“לשכנו תדרשו ובאת שמה” - ארץ ישראל גבוה מכל הארצות. דרוש בענין דוד ואביגיל
קאטאלאג: פרשת השבוע שופטים נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 13 תשנ"א (1990–91) אידיש 1 שעה 36 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז דוד המלך איז צוגעבונדן צו ירושלים, דעם מקום אשר יבחר ה', און ער איז מסביר דורך דער מעשה פון אביגיל און נבל אז אביגיל איז געווען די שומרת פון דער נצחיות פון מלכות בית דוד; פון דעם גייט ער אריבער צו ספר דברים און חודש אלול אלס דער בנין פון ירושלים.
דער משגיח עפנט מיט רש"י אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות, און מיט "לשכנו תדרשו": די תורה זאגט נישט וואו דער מקום איז, און דוד מיט שמואל האבן אים געפונען. ווייל ביים מלך שטייט אויך "אשר יבחר ה'", געהערן די נפש הנבחרת און דער מקום הנבחר צוזאמען, און דוד איז ירושלים. פונעם מדרש אויף יעקבס שליחות צו עשו, וואו אביגיל ווערט גערעכנט צווישן זיינע כוחות, גייט ער אריבער צו דער מעשה פון דוד, נבל און אביגיל. ער פרעגט פארוואס אביגיל ווערט גערעכנט צווישן די שבע נביאות, פארוואס ס'איז ערשט ביי שלמה אנטפלעקט געווארן אז דוד האט נישט געזינדיגט, און פארוואס דוד האט אליין נישט געטראפן אירע פשוטע טענות. ער ענטפערט מיט דריי הקדמות: די נשמה פון משיח קומט באהאלטן פונעם שטן, דוד איז די נצחיות פון ירושלים, און מלכות בית דוד איז א מלכות פון דער שכינה. אביגיל איז געווען די שמירה פון דער נצחיות. דערנאך איז ער מסביר ספר דברים אלס ספר פון תשובה און פון ירושלים, אלול אלס דער זמן פון ירושלים, און ער ענדיגט מיטן שבח פון וואוינען אין ארץ ישראל.
ענינים: דוד המלך און מלכות בית דוד · ירושלים און דער כותל · דער באהאלטענער שורש פון משיח
סדר השיעור
-
0:00 זוכן דעם מקום הנבחר און דעם מלך הנבחר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות, און די גמרא אין זבחים אז דוד און שמואל זענען געזעסן אין נויות ברמה און געזוכט דעם מקום המקדש, און דאס האט ארויסגערופן דואגס קנאה. ער ווייזט אן אז די תורה זאגט נאר "לשכנו תדרשו", און ביי דער פרשה פונעם מלך שטייט אויך "אשר יבחר ה'": סיי דעם מקום און סיי דעם מלך דארף מען טרעפן.
-
6:23 דוד איז ירושלים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח איז מסביר אז דוד און ירושלים זענען איין זאך, און דערמיט פארענטפערט ער פארוואס די ברכה וואס דערמאנט מלכות בית דוד קען ענדיגן "בונה ירושלים". יעדע נשמה האט איר חלק אין דער תורה, און דודס חלק איז געווען צו טרעפן דעם מקום הנבחר; דואג האט דערין דערזען אז דוד איז דער מלך הנבחר, און דער משגיח ברענגט גימטריאות וואס פארבינדן "לשכנו תדרשו" און "בנויות ברמה" מיטן מלך "אשר יבחר".
-
10:46 יעקבס ווארענונג צו עשו און די מעשה פון נבל מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אויף "ויהי לי שור וחמור" אין וישלח, וואו יעקב ווארנט עשו מיט די כוחות וואס ער האט אין זיך: יוסף, די תורה פון יששכר, משה, דוד, און "שפחה", דאס איז אביגיל. ער פרעגט וואס איז דא אזוי שרעקעדיג ביי אביגיל, און ער דערציילט די מעשה פון דוד, נבל און אביגיל, וואס האט דוד אפגעהאלטן פון הרגענען נבל אלס מורד במלכות.
-
15:11 לבן קומט צוריק אלס נבל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם דגל, אין נאמען פונעם אר"י הקדוש, אז לבן איז מגולגל געווארן אין נבל, און דוד איז געווען יעקב וואס שטייט ווידער קעגן לבן. ער איז מסביר מיטן מאור עינים פארוואס יעקב האט נישט פארניכטעט לבן: ס'זענען נאך געבליבן ניצוצות קדושה און אותיות התורה ביי אים, און יעקב האט געמוזט ווארטן. דאס איינהאלטן איז דער כח פון אביגיל, מיט וואס יעקב האט געווארנט עשו.
-
21:03 אביגיל צווישן די שבע נביאות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה אז אביגיל איז געווען איינע פון די שבע נביאות, און דער ראיה איז פון אירע ווערטער "ולא תהיה זאת לך לפוקה", וואס האבן פאראויסגעזאגט די מעשה פון בת שבע. ער פרעגט קשיות: אירע צוויי טענות (שאול איז נאך מלך, און דודס מלוכה איז נאך נישט באקאנט) זענען אזוי פשוט אז דוד וואלט זיי אליין געדארפט טרעפן, און א נבואה וואס מ'דארף נישט לדורות און נישט פאר דוד אליין פאסט זיך שווער אין דעם חשבון פון נביאות.
-
29:59 פארוואס דודס אומשולד איז ערשט אנטפלעקט געווארן דורך שלמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די פסוקים רופן זי אלעמאל "אביגיל אשת נבל". ער ברענגט אז דוד האט נישט געזינדיגט מיט בת שבע, אז דוד האט פונדעסטוועגן געבעטן מחילה, און די גמרא אין שבת אז די שערים האבן זיך נישט געעפנט פארן ארון ביז שלמה האט געזאגט "זכרה לחסדי דוד עבדך", און דעמאלט זענען דודס שונאים פארשעמט געווארן. ער פרעגט פארוואס דער אויבערשטער האט געווארט ביז שלמה און דעם בית המקדש.
-
34:09 ערשטע הקדמה: די נשמה פון משיח באהאלטן פונעם שטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח איז מסביר אז אדם, דוד און משיח זענען איין נשמה, און די נשמה מוז קומען אויף דער וועלט באהאלטן פונעם שטן, ווייל אנדערש וואלט ער זיך אנטקעגנגעשטעלט. דערפאר "מצאתי דוד עבדי", געפונען אין סדום דורך די בנות לוט, און אזוי ווייטער ביי די אנדערע מעשיות אין משיחס ייחוס; ער ברענגט תוספות וועגן ערבב'ן דעם שטן, א מדרש אז דער שטן האט פארלאנגט זיין חלק, דעם ישמח משה וועגן די דריי טעותים פונעם שטן, און ער ענדיגט אז מ'האט געלאזט רעדן אויף דוד מיט בת שבע כדי דער שטן זאל זיך נישט כאפן.
-
42:22 דודס נצחיות און די מלכות פון דער שכינה שטייט אינעם קאטאלאג
אין דער צווייטער הקדמה איז דער משגיח מסביר אז דוד איז, אזוי ווי ירושלים, א נצחיות און צוגעבונדן מיט דער שכינה. אין דער דריטער שטעלט ער אנטקעגן א געווענליכן מלך, וואס מ'האט פאר אים מורא צוליב דעם סדר פון דער מדינה, מיט מלכות בית דוד, וואס איז געזאלבט מיטן שמן המשחה פון משה, אזוי אז ווער ס'קריגט זיך דערויף איז ווי א כופר בהשם, ווי דער רמב"ם שרייבט ביים צוועלפטן עיקר. דער סוד האט געמוזט באהאלטן בלייבן ביז מ'האט פארטיג געמאכט דעם בית המקדש, און ער דערציילט פון א צדיק וואס האט ביי זיין הסתלקות געזאגט צום שטן אז ער איז קיינמאל נישט געווען זיינער.
-
51:19 דודס וויסן און א טעות אין רוח הקודש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז בת שבע איז געווען ראויה פאר דוד מששת ימי בראשית, און פונעם זרע קודש אז זי האט פריער געמוזט זיין ביי אוריה, אזוי ווי ארץ ישראל איז פריער געווען ביי די כנענים. דוד האט דאס אלץ געוואוסט ברוח הקודש, אבער מיט רוח הקודש קען מען זיך טועה זיין, נישט אזוי ווי מיט נבואה: יעקב האט געמיינט אז שמשון איז משיח. אזוי האט דוד, ווען ער האט געזען אביגיל, געשפירט אז זי איז זיין זיווג און פון איר וועט קומען דער זון וואס וועט אים ראטעווען פון בושה, און ער האט זיך טועה געווען, ווי די גמרא אין ברכות ווייזט ביי כלאב.
-
56:12 אביגילס נבואה ראטעוועט דוד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארענטפערט די קשיות: דוד האט געהאלטן נבל פאר א מורד במלכות צוליב דער הימלישער מלכות בית דוד וואס ער האט שוין געהאט, און זיין טעות אין רוח הקודש האט אוועקגענומען זיין ספק. אביגיל האט געענטפערט אויף ביידע סארטן מלכות, און זי האט אים געזאגט בנבואה אז זי איז נישט די מאמע פון שלמה; דאס וועט זיין בת שבע. דוד האט תיכף געפאלגט א נביאה, און זי האט מציל געווען די ריינקייט פון משיח, וועמענס מלכות מוז זיין אן א פלעק.
-
1:02:46 "אביגיל אשת נבל": די שומרת פון דודס נצחיות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח איז מסביר אז די פסוקים רופן זי "אשת נבל" ווייל איר עיקר תפקיד איז געווען איידער זי איז געווארן דודס ווייב, און אז "אביגיל אשת נבל" איז בגימטריא "דוד מלך ישראל חי וקים". זי איז די פארזיכערונג פון דודס נצחיות, די שומרת פון דער נקודה פון דוד, אזוי ווי "מגן דוד" נעבן "מגן אברהם"; דערפאר האט יעקב זי גערעכנט צווישן זיינע כוחות קעגן עשו.
-
1:06:38 פארוואס ספר דברים הייבט אן מיט די חסרונות פון אידן
דער משגיח ברענגט רש"י אז פסח שני שטייט נישט אין אנהייב במדבר משום גנותן של ישראל, און ער פרעגט פארוואס ספר דברים הייבט יא אן מיט זייערע עבירות. ער ענטפערט פון דער גמרא אז ספר דברים איז די רייד פון משה: די תוכחה פון א מנהיג איז די שיינקייט פון כלל ישראל. דערנאך ברענגט ער רבינו בחיי אז די פיר ספרים זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה און די ארבעה מינים, און ספר דברים, דער לעצטער ה"א און דער אתרוג, שטייט באזונדער; דערפאר הייבט עס אן "אלה" אן א וי"ו.
-
1:12:48 דברים, דוד און ירושלים אלס תשובה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארבינדט דעם לעצטן ה"א מיט דוד און מיט ירושלים, "יראה שלימה", און ער ברענגט דעם תניא וועגן תיקון חצות: ווער ס'פעלט אים אין יראת שמים, קלאגט אויף זיין אייגענעם חלק אין ירושלים, ווייל יעדער איד האט א ניצוץ פון דוד. דוד האט אויפגעשטעלט די תשובה, און דערפאר איז ספר דברים דער ספר פון תשובה און פון ירושלים, און דערפאר חזרט עס איבער "המקום אשר יבחר ה'".
-
1:16:11 פון שבת חזון ביז שמיני עצרת: אפפוצן דעם אתרוג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט, דורך ר' הלל פאריטשער, פונעם בארדיטשובער רב אז שבת חזון ווייזט מען יעדן איד דעם בית השלישי. ספר דברים ליינט מען פון שבת חזון ביז שמיני עצרת, א גאנג צו א געבויטע ירושלים, וואו תשובה מאהבה מאכט די עבירות פאר זכיות; דער אנהייב פון דברים איז דער שפיץ פונעם אתרוג, און די עבודה פון אלול איז אפצופוצן דעם אתרוג דורכן לערנען דברים מיט רש"י און מפרשים.
-
1:21:58 די מעלה פון א איד אין ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעדט צום עולם אין ירושלים און זאגט אז ער וועט נישט קומען פון ברוקלין זיי צו בודק זיין. ער ווייזט ווי ספר דברים גייט פונעם שבח פון ארץ ישראל צו ירושלים, ברענגט ספר יצירה אז עולם שנה נפש זענען קעגן איינאנדער, און דערפאר איז אלול דער זמן פון ירושלים, און ער טייטשט "בכל משלח ידכם" מיטן תרגום: אין ארץ ישראל גרייכט א איד העכער. ער ברענגט דעם חתם סופר, א ווארט פון סלאנימער חסידים וועגן נאפאלעאן וואס האט נישט געוואלט שלאפן, און רש"י אויף "כי טוב יום בחצריך".
-
1:29:52 יעדן טאג ווי נייעס; אלול אלס ירושלים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אז דאס לאנד זאל זיין יעדן טאג אין די אויגן ווי היינט געגעבן, און זאגט אז א איד אין ארץ ישראל דארף דאס שטענדיג באנייען. ער שילדערט אלול ווי אריינקומען אין ירושלים, ראש השנה ווי דער בית המקדש און יום כיפור ווי דער קודש, און זאגט אז יעדע גוטע זאך דארט איז א שטיין אינעם בית השלישי.
דער שיעור, אויסגעשריבן
זוכן דעם מקום הנבחר און דעם מלך הנבחר
דער משגיח עפנט מיט רש"י אויף "וקמת ועלית", אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות, און ער מערקט אן אז אין דער פרשה, וואס מ'ליינט ווען אלול קומט אן, שטייט אויך די פרשה פונעם מלך, ווען מ'איז מקבל דעם רבונו של עולם אלס מלך. ער ברענגט די גמרא אין זבחים אויפן פסוק אז דוד און שמואל זענען געזעסן אין נויות ברמה: זיי האבן געזוכט דעם מקום המקדש, ווייל די תורה זאגט נאר "לשכנו תדרשו" און זאגט נישט וואו. א,ד,ה,ב
זיי האבן געוואוסט אז דער מקדש מוז זיין דער העכסטער ארט, און לויט סימנים האבן זיי אים געטראפן. דואג האט דערויף מקנא געווען דוד, און דער משגיח פרעגט פארוואס דווקא דאס. ער ווייזט אן אז ביים מלך שטייט אויך "אשר יבחר ה'": אזוי ווי מ'דארף זוכן דעם מקום, דארף מען טרעפן דעם מלך, וואס אפילו שמואל איז דאס שווער געווען. ג
דוד איז ירושלים
דער משגיח איז מסביר אז דוד און ירושלים זענען איין זאך. דערמיט איז מתורץ וויאזוי א ברכה וואס דערמאנט מלכות בית דוד קען ענדיגן "בונה ירושלים": דוד איז א חלק פון ירושלים. יעדע נשמה האט איר חלק אין דער תורה, און דודס חלק איז געווען צו מגלה זיין דעם מקום הנבחר, א סימן אז די נפש הנבחרת איז צוגעבונדן צום מקום הנבחר.
דערפאר האט דואג מקנא געווען: פון דעם האט ער געזען אז דוד איז דער מלך "אשר יבחר ה'". דער משגיח לייגט צו גימטריאות וואס פארבינדן "לשכנו תדרשו" און "בנויות ברמה" מיטן מלך הנבחר.
יעקבס ווארענונג און די מעשה פון נבל
לבן קומט צוריק אלס נבל
דער משגיח ברענגט פונעם דגל, אין נאמען פונעם אר"י הקדוש, אז לבן איז מגולגל געווארן אין נבל, און די נעמען האבן די זעלבע אותיות; דוד איז ווידער געווען יעקב. עשו האט געקענט ענטפערן: אויב יעקב איז אזוי שטארק, פארוואס האט ער געלאזט לבן אים פייניגן צוואנציג יאר און אים נישט פארניכטעט? י
דער תירוץ, מיטן מאור עינים, איז אז ביי לבן זענען נאך געווען ניצוצות קדושה און אותיות התורה וואס יעקב האט געדארפט ארויסנעמען, דערפאר איז לבן אים נאכגעלאפן; די צייט איז נאך נישט געקומען. דאס איינהאלטן איז דער כח פון אביגיל, וואס וועט שפעטער זאגן צו דוד אז מ'טאר נבל נאך נישט אנרירן. יעקב האט געווארנט עשו אז ער קען, נאר ער ווארט. כ
אביגיל צווישן די שבע נביאות
דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה אז צווישן די שבע נביאות איז אביגיל. מ'רעכנט נאר נבואות וואס מ'דארף לדורות. דער ראיה איז פון אירע ווערטער: זי האט געטענה'ט אז מ'טאר נבל נישט הרגענען אן א דין, ווייל שאול איז נאך מלך, און דודס מלוכה איז נאך נישט באקאנט אויף דער וועלט. ל
דער משגיח פרעגט דערויף. דער דין פון מורד במלכות איז צוליב דעם סדר פון דער מדינה, און א מלך וואס פירט נאך נישט האט נישט די אויטאריטעט; דאס איז אזוי פשוט אז דוד וואלט עס אליין געדארפט זען, און אויב ער האט אנדערש געהאלטן, פארוואס האבן אירע ווערטער אים איבערגעצייגט?
פארוואס דודס אומשולד האט געווארט אויף שלמה
די נשמה פון משיח באהאלטן פונעם שטן
דער משגיח מאכט דריי הקדמות. ערשטנס, די נשמה פון אדם, דוד און משיח איז איינע, "אדם" איז ראשי תיבות אדם דוד משיח, און זי מוז קומען אויף דער וועלט באהאלטן פונעם שטן. דערפאר "מצאתי דוד עבדי": זי איז געפונען געווארן אין סדום, דורך די בנות לוט, ווי אן אוצר אין אן אשפה, כדי דער שטן זאל זיך נישט כאפן. פ
דודס נצחיות און די מלכות פון דער שכינה
די צווייטע הקדמה: דוד איז ירושלים, און ביידע זענען נצחי. די קדושה פון ירושלים, וואס איז מחמת דער שכינה, קען קיינמאל נישט בטל ווערן, און דער אויבערשטער האט צוגעזאגט צו דוד אז זיין כסא וועט זיין עד עולם. ווי דער זרע קודש זאגט, כנסת ישראל איז דוד, דער כלי פון דער שכינה. אא
די דריטע: פאר א געווענליכן מלך האט מען מורא צוליב דעם סדר פון דער מדינה, און אז מ'נעמט אים אראפ פאלט עס אוועק. מלכות בית דוד איז אנדערש. דוד איז געזאלבט געווארן מיטן שמן המשחה פון משה, ווי נאר בית דוד, און דער רמב"ם שרייבט ביים צוועלפטן עיקר אז ווער ס'לייקנט דערין איז א כופר בהשם. זיך קריגן דערויף איז ווי זיך קריגן אויף דער שכינה. אב,אג
דאס האט געמוזט בלייבן א סוד ביז דער בית המקדש איז אויפגעבויט געווארן. דער משגיח דערציילט פון א צדיק וואס האט ביי זיין הסתלקות געזאגט צום שטן אז ער איז קיינמאל נישט געווען זיינער. אזוי ביי דוד: ערשט ווען שלמהס תפילות האבן נישט געהאלפן און "זכרה לחסדי דוד" האט געעפנט די שערים, איז דער סוד אנטפלעקט געווארן.
דודס וויסן און א טעות אין רוח הקודש
דער משגיח ברענגט אז בת שבע איז געווען ראויה פאר דוד מששת ימי בראשית, און פונעם זרע קודש אז זי האט פריער געמוזט זיין ביי אוריה, אזוי ווי ארץ ישראל איז פריער געווען ביי די כנענים. דוד האט דאס אלץ געוואוסט ברוח הקודש, און אז פון דעם וועט קומען שלמה. אד,אא
אבער אין רוח הקודש קען מען זיך טועה זיין, נישט ווי אין נבואה: יעקב האט געזען שמשון און געמיינט אז ער איז משיח. אזוי האט דוד, ווען ער האט געזען אביגיל, געשפירט אז זי איז זיין זיווג און וועט געבוירן דעם זון וואס וועט אים ראטעווען פון בושה. באמת איז דאס געווען כלאב, ווי די גמרא אין ברכות זאגט. אה,או,אז
אביגילס נבואה ראטעוועט דוד
יעצט פארענטפערט דער משגיח די קשיות. דוד האט פארשטאנען אז שאול פירט נאך, אבער ער האט געוואוסט אז מלכות בית דוד איז א מלכות פון דער שכינה, וואס דער רמב"ם רופט כפירה בהשם; לויט דער העכערער מלכות האט ער געהאלטן נבל פאר א מורד. זיין טעות אין רוח הקודש לגבי אביגיל האט אוועקגענומען יעדן ספק. אג
אביגיל האט געענטפערט אויף ביידע: שאול קיניגט נאך, און די העכערע מלכות איז נאך נישט באקאנט. דערנאך האט זי בנבואה געזאגט "ולא תהיה זאת לך לפוקה": זי איז נישט די מאמע פון שלמה, נאר בת שבע. דוד האט תיכף געפאלגט א נביאה און איר באדאנקט, ווייל זי האט אפגעהיט די ריינקייט פון משיח. ווי זי האט געזאגט, "עשה יעשה ה' לאדני בית נאמן". מ,ט,אח
די שומרת פון דודס נצחיות
די פסוקים רופן זי "אשת נבל", ווייל איר עיקר תפקיד איז געווען איידער זי איז געווארן דודס ווייב. "אביגיל אשת נבל" איז בגימטריא "דוד מלך ישראל חי וקים": זי איז די פארזיכערונג אז דודס נצחיות וועט נישט פארפלעקט ווערן.
אזוי ווי "מגן אברהם" באשיצט די נקודה פון אברהם אין יעדן איד, באשיצט "מגן דוד" די נקודה פון דוד, און אביגיל איז איר שומרת. דערפאר האט יעקב זי דערמאנט צו עשו.
פארוואס ספר דברים הייבט אן מיט די חסרונות פון אידן
דער משגיח ברענגט רש"י אז פסח שני שטייט נישט אין אנהייב במדבר משום גנותן של ישראל, און פרעגט פארוואס ספר דברים הייבט יא אן מיט זייערע עבירות. ער ענטפערט פון דער גמרא אז ספר דברים איז די רייד פון משה, וואס דער אויבערשטער האט געמאכט פאר תורה; א מנהיג וואס זאגט מוסר און מאכט אידן שיין איז זייער שיינקייט. אין דברים שטייט טאקע אז די אידן האבן פארלאנגט די מרגלים. אט,אי,אכ
דברים, דוד און ירושלים אלס תשובה
דער לעצטער ה"א איז דוד און ירושלים, "יראה שלימה". דער תניא איז מסביר תיקון חצות: ווער ס'פעלט אים יראת שמים קלאגט אויף זיין אייגענעם חלק אין ירושלים, ווייל יעדער איד האט א ניצוץ פון דוד. דוד האט אויפגעשטעלט די תשובה, און דערפאר איז ספר דברים, וואס חזרט איבער "המקום אשר יבחר ה'", דער ספר פון תשובה און פון ירושלים. אנ
פון שבת חזון ביז שמיני עצרת
דער משגיח ברענגט, דורך ר' הלל פאריטשער, פונעם בארדיטשובער רב אז שבת חזון ווייזט מען יעדן איד דעם בית השלישי. ספר דברים ליינט מען פון שבת חזון ביז שמיני עצרת, א גאנג צו א געבויטע ירושלים, וואו תשובה מאהבה מאכט די עבירות פאר זכיות. דער משגיח זעט א רמז דערצו אין "אז דברת בחזון לחסידיך". אס
דער אנהייב פון דברים איז דער שפיץ פונעם אתרוג, דער איידעלסטער ארט. די חסרונות דארט וועלן ווערן זכיות דורך תשובה, און די עבודה פון אלול איז אפצופוצן דעם אתרוג דורכן לערנען ספר דברים מיט ווארעמקייט, מיט רש"י און מפרשים.
די מעלה פון א איד אין ארץ ישראל
דער משגיח רעדט צו די אידן אין ירושלים און זאגט אז ער וועט נישט קומען פון ברוקלין צו בודק זיין זייערע ציצית. ספר דברים גייט פונעם שבח פון ארץ ישראל צו ירושלים. לויט ספר יצירה זענען מקום, נפש און זמן קעגן איינאנדער: דוד איז די נפש פון ירושלים, און אלול איז איר זמן. אע
יעדן טאג ווי נייעס; אלול אלס ירושלים
דער משגיח ברענגט רש"י אז דאס לאנד זאל זיין יעדן טאג ווי היינט געגעבן. אין אנהייב פרייט זיך א איד אין ארץ ישראל יעדן טאג, שפעטער ווערט ער קאלטער, און ער דארף עס כסדר באנייען, בפרט אין ירושלים. את
אלול איז אריינקומען אין ירושלים, ראש השנה אינעם בית המקדש, יום כיפור אינעם קודש. ירושלים איז נישט קיין געשעפט נאר קדושה, און יעדע עבודה דארט איז א שטיין אינעם בית השלישי.
מראי מקומות
תורה
- ב Devarim 12:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:07
- ג Devarim 17:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:27
- ז Bereishis 32:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:03
- אה Bereishis 49:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:04
- אכ Devarim 1:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38
- אפ Devarim 12:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:13
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
- ד לכאורה Zevachim 54b מפתח אינעם אויסשרייב: 0:07
- ל לכאורה Megillah 14a-b מפתח אינעם אויסשרייב: 21:03
- נ Shabbos 56a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:09
- ס לכאורה Avodah Zarah 4b-5a מפתח אינעם אויסשרייב: 30:09
- ע לכאורה Shabbos 30a מפתח אינעם אויסשרייב: 32:55
- ת לכאורה Makkos 12a מפתח אינעם אויסשרייב: 38:53
- אד לכאורה Sanhedrin 107a מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24
- אז לכאורה Berachos 4a מפתח אינעם אויסשרייב: 54:04
- אי לכאורה Megillah 31b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- א Rashi on Devarim 17:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:07
- צ לכאורה Tosafos, Rosh Hashanah 16b מפתח אינעם אויסשרייב: 36:18
- אב Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 44:58
- אג לכאורה Rambam, Commentary on the Mishnah, Sanhedrin ch. 10, twelfth principle מפתח אינעם אויסשרייב: 44:58, 56:29
- אט Rashi on Bamidbar 9:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:38
- אל לכאורה Rabbeinu Bachya on Devarim 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:10:40
- אש לכאורה Rashi on Tehillim 84:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:27:40
- את לכאורה Rashi on Shemos 13:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:56
אחרונים און חסידות
- י Degel Machaneh Ephraim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:11
- כ Me'or Einayim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 17:35
- ש Yismach Moshe (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 38:53
- אא Zera Kodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 42:28, 51:24
- אמ Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) 1:11:29 מפתח
- אנ Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:12:55
- אק Shu"t Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:13
עיקרי הדברים
- 4:18 די תורה זאגט נישט ארויס וואו דער מקום הנבחר איז און ווער דער מלך הנבחר איז; מ'דארף זיי זוכן, און דוד, די נפש הנבחרת, האט געטראפן דעם מקום הנבחר.
- 6:35 דוד איז ירושלים, און דערפאר קען די ברכה וואס דערמאנט מלכות בית דוד ענדיגן מיט "בונה ירושלים".
- 45:42 מלכות בית דוד איז נישט נאר א מלכות פון סדר אין דער מדינה, נאר א מלכות פון דער שכינה, און ווער ס'מורד קעגן איר איז ווי א כופר בהשם.
- 1:01:25 אביגיל איז געשיקט געווארן פונעם רבונו של עולם אלס די שמירה פון דער נצחיות פון דודס מלכות; זי האט אים אפגעהאלטן פון דמים, כדי משיח זאל בלייבן ריין.
- 1:14:53 ספר דברים איז דער ספר פון תשובה און פון ירושלים, וואס מ'ליינט פון שבת חזון ביז שמיני עצרת, און די עבודה פון אלול איז עס צו לערנען מיט ווארעמקייט.
- 1:26:00 א איד אין ארץ ישראל, און בפרט אין ירושלים, קען דערגרייכן אסאך העכער מיט זיין תורה און תפילה, און דערפאר איז דארט יעדע רגע טייער.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 3:58 פון אלע חידושים פון דוד, פארוואס האט דואג מקנא געווען דווקא אויפן טרעפן דעם מקום המקדש?
תירוץ: 8:57 ווער ס'קען טרעפן דעם מקום הנבחר ווייזט אז ער האט די נפש הנבחרת, דער מלך "אשר יבחר ה'"; דואג האט דערזען אז דוד איז דער מלך הנבחר.
-
קשיא: 6:57 וויאזוי קען א ברכה וואס רעדט פון מלכות בית דוד ענדיגן "בונה ירושלים", אז די חתימה דארף זיין מעין הפתיחה?
תירוץ: 7:27 דוד איז ירושלים, א באשטאנדטייל דערפון, און אז מ'דערמאנט מלכות בית דוד דערמאנט מען ירושלים.
-
קשיא: 17:05 אויב יעקב האט געהאט אזעלכע כוחות, פארוואס האט ער נישט פארניכטעט לבן, וואס האט אים געפייניגט צוואנציג יאר?
תירוץ: 17:35 ביי לבן זענען נאך געווען ניצוצות קדושה און אותיות התורה וואס יעקב האט געדארפט ארויסנעמען, און ער האט געמוזט ווארטן; דאס איינהאלטן איז דער כח פון אביגיל.
-
קשיא: 25:05 אביגילס טענות זענען געווען פשוט: פארוואס האט דוד זיי נישט אליין געטראפן, און פארוואס האבן אירע ווערטער אים איבערגעצייגט?
תירוץ: 56:29 דוד האט געמשפט לויט דער הימלישער מלכות בית דוד וואס ער האט שוין געהאט, און זיין טעות אין רוח הקודש לגבי אביגיל האט אוועקגענומען זיין ספק; איר נבואה האט פאררעכט דעם טעות.
-
קשיא: 27:52 וואס האט מען געדארפט אביגילס נבואה וועגן בת שבע, וואס מ'האט זי נישט געדארפט לדורות און נישט פאר דוד אליין?
תירוץ: 1:01:25 דערמיט האט זי דוד מציל געווען פון דמים און אפגעהיט די ריינקייט פון משיח; זי איז געווען די שמירה פון דער נצחיות פון זיין מלכות.
-
קשיא: 33:43 פארוואס האט דער אויבערשטער געווארט ביז שלמה האט אריינגעברענגט דעם ארון אינעם בית המקדש כדי צו אנטפלעקן אז דוד האט נישט געזינדיגט?
תירוץ: 48:40 דער ענין אז דוד איז דער מלך הנבחר פון דער שכינה האט געמוזט בלייבן א סוד פונעם שטן ביז דער בית המקדש איז פארטיג געווארן; ערשט דעמאלט האט מען עס געמעגט אנטפלעקן.
מעשיות
-
12:45 דוד, נבל און אביגיל
ווען דוד איז אנטלאפן פון שאול, איז ער געווען אין דער געגנט פון נבל הכרמלי און האט באשיצט זיינע פאסטעכער. ווען דוד האט געבעטן אז נבל זאל צושטעלן א סעודה פאר זיינע מענטשן, און נבל, א גראבער מענטש, האט נישט געוואלט, איז דוד געגאנגען אים הרגענען אלס מורד במלכות, ווייל ער איז שוין געווען געזאלבט פון שמואל. אביגיל איז אים אנטקעגן געקומען און אים אפגערעדט, און געזאגט ער זאל זיך נישט אליין העלפן. דוד האט איר באדאנקט וואס זי האט אים אפגעהאלטן פון דמים, און שפעטער איז נבל געשטארבן און דוד האט חתונה געהאט מיט אביגיל.
אין דער מעשה: נבל הכרמלי, אביגיל, דוד המלך, שאול המלך, שמואל הנביא
-
49:14 א צדיקס לעצטע ווערטער צום שטן
דער משגיח דערציילט פון א צדיק וואס האט אין זיינע לעצטע מינוטן פאר זיין הסתלקות געגעבן א קנאק מיטן פינגער און געזאגט אז זיין גאנץ לעבן האט דער בעל דבר געמיינט אז ער איז זיינער. יעצט האט ער אויסגעפונען אז ער איז נישט זיינער. דער משגיח פארגלייכט דאס מיט דוד, וואס דער שטן האט געמיינט אז ער איז זיינער ביז דער סוד איז אנטפלעקט געווארן.
-
1:27:40 נאפאלעאן האט נישט געוואלט שלאפן
דער משגיח ברענגט א ווארט פון סלאנימער חסידים אז נאפאלעאן האט קיינמאל נישט געוואלט גיין שלאפן, ווייל וויאזוי קען מען פארשלאפן א מלוכה. דאס האבן זיי געזאגט אויף שבת: וויאזוי קען מען פארשלאפן די מלוכה פון שבת? אזוי, זאגט דער משגיח, איז א איד מיט א נשמה פון ארץ ישראל, נאענט צו ירושלים, אין דער שטאט פונעם מלך, און יעדע רגע איז טייער.
אין דער מעשה: נאפאלעאן
געדאנקען
- 5:43 דער משגיח שטעלט צוזאמען "לשכנו תדרשו" מיטן מלך "אשר יבחר ה'": די תורה זאגט נישט ארויס נישט דעם מקום הנבחר און נישט דעם מלך הנבחר, און נאר די נפש הנבחרת פון דוד האט געקענט טרעפן דעם מקום הנבחר; דאס האט דואג דערקענט און דערויף מקנא געווען.
- 11:47 יעקבס "שפחה" איז אביגיל: ווייל נבל איז געווען א גלגול פון לבן, איז יעקבס איינהאלטן זיך קעגן לבן אליין געווען דער כח פון אביגיל, וואס האט דוד געלערנט צו ווארטן ביז דער אויבערשטער וועט טון.
- 35:19 די נשמה פון משיח קומט דורך אומגעריכטע און אפילו נישט-שיינע וועגן כדי דער שטן זאל זיך נישט כאפן, און צוליב דעם זעלבן טעם האט מען געלאזט רעדן אויף דוד מיט בת שבע ביז מ'האט אויפגעבויט דעם בית המקדש.
- 56:29 דוד האט געהאלטן נבל פאר א מורד במלכות נאך איידער ער האט געקיניגט, ווייל מלכות בית דוד, געזאלבט מיטן שמן המשחה פון משה, איז א מלכות פון דער שכינה; אביגילס צוויי טענות האבן געענטפערט באזונדער אויף דער געווענליכער מלכות און אויף דער הימלישער.
- 1:03:57 "אביגיל אשת נבל" איז בגימטריא "דוד מלך ישראל חי וקים": אביגיל איז די פארזיכערונג פון דודס נצחיות, דער "מגן דוד" וואס באשיצט די נקודה פון דוד.
- 1:12:17 ספר דברים איז דער לעצטער ה"א פונעם שם הוי"ה און דער אתרוג צווישן די ארבעה מינים: עס שטייט באזונדער ווי תשובה, און די חסרונות אין זיין אנהייב זענען דער איידעלער שפיץ פונעם אתרוג, וואס מ'פוצט אפ אין אלול ביז אלע עבירות ווערן זכיות.
- 1:24:22 לויט ספר יצירה איז אלול ירושלים אין זמן: אין אלול קומט מען אריין אין ירושלים, ראש השנה אינעם בית המקדש, און יום כיפור אינעם קודש.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:20:33 דער משגיח זאגט אז די עבודה פון אלול איז צו לערנען ספר דברים מיט ווארעמקייט און התלהבות, מיט רש"י און מפרשים.
- 1:13:35 דער משגיח זאגט אז ווער ס'שפירט אז ס'פעלט אים יראת שמים, זאל אויפשטיין ביי חצות און קלאגן אויפן חורבן פון זיין אייגענעם חלק אין ירושלים.
- 1:28:39 דער משגיח זאגט אז א איד אין ירושלים דארף נוצן יעדע רגע פאר תורה, תפילה און מעשים טובים, ווייל יעדע רגע דארט איז אזוי טייער.
- 1:30:15 דער משגיח זאגט אז א איד אין ארץ ישראל דארף כסדר באנייען זיין שמחה וואס ער איז דארט, ווי ער וואלט היינט אנגעקומען.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אביגיל, אוריה החתי, בת שבע, דואג האדומי, דוד המלך, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער ישמח משה, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יעקב אבינו, כלאב, לבן, מפיבשת, משה רבינו, נאפאלעאן, נבל הכרמלי, נתן הנביא, עשו, ר' הלל פאריטשער, רבי לוי יצחק בארדיטשובער, רבינו בחיי, רש"י, שאול המלך, שלמה המלך, שמואל הנביא, שמשון
ערכים אתרוג, בית המקדש השלישי, מלכות בית דוד, מקום המקדש, נצח, רוח הקודש, שטן, שם הוי"ה, תיקון חצות