“ראשית עריסותיכם תתנו לכהן” - שהוא ראשית שבנפש

קאטאלאג: פרשת השבוע כי תבוא נומ׳ ⁨1⁩ פאקעט גייד ז׳ 13 תשמ"ב (1981–82) אידיש 1 שעה 14 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 14 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט פארוואס א מתנה פאר א תלמיד חכם ווערט גראדע געגליכן צו ביכורים: ביידע זענען "ראשית", און די ביכורים וואס מ'ברענגט צום כהן אין ירושלים זענען געווען כדי יעדער איד זאל בלייבן צוגעבונדן צו די תלמידי חכמים וואס לערנען אים די שיעורים פון דער תורה.

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אז ווער ס'ברענגט א מתנה פאר א תלמיד חכם איז ווי ער וואלט געברענגט ביכורים, און ער פרעגט פארוואס גראדע ביכורים פון אלע מתנות כהונה. מיט דעם חתם סופר אויפן ערשטן רש"י אין דער תורה ווייזט ער אז אידן, כאטש זיי זענען באשאפן געווארן שפעטער, זענען ערשט אין דער מחשבה און הייסן "ראשית", אזוי ווי א תלמיד חכם און אזוי ווי ביכורים. דערנאך פרעגט ער נאך קשיות אויף דער פרשה: פארוואס ביכורים דווקא פון די שבעת המינים, פארוואס "הכהן אשר יהיה בימים ההם", און פארוואס מ'דערמאנט יציאת מצרים. דער תירוץ איז אז די שבעת המינים זענען די שיעורים פון דער תורה, וואס דער אייבערשטער האט געלאזט אומקלאר כדי אידן זאלן אלעמאל דארפן גיין צו א תלמיד חכם; און ווייל די פירות ענדערן זיך לויט די זכיות פון כלל ישראל, קען דער כהן וואס זעט יעדעס יאר ביכורים פון גאנץ ארץ ישראל פסק'ענען די שיעורים. צום סוף רעדט ער וועגן די פערציג טעג פון אלול ווי ארץ ישראל אין זמן, וועגן כי תצא אז קיין איד איז נישט פארלוירן, און וועגן די באהאלטענע ברכות אין די קללות פון כי תבוא.

ענינים: כבוד התורה און תלמידי חכמים · קדושת ארץ ישראל · התקשרות צו צדיקים און אמונת חכמים

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס א מתנה פאר א תלמיד חכם איז ווי ביכורים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח עפנט מיט דער דרשה אז ביכורים איז די מצוה וואס צוליב איר קומט מען אריין אין ארץ ישראל, און מיט דער גמרא אז ווער ס'ברענגט א דורון פאר א תלמיד חכם איז ווי ער ברענגט ביכורים, און פרעגט פארוואס גראדע ביכורים. דערנאך ברענגט ער דעם חתם סופר אויפן ערשטן רש"י, מיטן משל פון די בלעטער פונעם וויינשטאק און פונעם טייטל-בוים וואס טענה'ן אז די יונגערע פירות ווערן באדינט און זיי ווערן נאר די קערב.

  2. 6:19 ערשט אין מחשבה: אידן, תורה און ראשית שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ווענדט אן דעם משל אויף די אומות וואס טענה'ן אז זיי זענען עלטער פון אידן, און ערקלערט מיט דער מחלוקת פון תשרי און ניסן אז די תורה הייבט אן מיט בראשית, די בריאה אין מחשבה, כדי צו ווייזן אז אידן זענען ערשט אין מחשבה. א תלמיד חכם און ביכורים זענען ביידע ראשית, און ער ערקלערט פארוואס מ'ברענגט ביכורים צום כהן אין ירושלים, דער מקום פון ראשית; אזוי זאגט דער חתם סופר.

  3. 12:44 נאך קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס מ'גלייכט צו ביכורים און נישט צו תרומה אדער אנדערע זאכן וואס הייסן ראשית; פארוואס די בת קול ביי רש"י בענטשט דעם וואס האט געברענגט ביכורים, ווען וידוי מעשר רעדט פון אלע מתנות; וואס מיינט "הכהן אשר יהיה בימים ההם" ביי ביכורים, אזוי ווי דער רמב"ן פרעגט; פארוואס מ'דערציילט יציאת מצרים; און פארוואס ביכורים נאר פון די שבעת המינים. ער זאגט אן אז ער וועט מאכן עטליכע הקדמות.

  4. 21:24 די שבעת המינים און די שיעורים פון דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג

    אלס ערשטע הקדמה ברענגט דער משגיח די גמרא אז די שבעת המינים אינעם פסוק זענען די שיעורים פון דער תורה: חיטה, שעורה, גפן, תאנה, רימון, זית און דבש. ער פרעגט פארוואס דער אייבערשטער האט געגעבן שיעורים וואס לאזן אונז נישט וויסן, מיטן משל פון א בויער וואס קען נישט ארבעטן מיט אן אומקלארע מאס און מיטן גרויסן חילוק צווישן די שיעורים פון א רביעית, און ער ווייזט אן אויף דער גמרא אז די תלמידי חכמים פון ארץ ישראל זענען שטארק ווי אייזן.

  5. 26:37 מ'מוז זיך צובינדן צו א תלמיד חכם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט אוועק אז א איד מוז זיין צוגעבונדן צו א תלמיד חכם און צו א גוטע חבורה. ער ברענגט שלמה המלך, דער חכם מכל אדם, וואס האט חתונה געהאט מיט בת פרעה ערשט נאכדעם וואס זיין רבי שמעי בן גרא איז געשטארבן, און איז געפאלן; "הולך את חכמים יחכם", און די מצוה פון "ובו תדבק", זיך צובינדן צו תלמידי חכמים, איז דער תכלית פון אלע עצות פון דער תורה.

  6. 30:41 פארוואס די שיעורים זענען אומקלאר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער אייבערשטער האט געוואלט אז אידן זאלן אלעמאל דארפן דעם תלמיד חכם, דערפאר האט ער געבויט די גאנצע תורה אויף שיעורים און זיי געגעבן אזוי אז מ'בלייבט ביים נישט וויסן: שופר, סוכה, ציצית, די שאלות פון א שוחט, א יונג פארפאלק אין א נייער דירה, אלעס שיקט א מענטש גיין פרעגן. דאס איז לויט אים דער טעם פון די אומקלארע שיעורים, און די תלמידי חכמים פון ארץ ישראל, שטארק ווי אייזן, זענען דא כדי מ'זאל זיי אויסנוצן.

  7. 35:05 אין ארץ ישראל און דאך נישט אין ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג

    אלס צווייטע הקדמה ברענגט דער משגיח דעם צמח ה' לצבי, וואס וואונדערט זיך ווי אזוי די אומות האבן געקענט בויען זייער בית עבודה זרה אויפן הר הבית, און ענטפערט אז דער אייבערשטער שפרייט אונטער זיי די ערד פון ארץ העמים, אזוי אז זיי זענען נישט באמת אין ארץ ישראל. דער משגיח גלייכט עס צו שבת: א גוי איז אינעם טאג פון שבת אבער אפגעשיידט דערפון, און א אידס שייכות דערמיט הענגט אין היטן שבת.

  8. 38:38 די צוויי תפקידים פונעם כהן: עבודה און לערנען שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער כהן האט צוויי תפקידים וואס שבט לוי האט באקומען: לערנען תורה מיט כלל ישראל און טאן די עבודה אין בית המקדש, און מלאכי זאגט אז מ'זוכט תורה פונעם מויל פונעם כהן. ער מערקט אן וויפיל פון די מחברים פון די פוסקים און וויפיל מורי הוראה אין א בית המדרש זענען כהנים אדער לויים, אלס א קיום פון יענער ברכה.

  9. 43:13 דער כהן וואס פסק'נט די שיעורים יעדעס יאר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די קשיא פונעם חתם סופר ווי אזוי קען מען וויסן די שיעורים ווען די פירות פון ארץ ישראל ענדערן זיך, אזוי ווי אין די צייטן פון די מרגלים, און זיין תירוץ אז זיי וואקסן לויט די זכיות פון אידן, ממילא דארף מען זיי יעדעס יאר טשעקן. דער כהן אין ירושלים, וואס באקומט די שבעת המינים פון יעדן חלק פון ארץ ישראל, קען זיי פסק'ענען; דאס איז דער תכלית פון ביכורים, און דערפאר ברענגט מען זיי יעדעס יאר און נאר פון די שבעת המינים.

  10. 47:45 ביכורים ווי די שייכות מיטן תלמיד חכם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח קומט צוריק צו די קשיות: "הכהן אשר יהיה בימים ההם" איז נוגע ווייל מ'ברענגט די ביכורים כדי ער זאל פסק'ענען, און מ'באקומט אויך יראת שמים ווען מ'זעט די עבודה. דאס ברענגען ביכורים מאכט א שייכות מיטן תלמיד חכם, און די שייכות איז וואס מאכט א מענטש באמת זיין אין ארץ ישראל; דערפאר דערציילט מען יציאת מצרים, צו ווייזן אז דער וואס ברענגט האט נישט קיין שייכות מיט ארץ העמים.

  11. 51:25 אלול ווי ארץ ישראל אין זמן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז ארץ ישראל איז דער ראשית פון דער וועלט אזוי ווי ראש השנה איז דער ראשית פונעם יאר, מיטן פסוק "מראשית השנה ועד אחרית שנה"; די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען ארץ ישראל אין זמן, ווען מ'לייענט כי תבוא. כדי אריינצוקומען אן א חציצה דארף מען גיין צום כהן, דער רבי אדער דער מדריך, און פרעגן ווי אזוי מ'טוט תשובה און ווערט בעסער, און לערנען די פרשה.

  12. 58:15 כי תצא: תיקון און בן סורר ומורה

    דער משגיח קומט אויף א קורצע צייט צוריק צו דער פריערדיגער פרשה, און זאגט אז גאנץ כי תצא איז א פרשה פון תיקון און גאולה, פון יפת תואר מיטן אור החיים אן. ער האלט זיך ביי בן סורר ומורה: די גמרא זאגט אז ס'איז קיינמאל נישט געווען און וועט נישט זיין, וואס ער טייטשט אז קיין איד איז נישט פארלוירן, און ער ערקלערט פארוואס רבי יונתן איז געזעסן אויף אזא איינעמס קבר; ער לייגט צו דעם בעל שם טוב וועגן ר' יצחק פון דראביטש.

  13. 1:06:33 באהאלטענע ברכות אין די קללות פון כי תבוא

    דער משגיח זאגט אז כי תבוא, וואס מ'לייענט נאנט צו ראש השנה, לערנט אז אפילו וואס זעט אויס שלעכט איז נישט באמת שלעכט: נישט ווי בחוקותי, ענדיגט זיך די תוכחה דא אן א נחמה, ווייל אלעס איז באהאלטענע ברכה. ביי הר גריזים און הר עיבל שטייען נאר די קללות און די ברכות לערנט מען ארויס פון זיי, און אלול איז די צייט וואס מאכט פון קללה א ברכה.

  14. 1:09:48 אויפדעקן דאס גוטע פאר ראש השנה

    דער משגיח ברענגט רש"י אז יעדע "השקפה" אין דער תורה איז לרעה חוץ פון דער פרשה פון ביכורים, וואו מתנות עניים מאכן עס א ברכה, און זאגט אז קיין איד איז נישט באמת שלעכט. די עבודה פון אלול און ראש השנה איז מגלה זיין דאס גוטע וואס איז באהאלטן אין זיך און מהפך זיין יעדע צרה צום גוטן, דורך לערנען כי תבוא מיט מפרשים; ער ענדיגט מיט א ברכה פאר א גוט יאר.

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס א מתנה פאר א תלמיד חכם איז ווי ביכורים

0:29

דער משגיח עפנט מיט דער דרשה אז ביכורים איז די מצוה וואס אין איר זכות קומען אידן אריין אין ארץ ישראל, און פרעגט ווי אזוי גייט דאס צוזאמען מיטן כלל אז דער חיוב האט זיך ערשט אנגעהויבן נאך ירושה וישיבה. דערנאך ברענגט ער די גמרא אין כתובות (ק"ה ע"ב), געבויט אויף די לחם ביכורים וואס מ'האט געברענגט צו אלישע (מלכים ב ד, מב), אז ווער ס'ברענגט א דורון פאר א תלמיד חכם איז כאילו ער ברענגט ביכורים, און ער פרעגט: פארוואס גראדע ביכורים פון אלע מתנות כהונה? א,ב

2:54

צום תירוץ ברענגט ער דעם חתם סופר אין זיינע דרשות אויפן ערשטן רש"י אין דער תורה (בראשית א, א), מיט א משל: די בלעטער פונעם וויינשטאק און פונעם טייטל-בוים טענה'ן אז זיי זענען פריער געוואקסן, און דאך מאכט מען פון זיי קערב צו טראגן די יונגערע ווינטרויבן און טייטלען. ענטפערט דער בעל הבית אז ער האט געפלאנצט דעם בוים צוליב די פירות, נישט צוליב די בלעטער. ג,ד

ערשט אין מחשבה: אידן, תורה און ראשית

6:24

די זעלבע טענה האבן די אומות: זיי זענען פריער געווען, פארוואס זאלן זיי דינען אידן און אוועקגעבן ארץ ישראל? דער משגיח ערקלערט מיט די תוספות אין ראש השנה (כ"ז ע"א) אז במחשבה איז די וועלט באשאפן געווארן אין תשרי און במעשה אין ניסן. די תורה הייבט אן מיט בראשית, די בריאה אין מחשבה, און נישט מיט "החודש הזה" (שמות יב, ב), דער חודש פון מעשה, צו ווייזן אז די מחשבה איז דער עיקר, און אזוי גיט "כח מעשיו הגיד לעמו" (תהלים קיא, ו) אידן די נחלת גוים. ה,ו,ז

9:27

די וועלט איז באשאפן געווארן צוליב אידן וואס הייסן ראשית (רש"י בראשית א, א) און זענען ערשט אין מחשבה. א תלמיד חכם, צוגעבונדן צו דער תורה וואס הייסט ראשית (משלי ח, כב), איז אויך ראשית, ממילא איז א מתנה פאר אים ווי ביכורים. פאר ירושה וישיבה האט מען עס געברענגט צום תלמיד חכם; נאכדעם ברענגט מען ביכורים צום כהן אין ירושלים, דער מקום פון ראשית וואס פון דארט איז די וועלט געגרינדעט, אפילו ווען אין דער אייגענער שטאט וואוינט א גרעסערער תלמיד חכם. דורך דער מתנה פארן תלמיד חכם איז מען זוכה צום לאנד, און מיט "הגדתי היום" (דברים כו, ג) זאגט דער איד אויס אז ער האט א שייכות דערמיט. אזוי, זאגט דער משגיח, ענטפערט דער חתם סופר. ח,ט,כ,ג

נאך קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים

13:10

אבער ס'בלייבן נאך קשיות. ביכורים איז נישט די איינציגע זאך וואס הייסט ראשית; א מדרש זאגט אז די וועלט איז באשאפן געווארן צוליב די זאכן וואס הייסן ראשית, צווישן זיי מתנות כהונה, און תרומה איז א העכערע קדושה. פארוואס גלייכט מען דען א מתנה פאר א תלמיד חכם גראדע צו ביכורים? י

14:31

נאך ביכורים קומט וידוי מעשר אין דריטן יאר (דברים כו, יב), וואס נעמט אריין אלע מתנות וואס מ'האט נאך נישט געגעבן, און דארט ברענגט רש"י (דברים כו, טז) די בת קול וואס בענטשט דעם וואס האט געברענגט ביכורים אז ער זאל ווידער ברענגען קומענדיג יאר. פארוואס דווקא ביכורים? אויף "הכהן אשר יהיה בימים ההם" (דברים כו, ג) זאגט רש"י אז מ'האט נאר דעם כהן פון זיין צייט, און דער רמב"ן פרעגט וואס דאס מיינט דא. ביי א שופט איז עס מובן, אזוי ווי חז"ל זאגן "יפתח בדורו כשמואל בדורו" (ראש השנה כ"ה ע"ב), אבער וואס פאר א פסק איז נוגע ביי ביכורים? ל,מ,נ,ס,ע

19:47

ווייטער: פארוואס דערציילט מען "ארמי אובד אבי" (דברים כו, ה) און יציאת מצרים, און פארוואס, אזוי ווי די גמרא לערנט ארויס (מנחות פ"ד ע"ב), מוזן ביכורים זיין נאר פון די שבעת המינים וואס ארץ ישראל איז געלויבט מיט זיי (דברים ח, ח)? צו פארענטפערן דאס אלעס מאכט דער משגיח עטליכע הקדמות. פ,צ,ק

די שבעת המינים און די שיעורים פון דער תורה

21:52

ערשטע הקדמה: די גמרא (ברכות מ"א ע"א) לערנט ארויס דעם סדר פון די ברכות פונעם סדר אינעם פסוק, אבער בעיקר איז דער גאנצער פסוק נאר געזאגט געווארן פאר שיעורים (עירובין ד ע"א): חיטה פאר א בית המנוגע, שעורה פאר א עצם, גפן פאר א נזיר, תאנה פאר הוצאה אום שבת, רימון פאר כלים, זית פאר רוב שיעורים, און דבש פאר יום כיפור. ר,ש

23:57

פארוואס, פרעגט דער משגיח, האט דער אייבערשטער געגעבן שיעורים וואס לאזן אונז ביים נישט וויסן? א בויער קען נישט ארבעטן מיט אן אומקלארע מאס, און דאך איז דער חילוק צווישן די שיעורים פון א רביעית כמעט א העלפט. און די גמרא (תענית ד ע"א) טייטשט "ארץ אשר אבניה ברזל" אז אירע תלמידי חכמים זענען שטארק ווי אייזן; וואס האט דאס צו טאן מיט די שבעת המינים? ת

מ'מוז זיך צובינדן צו א תלמיד חכם

26:37

דער כלל, ענטפערט דער משגיח, איז אז א איד מוז זיך צובינדן צו א תלמיד חכם און צו א גוטע חבורה. שלמה המלך, דער חכם מכל אדם, האט נישט חתונה געהאט מיט בת פרעה כל זמן זיין רבי שמעי בן גרא האט געלעבט (ברכות ח ע"א); ווען זיין רבי איז אוועק, האט ער יא, און דער פסוק אין ירמיה (לב, לא) רעכנט דעם חורבן פון יענעם טאג. אא,אב

28:52

"הולך את חכמים יחכם" (משלי יג, כ), און "ראשית חכמה יראת ה'" (תהלים קיא, י); אן א רבי און אן חברים יראי שמים פאלט מען. דער זוהר זאגט אז אלע מצוות זענען עצות צו "ובו תדבק", וואס די גמרא (כתובות קי"א ע"ב) טייטשט: הדבק בתלמידי חכמים. אג,אד,אה,או

פארוואס די שיעורים זענען אומקלאר

30:47

דער אייבערשטער האט געוואלט אז אידן זאלן אלעמאל דארפן דעם תלמיד חכם, דערפאר האט ער געבויט די גאנצע תורה אויף שיעורים, ביי שופר, סוכה, ציצית און נטילת ידים, און זיי געגעבן אזוי אז מ'בלייבט ביים נישט וויסן. א שוחט וואס געפינט א שאלה, א איד וואס מאכט ציצית, א יונג פארפאלק וואס ציט אריין אין א דירה, אלע מוזן כסדר גיין פרעגן.

34:04

דאס איז, לויט דעם משגיח, דער טעם פון די אומקלארע שיעורים, און דאס פארענטפערט די גמרא (תענית ד ע"א): ארץ ישראל האט תלמידי חכמים שטארק ווי אייזן, און אזעלכע שיעורים צווינגען אויסצונוצן זיי, ווייל "הולך את חכמים יחכם" (משלי יג, כ). ת,אג

אין ארץ ישראל און דאך נישט אין ארץ ישראל

35:07

אלס צווייטע הקדמה ברענגט דער משגיח דעם צמח ה' לצבי, וואס וואונדערט זיך ווי אזוי די אומות האבן געקענט אויפשטעלן זייער עבודה זרה אויפן הר הבית, און ענטפערט אז דער אייבערשטער שפרייט אונטער זיי די ערד פון ארץ העמים, אזוי אז זיי זענען נישט באמת אין ארץ ישראל. דער משגיח גלייכט עס צו שבת: א גוי איז אינעם טאג פון שבת און דאך אפגעשיידט דערפון, און א אידס שייכות הענגט אין דעם ברית (שמות לא, יז) און אין היטן שבת. אז,אח

די צוויי תפקידים פונעם כהן

38:44

"הכהן העומד לשרת" (דברים יז, יב) האט צוויי תפקידים וואס שבט לוי האט באקומען (דברים לג, י): לערנען די משפטים פון דער תורה מיט אידן, און מקריב זיין אין בית המקדש. מ'קען פרעגן ווי אזוי א כהן וואס איז פארנומען מיט דער עבודה קען לערנען, אבער ער איז געבענטשט געווארן מיט ביידע, און מלאכי (ב, ז) זאגט אז תורה זוכט מען פונעם מויל פונעם כהן. אט,אי,אכ

41:44

דער משגיח מערקט אן אז אסאך מחברים פון די ספרים אויפן שולחן ערוך זענען געווען כהנים אדער לויים, און ווען ער האט איבערגעציילט די מורי הוראה אין א בית המדרש האט ער געטראפן אכט וואס זענען כהנים אדער לויים. ס'איז נישט קיין חידוש, ווייל זיי זענען געגעבן געווארן צו לערנען תורה און צו פסק'ענען.

דער כהן וואס פסק'נט די שיעורים יעדעס יאר

43:15

דער חתם סופר פרעגט אין א תשובה ווי אזוי קען מען וויסן די שיעורים ווען די פירות פון ארץ ישראל ענדערן זיך; אין די צייטן פון די מרגלים האבן עטליכע מענטשן געדארפט טראגן איין טרויב (במדבר יג, כג). ער ענטפערט אז די פירות וואקסן לויט די זכיות פון אידן, אזוי ווי חז"ל זאגן אז חיטים וועלן זיין ווי כוליות (כתובות קי"א ע"ב), ממילא דארף מען זיי יעדעס יאר טשעקן. אל,אמ,אנ

45:05

ווער ווייסט עס בעסער? דער כהן אין ירושלים, וואס באקומט ביכורים פון די שבעת המינים פון יעדן חלק פון ארץ ישראל, און קען פסק'ענען די שיעורים פון יעדן יאר. דאס, זאגט דער משגיח, איז דער תכלית פון ביכורים, און דערפאר נאר פון די שבעת המינים. ווייל אידן אליין מאכן די שיעורים גרעסער אדער קלענער, קען מען נישט ווארטן אויף וידוי מעשר יעדע דריי יאר; דערפאר די ברכה (רש"י דברים כו, טז) צו ברענגען ביכורים יעדעס יאר. מ

ביכורים ווי די שייכות מיטן תלמיד חכם

47:53

יעצט איז "הכהן אשר יהיה בימים ההם" (רש"י דברים כו, ג) טאקע א נפקא מינה פאר פסק: מ'ברענגט די ביכורים כדי ער זאל פסק'ענען, און מ'זעט אויך מיט וואס פאר א פחד מ'טוט די עבודה. א איד אן א שייכות מיט זיינע מדריכים וועט פאלן, אזוי ווי אפילו שלמה המלך. דאס ברענגען ביכורים מאכט די שייכות, און דורך איר איז מען באמת אין ארץ ישראל; דערפאר דערציילט מען יציאת מצרים, צו ווייזן אז מ'האט נישט קיין שייכות מיט ארץ העמים. נ

אלול ווי ארץ ישראל אין זמן

51:36

מ'קען זיין אינעם טאג פון שבת און נישט זיין אין שבת, אין ארץ ישראל און נישט אין ארץ ישראל, און אין די טעג פון ראש השנה און נישט זיין אין ראש השנה. ארץ ישראל, וואס פון דארט איז די וועלט געגרינדעט, איז דער אנהייב פון דער וועלט אזוי ווי ראש השנה איז דער אנהייב פונעם יאר, און "מראשית השנה ועד אחרית שנה" (דברים יא, יב) לערנט אז דארט איז אלעמאל ראש השנה. אע

52:52

די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען די צייט פון ארץ ישראל, ווען מ'לייענט כי תבוא, און יעדער איד, אפילו אין אמעריקע, קומט דעמאלט אריין דערין. כדי אריינצוקומען אן א חציצה דארף מען גיין צום כהן, דער רבי אדער דער מדריך, און פרעגן ווי אזוי מ'טוט תשובה, ווי אזוי מ'בעסערט די מידות און ווערט זוכה צו א גוט הארץ; אן אים קען מען זיך נישט אויפהייבן. מ'דארף אויך לערנען די פרשה, וואס איז מגלה און ממשיך איר זמן.

כי תצא: תיקון און בן סורר ומורה

58:20

דער משגיח דערמאנט די פריערדיגע וואך'ס פרשה און זאגט אז גאנץ כי תצא איז א פרשה פון תיקון. זי הייבט אן מיט יפת תואר, וואו, אזוי ווי דער אור החיים ברענגט, ווערט א נפש מתוקן, און גייט ווייטער מיט ענינים פון גאולה. אפ

1:02:07

צווישן זיי איז בן סורר ומורה. די גמרא (סנהדרין ע"א ע"א) זאגט אז ס'איז קיינמאל נישט געווען און וועט נישט זיין, ווייל די אסאך תנאים קענען כמעט נישט מקוים ווערן, און דאך זאגט רבי יונתן אז ער האט געזען איינעם און איז געזעסן אויף זיין קבר. דער משגיח ערקלערט אז די פרשה לערנט אז קיין איד פאלט נישט אזוי טיף אז ער זאל נישט קענען צוריקקומען; אזוי ווי מ'זאגט אין דאווענען פון יום כיפור, ווארט דער אייבערשטער אויף אים ביז זיין לעצטן טאג. אצ,אק

1:05:18

יענער בן סורר ומורה, ערקלערט ער, האט מען נישט געקענט הרג'ענען, און ער איז שפעטער געווארן א צדיק, ממילא זענען מענטשן געגאנגען צו זיין קבר אזוי ווי מ'האט מכבד געווען חזקיה המלך. דער ערגסטער קען ווערן דער בעסטער: דער בעל שם טוב האט געזאגט אז ר' יצחק פון דראביטש איז געבוירן געווארן מיט די קלענסטע נשמה און האט זיך דערהויבן ביז די גרעסטע.

באהאלטענע ברכות אין די קללות פון כי תבוא

1:07:18

כי תבוא, וואס מ'לייענט נאנט צו ראש השנה, לערנט אז אפילו וואס זעט אויס שלעכט איז נישט באמת שלעכט. די תוכחה פון בחוקותי ענדיגט זיך מיט "וזכרתי את בריתי יעקוב" (ויקרא כו, מב), אבער אין כי תבוא איז נישטא קיין נחמה, ווייל די גאנצע תוכחה איז באהאלטענע ברכה וואס מ'דארף אויפדעקן. ביי הר גריזים און הר עיבל שטייען נאר די קללות, און די ברכות לערנט מען ארויס פון זיי; און אלול איז מהפך קללה לברכה. אר

אויפדעקן דאס גוטע פאר ראש השנה

1:09:50

דער משגיח ברענגט רש"י (דברים כו, טו) אז יעדע השקפה אין דער תורה איז לרעה, חוץ אין דער פרשה פון ביכורים, וואו מתנות עניים מאכן עס א ברכה. אזוי אויך האט יעדער איד, וואס איז א אות אין דער תורה, גוטס באהאלטן אין זיך. די עבודה פון אלול און ראש השנה איז מגלה זיין דאס גוטע און מהפך זיין יעדע צרה לטובה, דורך לערנען כי תבוא מיט מפרשים; ער ענדיגט מיט א ברכה פאר א גוט יאר. אש

מראי מקומות

תורה

  1. ו Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:24
  2. כ Devarim 26:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:27
  3. ל Devarim 26:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31
  4. פ Devarim 26:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:47
  5. ק Devarim 8:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:47
  6. אח לכאורה Shemos 31:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 35:07
  7. אט Devarim 17:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:44
  8. אי Devarim 33:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:44
  9. אמ לכאורה Bamidbar 13:23 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:15
  10. אע Devarim 11:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:36
  11. אר Vayikra 26:42 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:18

נביאים

  1. ב Melachim II 4:42 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:29
  2. אב לכאורה Yirmiyahu 32:31 מפתח אינעם אויסשרייב: 26:37
  3. אכ Malachi 2:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:44

כתובים

  1. ז Tehillim 111:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:24
  2. ט לכאורה Mishlei 8:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:27
  3. אג Mishlei 13:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:52, 34:04
  4. אד Tehillim 111:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:52

תלמוד בבלי

  1. א Kesubos 105b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:29
  2. ע Rosh Hashanah 25b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31
  3. צ לכאורה Menachos 84b מפתח אינעם אויסשרייב: 19:47
  4. ר Berachos 41a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:52
  5. ש לכאורה Eruvin 4a מפתח אינעם אויסשרייב: 21:52
  6. ת לכאורה Taanis 4a מפתח אינעם אויסשרייב: 23:57, 34:04
  7. אא Berachos 8a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:37
  8. או Kesubos 111b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:52
  9. אנ לכאורה Kesubos 111b מפתח אינעם אויסשרייב: 43:15
  10. אצ Sanhedrin 71a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:07

מדרש

  1. י Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 13:10

זוהר און קבלה

  1. אה Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 28:52

ראשונים

  1. ד Rashi on Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:54
  2. ה לכאורה Tosafos Rosh Hashanah 27a מפתח אינעם אויסשרייב: 6:24
  3. ח לכאורה Rashi on Bereishis 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:27
  4. מ Rashi on Devarim 26:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31, 45:05
  5. נ Rashi on Devarim 26:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31, 47:53
  6. ס לכאורה Ramban on Devarim 26:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:31
  7. אס Baal HaTurim (מקום נישט באשטימט) 49:12 מפתח
  8. אש Rashi on Devarim 26:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:50

אחרונים און חסידות

  1. ג Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 2:54, 9:27
  2. אל Shu"t Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 43:15
  3. אפ Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 58:20

תפילה און פיוט

  1. אק Yom Kippur liturgy (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:07

אנדערע

  1. אז Tzemach Hashem Litzvi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 35:07

עיקרי הדברים

  1. 9:27 א מתנה פאר א תלמיד חכם איז ווי ביכורים ווייל ביידע הייסן "ראשית", דאס ערשטע און דאס וויכטיגסטע, אזוי ווי אידן זענען ערשט אין דער מחשבה פונעם אייבערשטן.
  2. 30:47 די שיעורים פון דער תורה וואס זענען צוגעבונדן צו די שבעת המינים זענען בכוונה געלאזט געווארן אומקלאר, כדי אידן זאלן אלעמאל דארפן פרעגן א תלמיד חכם.
  3. 44:11 ווייל די פירות פון ארץ ישראל ווערן גרעסער אדער קלענער לויט די זכיות פון אידן, איז דער כהן אין ירושלים, וואס באקומט יעדעס יאר ביכורים פון די שבעת המינים פון גאנץ ארץ ישראל, דער וואס קען פסק'ענען די שיעורים.
  4. 27:13 אן א רבי און אן א חבורה פון יראי שמים קען א מענטש פאלן, אזוי ווי אפילו שלמה המלך איז געפאלן ווען זיין רבי איז מער נישט געווען.
  5. 36:14 מ'קען שטיין אין ארץ ישראל און נישט זיין אין ארץ ישראל, אזוי ווי א גוי קען זיין אינעם טאג פון שבת אן קיין שייכות מיט שבת; די שייכות קומט דורך זיך צובינדן צום תלמיד חכם.
  6. 1:08:11 פרשת כי תבוא, וואס מ'לייענט אין אלול, לערנט אז אין די קללות זענען באהאלטן ברכות און אז קיין איד איז נישט באמת שלעכט; די עבודה פון אלול איז אויפצודעקן דאס גוטע.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:19 פארוואס גלייכט מען א מתנה פאר א תלמיד חכם גראדע צו ביכורים און נישט צו די אנדערע מתנות כהונה?

    תירוץ: 9:34 ווייל ביכורים זענען "ראשית", און דער תלמיד חכם, וואס איז צוגעבונדן צו דער תורה וואס הייסט ראשית, איז אויך ראשית.

  2. קשיא: 23:57 פארוואס האט דער אייבערשטער געגעבן די שיעורים פון דער תורה דורך די שבעת המינים אויף אן אופן וואס לאזט אונז ביים נישט וויסן?

    תירוץ: 30:47 כדי אידן זאלן אלעמאל דארפן גיין פרעגן א תלמיד חכם און בלייבן צוגעבונדן צו אים.

  3. קשיא: 35:13 ווי אזוי האבן די אומות געקענט בויען זייער בית עבודה זרה אויפן הר הבית, דער מקום פון דער שכינה?

    תירוץ: 35:46 דער אייבערשטער שפרייט אונטער זיי די ערד פון ארץ העמים, אזוי אז זיי זענען בכלל נישט באמת אין ארץ ישראל.

  4. קשיא: 17:18 וואס לייגט "הכהן אשר יהיה בימים ההם" צו ביי ביכורים, וואו ס'איז לכאורה נישט נוגע קיין פסק?

    תירוץ: 45:18 מ'ברענגט ביכורים כדי דער כהן זאל קענען פסק'ענען די שיעורים פון די פירות פון יענעם יאר, ממילא איז נוגע דער כהן פון דער אייגענער צייט.

  5. קשיא: 43:18 ווי אזוי קען מען וויסן די שיעורים אויב די פירות פון ארץ ישראל ענדערן זייער גרייס, אזוי ווי אין די צייטן פון די מרגלים?

    תירוץ: 44:11 די פירות וואקסן לויט די זכיות פון אידן, ממילא דארף מען זיי יעדעס יאר טשעקן, און דער כהן וואס באקומט ביכורים פון גאנץ ארץ ישראל טוט דאס.

  6. קשיא: 1:03:00 אויב א בן סורר ומורה איז קיינמאל נישט געווען, ווי אזוי זאגט רבי יונתן אז ער האט געזען איינעם און איז געזעסן אויף זיין קבר?

    תירוץ: 1:05:34 דער משגיח ערקלערט אז יענער יונג איז שפעטער געווארן א צדיק, און רבי יונתן איז געזעסן ביי זיין קבר אים צו מכבד זיין, וואס ווייזט אז קיין איד איז נישט פארלוירן.

מעשיות

  1. 1:06:15 דער בעל שם טוב וועגן ר' יצחק פון דראביטש

    דער משגיח דערציילט אז דער בעל שם טוב האט געזאגט אויף ר' יצחק פון דראביטש אז ער איז געבוירן געווארן מיט די קלענסטע נשמה וואס א איד קען האבן. פונדעסטוועגן האט ער זיך דערהויבן ביז די גרעסטע נשמה וואס קען זיין. דער משגיח ברענגט עס צו ווייזן אז מ'טאר זיך נישט מייאש זיין פון קיין איד.

    אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב, רבי יצחק דראהאביטשער

געדאנקען

  1. 7:43 די תורה הייבט אן מיט בראשית, די בריאה אין מחשבה (תשרי), און נישט מיטן חודש פון מעשה (ניסן), צו ווייזן אז וואס איז ערשט אין מחשבה איז דער עיקר; ממילא זענען אידן, כאטש באשאפן שפעטער, "ראשית" און האבן די אמת'ע טענה אויף ארץ ישראל.
  2. 30:47 דער אייבערשטער האט בכוונה געגעבן די שיעורים פון דער תורה דורך פירות וואס מ'קען נישט פעסטשטעלן זייער גרייס, כדי קיין איד זאל זיך נישט קענען אן עצה געבן אן א תלמיד חכם.
  3. 45:05 ביכורים האבן געהאט א תכלית פון הלכה: דער כהן אין ירושלים וואס האט יעדעס יאר געזען די שבעת המינים פון גאנץ ארץ ישראל האט געקענט פסק'ענען די שיעורים פון יענעם יאר, און דאס ערקלערט "הכהן אשר יהיה בימים ההם", די ברכה פון יאר צו יאר, און פארוואס נאר די שבעת המינים.
  4. 36:14 מ'קען שטיין אויף דער ערד פון ארץ ישראל, אפילו אויפן הר הבית, און נישט זיין אין ארץ ישראל, אזוי ווי מ'קען זיין אינעם טאג פון שבת און נישט זיין אין שבת; די הגדה פון ביכורים, וואס דערמאנט יציאת מצרים, זאגט אויס אז דער וואס ברענגט איז ארויס פון ארץ העמים.
  5. 52:39 ארץ ישראל איז אין מקום וואס ראש השנה איז אין יאר, און די פערציג טעג פון אלול ביז יום כיפור זענען ארץ ישראל אין זמן, דערפאר לייענט מען דעמאלט כי תבוא.
  6. 1:04:14 דאס וואס בן סורר ומורה איז קיינמאל נישט געווען און וועט נישט זיין לערנט אז מ'טאר זיך נישט מייאש זיין פון קיין איד; דער ערגסטער קען ווערן דער בעסטער.
  7. 1:08:09 די קללות פון כי תבוא ענדיגן זיך אן א נחמה ווייל זיי אליין זענען פארדעקטע ברכות, און די עבודה פון אלול איז זיי אויפצודעקן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 29:18 דער משגיח זאגט אז מ'מוז האבן א רבי און א חבורה פון יראי שמים, אנדערש קען מען פאלן.
  2. 55:28 אין אלול, זאגט דער משגיח, זאל מען גיין צום כהן, דער רבי אדער דער מדריך, און פרעגן ווי אזוי מ'טוט תשובה, ווי אזוי מ'בעסערט די מידות און ווערט בעסער.
  3. 57:59 דער משגיח מוטשעט צו לערנען פרשת כי תבוא מיט מפרשים אין די טעג, צו זען ווי אזוי די שלעכטע זאכן זענען באמת גוטע.
  4. 1:04:14 דער משגיח זאגט אז מ'טאר זיך קיינמאל נישט מייאש זיין פון קיין איד, ווייל דער ערגסטער קען ווערן דער בעסטער.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אלישע הנביא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער רמב"ן, חזקיהו המלך, יפתח, משה רבינו, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי יהושע בן חנניה, רבי יונתן, רבי יצחק דראהאביטשער, רש"י, שלמה המלך, שמעי בן גרא

ערכים ביכורים, חציצה, ירושה, ראשית, שבעת המינים, תלמיד חכם

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט