Vayeshev

קאטאלאג: Y 05 Current וישב נומ׳ ⁨9⁩ תשס"ט (2008–09) אידיש 43 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 43 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז די אמונה פון אידן איז געבויט אויף מתן תורה, וואס א גאנץ פאלק האט געזען און ווייטער איבערגעגעבן אן שינויים, און אז די גוים לייקענען עס און האבן פיינט אידן פון קנאה אויפן עם הנבחר, אזוי ווי די ברידער פון יוסף.

דער משגיח עפנט מיט דער מסירות נפש פון גאנצע קהילות אידן, וואס איז גאר אנדערש ווי א גוי וואס מ'האט אים פון קינדווייז אויסגעלערנט צו שטארבן פאר זיין לאנד: ביי אידן איז די אמונה אין הארצן. אנדערע גלויבנס זענען אנגעהויבן געווארן פון איין מענטש, אבער אידן גלייבן וואס א גאנץ פאלק האט געזען ביים הר סיני. דורך דער קשיא פון רש"י פארוואס די תורה הייבט נישט אן מיט "החודש הזה לכם" ווייזט ער אז מיליאנען מענטשן האבן עס געזען, אזוי ווי היסטאריע וואס קיינער קען נישט אפלייקענען. יעדער איד איז געווארן א נביא, דער ספר תורה איז געשריבן געווארן פאר עדים, און יעדער ספר תורה איז די זעלבע. לויט דעם רמב"ם גלייבט מען משה רבינו צוליב הר סיני, און די תורה איז אייביג, ממילא איז א נביא וואס טוישט עפעס א נביא שקר. אין גלות און צווישן די שבטים זענען געווען קליינע שינויים, אבער די יסודות זענען גלייך. די גוים לייקענען עס פון קנאה אויפן עם הנבחר, אזוי ווי די ברידער פון יוסף.

ענינים: יסודי האמונה · מתן תורה ביי הר סיני · תורה מן השמים און די מסורה

סדר השיעור

  1. 0:00 די מסירות נפש פון אידן פאר דער אמונה

    דער משגיח שטעלט אנקעגן א גוי וואס מ'האט אים פון קינדווייז אויסגעלערנט צו שטארבן פאר זיין לאנד, מיט אידן וואס האבן זיך מוסר נפש געווען אבי נישט זיך צו שמדן, אפילו גאנצע קהילות אין די צייטן פון די קרייצצוגן. ער ערקלערט אז ביי אידן איז די אמונה אין הארצן, א ירושה פון די אבות.

  2. 6:17 גלויבנס וואס איין מענטש האט אנגעהויבן

    דער משגיח ערקלערט אז יעדער אנדער גלויבן האט אנגעהויבן איין מענטש: דער וואס האט אנגעהויבן די קריסטליכע גלויבן און האט עס גרינג געמאכט מיט מתיר זיין איסורים, און מוחמד וואס האט געזאגט אז גאט האט געביטן די תורה. אידן, זאגט ער, גלייבן נישט איין מענטש, נאר וואס א גאנץ פאלק האט מקבל געווען.

  3. 10:19 די קשיא פון רש"י און א גאנץ פאלק ביים הר סיני שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די קשיא פון רש"י פארוואס די תורה הייבט נישט אן מיט "החודש הזה לכם", און הייבט אן בויען דעם תירוץ: מיליאנען מענטשן זענען געשטאנען ביים הר סיני, האבן געהערט השם יתברך און זענען געווארן נביאים. א גאנץ פאלק קען נישט איבערגעבן א ליגן צו די קינדער, אזוי ווי מ'קען נישט אפלייקענען דזשארדזש וואשינגטאן, יוליוס קיסר אדער אלכסנדר מוקדון.

  4. 15:47 דער ספר תורה געשריבן פאר עדים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז יעדער איד ביים הר סיני איז געווען א נביא, און נאך פערציג יאר האט משה רבינו געשריבן דעם ספר תורה פאר מענטשן וואס האבן אליין געזען אלעס וואס שטייט דארט; יעדער איד האט געשריבן א ספר תורה, און ממילא זענען אלע גלייך ביז היינט. ער ברענגט "פנים בפנים" און "כי שאל נא", און זאגט אז די קריסטן און די ישמעאלים זענען מודה אויף מתן תורה, נאר זיי זאגן אז השם יתברך האט זיך איבערגעטראכט.

  5. 20:39 פארוואס מ'גלייבט משה רבינו שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אין הלכות יסודי התורה: אידן גלייבן משה רבינו ווייל ביים הר סיני האבן זיי געהערט ווי השם יתברך באשטימט אים צו לערנען מיט זיי די איבעריגע תורה, נאכדעם וואס זיי האבן געבעטן אז משה זאל רעדן צו זיי. דערפאר, זאגט ער, האט די תורה געדארפט אנהייבן מיט "החודש", די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט געלערנט, און דאס איז דער תירוץ אויף דער קשיא פון רש"י.

  6. 24:34 די תורה איז אייביג שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז די תורה שטייט אויף אייביג, מיט די פסוקים פון "לא תוסף ולא תגרע", "והנגלות לנו ולבנינו עד עולם" און "לא בשמים היא". א נביא קען נישט טוישן קיין הלכה, ממילא איז דער וואס זאגט אז א מצוה איז נאר געווען פאר א צייט, אזוי ווי צו מאכן שבת זונטאג אדער פרייטאג, א נביא שקר.

  7. 28:50 איין תורה, קליינע שינויים

    דער משגיח ערקלערט אז די זעלבע תורה איז אריבערגעגאנגען פון דור צו דור; אין גלות זענען געוויסע פרטים פארגעסן געווארן און ס'זענען אויפגעקומען מחלוקות, אבער די יסודות זענען גלייך ביי אלע אידן. א מחלוקת איז "אלו ואלו": מדת החסד און מדת הדין קומען ביידע פון השם יתברך, יעדער שבט האט געהאט אייגענע שופטים, אזוי ווי בית הלל און בית שמאי, און די תפילין פון רש"י און רבינו תם.

  8. 34:40 פארוואס די גוים לייקענען און האבן פיינט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס די גוים, וואס זענען מודה אויף מתן תורה, זאגן אז זי איז געטוישט געווארן, און פארוואס זיי האבן פיינט אידן אפילו היינט, ווען נישט זיי און נישט אסאך אידן האלטן זייער גלויבן. ער ענטפערט אז זיי קענען נישט פארטראגן אז אידן זענען דער עם הנבחר, און ברענגט פון דער סדרה: די ברידער פון יוסף האבן געזען אז דער טאטע האט אים מער ליב, און האבן אים פיינט געהאט פון קנאה.

  9. 38:13 מודעות און מזל טוב (ברכה)

דער שיעור, אויסגעשריבן

די מסירות נפש פון אידן פאר דער אמונה

0:36

דער משגיח קערט זיך אום צו א יסוד אין אידישקייט: די אמונה פון א איד, א ירושה פון די אבות. ס'זענען דא גוים וואס זענען זיך אויך מוסר נפש, זאגט ער, אבער א גוי סאלדאט שטארבט פאר זיין לאנד ווייל פון קינדווייז אן לערנט מען אים יעדן טאג אין שולע צו זיין געטריי צו זיין מדינה.

3:53

ביי אידן איז אנדערש. אפילו אידן וואס זענען געווען גרינג אין אסאך עבירות האבן זיך מוסר נפש געווען אבי נישט זיך צו שמדן, און נישט נאר יחידים, נאר גאנצע קהילות און שטעט, אזוי ווי אין די צייטן פון די קרייצצוגן. דאס, ערקלערט דער משגיח, איז ווייל אידן האבן די אמונה אין הארצן, נישט נאר וואס מ'האט זיי איינגעלערנט.

גלויבנס וואס איין מענטש האט אנגעהויבן

6:48

יעדער אנדער גלויבן, ערקלערט דער משגיח, האט אנגעהויבן איין יחיד. דער וואס האט אנגעהויבן די קריסטליכע גלויבן, וועגן וועמען די גמרא רעדט, האט געקענט כישוף און האט עס גרינג געמאכט, ווייל ער האט מתיר געווען טריפות און אנדערע עבירות. אזוי אויך מוחמד האט געזאגט מ'זאל גלייבן אינעם גאט פון די אידן, נאר אז ער האט געביטן די תורה. אידן אבער גלייבן נישט איין מענטש, נאר דאס וואס א גאנץ פאלק האט מקבל געווען. ג

די קשיא פון רש"י און א גאנץ פאלק ביים הר סיני

10:19

דער משגיח ברענגט די קשיא פון רש"י אין אנהייב בראשית: די תורה האט געדארפט אנהייבן מיט "החודש הזה לכם", די ערשטע מצוה וואס אידן האבן באקומען. ער פרעגט: וואס הייסט די ערשטע מצוה, ס'שטייט דאך פריער מילה און גיד הנשה? א,ב

11:32

כדי צו בויען דעם תירוץ שילדערט ער דעם הר סיני: מיליאנען מענטשן, זעקס הונדערט טויזנט מענער אחוץ פרויען און קינדער, האבן געהערט השם יתברך, יעדער איינער איז געווארן א נביא, און זיי האבן עס איבערגעגעבן די קינדער. א גאנץ פאלק קען נישט איבערגעבן א ליגן, ווייל די קינדער וואלטן געפרעגט פארוואס זיי האבן עס נישט געזען. אזוי קען קיינער נישט אפלייקענען דזשארדזש וואשינגטאן, יוליוס קיסר אדער אלכסנדר מוקדון.

דער ספר תורה געשריבן פאר עדים

16:13

צום סוף פון די פערציג יאר אין מדבר, פירט דער משגיח אויס, האט משה רבינו געשריבן דעם ספר תורה, און יעדער איד איז מחויב צו שרייבן א ספר תורה. די וואס זענען געשטאנען ביים הר סיני האבן געזען אז אלעס וואס שטייט דארט, פון יציאת מצרים ביזן מן, איז אמת. און ווייל איין אות וואס פעלט פסל'ט דעם ספר תורה, איז יעדער ספר תורה היינט א פונקטליכע קאפיע. ו

18:41

ער ברענגט "פנים בפנים" און "כי שאל נא": פרעג די גאנצע היסטאריע צי א גאנץ פאלק האט אמאל געהערט גאט רעדן. אפילו די קריסטן און די ישמעאלים זענען מודה אויף מתן תורה, נאר זיי זאגן אז השם יתברך האט זיך איבערגעטראכט. ד,ה

פארוואס מ'גלייבט משה רבינו

20:42

דער משגיח פרעגט מיטן רמב"ם: פארוואס גלייבן אידן משה רבינו, ווען זיי אליין האבן נאר געהערט די עשרת הדברות? דער תירוץ איז, אז זיי האבן עס געזען מיט די אייגענע אויגן. השם יתברך האט געוואלט געבן די גאנצע תורה צו אלעמען, אבער דאס פאלק האט געזאגט "דבר אתה עמנו", און זיי האבן געהערט ווי השם יתברך באשטימט משה רבינו צו לערנען מיט זיי די איבעריגע. ז,ח

23:16

ממילא גלייבן מיר די מצוות נישט צוליב משה רבינו, נאר צוליב השם יתברך. אפילו מילה, וואס מ'האט בקבלה פון אברהם אבינו, שטייט אויף דעם. דערפאר האט די תורה געדארפט אנהייבן מיט "החודש", די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט געלערנט. א,ב

די תורה איז אייביג

25:04

דער רמב"ם פירט אויס אז ס'שטייט קלאר אין דער תורה אז זי איז אויף אייביג: מ'טאר נישט צולייגן און נישט אראפנעמען, "והנגלות לנו ולבנינו עד עולם", און "לא בשמים היא". א נביא קען זאגן וואס וועט פארקומען, אבער ער קען נישט טוישן קיין הלכה. דער וואס זאגט אז א מצוה איז נאר געווען פאר א צייט, אזוי ווי צו מאכן שבת זונטאג אדער פרייטאג, איז מכחיש די נבואה פון משה רבינו און איז א נביא שקר. ט,י,כ,ל

איין תורה, קליינע שינויים

29:11

די זעלבע פונקטליכע תורה איז אריבערגעגאנגען פון דור צו דור. אין דעם ביטערן גלות, ערקלערט דער משגיח, ווען אידן האבן נישט געקענט לערנען רואיג, זענען געוויסע פרטים פארגעסן געווארן און ס'זענען אויפגעקומען מחלוקות, אבער די יסודות, די תרי"ג מצוות מיט זייערע פרטים, זענען גלייך ביי אלע אידן.

