ביאור עמוק בענין שליחות המרגלים. שליחותינו בימי תמוז - שמירת עינים
קאטאלאג: פרשת השבוע שלח נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 12 תשמ"ב (1981–82) אידיש 1 שעה 25 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די מרגלים זענען געווען צדיקים וואס זענען געשיקט געווארן אריינצוברענגען קדושה אין א לאנד פון טומאה, און זיי זענען דורכגעפאלן ווען זיי האבן פארגעסן וועמענס שלוחים זיי זענען; אין תמוז און אב איז יעדער איד אזא שליח, וואס דארף היטן די אויגן און דערמיט ברענגען משיח.
דער משגיח עפנט מיט דעם חילוק צווישן ספר בראשית און שמות, וואו א צדיק שטייט קעגן א רשע, און ספר במדבר, וואו צדיקים אליין פאלן דורך: קרח, וואס זיין אויג האט אים פארפירט, און די מרגלים, וואס זענען ארויסגעגאנגען אט דעם טאג, ערב ראש חודש תמוז. לויט דעם אור החיים זענען זיי דורכגעפאלן ווייל זיי זענען געגאנגען אלס שלוחים פון די אידן, און נישט בטל צו משה רבינו און צום רבונו של עולם; יעדער איד איז א שליח פונעם אייבערשטן, און ער איז מצליח לויט ווי ער איז בטל צום משלח. דער אריז"ל לערנט אז די נשמות פון די שבטים זענען אריין אין די מרגלים זיי צו העלפן. דערנאך ברענגט ער דריי מאל מרגלים: די ברידער פון יוסף, די מרגלים פון משה און די מרגלים פון יהושע. יעדע זענען געשיקט געווארן אריינצוברענגען קדושה אין א לאנד פון טומאה, אזוי ווי יוסף און שרה האבן געטון אין מצרים. תמוז און אב זענען כנגד די צוויי אויגן; אונזער דור, מיט נסיונות וואס זענען קיינמאל נישט געווען, דארף היטן די אויגן דורך תורה, ציצית און תפילה, און אזוי קען מען ברענגען משיח.
ענינים: די מרגלים · שמירת עינים · דער תפקיד פון א מענטש אויף דער וועלט
סדר השיעור
-
0:00 ווען צדיקים פאלן: קרח
דער משגיח מערקט אן אז אין בראשית און שמות שטעלט די תורה א צדיק קעגן א רשע, אבער אין במדבר פאלן צדיקים אליין דורך. קרח איז געווען א גרויסער מענטש וואס האט געזען מיט רוח הקודש, נאר ווי רש"י זאגט, זיין אויג האט אים פארפירט.
-
6:40 דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אן אז היינט, ערב ראש חודש תמוז, איז דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען אויף די פערציג טעג. זיי זענען געווען גרויסע מענטשן און צדיקים, און פונדעסטוועגן זענען זיי דורכגעפאלן; דאס, זאגט ער, איז א ווארענונג אז דער זומער איז א צייט פון סכנה.
-
10:09 געשיקט פון משה אדער פון די אידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט די סתירה צווישן דברים, וואו די אידן האבן פארלאנגט מרגלים, און שלח, וואו דער אייבערשטער האט געהייסן משה'ן שיקן; ער ברענגט דעם אור החיים אז ביידע זענען אמת. די מרגלים זענען דורכגעפאלן ווייל זיי האבן זיך נישט מבטל געווען צו משה רבינו; יעדער מענטש איז א שליח פונעם אייבערשטן, און די הצלחה קומט פון בלייבן צוגעבונדן צום משלח, וואס דאס איז, לויט דעם רמב"ם, דער טעם פון הונדערט ברכות א טאג.
-
15:09 די נשמות פון די שבטים אין די מרגלים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם אריז"ל אז די נשמות פון די שבטים זענען געקומען בבחינת עיבור אין די מרגלים זיי צו העלפן; דערמיט איז מתורץ פארוואס ס'שטייט "למטה יוסף" ביי מנשה און נישט ביי אפרים, וואו לוי איז אריין. די מרגלים האבן נישט אויסגענוצט די הילף, און זיי זענען דורכגעפאלן אינעם וויכטיגסטן מאמענט פון זייער לעבן.
-
19:04 אונזער דור אינעם וויכטיגסטן מאמענט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גלייכט דעם וויכטיגסטן מאמענט אין א מענטשנס לעבן צו דעם אין דער היסטאריע: די צייט פאר משיח. ער שילדערט ווי די וועלט שטייט אויף א האר, אין די הענט פון עטליכע מענטשן אין קרעמלין, ווי ס'שטייט אין תהלים ב, און זאגט אז אונזערע קליינע מעשים און א בלאט גמרא לייגן צו דאס וואס פעלט, בשעת די טומאה דרינגט אריין דורך ראדיא, טעלעוויזיע און זשורנאלן, א נסיון גלייך צו די מרגלים.
