יעדער איד איז א שליח פון ה' צו דערהייבן די וועלט
קאטאלאג: פרשת השבוע שלח קינדער נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 12 תש"נ (1989–90) אידיש 25 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט די קינדער פארן זומער אז יעדער איד איז א שליח פונעם רבונו של עולם צו דערהייבן די וועלט, און אז וואו מ'פארט טאר מען נישט פארגעסן צו וואס מ'איז געשיקט געווארן.
דער משגיח עפנט מיט דעם אז די שכינה הקדושה רוט וואו קינדער לערנען תורה. פון דער פרשה פון די מרגלים לערנט ער ארויס אז יעדער איד איז א שליח וואס דער רבונו של עולם שיקט ארונטער צו ברענגען צוריק תורה, מצוות און מעשים טובים; די מרגלים האבן נישט מצליח געווען, און די שלוחים פון יהושע אין דער הפטרה יא, ווייל זיי זענען געגאנגען מיט יראת שמים און אמונה. ער ערקלערט אז די פערציג טעג פון די מרגלים זענען געווען פון ערב ראש חודש תמוז ביז תשעה באב, און דערפאר פארט יעדער איינער אין די וואכן: כדי צו פארריכטן זייער רייזע, ווען מ'פארט ווי אן אמת'ער שליח, ווייל יעדער טריט איז באשטימט פון הימל. יעדער בוים, שטיין און גרעזל ווארט אז א איד זאל דארט מאכן א ברכה אדער לערנען. מיט דעם משל פונעם חפץ חיים פון דעם וואס האט פארביטן דימענטן אויף ליכט, ווארנט ער נישט צו פארגעסן די שליחות, און ער שליסט אז מ'זאל אין קאנטרי האלטן לערנען און דאווענען און קומען צו אהבת ה' און יראת שמים דורך זיין בריאה.
סדר השיעור
-
0:00 יעדער איד איז א שליח פונעם רבונו של עולם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט די קינדער אז די שכינה הקדושה איז דא וואו זיי לערנען תורה, און גייט איבער צו די שלוחים וואס משה רבינו האט געשיקט: אזוי שיקט דער רבונו של עולם יעדן איד פון הימל אויף דער וועלט. ער שטעלט אקעגן די מרגלים וואס האבן נישט מצליח געווען, מיט די שלוחים פון יהושע אין דער הפטרה וואס זענען געגאנגען מיט יראת שמים און אמונה.
-
3:48 פארוואס אלע פארן ארום תמוז שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז די מרגלים זענען ארויס ערב ראש חודש תמוז און צוריקגעקומען אין דער נאכט פון תשעה באב, און פרעגט פארוואס אלע פאקן זיך און פארן פונקט דעמאלט. ער ענטפערט אז דער רבונו של עולם שיקט אידן פארן אין די פערציג טעג כדי צו פארריכטן די רייזע פון די מרגלים, וואס האבן פארגעסן אז זיי זענען שלוחים, און אז יעדער טריט פון א מענטש איז באשטימט פון הימל.
-
9:01 די גאנצע בריאה ווארט אויף א איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז נישט נאר מענטשן דארפן זיך מתקן זיין נאר יעדער חלק פון דער בריאה: א בוים ווארט טויזנטער יארן אז א אינגל זאל מאכן א ברכה אויף זיין עפל, און א שטיין אז א איד זאל זיך זעצן דערויף און לערנען. וואו מ'קומט איז באשטימט פון הימל, און ביים דאווענען רופט מען די גאנצע בריאה צו לויבן דעם רבונו של עולם, אזוי ווי די שעפסן פונעם בעל שם טוב האבן מיטגעדאוונט מיט אים.
-
14:52 דער משל פונעם חפץ חיים פון דימענטן און ליכט מעשה
דער משגיח דערציילט דעם משל פונעם חפץ חיים פון אן ארימאן וואס איז געפארן צו די הרי חושך קלייבן דימענטן, און דארט האט ער אנגעפילט זיינע וואליזן מיט טייערע ליכט פון חלב. אויפן וועג אהיים זענען די ליכט פארפוילט געווארן פון דער היץ און ער האט זיי געמוזט ווארפן אין ים, און ערשט דעמאלט האט ער זיך דערמאנט צו וואס ער איז געפארן.
-
19:20 נישט פארגעסן די שליחות אין קאנטרי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח איז מסביר דעם נמשל: די נשמות ווערן געשיקט אראפ צו זאמלען תורה און מצוות, און מענטשן שטאפן זיך אן מיט נאשעכץ און קומען ארויף אן גארנישט. ער זאגט די קינדער צו זיין גוטע שלוחים ווי די שלוחים פון יהושע, צו האלטן לערנען און דאווענען אין די וואקאציע, און צו נוצן דעם קאנטרי, וואו מ'זעט דעם רבונו של עולם'ס בריאה, כדי צו קומען צו אהבת ה' און יראת שמים ווי דער רמב"ם לערנט, און ער ענדיגט מיט א ברכה אויף משיח.
דער שיעור, אויסגעשריבן
יעדער איד איז א שליח פונעם רבונו של עולם
פארוואס אלע פארן ארום תמוז
דער משגיח ברענגט די גמרא אז די מרגלים זענען ארויס ערב ראש חודש תמוז און צוריקגעקומען תשעה באב ביי נאכט, די פערציג טעג פונעם פסוק. פארוואס, פרעגט ער, פאקט זיך יעדער איינער און פארט אוועק פונקט ווען מ'ליינט פרשת שלח? ווייל די מרגלים האבן געזינדיגט אין די פערציג טעג, זיי האבן פארגעסן אז זיי זענען שלוחים, און דער רבונו של עולם שיקט יעצט אידן פארן כדי דאס צו פארריכטן. ד,ה
די גאנצע בריאה ווארט אויף א איד
נישט נאר מענטשן דארפן זיך מתקן זיין, ערקלערט דער משגיח, נאר די גאנצע בריאה. א בוים אין די קעטסקילס ווארט שוין טויזנטער יארן אז א געוויסער אינגל זאל מאכן א ברכה מיט כוונה אויף זיין עפל, און דעמאלט ווערט ער דערהויבן צו זיין תכלית; א שטיין ווארט אז א איד זאל זיך זעצן דערויף און לערנען. "על פי ה' יחנו": וואו מ'קומט אן, האט אים דער רבונו של עולם אהין געשיקט. ז
דער משל פונעם חפץ חיים
דער משגיח דערציילט דעם משל פונעם חפץ חיים פון אן ארימאן וואס איז געפארן צו די הרי חושך קלייבן דימענטן. דארט זענען ליכט געווען אזוי טייער אז ער האט אויסגעליידיגט זיינע וואליזן פון די דימענטן און זיי אנגעפילט מיט ליכט פון חלב. אויפן הייסן וועג אהיים זענען זיי פארפוילט געווארן און ער האט זיי געמוזט ווארפן אין ים. די ווייב האט אים אנגערופן א שוטה, ער איז דאך געפארן נאך דימענטן, און ער האט געפונען נאר א קליין דימענטל און א פערל.
נישט פארגעסן די שליחות אין קאנטרי
דער נמשל, זאגט דער משגיח, איז אז די נשמות ווערן אראפגעשיקט צו זאמלען תורה און מצוות, די דימענטן, און מענטשן שטאפן זיך אן מיט אייס-קרים און פיצא, וואס מ'לאזט נישט אריין אין יענער וועלט. ער זאגט די קינדער צו זיין גוטע שלוחים ווי די שלוחים פון יהושע: געזונט און שווימען האבן זייער ארט, אבער דער עיקר איז יראת שמים, קביעות אין לערנען און דאווענען ווי עס דארף צו זיין.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
ראשונים
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:22 יעדער איד, ביז יעדעס אידיש קינד וואס לערנט תורה, איז א שליח פונעם רבונו של עולם, געשיקט פון הימל אויף דער וועלט צו ברענגען צוריק תורה, מצוות און מעשים טובים.
- 2:21 די מרגלים האבן נישט מצליח געווען ווייל זיי האבן פארגעסן אז זיי זענען שלוחים פונעם רבונו של עולם און פון משה רבינו, און די שלוחים פון יהושע האבן מצליח געווען ווייל זיי זענען געגאנגען מיט יראת שמים און אמונה.
- 8:07 וואו א מענטש גייט איז באשטימט פון הימל; ער פארט פאר זיינע אייגענע טעמים, אבער דער רבונו של עולם שיקט אים אהין צו אויפטאן עפעס אין תורה און מצוות.
- 9:36 יעדער חלק פון דער בריאה ווארט מ'זאל עס מתקן זיין און דערהייבן, ווען א איד מאכט א ברכה, לערנט אדער טוט א מצוה דערמיט.
- 21:25 אויף א זומער רייזע מעג מען זיך אנזאמלען געזונט, אבער דער עיקר איז זיך צו פירן מיט יראת שמים, האלטן די קביעות'דיגע צייטן פון לערנען און דאווענען ווי עס דארף צו זיין.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:10 פארוואס פאקט זיך יעדער איינער און פארט אוועק פונקט ווען מ'ליינט פרשת שלח און מ'בענטשט ראש חודש תמוז?
תירוץ: 6:04 ווייל דאס זענען די פערציג טעג פון דער רייזע פון די מרגלים, און דער רבונו של עולם שיקט דעמאלט אידן פארן כדי זיי זאלן עס פארריכטן, ווען זיי פארן ווי אמת'ע שלוחים.
-
קשיא: 9:31 דארפן נאר מענטשן זיך מתקן זיין?
תירוץ: 9:36 ניין; יעדער חלק פון דער בריאה דארף מען מתקן זיין, און עס ווארט אז א איד זאל טאן א מצוה דערמיט.
מעשיות
-
14:00 די שעפסן פונעם בעל שם טוב
דער משגיח דערציילט, ווי עס שטייט אין ספרים הקדושים, אז דער בעל שם טוב פלעגט גיין זאגן תהלים און דאווענען אין וואלד, וואו די שעפסן פלעגן זיך פאשען. ווען ער האט זיך אויפגעשטעלט צו שמונה עשרה, האבן זיך אלע שעפסלעך אויפגעשטעלט אויף די הינטערשטע פיס און מיטגעדאוונט מיט אים די גאנצע צייט. דער משגיח לייגט צו אז דאס איז דער לויב: ווען מ'לויבט דעם רבונו של עולם, מאכט מען אז די גאנצע בריאה זאל אים לויבן.
אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב
-
15:00 דימענטן אדער ליכט
דער משגיח דערציילט דעם משל פונעם חפץ חיים פון אן ארימאן וואס זיין ווייב האט געהערט אז ווייט אוועק אין די הרי חושך, וואו עס איז קאלט און פינסטער א גאנץ יאר, ליגן דימענטן און מרגליות אויף דער ערד. ער איז געפארן חדשים לאנג, אבער דארט זענען ליכט געווען זייער טייער, האט ער אוועקגעגעבן אלע זיין געלט אויף ליכט, ביז ער האט אויסגעליידיגט זיינע וואליזן פון די דימענטן און זיי אנגעפילט מיט ליכט. אויפן וועג אהיים, אין דער זומערדיגער היץ, זענען די ליכט פון חלב פארפוילט געווארן און געשטונקען, די באאמטע ביים ברעג האבן זיי נישט אריינגעלאזט, און ער האט אלץ געמוזט ווארפן אין ים. ווען ער האט עס דערציילט זיין ווייב, האט זי אים אנגערופן א שוטה און דערמאנט אז ער איז געפארן נאך דימענטן; אין זיינע קעשענעס האט ער געפונען נאר א קליין דימענטל און א קליין פערל.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים
געדאנקען
- 5:57 די זומער-רייזעס פאלן אויס פונקט אויף די פערציג טעג פון די מרגלים, פון ערב ראש חודש תמוז ביז תשעה באב; דער רבונו של עולם שיקט דעמאלט אידן פארן, כדי מיט'ן פארן ווי אמת'ע שלוחים זאלן זיי פארריכטן די רייזע פון די מרגלים.
- 7:34 דער חטא פון די מרגלים איז געווען אז ביים ארומגיין אין ארץ ישראל האבן זיי פארגעסן אז זיי זענען שלוחים און געזען נאר וואס זיי האבן געוואלט; דאס איז די סכנה פון יעדער רייזע.
- 9:45 א בוים אין די קעטסקילס ווארט שוין טויזנטער יארן אז א געוויסער אינגל זאל מאכן א ברכה מיט כוונה אויף זיין עפל; ערשט דעמאלט ווערט ער דערהויבן און טוט אויף זיין תכלית.
- 12:55 ווען א איד דאוונט אינדערפרי רופט ער די גאנצע בריאה, די בערג, די ביימער, די חיות און די פייגעלעך, זיי זאלן מיט אים לויבן דעם רבונו של עולם, און די מצוות וואס ער טוט אין א ארט זענען אויך זייערע מצוות.
- 19:43 אינעם נמשל זענען די נאשעכץ פון דער וועלט די ליכט פון חלב: דא זענען זיי חשוב, אבער ביים טויער פון יענער וועלט זענען זיי פארפוילט און מ'ווארפט זיי אוועק, און מ'לאזט אריין נאר תורה און מצוות, די דימענטן.
- 22:42 אין שטאט איז דעם רבונו של עולם'ס בריאה פארשטעלט מיט בילדינגס און מ'זעט נאר וואס מענטשן האבן געמאכט; אין קאנטרי זעט מען זיין הימל, זיינע פעלדער און באשעפענישן, און דאס איז א געלעגנהייט צו קומען צו אהבת ה' און יראת שמים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 3:13 דער משגיח זאגט אז יעדער זאל זאגן ביי זיך אז ער וועט זיין א גוטער שליח, ווי די שלוחים פון יהושע און נישט ווי די מרגלים.
- 3:37 ער זאגט אז מ'זאל בעטן דעם רבונו של עולם אז די שליחות זאל זיין א גוטע.
- 21:40 ער זאגט די קינדער אז אין קאנטרי זאלן זיי האלטן די קביעות'דיגע צייטן פון לערנען און דאווענען ווי א אידיש אינגל דארף, און אכטונג געבן וואס זיי עסן און וואס זיי טוען.
- 24:20 ער זאגט זיי זאלן נישט טאן קיין זאכן וואס זענען סכנות.
- 23:32 ער מוטיגט זיי צו נוצן דעם קאנטרי צו קוקן אויף דער שיינקייט פון דעם רבונו של עולם'ס בריאה און אזוי קומען צו אהבת ה' און יראת שמים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער רמב"ם, יהושע בן נון, משה רבינו
ערכים אהבת השם, יראת שמים, כסא הכבוד, מרגלים, רבונו של עולם, שכינה, שליחות, תינוקות של בית רבן