ביכורים - פועל דמיוני שבני ישראל' שהם שבעת המינים של הקב"ה' ישובו לארץ ישראל

קאטאלאג: פרשת השבוע כי תבוא נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 13 תשמ"ח (1987–88) אידיש 1 שעה 52 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 52 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז ביכורים איז א פועל דמיוני אז כלל ישראל, די שבעת המינים פונעם רבונו של עולם, וועלן זיך אומקערן קיין ארץ ישראל, און ער בויט דערויף אז ראש השנה איז דער בית המקדש פון זמן, וואו יעדער איד ברענגט זיך אליין ווי ביכורים מיט א פרישקייט.

דער משגיח עפנט מיט די ווערטער פון נחמיה אויף ראש השנה און מיטן משל פונעם חתם סופר פון א שר אין תפיסה וואס פרייט זיך מיט דער הכתרה פונעם מלך: די שמחה מיט דער מלכות פונעם רבונו של עולם איז דער איד'ס זכות אינעם דין. דערנאך פרעגט ער ווי אזוי ביכורים קען זיין דער זכות צו אריינקומען אין ארץ ישראל, ווען מ'האט עס נאר געבראכט נאך ירושה וישיבה, און פארוואס מ'זאגט דערביי ארמי אובד אבי. מיטן אור החיים אויף די נ' שערים און מיטן חשבון פון פופציג מאל יציאת מצרים ווייזט ער אז אין ארמי אובד אבי ליגט די גאולה העתידה. ביכורים פון די שבעת המינים, וואס זענען זיבן סארטן אידן, איז א פועל דמיוני ווי ירמיהו'ס קויפן דעם פעלד, אז אידן וועלן זיך צוריק אומקערן. ראש השנה איז די ראשית פון זמן אזוי ווי דער מקדש איז די ראשית פון מקום, ממילא קומט ראש השנה דער מקדש צו יעדן איד. צום סוף רעדט ער וועגן משה רבינו'ס תפילה, וועגן התחדשות פון חיים, און וועגן דינען דעם רבונו של עולם מיט פרישקייט און זריזות.

ענינים: קדושת ארץ ישראל · ראש השנה · התחדשות אין עבודת השם

סדר השיעור

  1. 0:00 שמחה מיט דער הכתרה פונעם מלך ראש השנה

    דער משגיח עפנט מיט נחמיה וואס האט געזאגט פאר די וויינענדיגע אידן ראש השנה זיי זאלן עסן און זיך פרייען, און ער ברענגט דעם משל פונעם חתם סופר פון א שר אין תפיסה וואס טאנצט ביים טאג פון דער הכתרה פונעם מלך און ווערט דערפאר באגנאדיגט. די שמחה מיט דער מלכות פונעם רבונו של עולם איז דער זכות אינעם דין, און דאס געוויין פון ראש השנה איז פארזיסט מיט שמחה.

  2. 9:36 קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים

    דער משגיח ברענגט חז"ל אז אין זכות פון ביכורים וועט מען אריינקומען אין ארץ ישראל, און פרעגט ווי אזוי, ווען ביכורים האט מען נאר געבראכט נאך ירושה וישיבה. ער פרעגט אויך וואס האט ארמי אובד אבי און יציאת מצרים צו טאן מיט ביכורים, און פארוואס מ'האט ביי ביכורים געמאכט אזא שמחה ווי ביי קיין אנדער מצוה.

  3. 15:09 ארמי אובד אבי און די נ' שערים

    דער משגיח פרעגט פארוואס די הגדה דערציילט יציאת מצרים מיט ארמי אובד אבי און נישט מיט די אויספירליכע פרשיות אין ספר שמות. ער ברענגט דעם אור החיים אז אידן זענען אין מצרים אריינגעפאלן אין מ"ט שערי טומאה, און פאר משיח וועט מען מיטן כח פון תורה ארויסגיין אפילו פונעם שער החמישים; דער כח פון יציאת מצרים קומט פון די נ' שערי בינה.

  4. 24:06 דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים

    דער משגיח ערקלערט אז יציאת מצרים ווערט פופציג מאל דערמאנט אין דער תורה בדרך שבח, און אז דאס פופציגסטע מאל האלט דעם שליסל פון דער גאולה העתידה. מיטן חתם סופר וואס איז חולק אויפן מגן אברהם וועגן זכירת יציאת מצרים, שליסט ער אויס אנדערע פסוקים און קומט אן צו ארמי אובד אבי ווי דאס פופציגסטע מאל, און דערפאר האבן חז"ל עס אויסגעקליבן פאר סיפור יציאת מצרים.

  5. 29:40 די שבעת המינים און דער פועל דמיוני שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די שבעת המינים זענען זיבן סארטן אידן, פון חטה ביז רמון, די ריקנים וואס זענען פונדעסטוועגן פול מיט מצוות. דערנאך ברענגט ער דעם ענין פון א פועל דמיוני, א מעשה וואס שטארקט א נבואה, פונעם רמב"ן אויף יעקב'ס פייל און פון ירמיהו וואס האט געקויפט חנמאל'ס פעלד פארן חורבן.

  6. 36:13 ביכורים ווי א סימן פון קיבוץ גליות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שליסט אז ברענגען ביכורים פון די שבעת המינים צום מקדש איז א פועל דמיוני אז די זיבן סארטן אידן וועלן נאכן גלות צוריקגעברענגט ווערן קיין ירושלים. דערמיט איז מתורץ פארוואס ביכורים איז דער זכות פאר ארץ ישראל, פארוואס מ'האט זיי געבראכט מיט שירה ווי ביי דער גאולה, און פארוואס מ'זאגט דערביי ארמי אובד אבי; און דאס גרייט צו א איד צו די תפילות פון ראש השנה אויף דער גאולה.

  7. 44:09 ראשית פון מקום און ראשית פון זמן

    פונעם פסוק אז די אויגן פונעם רבונו של עולם זענען אויף ארץ ישראל "מראשית השנה" ערקלערט דער משגיח אז ארץ ישראל און דער מקדש זענען די ראשית פון מקום, פון וואנעט די וועלט איז באשאפן געווארן, און ראש השנה איז די ראשית פון זמן, וואס איז כולל דעם גאנצן יאר. ביכורים, פירות וואס זענען פריער צייטיג געווארן, האבן א ניצוץ פון ראשית, און דערפאר געהערן זיי אין מקדש.

  8. 50:35 א איד ברענגט זיך אליין ווי ביכורים

    דער משגיח זאגט אז ראש השנה דארף א איד ברענגען זיך אליין ווי ביכורים, ווי א נייע בריאה, צום מקדש, ווייל ראש השנה איז דער מקדש פון זמן און יום כיפור ביי נעילה איז קודש הקדשים. אבער נישט יעדן לאזט מען אריין אין ציון; מ'דארף זיך צוגרייטן דערצו.

  9. 54:33 די טרערן פון אלול און דער שופר פון שמחה

    דער משגיח ערקלערט אז אלול איז די צייט צו וויינען און חרטה האבן אויף די עבירות, ווי דער זוהר טייטשט "ירח ימים", כדי ראש השנה זאל דאס געוויין זיין אן אנדער סארט, א געוויין פון שמחה, און דער שופר איז א געזאנג פון דער התחדשות המלכות פונעם רבונו של עולם. "דרשו ה' בהמצאו" גייט אויף די עשרת ימי תשובה, ווען דער מקדש קומט צו יעדן איד וואס האט זיך צוגעגרייט.

  10. 1:00:12 פארוואס ס'איז נישטא קיין עליה לרגל ראש השנה

    דער משגיח פרעגט פארוואס ס'איז דא א מצוה פון עליה לרגל אויף די דריי רגלים און נישט ראש השנה און יום כיפור, און ענטפערט אז די טעג קומט דער מקדש צו יעדן איד אין זמן. דערפאר פאלט מען כורעים יום כיפור אפילו היינט, און ער ערקלערט א מנהג אז דער בעל תפילה הייבט אן "המלך" פון זיין ארט איידער ער קומט צום עמוד.

  11. 1:05:14 זמן איז גרעסער ווי מקום

    דער משגיח ווייזט אז זמן איז העכער ווי מקום, פונעם אנהייב פון דער תורה "בראשית" און פון די דינים פון מחשבה ביי קרבנות, און שליסט אז דער חורבן האט נאר געהערשט אויפן מקום פונעם מקדש, נישט אויף שבת און יום טוב. ראש השנה שטייט א איד אינעם מקדש פון זמן און בעט מערסטנס אויף דער מלכות פונעם רבונו של עולם איבער דער וועלט.

  12. 1:13:01 משה רבינו'ס תפילה און ארץ ישראל העכער פון הימל

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אויף משה רבינו'ס ווארט "הן" און פרעגט אויף דעם סדר פון "השמים ושמי השמים הארץ". ער ערקלערט פארוואס משה רבינו האט ערשט צום סוף פון די פערציג יאר מתקן געווען צו בעטן פאר דער תפילה אז דער אויבערשטער זאל עפענען די ליפן: ווען ער איז געקומען צום לאנד האט ער געשפירט די קדושה פון ארץ ישראל, וואס דער חתם סופר זאגט איז הייליגער ווי דער הימל איבער חוץ לארץ.

  13. 1:19:28 פארוואס משה רבינו האט עס נישט געדארפט ראש השנה

    דער משגיח ערקלערט דעם סדר פונעם פסוק און משה רבינו'ס בקשה אריינצוגיין אין לאנד, און פרעגט פארוואס משה רבינו האט נישט געשפירט קיין צורך פאר דער תפילה אין די פערציג ראש השנה'ס אין מדבר, ווען די קדושה פונעם מקדש קומט צו יעדן איד. ער ענטפערט מיט דער מחלוקת פונעם רמב"ם און רמב"ן צי תפילה איז א מצוה יעדן טאג אדער נאר בעת צרה, און זאגט אז משה רבינו איז ראש השנה קיינמאל נישט געווען אין א צרה.

  14. 1:28:48 חיים איז פרישקייט, מיתה איז עלטערקייט

    דער משגיח מערקט אן אז ביכורים, נישט ווי אנדערע מתנות, דארף מען ברענגען צום מקדש. דערנאך ערקלערט ער אז חוה האט געגעסן ראש השנה, דעם טאג וואס דער נשמת חיים איז געגעבן געווארן, און געבראכט מיתה, וואס מיינט עלטערקייט, בשעת חיים מיינט פרישקייט; ראש השנה דארף זיך א איד באנייען און דינען דעם רבונו של עולם מיט חידוש. דער מקדש איז דער ארט פון ראשית וואו די עלטערקייט הערשט נישט.

  15. 1:32:31 קיין שלאף אין מקדש; פרישע יארן

    דער משגיח זאגט אז אין מקדש איז געווען א פרישקייט און מ'האט נישט געשלאפן, און ער ברענגט דעם לוי וואס מ'האט פארברענט זיינע בגדים ווייל ער איז איינגעשלאפן אויף דער משמר, און דעם ענין נישט צו שלאפן ראש השנה. ער דערציילט ווי א חסיד האט געענטפערט אויף דעם בעל התניא'ס ברכה פון אריכות ימים אז ער וויל פרישע יארן, און בעט א פרישקייט אין דאווענען, אין שבת און אין ארץ ישראל.

  16. 1:36:57 דער יונגערמאן וואס האט געטאנצט שבת מעשה

    דער משגיח דערציילט פון א יונגערמאן וואס האט יעדן שבת געטאנצט א שעה, וואס זיין ווייב האט זיך באקלאגט, און ווי אן אלטער חסיד האט ערקלערט אז ווער ס'האט געוואונען א מיליאן דאלאר וואלט אויך געטאנצט. ער פארגלייכט עס צו די מענטשן וואס שרייען ביי א שפיל, און זאגט אז אזוי דארף מען דאווענען און לערנען מיט א פרישקייט יעדן טאג, גלייך ווי ס'איז נאך קיינמאל נישט געווען קיין שבת.

  17. 1:41:07 לעבעדיג, נישט געשטארבן; נשמות אין די ערשטע פירות

    דער משגיח זאגט אז ראש השנה דארף א איד בעטן צו דינען דעם רבונו של עולם לעבעדיג און נישט געשטארבן, מיטן פסוק "לא אמות כי אחיה" און מיט דער תפילה פון די אמוראים יעדן טאג פריער אויפצושטיין מיט א מיוחד'דיגן הארץ. ער ערקלערט אז אין פירות געפינען זיך נשמות וואס א ברכה הייבט זיי אויף, און א פרי וואס איז פריער צייטיג געווארן האט א נשמה יקרה מיט זריזות, דערפאר ברענגט מען עס צום מקדש.

  18. 1:46:25 פארוואס ביכורים גייען צום כהן; זריזות

    דער משגיח ערקלערט אז א איד האט מורא ער וועט אזא טייערע פרי נישט קענען מתקן זיין, דערפאר גיט ער עס צום כהן ווי זיין שליח, מיטן בעל שם טוב'ס תורה אז דאס עסן איז פארבונדן מיט דעם שורש פון זיין נשמה. ער שליסט אז די פרשה פון ביכורים מאנט זריזות און פרישקייט, וואס וועקט אויף די זריזות פונעם רבונו של עולם צו ברענגען די גאולה גיכער, און בענטשט דעם עולם מיט א גוטן ראש השנה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

שמחה מיט דער הכתרה פונעם מלך ראש השנה

0:06

דער משגיח עפנט מיט דער צייט ווען אידן האבן זיך אומגעקערט צו בויען דעם צווייטן בית המקדש, און עזרא און נחמיה האבן ראש השנה פאר זיי געלערנט די תורה, און דאס פאלק האט געוויינט. האט נחמיה זיי געזאגט אז זיי זאלן עסן און טרינקען און שיקן מנות, ווייל די חדוות ה' איז זייער שטארקייט. א

1:55

דאס ערקלערט ער מיטן משל פונעם חתם סופר אין די דרשות. א שר אין תפיסה האט געטאנצט ביים טאג פון דער הכתרה פונעם מלך, ווען מ'האט געמשפט די אסירים, ווייל די שמחה פונעם מלך איז ביי אים געווען גרעסער ווי זיין אייגענער משפט, און דער מלך האט אים דערפאר באגנאדיגט. ראש השנה איז אט דער טאג: דער רבונו של עולם ווערט געקרוינט, און ווער ס'פרייט זיך מיט זיין מלכות מער ווי ער זארגט וועגן זיין אייגענעם דין, דאס גופא איז זיין הצלה. ב

8:01

דער משגיח לייגט צו אז אין די חסידישע מקומות האט מען ראש השנה געטאנצט, און אז דאס געוויין פונעם טאג איז פארזיסט מיט שמחה, ווי דער חתם סופר זאגט אז "בשמך יגילון כל היום" איז ראשי תיבות בכי'ה. ב,ג

קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים

9:47

די פרשה הייבט אן "והיה כי תבוא אל הארץ", און רש"י ברענגט אז אין זכות פון ביכורים וועט מען אריינקומען אין לאנד. דער משגיח פרעגט, ווי די מפרשים פרעגן, ווי אזוי קען דאס זיין, ווען ביכורים האט מען נאר געבראכט נאך ירושה וישיבה, פערצן יאר שפעטער. ער פרעגט אויך וואס האט ארמי אובד אבי, די פרשה פון יציאת מצרים, צו טאן מיט ביכורים. ד,ה,ו

12:26

נאך א קשיא: די משנה באשרייבט ווי מ'האט געבראכט ביכורים אין חברות קיין ירושלים, מיטן רוף צו גיין ארויף קיין ציון, מיט באגילדעטע הערנער ביים אקס און מיט א חליל, א שמחה וואס מ'געפינט ביי קיין שום אנדער זאך. ער מערקט אן אז פרשת כי תבוא ליינט מען פאר ראש השנה, ווי חז"ל זאגן, כדי עס זאל זיך ענדיגן דער יאר מיט זיינע קללות. ז,ח

ארמי אובד אבי און די נ' שערים

15:22

אין דער הגדה איז מען מקיים סיפור יציאת מצרים מיט דרש'ענען די פסוקים פון ארמי אובד אבי, ווי די גמרא זאגט. דער משגיח פרעגט פארוואס, ווען אין פרשת שמות, בא און בשלח שטייט עס אסאך מער אויספירליך. י,ט,ו

18:07

ער ברענגט דעם אור החיים: אין מצרים זענען אידן אריינגעפאלן אין מ"ט שערי טומאה, און ווען זיי וואלטן אריינגעפאלן אינעם שער החמישים וואלטן זיי מער נישט געקענט ארויסגיין, דערפאר האט זיי דער אויבערשטער ארויסגענומען, און זיי זענען געקומען צו מ"ט שערי בינה און צו קבלת התורה. פאר משיח, זאגט דער אור החיים, וועט מען אפילו אריינפאלן אינעם שער החמישים, אבער מיטן כח פון תורה וועט מען ארויסגיין; און דער משגיח זאגט אז מ'זעט היינט ווי א גרויסער חלק פון כלל ישראל איז נעבעך אריינגעפאלן אין אפיקורסות. כ

21:12

לויט דעם טייטשט ער אין דער הגדה דאס "ברוך שנתן תורה" פאר די ארבעה בנים: דער רשע איז אריינגעפאלן אינעם שער החמישים, אבער מיט דער תורה קען ער אויך ארויסגיין. דער כח פון יציאת מצרים קומט פונעם שער החמישים פון בינה, און דער זוהר טייטשט "וחמשים" אויף די פופציג מאל וואס יציאת מצרים ווערט דערמאנט אין דער תורה. י,ל,מ

דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים

24:15

באמת שטייט יציאת מצרים מער ווי פופציג מאל, און דער משגיח ערקלערט אז מ'רעכנט נאר די מאל וואס עס שטייט בדרך שבח פאר כלל ישראל. אין דעם פופציגסטן מאל ליגט די עפענונג פון דער גאולה העתידה דורך משיח צדקנו.

26:27

כדי עס צו געפינען שטיצט ער זיך אויפן חתם סופר, וואס איז חולק אויפן מגן אברהם און האלט אז מ'איז מקיים זכירת יציאת מצרים נאר ווען מ'דערמאנט קלאר אז מ'איז ארויס פון מצרים, ממילא פאלן ארויס עטליכע פסוקים פונעם חשבון. דאס פופציגסטע מאל, שליסט ער, איז אין ארמי אובד אבי, און דערפאר האבן חז"ל קובע געווען סיפור יציאת מצרים אויף די פסוקים. נ,ס,ו

די שבעת המינים און דער פועל דמיוני

30:02

דער משגיח טייטשט די שבעת המינים פון ארץ ישראל אויף כלל ישראל: דעם רבונו של עולם'ס חטה, שעורה, גפן, תאנה, רמון, זית און תמר זענען זיבן סארטן אידן, יעדער לויט זיין מדריגה, אין דעם סדר ווי ביי די ברכות. די נידעריגסטע איז דער רמון, די ריקנים, וועגן וועמען חז"ל זאגן אז זיי זענען פול מיט מצוות ווי א רמון. ע,פ

33:24

דערנאך ברענגט ער דעם ענין פון א פועל דמיוני, א מעשה וואס א נביא טוט כדי צו שטארקן א נבואה. דער רמב"ן אין פרשת ויחי איז מסביר אז יעקב אבינו האט געשאסן א פייל קעגן שכם כדי צו שטארקן די נבואה אז ער וועט מנצח זיין. ירמיהו הנביא, אין דער הפטרה פון בהר, האט געהייסן פארן חורבן קויפן חנמאל'ס פעלד, ווי א סימן אז מ'וועט נאך קויפן פעלדער אין דעם לאנד. צ,ק

ביכורים ווי א סימן פון קיבוץ גליות

36:29

פון דעם זאגט דער משגיח אז דאס ברענגען ביכורים איז אליין א פועל דמיוני. יעדער פון די שבעת המינים איז מרמז אויף א סארט איד, און ממילא ברענגט מען אידישע נשמות צום בית המקדש. הגם דער מקדש וועט חרוב ווערן, איז די מעשה א סימן אז דעם רבונו של עולם'ס טייערע פירות וועלן צוריקגעברענגט ווערן קיין ירושלים.

39:02

דערמיט זענען די קשיות מתורץ. ביכורים איז דער זכות פאר ארץ ישראל, ווייל אויב אידן וועלן פארטריבן ווערן, וועלן זיי אין דעם זכות זיך אומקערן. דערפאר האט מען נאר ביי ביכורים געמאכט שירה און כלי זמר, אזוי ווי מ'וועט זיך אומקערן פונעם גלות, און דערפאר ענדיגט די הפטרה אז דאס פאלק זענען אלע צדיקים, נצר מטעי. ר

41:34

ארמי אובד אבי, וואו עס ליגט דאס פופציגסטע מאל, רעדט פון דער גאולה העתידה, דערפאר זאגט מען עס ביי ביכורים. דאס לערנען די פרשה גרייט צו א איד צו די תפילות פון ראש השנה, וואס בעטן אויף דער גאולה. ו

ראשית פון מקום און ראשית פון זמן

44:16

דער משגיח ברענגט דעם פסוק אז די אויגן פונעם רבונו של עולם זענען אויף ארץ ישראל "מראשית השנה", פון וואנעט חז"ל לערנען ארויס ראש השנה. ארץ ישראל, ירושלים און דער מקדש זענען די ראשית פון מקום: די וועלט איז באשאפן געווארן פונעם קודש הקדשים און האט זיך פון דארט אויסגעשפרייט. ווי דער ספר יצירה לערנט אז וואס ס'איז דא אין מקום איז דא אין זמן, איז ראש השנה די ראשית פון זמן, וואס איז כולל דעם גאנצן יאר, און ווי א איד פירט זיך ראש השנה אזוי וועט זיין דער גאנצער יאר. ש,ת

49:23

ביכורים איז אויך ראשית. א פרי וואס איז צייטיג געווארן פאר די אנדערע האט א ניצוץ וואס האט א שייכות מיט ציון, ממילא געהערט עס נישט אין א געווענליכן ארט נאר אין מקדש.

א איד ברענגט זיך אליין ווי ביכורים

50:59

ווען ס'קומט ראש השנה, זאגט דער משגיח, דארף א איד ברענגען זיך אליין ווי ביכורים, ווי א נייע באשאפענע, ערשט צייטיגע פרי. ראש השנה איז דער מקדש פון זמן, און יום כיפור ביי נעילה איז קודש הקדשים: דער איד גייט נישט צום מקדש, דער מקדש קומט צו אים. אבער נישט יעדן לאזט מען אריין אין ציון, ווי דער נביא זאגט אז א טמא וועט נישט אריינקומען; מ'דארף זיך צוגרייטן. אא

די טרערן פון אלול און דער שופר פון שמחה

54:56

דער משגיח טייטשט "והיה" ווי א לשון פון שמחה: צו ראש השנה דארף מען קומען מיט שמחה. אלול איז די צייט צו וויינען; ווי דער זוהר טייטשט דעם פסוק פון וויינען "ירח ימים", וויינט מען אין אלול, מ'האט חרטה אויף די עבירות און מ'פארריכט די מידות. אב,אג

56:09

דערנאך ראש השנה וויינט מען אויך, אבער ס'איז אן אנדער סארט געוויין, פון שמחה און פון תשובה, און דער שופר איז א געזאנג צו דער התחדשות פון דער מלכות פונעם רבונו של עולם. "דרשו ה' בהמצאו" גייט אויף די עשרת ימי תשובה, ווען דער מקדש קומט צו יעדן איד וואס האט זיך צוגעגרייט. אד

קיין עליה לרגל ראש השנה

1:00:59

אויף די דריי רגלים איז דא א מצוה ארויפצוגיין קיין ירושלים און אריינגיין אין דער עזרה, אבער נישט ראש השנה און יום כיפור. דער משגיח ערקלערט אז אין די טעג קומט דער מקדש צו יעדן איד אין זמן, נישט אין מקום. דערפאר פאלט מען כורעים יום כיפור אפילו היינט, ווייל ס'איז "לפני ה'": ווען מ'שטייט אין בית הכנסת שטייט מען אין בית המקדש.

1:03:50

ער ערקלערט א מנהג אז דער בעל תפילה הייבט אן "המלך" פון זיין ארט און ערשט דערנאך גייט ער צום עמוד: ראש השנה דארף מען נישט צוגיין צום מלך, ווייל דער מלך קומט צו יעדן איד.

זמן איז גרעסער ווי מקום

1:05:43

דער משגיח ווייזט אז זמן איז גרעסער ווי מקום: דאס ערשטע ווארט פון דער תורה, בראשית, רעדט פון זמן, און א מחשבה חוץ לזמנו ביי א קרבן האט א גרעסערן עונש ווי א מחשבה חוץ למקומו.

1:07:08

ממילא האט דער חורבן נאר געהערשט אויפן מקום פונעם מקדש. נישט בבל און נישט רומי האבן געהאט א שליטה אויף ראש השנה, יום כיפור און שבת, דער מקדש פון זמן. ער געפינט א רמז דערצו אין אמרי נועם פון דזיקוב, הגם דארט רעדט ער פון אן אנדער ענין. אה

1:09:05

ממילא שטייט א איד ראש השנה אין בית המקדש, ברענגט זיך אליין ווי ביכורים, און בעט אז דער מקדש זאל זיך אויסשפרייטן איבער דער גאנצער וועלט. אין די תפילות בעט ער כמעט גארנישט פאר זיך, נאר אז די גאנצע בריאה זאל אנערקענען די מלכות פונעם רבונו של עולם.

משה רבינו'ס תפילה און ארץ ישראל

1:13:05

דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז משה רבינו האט געזאגט צום רבונו של עולם אז ער האט אים געלויבט מיט "הן", "הן לה' אלקיך השמים ושמי השמים הארץ", און דער אויבערשטער האט געענטפערט מיט "הן קרבו ימיך למות". ער פרעגט אויפן סדר פונעם פסוק, וואס גייט נישט פון אונטן ארויף און נישט פון אויבן אראפ. או,אז,אח

1:16:12

ער ברענגט אז ביי "ואתחנן... בעת ההיא" האט משה רבינו מתקן געווען צו בעטן דעם אויבערשטן ער זאל העלפן דאווענען, און פרעגט פארוואס ערשט נאך פערציג יאר. דער חתם סופר זאגט אז ארץ ישראל איז הייליגער ווי דער הימל איבער חוץ לארץ. אפילו אין הימל האט משה רבינו נישט געדארפט אזא תפילה, אבער ווען ער איז אריין אין די גבולים פונעם לאנד האט ער געשפירט אזא גרויסע קדושה אז ער האט געדארפט א תפילה פאר דער תפילה. אט

פארוואס משה רבינו האט עס נישט געדארפט ראש השנה

1:19:55

דערמיט איז דער פסוק מיושב: "השמים" איז דער הימל איבער חוץ לארץ, און "שמי השמים" איז ארץ ישראל, וואס איז נאך הייליגער. משה רבינו האט אויסגעלערנט אידן דעם שבח פון ארץ ישראל און געטענה'ט אז מדה כנגד מדה זאל ער אריינגיין, און דער אויבערשטער האט געענטפערט "הן קרבו ימיך". או,אח

1:22:09

דערנאך פרעגט דער משגיח: אין די פערציג יאר אין מדבר זענען געווען פערציג ראש השנה'ס און יום כיפור'ס, ווען די קדושה פונעם מקדש קומט צו יעדן איד; פארוואס האט משה רבינו דעמאלט נישט געשפירט א צורך פאר דער תפילה?

1:23:44

ער ענטפערט מיט דער מחלוקת פונעם רמב"ם און רמב"ן: לויטן רמב"ם איז תפילה יעדן טאג א מצוה, לויטן רמב"ן נאר בעת צרה. משה רבינו, וואס האט געוואוסט וואס ווערט באשלאסן אין הימל, האט ראש השנה געוואוסט אז ער איז שוין פארשריבן מיט די צדיקים, ממילא איז ער דעמאלט קיינמאל נישט געווען אין א צרה. ערשט "בעת ההיא", ווען ער איז געווען אין א צרה, האט ער אזוי מתפלל געווען. אט

חיים איז פרישקייט, מיתה איז עלטערקייט

1:29:03

ביכורים, נישט ווי אנדערע מתנות, דארף מען ברענגען צום מקדש. דערנאך זאגט דער משגיח אז דעם זעלבן ראש השנה ווען דער "נשמת חיים" איז געגעבן געווארן, האט חוה געגעסן און געבראכט מיתה אויף דער וועלט. חיים מיינט פרישקייט, און מיתה מיינט עלטערקייט, אז א מענטש שטארבט יעדן טאג א ביסל מער. דערפאר דארף א איד ראש השנה נעמען אויף זיך צו דינען דעם רבונו של עולם מיט התחדשות, און דער מקדש, דער ארט פון ראשית, איז וואו די עלטערקייט הערשט נישט. אי

קיין שלאף אין מקדש; פרישע יארן

1:33:42

אין מקדש איז געווען א פרישקייט און מ'האט נישט געשלאפן: די משנה דערציילט פון א לוי וואס מ'האט געטראפן שלאפן אויף דער משמר און מ'האט פארברענט זיינע בגדים, און ראש השנה שלאפט מען אויך נישט. דער משגיח דערציילט פון א חסיד וואס האט געענטפערט אויף דעם בעל התניא'ס ברכה פון אריכות ימים אז ער וויל פרישע יארן, נישט אלט ווערן אז ער זאל נישט קענען דינען דעם רבונו של עולם מיט א חשק. אזא פרישקייט דארף מען שפירן אין דאווענען, אין שבת און אין ארץ ישראל. אכ

דער יונגערמאן וואס האט געטאנצט שבת

1:37:08

דער משגיח דערציילט פון א יונגערמאן וואס האט יעדן שבת געטאנצט א שעה פאר דער סעודה, און זיין ווייב האט זיך באקלאגט. אן אלטער חסיד האט איר געפרעגט צי זי וואלט פארשטאנען ווען ער וואלט געטאנצט נאכן געווינען א מיליאן דאלאר; די שמחה פון שבת איז ביי אים אזוי פיל ווערט. ווי מענטשן שפרינגען און שרייען ביי א שפיל, זאגט דער משגיח, אזוי דארף מען דאווענען און לערנען יעדן טאג, גלייך ווי ס'איז נאך קיינמאל נישט געווען קיין שבת.

לעבעדיג, נישט געשטארבן; נשמות אין די ערשטע פירות

1:41:50

ראש השנה דארף א איד בעטן צו דינען דעם רבונו של עולם לעבעדיג און נישט געשטארבן, ווי "לא אמות כי אחיה", און די אמוראים האבן יעדן טאג מתפלל געווען צו קענען פריער אויפשטיין מיט א מיוחד'דיגן הארץ צו יראת שמים. אל,אמ

1:43:38

דער משגיח ברענגט אז אין פירות געפינען זיך נשמות, און א ברכה מיט כוונה הייבט זיי אויף. א פרי וואס איז צייטיג געווארן פאר אלע אנדערע האט א נשמה יקרה מיט זריזות, וואס וויל ערשט דינען דעם רבונו של עולם, און דערפאר געהערט עס אין מקדש.

פארוואס ביכורים גייען צום כהן; זריזות

1:46:58

פארוואס גיט מען ביכורים צום כהן? דער משגיח ערקלערט אז א איד האט מורא ער וועט אזא טייערע פרי נישט קענען מתקן זיין מיטן אליין עסן. דער בעל שם טוב לערנט אז דאס עסן איז פארבונדן מיטן שורש פון זיין נשמה, ממילא עסט עס דער כהן ווי זיין שליח.

1:49:26

ער שליסט אז די פרשה מאנט זריזות און פרישקייט, צו טראגן די ראשית פון ראש השנה אויף א גאנץ יאר, און אז א איד'ס זריזות וועקט אויף די זריזות פונעם רבונו של עולם, ווי "אני ה' בעתה אחישנה". ער בענטשט דעם עולם מיט א גוטן יאר און מיט דער גאולה. אנ

מראי מקומות

תורה

  1. ד Devarim 26:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:47
  2. ו Devarim 26:5-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:47, 15:22, 26:27, 41:34
  3. מ Shemos 13:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:12
  4. ע Devarim 8:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:02
  5. ש Devarim 11:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:16
  6. אב לכאורה Devarim 21:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 54:56
  7. או Devarim 10:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:13:05, 1:19:55
  8. אח לכאורה Devarim 31:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:13:05, 1:19:55
  9. אט לכאורה Devarim 3:23 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:12, 1:23:44
  10. אי Bereishis 2:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:03

נביאים

  1. ק לכאורה Yirmiyahu 32:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 33:24
  2. ר Yeshayahu 60:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:02
  3. אא לכאורה Yeshayahu 52:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 50:59
  4. אד Yeshayahu 55:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:09
  5. אנ Yeshayahu 60:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:49:26

כתובים

  1. א Nechemia 8:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:06
  2. ג Tehillim 89:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:01
  3. אל לכאורה Tehillim 118:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:41:50

משנה

  1. ז לכאורה Mishnah Bikkurim 3:2-3 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:26
  2. אכ לכאורה Mishnah Middos 1:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:33:42

תלמוד בבלי

  1. ח Megillah 31b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:26
  2. ט לכאורה Pesachim 116a מפתח אינעם אויסשרייב: 15:22
  3. פ Gemara (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 30:02
  4. אמ לכאורה Berachos 16b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:41:50

מדרש

  1. אז Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:13:05

זוהר און קבלה

  1. ל Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:12
  2. ת Sefer Yetzirah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 44:16
  3. אג Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 54:56

ראשונים

  1. ה לכאורה Rashi on Devarim 26:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:47
  2. צ לכאורה Ramban on Bereishis 48:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 33:24

אחרונים און חסידות

  1. ב Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:55, 8:01
  2. כ לכאורה Ohr HaChaim on Shemos 3:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:07
  3. נ Shu"t Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 26:27
  4. ס Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 26:27
  5. אה Imrei Noam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:08

תפילה און פיוט

  1. י Pesach Haggadah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:22, 21:12

עיקרי הדברים

  1. 6:21 ווען א איד פרייט זיך ראש השנה מיט דער מלכות פונעם רבונו של עולם מער ווי ער זארגט וועגן זיין אייגענעם דין, איז דאס גופא זיין הצלה אינעם דין.
  2. 36:29 ביכורים פון די שבעת המינים איז א פועל דמיוני וואס שטארקט די הבטחה אז די זיבן סארטן אידן וועלן צוריקגעברענגט ווערן קיין ירושלים.
  3. 25:16 אין ארמי אובד אבי ליגט דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים אין דער תורה, און דארט ליגט דער כח פון דער גאולה העתידה פונעם שער החמישים.
  4. 48:33 ראש השנה איז ביי זמן וואס דער מקדש איז ביי מקום, די נקודה פון ראשית פון וואנעט עס פליסט דער גאנצער יאר, ממילא קומט ראש השנה דער מקדש צו יעדן איד.
  5. 1:06:13 זמן איז גרעסער ווי מקום: דער חורבן האט נאר געהערשט אויפן מקום פונעם מקדש, נישט אויף זיין זמן.
  6. 1:31:30 ראש השנה ווערט באנייט דער נשמת חיים; א איד דארף בעטן צו דינען דעם רבונו של עולם מיט פרישקייט און זריזות א גאנץ יאר, ווי א פרי וואס ווערט צייטיג פריער, ווי ביכורים.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 10:22 ווי אזוי קען ביכורים זיין דער זכות צו אריינקומען אין לאנד, ווען מ'האט עס נאר געבראכט נאך ירושה וישיבה?

    תירוץ: 38:59 ביכורים איז א פועל דמיוני אז אויב אידן וועלן פארטריבן ווערן, וועלן זיי אין דעם זכות צוריקגעברענגט ווערן אין לאנד.

  2. קשיא: 11:55 וואס האט ארמי אובד אבי, די פרשה פון יציאת מצרים, צו טאן מיט ביכורים?

    תירוץ: 41:34 אין ארמי אובד אבי ליגט דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים און ס'רעדט פון דער גאולה העתידה, און ביכורים איז דער פועל דמיוני דערפון.

  3. קשיא: 16:35 פארוואס האבן חז"ל באשטימט צו דערציילן יציאת מצרים מיט ארמי אובד אבי און נישט מיט די אויספירליכע פסוקים אין ספר שמות?

    תירוץ: 29:06 ווייל אין יענע פסוקים ליגט דאס פופציגסטע מאל, דער שליסל פון דער גאולה, און דורך זיי ברענגט מען ארויס דעם כח פון דער לעצטער גאולה.

  4. קשיא: 13:43 פארוואס האט מען ביכורים געבראכט מיט אזא שמחה און פראצעסיע, ווי ביי קיין אנדער קרבן אדער מתנה?

    תירוץ: 39:37 ווייל ס'איז א פועל דמיוני פון קיבוץ גליות, ווען אידן וועלן זיך אומקערן קיין ציון מיט שירה און כלי זמר.

  5. קשיא: 1:00:59 פארוואס איז דא א מצוה פון עליה לרגל אויף די רגלים און נישט ראש השנה און יום כיפור?

    תירוץ: 1:01:33 ראש השנה קומט דער מקדש צו יעדן איד אין זמן, ממילא דארף מען נישט גיין צום מקום.

  6. קשיא: 1:22:15 פארוואס האט משה רבינו נישט געדארפט קיין תפילה פאר דער תפילה אין די פערציג ראש השנה'ס אין מדבר, ווען די קדושה פונעם מקדש איז געקומען צו אים?

    תירוץ: 1:24:43 לויטן רמב"ן איז תפילה א מצוה נאר בעת צרה, און משה רבינו איז ראש השנה שוין געווען פארשריבן מיט די צדיקים און איז קיינמאל נישט געווען אין א צרה.

מעשיות

  1. 2:03 דער שר אין תפיסה וואס האט געטאנצט ביים טאג פון דער הכתרה

    אינעם משל פונעם חתם סופר איז איינער פון די שרי המלך געזעסן אין תפיסה און געווארט אויף זיין משפט, און דער מלך פלעגט משפט'ן די אסירים אויפן טאג פון זיין הכתרה. אין יענעם טאג האט דער שר געזונגען און געטאנצט, און דער שומר האט געמיינט אז ער איז משוגע געווארן, ווייל אפשר הענגט מען אים היינט. דער שר האט געענטפערט אז וואס מיט אים וועט זיין וועט זיין, אבער היינט איז די שמחה פונעם מלך, און זיין פרייד דערמיט פארשטעלט זיין אייגענעם משפט. ווען דער מלך האט עס געהערט, האט ער געזאגט אז אזא עבד וועט באגנאדיגט און באפרייט ווערן.

    אין דער מעשה: דער חתם סופר

    דערציילט אין נאך 5 שיעורים ←

  2. 1:35:04 דער חסיד וואס האט געוואלט פרישע יארן

    דער בעל התניא האט איינמאל געבענטשט איינעם פון זיינע חסידים מיט אריכות ימים. האט דער חסיד געענטפערט אז ער וויל נישט קיין אלטע יארן נאר פרישע יארן: נישט אלט ווערן און אפגעשוואכט ווערן, אז מ'זאל נישט קענען דינען דעם רבונו של עולם מיט א פרישקייט און מיט א חשק.

    אין דער מעשה: דער בעל התניא

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

  3. 1:37:03 דער יונגערמאן וואס האט געטאנצט יעדן שבת

    א יונגערמאן פלעגט קומען אהיים שבת און טאנצן א שעה פאר דער סעודה, און זיין ווייב, וואס האט אלעס צוגעגרייט, האט זיך באקלאגט אז ער פירט זיך משונה. מ'האט צו איר געשיקט אן אלטן חסיד, און ער האט איר געפרעגט צי זי וואלט פארשטאנען ווען איר מאן וואלט געוואונען א מיליאן דאלאר אין א לאטעריי און געטאנצט א שעה. ווען א יונגערמאן שפירט די שמחה פון שבת, ערקלערט דער משגיח, איז עס ביי אים ווערט א מיליאן דאלאר.

    אין דער מעשה: דער בית אברהם פון סלאנים

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

געדאנקען

  1. 36:29 דער משגיח טייטשט דאס ברענגען ביכורים ווי א פועל דמיוני: די שבעת המינים זענען זיבן סארטן אידן, און ווען מ'טראגט זיי קיין ירושלים מיט שירה איז דאס א סימן אז אזוי וועט מען אומקערן די גלות'דיגע אידן.
  2. 25:16 חז"ל האבן אויסגעקליבן ארמי אובד אבי פאר סיפור יציאת מצרים ווייל דארט איז דאס פופציגסטע מאל וואס יציאת מצרים ווערט דערמאנט אין דער תורה, און דאס טראגט דעם כח פון דער לעצטער גאולה פונעם שער החמישים.
  3. 47:51 ראש השנה איז דער בית המקדש פון זמן: אזוי ווי די וועלט האט זיך אויסגעשפרייט פונעם מקום המקדש, שפרייט זיך דער גאנצער יאר פון ראש השנה, און ראש השנה קומט דער מקדש צום איד אנשטאט דער איד זאל גיין צום מקדש.
  4. 1:07:08 ווייל זמן איז העכער ווי מקום, האבן די וואס האבן חרוב געמאכט דעם מקדש נאר געהאט א שליטה אויפן מקום; די קדושה פון ראש השנה, יום כיפור און שבת, דער מקדש פון זמן, איז געבליבן אויסער זייער שליטה.
  5. 1:01:15 ס'איז נישטא קיין עליה לרגל ראש השנה און יום כיפור ווייל דעמאלט קומט דער מקדש צו יעדן איד, און דערפאר פאלט מען כורעים יום כיפור אפילו היינט, ווייל ס'איז "לפני ה'".
  6. 1:30:45 מיתה איז אריינגעקומען אויף דער וועלט ווי עלטערקייט, דאס פארלירן די פרישקייט; חיים מיינט פרישקייט, און דער מקדש, דער ארט פון ראשית, איז וואו עלטערקייט און שלאף האבן נישט געהערשט.
  7. 1:44:44 א פרי וואס ווערט צייטיג פאר אלע אנדערע האט א נשמה יקרה מיט זריזות, דערפאר געהערט עס צום ארט פון ראשית, און דער בעל הבית גיט עס צום כהן ווי זיין שליח עס מתקן צו זיין.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 8:34 דער משגיח זאגט אז א איד דארף זיך ראש השנה פרייען מיט דער מלכות פונעם רבונו של עולם, אז אפילו זיין געוויין זאל זיין פארזיסט מיט שמחה.
  2. 54:05 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן אין אלול מיט וויינען, חרטה אויף די עבירות און פארבעסערן די מידות, כדי צו זיין גרייט אריינצוקומען אין ציון ראש השנה.
  3. 50:59 דער משגיח זאגט אז ראש השנה דארף א איד ברענגען זיך אליין ווי ביכורים, ווי א נייע באשאפענע, ערשט צייטיגע פרי.
  4. 1:35:51 דער משגיח זאגט אז מ'דארף דאווענען און לערנען יעדן טאג מיט א פרישקייט און א חשק, ווי ס'וואלט געווען דאס ערשטע מאל.
  5. 1:11:57 דער משגיח זאגט אז אין די תפילות פון ראש השנה בעט א איד כמעט גארנישט אויף זיך, נאר אז די גאנצע בריאה זאל אנערקענען די מלכות פונעם רבונו של עולם.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען דער בעל התניא, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער מגן אברהם, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חוה, חנמאל בן שלום, יעקב אבינו, ירמיהו הנביא, משה רבינו, נחמיה, עזרא הסופר, רב סעדיה גאון

ערכים אלול, ביכורים, זריזות, נ' שערי טומאה, עליה לרגל, פועל דמיוני, קודש הקדשים, ראשית, שבעת המינים, שער החמישים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט