דער גאנצער טאג גייט נאכן אנהייב. בחורים שפרינגען פרי אויף דעם טאג וואס מ'פארט אין קעמפ; אזוי דארף זיין יעדן טאג, צום קעמפ פון עבודת השם. א מענטש האט מחשבה, דיבור און מעשה, און די ערשטע פון יעדעס דארף זיין געהייליגט צום אייבערשטן.
דער מענטש איז בעל הבית פון דער בריאה; דער מבול
אלעס וואס א איד טוט ווירקט אויף דער גאנצער בריאה. דוד המלך זאגט אין תהלים אז אלעס איז געלייגט אונטער די פיס פונעם מענטש. אבער ביים דור המבול האבן אפילו די בהמות און די ערד געזינדיגט, אזוי אז, ווי רש"י ברענגט אין פרשת נח, זענען דריי טפחים ערד אפגעמעקט געווארן. וויאזוי קען ערד זינדיגן? ז,ח
דער מענטש איז דער בעל הבית איבער הימל און ערד, און יעדער איד האט א חלק אין דער וועלט; זיינע עבירות פארדארבן אים. נח'ס חלק, מיט ארץ ישראל, האט נישט געזינדיגט, דערפאר זענען זיינע בהמות געראטעוועט געווארן און דער מבול איז נישט געווען אין ארץ ישראל.
אידן זענען פארבונדן ווי איין גוף
געוויסע מענטשן פירן הונדערטער. אזא מנהיג קען זיין א פשוטער איד מיט א הויכע נשמה, און ווען ער טוט תשובה, טוען הונדערטער תשובה. ווען תהלים רופט מלאכים, זון און לבנה צו לויבן דעם אייבערשטן, ערקלערט דער משגיח אז דורך דעם מענטש'נס גוטע הנהגה לויבן זיי און שיינען זיי בעסער. ט
אידן זענען אויסגעמישט ווי אברים פון איין גוף: א פינגער פארשטאכן מיט א שמוציג שטיקל אייזן קען ברענגען היץ אויפן גאנצן גוף. בני ישראל זענען א "רבים", צוזאמגעבונדן, ממילא ברענגט א איד'ס מצוה ליכטיקייט אין הונדערטער אדער טויזנטער נשמות פון זיין שורש, לויט זיין מדריגה פון נפש, רוח אדער נשמה.
א צדיק'ס שפעטע ליכט צינדן; קעמפן פאר אנדערע
דער משגיח דערציילט פון א צדיק, ער מיינט ר' שמעלקע, וואס האט געצונדן שבת ליכט א ביסל שפעט און געפרעגט זיינע תלמידים צי ס'איז געווען אין צייט. אלע האבן געזאגט אז ס'איז נאך געווען ליכטיג, חוץ איין איש אמת וואס האט מודה געווען אז ס'איז שוין געווען שפעט. דער אייבערשטער, ערקלערט ער, מאכט אמאל א מכשול פאר א צדיק כדי זיין תשובה זאל אויפוועקן אנדערע.
יעדער איד פירט די פון זיין שורש הנשמה. נעגל וואסער איז מטהר נישט נאר זיינע הענט נאר אויך זיינע חברים, און באפרייט זיי פונעם יצר הרע. ווען דער יצר הרע נעמט אים אן, זאל ער אים זאגן אז ער וואלט מקלקל זיין אנדערע אידן אויך.
די אחריות פון א גענעראל
נעגל וואסער איז מטהר דעם גוף און די גאנצע בריאה; צו זיין א איד איז אן אחריות, ווי א גענעראל וועמענס טעות קען פארלירן א מלחמה. די ערשטע מחשבה, דיבור און מעשה פונעם טאג זענען מלכות שמים, און יעדע תפילה און מצוה פועל'ט אין די עליונים און תחתונים.
דער צאנזער רב און דער תירוץ
א בחור קומט שפעט צום דאווענען מיט א תירוץ. דער משגיח דערציילט פון א איד וואס האט געשפארט געלט אויף א נייע בעקעשע אויף יום טוב מיט אלטע סחורה; ביים צאנזער רב האבן מענטשן געטשעפעט און זי האט זיך צעריסן. ווען מ'האט אים געפרעגט, האט ער ערקלערט אז די סחורה איז געווען אלט, און דער צאנזער רב האט געזאגט: אזא פנים האט מען ווען מ'האט א תירוץ.
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:05 א איד קען קיינמאל נישט זיין קיין עומד ווי א מלאך; ער גייט אדער העכער אדער נידריגער, ממילא דארף יעדער טאג זיין בעסער פון נעכטן.
- 3:08 דער טאג הייבט זיך באמת אן די נאכט פארדעם: גיין שלאפן אין צייט, שלאפן גענוג, און זיך לייגן מיט קבלת עול מלכות שמים.
- 13:31 די ערשטע מחשבה, דער ערשטער דיבור און די ערשטע מעשה אינדערפרי דארפן זיין פארן אייבערשטן, ווייל דער גאנצער טאג גייט נאך זיין אנהייב.
- 18:14 דער מענטש איז דער בעל הבית פון דער בריאה; יעדער איד האט א חלק אין דער וועלט, וואס ווערט געהויבן אדער פארדארבן לויט זיינע מעשים.
- 25:10 אידן זענען פארבונדן איינער מיטן אנדערן, ממילא איז א מצוה ווי נעגל וואסער מטהר נישט נאר דעם וואס טוט עס, נאר אויך אנדערע נשמות פון זיין שורש און די גאנצע בריאה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:50 פארוואס דארף דער שולחן ערוך, וואס רעדט פון אויפשטיין אינדערפרי, רעדן פון גיין שלאפן?
תירוץ: 7:14 ווייל ווער עס לייגט זיך ווי א לייב מיט קבלת עול קען אויפשטיין ווי א לייב; ווער עס לייגט זיך ווי א פערד, קען נישט.
-
קשיא: 17:48 וויאזוי קען מען זאגן אז די בהמות און די ערד האבן געזינדיגט ביים דור המבול?
תירוץ: 17:59 דער מענטש איז דער בעל הבית פון דער בריאה און יעדנס חלק אין דער וועלט ווערט פארדארבן דורך זיינע עבירות, ממילא האבן זייערע חלקים געהאט א חלק אין דער עבירה.
-
קשיא: 22:39 וויאזוי קען א מענטש מאכן אז די מלאכים זאלן לויבן דעם אייבערשטן?
תירוץ: 22:46 ווען דער מענטש פירט זיך גוט, ווערן די מלאכים, און אפילו זון און לבנה, פארבעסערט און לויבן און שיינען בעסער.
-
קשיא: 38:51 פארוואס דארף א שוגג ברענגען א קרבן, אויב ער האט סתם פארגעסן?
תירוץ: 39:08 א אפגעהיטענער איד וואס דינט דעם אייבערשטן מיט ערנסטקייט קומט נישט צו פארגעסן; דאס פארגעסן אליין ווייזט אויף א חסרון אין אכטונג.
מעשיות
-
27:01 דער צדיק וואס האט געצונדן ליכט שפעט
דער משגיח דערציילט פון א גרויסן צדיק, ער מיינט ר' שמעלקע, נאר ער איז נישט זיכער. עפעס האט זיך געמאכט און דער צדיק האט געצונדן שבת ליכט א ביסל שפעטער, און ער האט געפרעגט זיינע תלמידים צי ס'איז געווען אין צייט. יעדער האט געוואלט מאכן דעם רבי'ן צופרידן און געזאגט אז ס'איז נאך געווען ליכטיג, אבער איינער, אן איש אמת, האט אים געזאגט אז ס'איז שוין געווען א ביסל נאכן זמן.
-
35:28 דער צאנזער רב און די אלטע בעקעשע
א איד האט געוואלט א נייע בעקעשע אויף יום טוב, נאר ער האט נישט געוואלט אויסגעבן אסאך געלט, האט ער געקויפט ביליגע אלטע סחורה וואס איז לאנג געלעגן אין געשעפט, און געגעבן א שניידער צו נייען. ווען ער איז געקומען צום צאנזער רב אויף יום טוב, האבן מענטשן געטשעפעט די שיינע נייע בעקעשע און זי האט זיך צעריסן מיט לעכער, און ער האט גענומען שרייען. דער צאנזער רב האט געפרעגט וואס טוט זיך, און דער איד האט געזאגט אז ער האט געקויפט אלטע סחורה; האט דער צאנזער רב געזאגט אז אזא פנים האט מען ווען מ'האט א תירוץ.
געדאנקען
- 6:50 דער משגיח טייטשט דעם אנהייב שולחן ערוך, אויפשטיין ווי א לייב, אלס א זאך וועגן גיין שלאפן: נאר ווער עס לייגט זיך ווי א לייב, מיט קבלת עול, קען אויפשטיין ווי א לייב.
- 19:38 די בהמות און די ערד האבן געזינדיגט ביים דור המבול ווייל יעדעס איז געווען א טייל פון א זינדיגער'ס חלק אין דער בריאה; נח'ס חלק, וואס האט אריינגענומען ארץ ישראל, איז געבליבן ריין און דער מבול איז דארט נישט געווען.
- 22:39 ווען תהלים רופט מלאכים, זון און לבנה צו לויבן דעם אייבערשטן, מיינט עס אז דורך דעם מענטש'נס גוטע הנהגה קענען זיי בעסער לויבן און שענער שיינען.
- 28:22 דער אייבערשטער מאכט אמאל א מכשול פאר א צדיק כדי זיין תשובה זאל אריינברענגען הרהורי תשובה אין אנדערע אידן.
- 38:17 א שוגג ברענגט א קרבן ווייל א אפגעהיטענער איד ווערט געהאלפן מן השמים נישט צו פארגעסן; וואס עס האט זיך בכלל געמאכט א תירוץ ווייזט אויף א חסרון אין אכטונג.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:23 דער משגיח זאגט פאר בחורים צו גיין שלאפן אין צייט, אן ליידיגע שמועסן, און שלאפן גענוג כדי צו זיין פריש צום דאווענען און צום שיעור.
- 13:07 ער זאגט אז מ'זאל אויפשטיין גלייך ווען דער אלארם קלינגט, אן דרוקן דעם סנוז, מיט קבלת עול מלכות שמים.
- 30:26 ער זאגט אז ווען דער יצר הרע נעמט אן א איד, זאל ער אים זאגן אז מיט פארדארבן זיך וואלט ער פארדארבן אנדערע אידן אויך.
- 34:10 ער זאגט אז יעדער איד דארף וויסן אז אלעס וואס ער טוט ווירקט אין די עליונים און תחתונים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, דוד המלך, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער יהודי הקדוש, דער רמב"ם, נח, ר' מאירל פרעמישלאנער, רבי שמעלקע ניקלשבורגער, רש"י, שלמה המלך
ערכים דור המבול, השגחה פרטית, זריזות, מודה אני, מזיקים, נטילת ידים, נפש רוח נשמה, קבלת עול מלכות שמים, קריאת שמע, שורש הנשמה