-
23:59 גרעסערע נסיונות, גרעסערע הילף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז א בחור וואס האלט זיך אן קעגן דעם יצר הרע ביים בלאט גמרא איז אפשר חשובער אין הימל ווי די מסירות נפש פון רבי עקיבא, ווייל אונזערע נסיונות זענען שווערער. די אויגן וואס וועלן זען די מלכות פונעם אייבערשטן זענען די וואס האבן זיך געהאלטן ריין; אזוי ווי יוסף האט באקומען הילף פון דער דמות פון זיין טאטן, שיקט דער אייבערשטער היינט נשמות פון צדיקים צו העלפן.
-
28:03 דריי מאל מרגלים; די שבעים אומות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעכנט אויס דריי מאל מרגלים אין דער תורה: די ברידער פון יוסף, די מרגלים פון משה און די מרגלים פון יהושע, וואס לערנען אלע ווי זיך מחזק צו זיין אין צייטן פון נסיון. דערנאך ערקלערט ער אז די אומות זענען כנגד די זיבן מידות, אז ישמעאל איז די קליפה פון חסד און עשו פון גבורה, און פארוואס ישמעאל, א פאלק פון זנות, האט איבערגענומען מצרים, דאס לאנד פון זנות.
-
35:45 דער נסיון פון יוסף אין מצרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט פונעם מדרש ווי די ווייב פון פוטיפר האט געמוטשעט יוסף'ן טאג איין טאג אויס, און ווי ער האט זיך געהאלטן אייזן פעסט אן נאכגעבן כלל. ווען זיינע כוחות האבן זיך געענדיגט, האט אים דער אייבערשטער געהאלפן מיט דער דמות פון זיין טאטן, ווייל יוסף האט געדארפט אריינברענגען קדושה אין מצרים, כדי שפעטערדיגע אידן זאלן קענען אויסהאלטן די נסיונות.
-
40:40 איבערלאזן א רושם פון קדושה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי מיט הונדערט יאר צוריק האבן אידן פון אמעריקע געבעטן דעם בעלזער רב ער זאל קומען מאכן א סדר, און ער האט אפגעזאגט, ווייל אייראפע האט א היסטאריע פון טויזנט יאר מסירות נפש און אמעריקע נישט. ער ברענגט דעם מדרש אז יוסף און שרה זענען געקומען קיין מצרים איבערצולאזן א רושם פון קדושה, און ערקלערט אז די ברידער זענען אהין געקומען אן צו וויסן פארוואס, אלס די ערשטע מרגלים.
-
45:36 "הנה נא ידעתי" ביי אברהם אבינו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די צוויי פשטים פון רש"י אויף "הנה נא ידעתי" און פרעגט: ווי קומט עס אז אברהם אבינו, וואס האט זיך געהיטן די אויגן א גאנץ לעבן, האט פלוצלינג באמערקט שרה'ן נאנט צו מצרים? דער תירוץ איז דער צווייטער פשט פון רש"י: מ'איז געקומען אין א לאנד פון זנות, און מן השמים האט מען אים געוויזן אז דארט דארף מען האבן גרויסע כוחות. דערפאר שטייען מצרים און כנען צוזאמען, און דערפאר האבן די כנענים געמוזט ארויסגעטריבן ווערן.
-
50:45 די שליחות פון די מרגלים אין ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די מרגלים האבן געדארפט טון אין ארץ ישראל דאס וואס די ברידער פון יוסף האבן געטון אין מצרים: אריינברענגען קדושה אין א לאנד פון טומאה. נעמען פון די פירות פונעם לאנד ברענגט אריין איר קדושה, און דער מדרש אז די כנענים האבן באהאלטן אוצרות מיינט אז די קדושה פון ארץ ישראל איז באגראבן, און מ'דארף זי ארויסגראבן מיט תורה, עבודה און מסירות נפש.
-
56:37 די דריטע מרגלים: כלב און פינחס שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די מרגלים פון יהושע, כלב און פינחס, האבן געהאט דעם זעלבן נסיון אינעם בית אשה זונה, און מ'האט זיי אויסגעקליבן ווייל זיי האבן שוין אויסגעהאלטן נסיונות, פינחס אין שיטים. ער שליסט אז ביי אלע מרגלים שיקט דער אייבערשטער הילף, די נשמות פון די שבטים אדער די דמות פון יעקב, פאר דעם וואס וויל זיך פירן בקדושה וואו עס זעט אויס אוממעגלעך.
-
1:00:02 תמוז און אב: די צוויי אויגן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די פערציג טעג פון די מרגלים פאלן אין תמוז און אב, וואס לויט די ספרים זענען זיי כנגד דער רעכטער און דער לינקער אויג, די אויגן וואס האבן געוויינט ביים חורבן. די עיקר עבודה פון די חדשים איז היטן די אויגן, און דערפאר קומט פרשת ציצית מיטן קוקן אויף די הייליגע ציצית אינעם סוף פון שלח; אפשר איז דאס דער לעצטער תמוז און אב וואס דארף נאך מתוקן ווערן.
-
1:04:39 איבערקערן חודש תמוז שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רבי שמשון אוסטראפאלער אויף "ימי בכורי ענבים", און מערקט אן אז כלב פון יהודה און יהושע פון יוסף, וואס זענען נישט דורכגעפאלן, זענען די שורשים פון די צוויי משיחים. לויט דעם בני יששכר האט יעדער חודש א צירוף פון שם הוי'ה; דער צירוף פון תמוז איז אינגאנצן פארקערט און קומט ארויס פון המן'ס ווערטער אין מגילת אסתר, און די עבודה פונעם חודש איז אים איבערצוקערן, ווי "ונהפוך הוא".
-
1:11:11 שמירת עינים: גמרא און רמב"ם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז דער אייבערשטער שיקט אונז יעדעס מאל וואס מ'גייט ארויס אין גאס אין אזא ארט ווי דער בית אשה זונה פון די מרגלים פון יהושע. ער ברענגט די גמרא אין בבא בתרא מיטן רשב"ם, אז דער וואס האט א צווייטן וועג און גייט פארט פארביי א ארט פון נסיון הייסט א רשע אפילו ער קוקט נישט, און דעם רמב"ם'ס עצה אז די בעסטע שמירה איז זיך אריינטון אין תורה.
-
1:15:00 ציצית, תפילה און די שליחות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט רש"י'ס ווארט אז ציצית איז שקולה כנגד כל המצוות: יעדע מצוה ווערט א שטיקל פונעם מלבוש פון דער נשמה, און ציצית איז אליין א גאנץ בגד. ער לייגט צו אז מ'דארף מתפלל זיין ווי כלב ביי די קברי אבות, זיך האלטן מיט ערליכע חברים, און דער עיקר נישט פארגעסן אז מ'איז א שליח פונעם אייבערשטן, ווייל קיינער ווייסט נישט וואס די תורה וועט אמאל שרייבן אויף אים.
-
1:19:42 דער וועג אהיים היינט ביינאכט איז אויך א שליחות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שליסט אז היינט ביינאכט, דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען, איז אפילו דאס אהיימגיין עסן וועטשערע א שליחות וואס מ'ווייסט נישט איר תכלית, ווי א סוחר'ס נסיעה. די וואס וועלן אויסהאלטן די פערציג טעג וועלן פארשריבן ווערן מיט גאלדענע אותיות; מיטן אנהייב פון דער צייט פון פארן ווארנט ער אז די נסיעות דארפן דינען דעם רצון פונעם אייבערשטן, און בענטשט אז תמוז און אב זאלן ווערן חדשים פון זען דעם שוב ה' ציון.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ווען צדיקים פאלן: קרח
דער משגיח עפנט מיט דעם אז אין ספר בראשית און שמות שטעלן די מעשיות פון דער תורה כסדר א צדיק קעגן א רשע: הבל און קין, אברהם אבינו און נמרוד, משה רבינו און פרעה, ישראל און עמלק. אין ספר במדבר טוישט זיך די תמונה, און דער צדיק אליין פאלט דורך. די מרגלים זענען געווען צדיקים, און קרח איז געווען א גרויסער מענטש וואס האט געזען מיט רוח הקודש. רש"י פרעגט ווי אזוי קרח, א פיקח, איז געקומען צו אזא שטות, און ענטפערט אז זיין אויג האט אים פארפירט; דאס, זאגט דער משגיח, איז דער פסוק אינעם סוף פון שלח, נישט נאכצוגיין די אויגן. ג,ד
דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען
היינט, זאגט דער משגיח, ערב ראש חודש תמוז, איז דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען אויף די פערציג טעג וואס האבן זיך געענדיגט תשעה באב. זיי זענען געווען חשובע מענטשן און צדיקים, געשיקט פון משה רבינו על פי ה', און פונדעסטוועגן זענען זיי דורכגעפאלן. שלח און קרח לערנען אז צדיקים קענען דורכפאלן, און דער זומער איז א צייט פון גרויסע סכנות.
געשיקט פון משה אדער פון די אידן
דער משגיח פרעגט א סתירה: אין דברים שטייט אז די אידן האבן פארלאנגט מרגלים, און אין שלח שטייט אז דער אייבערשטער האט געהייסן משה'ן זיי שיקן. דער אור החיים ענטפערט אז ביידע זענען אמת; דער אייבערשטער האט געהייסן שיקן כדי זיי זאלן גיין אלס זיינע שלוחים, און נישט אלס שלוחים פון די וואס האבן נישט געהאט קיין ריינע כוונה, און ווען זיי וואלטן זיך מבטל געווען צו משה רבינו, וואלטן זיי נישט דורכגעפאלן. יעדער מענטש, לייגט ער צו, איז א שליח פונעם רבונו של עולם, און לויט דעם רמב"ם זענען די הונדערט ברכות א טאג דא כדי מ'זאל כסדר געדענקען דעם משלח. ה,ו,ז
די נשמות פון די שבטים אין די מרגלים
דער משגיח ברענגט דעם אריז"ל אז די נשמות פון די שבטים זענען אריין בבחינת עיבור אין די מרגלים, זיי צו העלפן אין א נסיון וואס איז געווען צו שווער פאר זיי. דערפאר שטייט "למטה יוסף" ביי מנשה, וואו יוסף איז אריין, אבער נישט ביי אפרים, וואו לוי איז אריין. די מרגלים האבן נישט אויסגענוצט די הילף, און זיי זענען דורכגעפאלן אינעם וויכטיגסטן מאמענט פון זייער לעבן. ח
אונזער דור אינעם וויכטיגסטן מאמענט
אזוי ווי ס'איז דא א וויכטיגסטער מאמענט אין א מענטשנס לעבן, איז דא אזא מאמענט אין דער היסטאריע, און דאס איז די צייט פון ביאת המשיח. דער משגיח שילדערט א וועלט וואס איר קיום ליגט אין די הענט פון עטליכע מענטשן אין קרעמלין, און זאגט אז מ'זעט מקוים ווערן דעם צווייטן קאפיטל תהלים, "למה רגשו גוים". די קליינע מעשים און דער בלאט גמרא פון אונזער דור לייגן צו דאס ביסל וואס פעלט נאך, בשעת די טומאה דרינגט אריין דורך ראדיא, טעלעוויזיע און זשורנאלן, א נסיון גלייך צו דעם פון די מרגלים. י
גרעסערע נסיונות, גרעסערע הילף
א בחור אדער א יונגערמאן וואס זיצט ביים בלאט גמרא און לאזט זיך נישט פארפירן פונעם יצר הרע, קען ברענגען משיח; דאס איז אפשר חשובער אין הימל ווי די מסירות נפש פון רבי עקיבא, ווייל אונזער נסיון איז גרעסער. אזוי ווי יוסף הצדיק האט באקומען הילף פון דער דמות פון זיין טאטן, זאגט דער משגיח, שיקט דער אייבערשטער היינט נשמות פון צדיקים צו העלפן א איד וואס וויל זיך האלטן אין קדושה.
דריי מאל מרגלים; די שבעים אומות
דער משגיח געפינט דריי מאל מרגלים אין דער תורה: די ברידער פון יוסף, צו וועמען ער האט געזאגט "מרגלים אתם", די מרגלים פון משה, און די מרגלים פון יהושע אין דער הפטרה. אלע דריי לערנען ווי א איד דארף זיך מחזק זיין ווען עס קומען צייטן פון נסיון. מ,נ
דערנאך ערקלערט ער אז די שבעים אומות זענען כנגד די זיבן מידות, וואס יעדע איז צעטיילט אין צען. ישמעאל איז די קליפה פון חסד, וואס קומט פון אברהם אבינו, און עשו די קליפה פון גבורה, פון יצחק. די גמרא אין קידושין זאגט אז די אראבער האבן גענומען דאס רוב פון דער זנות, און מצרים איז דאס לאנד פון זנות; ממילא געהערן ישמעאל און מצרים צוזאמען, דערפאר האט הגר גענומען פאר ישמעאל א ווייב פון מצרים, און דערפאר הערשט ישמעאל דארט היינט. ס,פ
דער נסיון פון יוסף אין מצרים
יוסף האט געדארפט אויסהאלטן זיין נסיון אין מצרים. דער משגיח דערציילט פונעם מדרש ווי די ווייב פון פוטיפר האט אים געמוטשעט א גאנץ יאר, מיט סטראשונגען און מיט א מעסער אונטערן האלדז, און ער, א בחור פון זיבעצן יאר, האט גארנישט נאכגעגעבן; ווער ס'גיט נאך דאס קלענסטע, זאגט ער, איז שוין א פארלוירענער. ווען זיינע כוחות האבן זיך געענדיגט, האט אים דער אייבערשטער געהאלפן מיט דער דמות פון זיין טאטן, ווייל יוסף האט געדארפט אריינברענגען קדושה אין מצרים פאר די דורות פונעם גלות. צ
איבערלאזן א רושם פון קדושה
דער משגיח דערציילט אז מיט הונדערט יאר צוריק האבן אידן געבעטן דעם בעלזער רב ער זאל קומען קיין אמעריקע, און ער האט אפגעזאגט: אין אייראפע זענען דא טויזנט יאר מסירות נפש וואס האבן איבערגעלאזט קדושה, און אין אמעריקע נישט. אזוי זאגט אויך דער מדרש אז יוסף און שרה זענען געקומען קיין מצרים איבערצולאזן א רושם פון קדושה, אז די אידן דארט זאלן בלייבן ריין. די ברידער זענען געקומען נאך אים אן צו וויסן פארוואס; זיי זענען געווען די ערשטע מרגלים. ש
"הנה נא ידעתי" ביי אברהם אבינו
אויף "הנה נא ידעתי" פרעגט דער משגיח: ווי קומט עס אז אברהם אבינו, וואס האט זיך געהיטן די אויגן זיין גאנץ לעבן, באמערקט פלוצלינג שרה'ן אויפן וועג קיין מצרים? דער צווייטער פשט פון רש"י ענטפערט עס: מ'איז געקומען צווישן מענטשן פון זנות, די קינדער פון חם, און מן השמים האט מען אים געוויזן אז ווער ס'קומט קיין מצרים דארף האבן גרויסע כוחות. דערפאר שטייען די מעשים פון מצרים און פון כנען צוזאמען, און דערפאר האבן די כנענים געמוזט ארויס, אז די קדושה פון ארץ ישראל זאל זיך קענען באווייזן. אא,אב,אג
די שליחות פון די מרגלים אין ארץ ישראל
די מרגלים, ערקלערט דער משגיח, האבן געדארפט טון אין ארץ ישראל דאס וואס די ברידער פון יוסף האבן געטון אין מצרים: אריינברענגען קדושה אין א ארט פון טומאה, כדי שפעטערדיגע אידן זאלן קענען אויסהאלטן די נסיונות. דערפאר "ולקחתם מפרי הארץ", ווייל די פירות פונעם לאנד טראגן אין זיך קדושה. דער מדרש זאגט אז די כנענים האבן באהאלטן אוצרות אין לאנד, און ער פרעגט: וועלן זיי שווייגן ווען מ'קומט מיט שאפלען זיי אויסגראבן? נאר די אוצרות זענען די קדושה פונעם לאנד, וואס לויט דעם חתם סופר איז הייליגער ווי אנדערע ערטער, באגראבן אונטער דער טומאה, און מ'גראבט זי אויס מיט תורה, עבודה און מסירות נפש. אה,אח,אט
די דריטע מרגלים: כלב און פינחס
די מרגלים פון יהושע, כלב און פינחס, האבן געהאט דעם זעלבן נסיון אינעם בית אשה זונה, און מ'האט זיי געשיקט ווייל זיי האבן שוין אויסגעהאלטן נסיונות, פינחס אין שיטים. ביי אלע מרגלים, זאגט דער משגיח, שיקט דער אייבערשטער הילף, די נשמות פון די שבטים אדער די דמות פון יעקב, פאר דעם וואס וויל זיך פירן בקדושה וואו עס זעט אויס אוממעגלעך.
תמוז און אב: די צוויי אויגן
די פערציג טעג פון די מרגלים פאלן אין תמוז און אב, וואס לויט די ספרים זענען זיי כנגד דער רעכטער און דער לינקער אויג, די אויגן פון "עיני עיני" וואס האבן געוויינט ביים חורבן. די עיקר עבודה פון די חדשים איז היטן די אויגן; דערפאר קומט פרשת ציצית, נישט נאכצוגיין די אויגן, אינעם סוף פון שלח, און די גמרא אין מנחות דערציילט פון א תלמיד וואס איז ניצול געווארן פון א עבירה צוליב זיינע ציצית. אפשר, זאגט דער משגיח, איז דאס דער לעצטער תמוז און אב וואס דארף נאך מתוקן ווערן. אי,ד,אכ
איבערקערן חודש תמוז
רבי שמשון אוסטראפאלער טייטשט "ימי בכורי ענבים" אז דאס זענען טעג וואס די כוחות הטומאה הערשן, און ממילא דארף מען האבן גרויס שמירה. פון די מרגלים זענען נאר כלב פון יהודה און יהושע פון יוסף נישט דורכגעפאלן, און פון די צוויי שבטים קומען משיח בן דוד און משיח בן יוסף; ממילא ברענגט יעדער וואס פאלט נישט דורך אין תמוז און אב משיח. אה
לויט דעם בני יששכר האט יעדער חודש א צירוף פון שם הוי'ה וואס קומט ארויס פון א פסוק. דער צירוף פון תמוז איז אינגאנצן פארקערט, און ער איז דער איינציגער וואס קומט פון מגילת אסתר, פון המן'ס ווערטער "וכל זה איננו שוה לי". וויבאלד די גאנצע מגילה איז "ונהפוך הוא", איז די עבודה פון תמוז איבערצוקערן דעם צירוף לטובה. אמ,אנ,אס
שמירת עינים: גמרא און רמב"ם
יעדעס מאל וואס מ'גייט ארויס אין גאס, זאגט דער משגיח, שיקט דער אייבערשטער א מענטשן אין אזא ארט ווי יענער בית אשה זונה. די גמרא אין בבא בתרא מיטן רשב"ם לערנט אז דער וואס האט א צווייטן וועג און גייט פארט פארביי א ארט פון נסיון הייסט א רשע, אפילו ער קוקט נישט. דעם רמב"ם'ס עצה איז זיך אריינטון אין תורה, מיט דעם באוואוסטזיין אז מ'דארף גרויס שמירה. אע,אפ,אצ
ציצית, תפילה און די שליחות
דער משגיח מאנט צו זיין מהדר אין כשר'ע ציצית, אפילו מיט אסאך געלט, און ערקלערט רש"י'ס ווארט אז ציצית איז שקולה כנגד כל המצוות: יעדע מצוה ווערט א שטיקל פונעם מלבוש פון דער נשמה, און ציצית איז אליין א גאנץ בגד. מ'דארף אויך מתפלל זיין ווי כלב ביי די קברי אבות, זיך האלטן מיט גוטע חברים, און קיינמאל נישט פארגעסן אז מ'איז א שליח; ווי די גמרא זאגט אויף ראובן, ווען צדיקים וואלטן געוואוסט וואס די תורה וועט שרייבן, וואלטן זיי געטון מער. אק
דער וועג אהיים איז אויך א שליחות
היינט ביינאכט, שליסט דער משגיח, דער טאג וואס די מרגלים זענען ארויסגעגאנגען, איז אפילו דאס אהיימגיין עסן וועטשערע א שליחות וואס מ'ווייסט נישט איר תכלית, ווי א סוחר וואס פליט קיין שיקאגא. די וואס האלטן אויס די פערציג טעג וועלן פארשריבן ווערן מיט גאלדענע אותיות, אפשר ווי די תורה שרייבט אויף די מרגלים פון יהושע וואס האבן מוסר נפש געווען פאר זייער שליחות. מיטן אנהייב פון דער צייט פון פארן ווארנט ער אז די נסיעות דארפן דינען דעם רצון פונעם אייבערשטן, און בענטשט אז תמוז און אב זאלן ווערן חדשים פון גאולה.
מראי מקומות
תורה
- ד Bamidbar 15:39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:28, 1:01:17
- ה Devarim 1:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:19
- ו Bamidbar 13:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:19
- ח Bamidbar 13:8-11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:14
- ט Bamidbar 13:26 17:43 טעקסט מפתח
- מ Bereishis 42:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:09
- ע Devarim 32:8 34:24 טעקסט מפתח
- פ Bereishis 21:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:49
- אא Bereishis 12:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:59
- אג Vayikra 18:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:59
- אד Bamidbar 13:33 51:04 טעקסט מפתח
- אה Bamidbar 13:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24, 1:04:55
- אז Devarim 11:12 54:09 טעקסט מפתח
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
- א Ramban on Torah (מקום נישט באשטימט) 1:26 מפתח
- ג לכאורה Rashi on Bamidbar 16:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:28
- אב לכאורה Rashi on Bereishis 12:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 45:59
- אפ לכאורה Rashbam on Bava Basra 57b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:17
- אצ לכאורה Rambam, Hilchos Issurei Biah 22:21 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:17
- אק לכאורה Rashi on Bamidbar 15:39 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:13
אחרונים און חסידות
- ז לכאורה Ohr HaChaim on Bamidbar 13:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:19
- ר Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) 38:02 מפתח
- או Bach (מקום נישט באשטימט) 52:33 מפתח
- אט Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24
- אמ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:11
- אש Tanya (מקום נישט באשטימט) 1:15:34 מפתח
אנדערע
עיקרי הדברים
- 4:02 די פרשיות פון ספר במדבר לערנען אז אפילו צדיקים קענען דורכפאלן: די מרגלים און קרח זענען געווען גרויסע מענטשן און זענען דורכגעפאלן.
- 11:01 די מרגלים זענען דורכגעפאלן ווייל זיי זענען געגאנגען אלס שלוחים פון די אידן, אנשטאט זיך מבטל צו זיין צו משה רבינו און צום רבונו של עולם וואס האט זיי געשיקט.
- 13:16 יעדער איד איז א שליח פונעם רבונו של עולם אויף דער וועלט, און זיין הצלחה הענגט אין וויפיל ער איז צוגעבונדן צום משלח.
- 28:09 די ברידער פון יוסף, די מרגלים פון משה און די מרגלים פון יהושע זענען דריי מאל מרגלים, יעדע געשיקט אריינצוברענגען קדושה אין א לאנד פון טומאה, כדי שפעטערדיגע אידן זאלן קענען אויסהאלטן אירע נסיונות.
- 1:01:17 תמוז און אב זענען כנגד דער רעכטער און דער לינקער אויג, און די עיקר עבודה פון די חדשים איז היטן די אויגן.
- 19:45 אונזער דור לעבט אין דעם וויכטיגסטן מאמענט פון דער היסטאריע, און א בחור וואס האלט אויס די היינטיגע נסיונות ביים בלאט גמרא קען ברענגען משיח.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 10:12 אין דברים האבן די אידן פארלאנגט מרגלים, און אין שלח זאגט דער אייבערשטער משה'ן ער זאל זיי שיקן: ווי אזוי איז עס?
תירוץ: 10:38 לויט דעם אור החיים זענען ביידע אמת: די אידן האבן געוואלט מרגלים, און דער אייבערשטער האט געהייסן משה'ן זיי שיקן, כדי זיי זאלן גיין אלס זיינע שלוחים און נישט אלס שלוחים פון די אידן.
-
קשיא: 16:43 פארוואס שטייט "למטה יוסף" ביי מנשה און נישט ביי אפרים?
תירוץ: 16:54 לויט דעם אריז"ל איז די נשמה פון יוסף אריין אינעם מרגל פון מנשה אים צו העלפן, און אינעם מרגל פון אפרים איז אריין די נשמה פון לוי.
-
קשיא: 47:25 ווי קומט עס אז אברהם אבינו, וואס האט זיך געהיטן די אויגן זיין גאנץ לעבן, האט פלוצלינג באמערקט שרה'ס שיינקייט אויפן וועג קיין מצרים?
תירוץ: 48:01 ווי דער צווייטער פשט פון רש"י, מ'איז געקומען אין א לאנד פון זנות, און מן השמים האט מען אים געוויזן אז ווער ס'קומט קיין מצרים דארף האבן גרויסע כוחות.
-
קשיא: 55:34 אויב די כנענים האבן באהאלטן אוצרות אין לאנד, ווי האבן זיי געלאזט די מרגלים קומען מיט שאפלען און זיי אויסגראבן?
תירוץ: 55:50 די אוצרות זענען די קדושה פון ארץ ישראל, וואס די טומאה פון די כנענים האט באגראבן, און די מרגלים האבן געדארפט זי אויפגראבן מיט תורה, עבודה און מסירות נפש.
-
קשיא: 1:11:52 לויט דער גמרא, איז דער וואס קוקט נישט אויף די פרויען ביים טייך א צדיק אדער א רשע?
תירוץ: 1:12:05 לויט דעם רשב"ם, אויב ער האט געהאט א צווייטן וועג און איז פארט געגאנגען אין דעם נסיון, איז ער א רשע אפילו ער קוקט נישט; אויב ס'איז נישטא קיין אנדער וועג, איז ער א צדיק ווען ער היט די אויגן.
-
קשיא: 31:30 פארוואס האט דווקא ישמעאל איבערגענומען די הערשאפט פון מצרים?
תירוץ: 33:20 ישמעאל איז די קליפה פון חסד, א פאלק פון זנות, און מצרים איז די טעריטאריע פון זנות, ממילא געהערן זיי צוזאמען, און דערפאר האט הגר גענומען פאר ישמעאל א ווייב פון מצרים.
מעשיות
-
36:08 יוסף און די ווייב פון פוטיפר
דער משגיח דערציילט פונעם מדרש אז די ווייב פון פוטיפר האט געמוטשעט יוסף'ן, און ער האט אפילו נישט געוואלט קוקן אויף איר, נאר געהאלטן דעם קאפ אראפגעבויגן. זי האט אים צוגעבונדן א שארפן מעסער אונטערן האלדז, ער זאל מוזן אויפהייבן דעם קאפ, און זי האט אים געסטראשעט מיט תפיסה און מיט בלענדן די אויגן, און אויף יעדע סטראשונג האט ער געענטפערט מיט א פסוק אויפן אייבערשטן. זי האט געטוישט אירע קליידער פרי און ביינאכט, טאג איין טאג אויס א גאנץ יאר, ווען ער איז געווען א בחור פון זיבעצן יאר, און ער האט זיך געהאלטן אייזן פעסט אן נאכגעבן כלל.
אין דער מעשה: יוסף הצדיק, פוטיפר'ס ווייב
-
40:48 דער בעלזער רב זאגט אפ צו קומען קיין אמעריקע
מיט ארום הונדערט יאר צוריק, ווען אידישקייט אין אמעריקע איז געווען זייער שוואך, זענען אידן וואס האבן געוואלט מאכן א סדר געגאנגען צו רבי יהושע פון בעלז און אים געבעטן ער זאל קומען ראטעווען. ער האט געבעטן דריי טעג זיך צו באטראכטן, און דערנאך האט ער זיי געזאגט אז ס'איז זייער שווער צו זיין א איד אין אמעריקע. אין אייראפע, האט ער געזאגט, איז דא א היסטאריע פון טויזנט יאר, מיט קרייצצוגן און גזירות וואו הונדערטער טויזנטער אידן האבן מוסר נפש געווען פארן אייבערשטן, און דאס האט אריינגעבראכט קדושה אין לאנד; אמעריקע האט דאס קיינמאל נישט געהאט, און ער גייט נישט. זיי האבן גענומען אן אנדערן, וואס, זאגט דער משגיח, איז נישט מצליח געווען.
אין דער מעשה: רבי יהושע בעלזער
געדאנקען
- 10:38 די סתירה צווישן דברים און שלח איז מתורץ אז ביידע זענען אמת: דער אייבערשטער האט געהייסן משה'ן שיקן די מרגלים דווקא כדי זיי זאלן גיין אלס זיינע שלוחים און נישט אלס שלוחים פון די אידן וואס האבן נישט געהאט קיין ריינע כוונה, און זייער כשלון איז געווען וואס זיי זענען נישט געבליבן צוגעבונדן צו דער שליחות.
- 44:30 די ברידער פון יוסף זענען געווען די ערשטע מרגלים: דורכדעם וואס זיי זענען אראפ קיין מצרים אן צו וויסן פארוואס און האבן אויסגעהאלטן די נסיונות, האבן זיי, ווי יוסף און שרה פאר זיי, איבערגעלאזט א רושם פון קדושה, אז שפעטער האבן אלע אידן זיך געקענט האלטן ריין דארט.
- 55:50 די "אוצרות וואס די כנענים האבן באהאלטן" זענען די קדושה פון ארץ ישראל וואס איז צוגעדעקט מיט א קליפה; דער ציווי "ויחפרו לנו את הארץ" האט געמיינט זי אויפצוגראבן מיט תורה, עבודה און מסירות נפש, וואס דער משגיח גלייכט צו א מצות מילה פונעם לאנד.
- 1:09:27 דער צירוף פון שם הוי'ה פון חודש תמוז איז דער איינציגער וואס קומט ארויס פון מגילת אסתר, פון המן'ס ווערטער; און וויבאלד די גאנצע מגילה איז "ונהפוך הוא", ווייזט דער פארקערטער צירוף אליין אן אז מ'קען אים איבערקערן לטובה.
- 1:06:21 כלב פון יהודה און יהושע פון יוסף, די צוויי וואס זענען נישט דורכגעפאלן ביי די מרגלים, זענען די שבטים פון משיח בן דוד און משיח בן יוסף; ממילא ברענגט יעדער וואס פאלט נישט דורך אין דער טעריטאריע פון תמוז און אב משיח.
- 1:16:09 ציצית איז שקולה כנגד כל המצוות ווייל יעדע מצוה ווערט נאר א שטיקל פונעם מלבוש פון דער נשמה, בשעת ציצית איז אליין א גאנץ בגד, און ממילא איז עס כולל דאס גאנצע.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 14:22 דער משגיח זאגט אז יעדער איד דארף געדענקען אז אלץ וואס ער טוט איז ער א שליח פונעם רבונו של עולם, און זיך מבטל זיין צום משלח; דעמאלט פאלט מען נישט דורך.
- 1:01:43 דער משגיח זאגט אז די עיקר עבודה פון תמוז און אב איז היטן די אויגן, און קוקן אויף די הייליגע ציצית און אויף די אותיות פון ספר תורה, גמרא און ספרים הקדושים ברענגט קדושה אריין אין די אויגן.
- 1:13:32 לויט דעם רמב"ם זאגט דער משגיח אז די בעסטע עצה קעגן אזעלכע נסיונות איז זיך אריינטון אין תורה, צוזאמען מיט דעם באוואוסטזיין אז מ'דארף האבן גרויס שמירה.
- 1:14:40 דער משגיח מאנט מ'זאל זיין מהדר אין כשר'ע ציצית, אפילו אויסגעבן אסאך געלט דערויף, ווייל דאס איז א גרויסע שמירה.
- 1:16:55 דער משגיח זאגט אז חוץ די אייגענע השתדלות דארף מען מתפלל זיין צום אייבערשטן, ווי כלב ביי די קברי אבות, און זיך האלטן מיט ערליכע אידן און גוטע חברים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער רמב"ם, המן, יהושע בן נון, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, ישמעאל, כלב בן יפנה, משה רבינו, פוטיפר'ס ווייב, פינחס, קרח, רבי יהושע בעלזער, רבי עקיבא, רבי שמשון אסטראפאלער, רש"י, שרה אמנו
ערכים דמות דיוקנו של אביו, מרגלים, נסיון, עיבור, ציצית, צירוף, קדושה, קליפה, רבונו של עולם, שליחות, שמירת עינים