30:35

אויף א מחלוקת אין דער גמרא זאגט מען "אלו ואלו", ביידע זענען אמת. מדת החסד און מדת הדין קומען ביידע פון השם יתברך, און יעדער שבט האט באקומען די תורה לויט זיין מדה, דערפאר האט יעדער שבט געדארפט אייגענע שופטים. אזוי זאגט דער זוהר אז בית הלל, פון מדת החסד, זענען געווענליך מקיל, און בית שמאי מחמיר. אזוי אויך האבן רש"י און רבינו תם יעדער גע'פסק'נט לויט אן אנדער מנהג וועגן דעם סדר פון די פרשיות אין די תפילין, אבער אויף די פיר פרשיות אליין איז קיינמאל נישט געווען קיין מחלוקת. מ,נ,ס

פארוואס די גוים לייקענען און האבן פיינט

34:54

פארוואס זשע זאגן די גוים אז השם יתברך האט זיך איבערגעטראכט? ווייל כדי צו האלטן די תורה וואלטן זיי געמוזט מודה זיין אז אידן זענען דער עם הנבחר, און דאס קענען זיי נישט פארטראגן. טיף אין הארצן ווייסן זיי דעם אמת, און דערפאר האבן זיי פיינט אידן.

36:43

היינט, מערקט דער משגיח אן, גלייבן די גוים אליין שוין נישט, ממילא קען מען עס נישט ערקלערן מיט גלויבן. דער סוד שטייט אין דער סדרה: די ברידער פון יוסף האבן געזען אז דער טאטע האט אים מער ליב, און האבן אים פיינט געהאט פון קנאה. צ,ק

מראי מקומות

תורה

  1. ב Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:19, 23:16
  2. ד Devarim 5:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:41
  3. ה Devarim 4:32-33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:41
  4. ו לכאורה Devarim 31:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:13
  5. ח לכאורה Shemos 20:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:42
  6. י Devarim 13:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:04
  7. כ Devarim 29:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:04
  8. ל לכאורה Devarim 30:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:04
  9. ס לכאורה Devarim 16:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:35
  10. פ לכאורה Devarim 14:2 35:46 מפתח
  11. צ Bereishis 37:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:43
  12. ק Bereishis 37:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:43

תלמוד בבלי

  1. ג Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:48
  2. מ Eruvin 13b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:35

זוהר און קבלה

  1. נ Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 30:35

ראשונים

  1. א Rashi on Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:19, 23:16
  2. ז לכאורה Hilchos Yesodei HaTorah ch. 8 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:42
  3. ט לכאורה Hilchos Yesodei HaTorah ch. 9 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:04
  4. ע לכאורה Rashi on Bereishis 33:4 36:28 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 4:04 אידן, אפילו גאנצע שטעט און קהילות, האבן זיך מוסר נפש געווען אבי נישט זיך צו שמדן, ווייל ביי זיי איז די אמונה אין הארצן און נישט נאר וואס מ'האט זיי איינגעלערנט.
  2. 6:48 אנדערע גלויבנס האט אנגעהויבן איין מענטש, אבער די אמונה פון אידן איז געבויט אויף דעם וואס א גאנץ פאלק האט מקבל געווען ביים הר סיני.
  3. 12:17 א זאך וואס מיליאנען מענטשן האבן געזען און א גאנץ פאלק האט איבערגעגעבן קען מען נישט פעלשן, אזוי ווי קיינער קען נישט אפלייקענען דזשארדזש וואשינגטאן אדער יוליוס קיסר.
  4. 20:55 לויט דעם רמב"ם גלייבן אידן משה רבינו ווייל זיי אליין האבן געהערט ביים הר סיני ווי השם יתברך האט אים באשטימט צו לערנען מיט זיי די תורה.
  5. 25:12 די תורה איז אייביג; קיין נביא טאר נישט צולייגן אדער אראפנעמען, און דער וואס זאגט אז השם יתברך האט געטוישט א מצוה איז א נביא שקר.
  6. 29:48 די יסודות פון דער תורה זענען גלייך ביי אלע אידן; נאר קליינע פרטים זענען אנדערש, צוליב פארגעסנקייט אין גלות אדער די באזונדערע מדות פון די שבטים.
  7. 36:16 די גוים האבן פיינט אידן פון קנאה, ווייל טיף אין הארצן ווייסן זיי אז אידן זענען דער עם הנבחר, אזוי ווי די ברידער האבן מקנא געווען יוסף.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 10:24 רש"י: פארוואס הייבט זיך די תורה אן מיט בראשית און נישט מיט "החודש הזה לכם", די ערשטע מצוה וואס אידן האבן באקומען?

    תירוץ: 23:07 דער משגיח בויט אויף דעם תירוץ אז "החודש" איז די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט געלערנט נאכדעם וואס השם יתברך האט אים באשטימט ביים הר סיני פארן גאנצן פאלק, וואס דאס איז דער יסוד פון גלייבן אין אלע מצוות.

  2. קשיא: 20:55 פארוואס גלייבן אידן משה רבינו, ווען זיי אליין האבן נאר געהערט די עשרת הדברות?

    תירוץ: 21:38 ווייל, אזוי ווי דער רמב"ם שרייבט, האבן זיי מיט די אייגענע אויגן געזען און געהערט ווי השם יתברך באשטימט משה רבינו צו לערנען מיט זיי די איבעריגע תורה.

  3. קשיא: 34:51 פארוואס זאגן די גוים, וואס זענען מודה אויף מתן תורה, אז השם יתברך האט געטוישט די תורה?

    תירוץ: 35:09 ווייל אויב זיי זאלן עס אננעמען, וואלטן זיי געמוזט מודה זיין אז אידן זענען דער עם הנבחר, און דאס קענען זיי נישט פארטראגן; טיף אין הארצן ווייסן זיי דעם אמת.

  4. קשיא: 36:28 פארוואס האבן די גוים פיינט אידן היינט, ווען זיי גלייבן שוין נישט אין זייער גלויבן און אסאך אידן האלטן נישט די תורה?

    תירוץ: 37:26 פון קנאה, ווייל זיי ווייסן אז אידן זענען דער עם הנבחר, אזוי ווי די ברידער האבן פיינט געהאט יוסף ווייל דער טאטע האט אים מער ליב געהאט.

  5. קשיא: 29:31 אויב די גאנצע תורה איז אריבערגעגאנגען אן שינויים, פארוואס זענען דא מחלוקות ביי אידן?

    תירוץ: 30:09 אין גלות זענען געוויסע פרטים פארגעסן געווארן, און די פארשידענע שיטות קומען פון מדת החסד און מדת הדין, ביידע אמת ("אלו ואלו"); די יסודות זענען גלייך ביי אלע.

געדאנקען

  1. 2:30 א גוי וואס איז גרייט צו שטארבן פאר זיין לאנד, איז דאס נאר פון דעם וואס מ'האט אים יעדן טאג פון קינדווייז איינגעלערנט, אבער ביי א איד קומט די מסירות נפש פון דער אמונה אין הארצן, א ירושה פון די אבות.
  2. 10:43 די קשיא פון רש"י פארוואס די תורה הייבט נישט אן מיט "החודש" איז פארבונדן מיטן יסוד פון אמונה: "החודש" איז די ערשטע מצוה וואס משה רבינו האט געלערנט אויפן סמך פון דער באשטימונג וואס דאס פאלק האט געהערט ביים הר סיני.
  3. 23:22 אפילו מצוות וואס מ'האט בקבלה פון אברהם אבינו, אזוי ווי מילה, אדער פון יעקב, אזוי ווי גיד הנשה, זענען מחייב נישט צוליב יענעם יחיד, נאר ווייל משה רבינו האט באקומען ביים הר סיני דעם ציווי זיי צו לערנען.
  4. 16:41 די הלכה אז איין אות וואס איז נישט ריכטיג פסל'ט דעם גאנצן ספר תורה, צוזאמען מיט דער מצוה אז יעדער איד זאל שרייבן א ספר תורה, האט געמאכט אז יעדער ספר תורה איז געבליבן א פונקטליכע קאפיע טויזנטער יארן.
  5. 31:08 חילוקים אין הלכה צווישן די שבטים קומען פון מדת החסד און מדת הדין, ביידע פון השם יתברך; דערפאר האט יעדער שבט געדארפט האבן אייגענע שופטים, און דערפאר איז בית הלל געווענליך מקיל און בית שמאי מחמיר.
  6. 35:06 די טענה פון די אנדערע גלויבנס אז השם יתברך האט זיך איבערגעטראכט קומט נישט פון שכל, נאר פון דעם וואס זיי קענען נישט פארטראגן אז אידן זענען דער עם הנבחר.
  7. 36:43 די שינאה צו אידן היינט קען מען נישט ערקלערן מיט א חילוק אין גלויבן, ווייל די גוים אליין האלטן שוין נישט זייער גלויבן; דער סוד דערפון שטייט אין פרשת וישב: קנאה אויפן געליבטן זון.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אלכסנדר מוקדון, בית הלל, בית שמאי, דזשארדזש וואשינגטאן, דזשוליוס סעזער, דער רמב"ם, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, מאכמעד, משה רבינו, רבינו תם, רש"י, שמעון הצדיק

ערכים בית שמאי, החודש הזה לכם, מדת הדין, מדת החסד, מסירות נפש, מתן תורה, נביא שקר, עם הנבחר, רבונו של עולם, שבטים, תרי"ג מצוות

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט