לטהרנו ולקדשנו - צריכים לשמור על האמונה ע"י שמירה ממאכלות אסורות
קאטאלאג: פרשת השבוע שמיני נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 10 תשל"ז (1976–77) אידיש 1 שעה 9 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז נאכדעם וואס די מצה פון פסח פלאנצט איין אמונה אין דעם גוף פון א איד, קומען פרשת שמיני און די ימי הספירה צו היטן די אמונה דורך זיך אפהיטן פון מאכלות אסורות, וואס זיי פארטמא'ן די נשמה און מאכן א איד משועבד צו די כוחות פון וועלכע השם יתברך האט אים ארויסגענומען פון מצרים.
דער משגיח עפנט מיט מצה: נישט אזוי ווי תפילין און מזוזה וואס רינגלען ארום דעם מענטש, נעמט מען די מצה אריין אין זיך און זי ווערט א חלק פונעם גוף, און פלאנצט איין אמונה. באלד נאך פסח ליינט מען פרשת שמיני, די שמירה פון דער אמונה דורך די דינים פון מאכלות אסורות. ער ברענגט פונעם בעל שם טוב אז די וואס האבן געפרעגט אויף תחיית המתים, איז עס געקומען ווייל זיי האבן געגעסן מאכלות אסורות, און דעם דין אז תפילין דארף מען שרייבן נאר אויף דעם עור פון א כשר'ע בהמה. פונעם רמב"ם ווייזט ער אז די סדרות פון ספירה האלטן כמעט דעם גאנצן ספר הקדושה און ספר הטהרה. דערנאך רעדט ער וועגן שמערצליכע פאסירונגען פון די לעצטע צייטן, און ער איז מחזק מיטן רמב"ם אז מ'טאר נישט זאגן אז ס'איז א מקרה, נאר ס'איז א רוף צו תשובה אין ענינים פון קדושה און כשרות. ער מאנט מער זהירות אין כשרות, דערציילט פונעם חתם סופר און פון א פאלשן שוחט, און ערקלערט מיט רש"י און דעם מדרש אז די פיר טמא'ע בהמות זענען די ארבע מלכיות: מאכלות אסורות מאכן בטל די פרייהייט פון יציאת מצרים, און א כשר'ער טיש איז א מזבח.
ענינים: כשרות און קדושת האכילה · מצה, מיכלא דמהימנותא
סדר השיעור
-
0:00 מצה פלאנצט איין אמונה, שמיני היט זי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז מצה, נישט אזוי ווי תפילין און מזוזה וואס זענען ארום דעם מענטש, נעמט מען אריין אין זיך און זי ווערט א חלק פונעם גוף און פלאנצט איין אמונה. באלד נאך פסח קומט פרשת שמיני מיט די דינים פון מאכלות אסורות, וואס היטן די אמונה.
-
3:47 דער בעל שם טוב, און תפילין פון א כשר'ע בהמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב'ס ווארט, דורכן תולדות און דעם דגל מחנה אפרים, אז די וואס האבן געפרעגט אויף תחיית המתים האבן דאס ווייל זיי האבן געגעסן מאכלות אסורות. דערנאך ערקלערט ער פארוואס תפילין, וואס לערנען יציאת מצרים, מוזן זיין פון א בהמה וואס מ'מעג עסן, און ער ברענגט רש"י'ס סברא פארוואס דעם עור פון א נבילה מעג מען נוצן אבער נישט פון א טמא'ן מין.
-
11:41 ספר הקדושה און ספר הטהרה אין די סדרות פון ספירה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם רמב"ם'ס לשון אין סוף הלכות מאכלות אסורות, אז דער וואס היט זיך ברענגט קדושה און טהרה יתירה צו זיין נפש, און פארבינדט עס מיט דער תפילה פון ספירה. ער ווייזט אז כמעט דער גאנצער ספר הקדושה און ספר הטהרה ווערט געליינט אין די סדרות פון ספירה, אויסער בשר בחלב און טומאת מת, וואס געהערן צו שבועות אליין.
-
20:36 קיין מקרה נישט: דער רמב"ם וועגן זעקה
פון דער גמרא אז דער מזל פון א מענטש זעט וואס ער אליין זעט נישט, זאגט דער משגיח אז א גאנצע משפחה אדער חברה קען שפירן א רוח פון אויבן. ער ברענגט דעם רמב"ם אין הלכות תעניות אז צו זאגן אז צרות זענען א מקרה איז אכזריות, און די פרשה פון "קרי" אין בחוקותי.
-
24:50 די לעצטע פאסירונגען און דער רוף צו קדושה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די שמערצליכע פאסירונגען פון די לעצטע צייטן אין זייערע קרייזן דרייען זיך ארום ספר הקדושה און ספר הטהרה, צווישן זיי אן עקסידענט מיט שוחטים; אזוי ווי ביי נדב ואביהו, האט יעדער געשפירט אז מ'מיינט אים. ער ברענגט א ווארט אויף די שתי הלחם און זאגט אז די נסיונות פון עסן און פון די אויגן מאנען אלעמאל זהירות.
-
29:19 מ'מאנט פון הימל: סימנים אויף דער וועלט
דער משגיח זאגט אז מ'מאנט מער פון הימל, אפשר ווייל ס'קומען גרויסע צייטן. ער רעכנט אויס אן ערדציטערניש וואו אידן אין בוקארעסט זענען אומגעקומען, אן עראפלאן אומגליק, א שווערע ווינטער און די פטירה פון צדיקים, דערציילט ווי דער חפץ חיים האט באטראכט א מבול פונעם מיסיסיפי ווי א רוף צו תשובה, און ברענגט פון תהלים אז ערדציטערניש איז א סימן פון חרון אף.
-
33:50 חומרות אין כשרות אזוי ווי ביי פסח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ספירה איז א צייט פון תשובה, און אז ווער עס וויל זוכה זיין צו תורה מוז זיך מחמיר זיין אין מאכלות אסורות. אזוי ווי אידן האלטן חומרות ביי חמץ, דארף מען אויך ביי כשרות; ער ברענגט דעם דין אז א מינקת זאל נישט עסן מאכלות אסורות ווייל עס לאזט א שלעכטע טבע אין קינד, און דערמאנט ווי די קינדער פון דער לאוער איסט סייד זענען פארלוירן געגאנגען ווען כשרות איז געווען הפקר.
-
38:11 דער חתם סופר, רבי פנחס קאריצער, און דער תיקון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט א תשובה פונעם חתם סופר וואס האט געראטן נישט צו שיקן א קראנק קינד וואו מ'וועט אים געבן מאכלות אסורות, און רבי פנחס קאריצער'ס ווארט אז קינדער פאלן אוועק ווייל די עלטערן האבן געגעסן מאכלות אסורות. דערנאך פרעגט ער מיטן בני יששכר ווי אזוי אזא יונגערמאן קען זיך מתקן זיין, און ענטפערט מיט א געשריי צום רבונו של עולם פון טיפן הארצן, און מיטן חתם סופר'ס משל אז א איד איז ווי א כלי וואס מ'קען כשר'ן.
-
43:03 רש"י, די פיר בהמות און די ארבע מלכיות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אין סוף שמיני אז יציאת מצרים איז כדאי געווען נאר כדי מ'זאל זיך נישט מטמא זיין מיט שרצים, און רש"י אין קדושים וועגן זיין מובדל פון די אומות. ער ברענגט דעם מדרש אז די פיר טמא'ע בהמות זענען די ארבע מלכיות און אז דער חזיר וועט צוריקגעבן די מלוכה, און דאס ווארט אז דער חזיר וועט ווערן טהור, וואס ברענגט צו דער שאלה פון דבר שיש לו מתירין.
-
47:48 וועט דער חזיר ווערן מותר? שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מרדכי וועגן דבר שיש לו מתירין און די קשיא פון די אחרונים: אויב דער חזיר וועט ווערן מותר, ווי אזוי קען ער בטל ווערן ברוב. ער ברענגט דעם חתם סופר'ס תירוצים: די תורה טוישט זיך קיינמאל נישט, נאר די בהמות אליין וועלן באקומען סימני טהרה, אדער דער מדרש מיינט די פנימיות פונעם חזיר.
-
51:44 די שורשים פון טומאה און דער כלי יקר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז קדושה קען רוען אויף א גשמי'דיגע זאך, אזוי ווי אויף אן אתרוג אדער דעם עור פון תפילין, און אזוי אויך רוט טומאה אויף געוויסע באשעפענישן, אזוי ווי דער שטן האט זיך מלביש געווען אין דעם נחש. די פיר טמא'ע בהמות זענען די ראשים פון די קליפות פון די ארבע מלכיות, און ער ברענגט דעם כלי יקר אז א סימן טהרה אויף א טמא'ע בהמה איז נאך ערגער, ווי א צבוע.
-
56:30 וועמען גלייבט מען? דער פרעמדער און דער הכשר שטייט אינעם קאטאלאג
לויטן כלי יקר זאגט דער משגיח אז א פאלשער סימן פון כשרות קען פארפירן א איד וואס וואלט קיינמאל נישט אנגערירט עפעס וואס איז קלאר טריף. ער דערציילט פון א פרעמדן מיט רבנישע קליידער וועמען מ'האט נישט געוואלט בארגן צוואנציג רובל, אבער מ'האט אים געגלייבט ווי א שוחט, און זאגט אז מ'דארף וויסן ווער עס שטייט הינטער א הכשר, און ענדיגט מיטן לשון פונעם רמב"ם וועגן מאכלות אסורות.
-
1:00:04 מאכלות אסורות מאכן בטל יציאת מצרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז ווער עס עסט ביי איינעם ווערט אים משועבד, אזוי ווי ביי דער סעודה פון אסתר. וויבאלד די פיר טמא'ע בהמות טראגן אין זיך די ראשים פון די ארבע מלכיות, ווערט א איד וואס עסט מאכלות אסורות משועבד צו זיי, דאס היפך פון יציאת מצרים, און דאס ערקלערט רש"י אין שמיני און רש"י אין קדושים וועגן נבוכדנצר און זיינע חברים.
-
1:03:45 דער אידישער טיש איז א מזבח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קומט צוריק צו תפילין: א מצוה וואס לערנט יציאת מצרים קען מען נישט שרייבן אויף א שטיקל מצרים. פארקערט, כשר'ע מאכלים מאכן א איד א חלק פון קדושה; ער ערקלערט פארוואס אין ברכה מעין שלש בעט מען אויפן מזבח און אין ברכת המזון נישט, ווייל א סעודה מיט ברויט און זאלץ איז אליין א מזבח, און ענדיגט מיט א תפילה פאר טהרה אין די ימי הספירה אנטקעגן שבועות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
מצה פלאנצט איין אמונה, שמיני היט זי
דער משגיח ערקלערט אז די מצוות פון תפילין און מזוזה, מיט די פרשיות פון שמע און יציאת מצרים, פלאנצן איין אמונה, אבער מצה גייט נאך ווייטער. תפילין און מזוזה זענען ארום דעם מענטש, מצה אבער נעמט מען אריין אין זיך, און זי ווערט א חלק פון זיין בשר ודם, אזוי אז דער גוף אליין ווערט אמונה. באלד נאך פסח קומט פרשת שמיני, וואס היט די אמונה דורך די דינים פון מאכלות אסורות.
דער בעל שם טוב, און תפילין פון א כשר'ע בהמה
אז מאכלות אסורות שאטן די אמונה, ווייזט דער משגיח פון א ווארט פונעם בעל שם טוב וואס ווערט געברענגט סיי אין תולדות און סיי אין דגל מחנה אפרים. מענטשן האבן אמאל געשריבן צום רמב"ם און געפרעגט וואו שטייט תחיית המתים אין דער תורה; האט ער זיי געלאזט וויסן אז זיי פרעגן נאר ווייל זיי עסן מאכלות אסורות, אנדערש וואלט עס ביי זיי געווען א פשוט'ע זאך. א,ב,ג
דאס זעלבע ברענגט ער פון תפילין, וואס מ'לייגט "למען תהיה תורת ה' בפיך". די גמרא לערנט פון דעם אז תפילין מוזן זיין נאר פון א בהמה וואס מ'מעג עסן. דער דין איז ביי אלע תשמישי מצוה, פונדעסטוועגן שטייט ער דווקא ביי תפילין און יציאת מצרים, ווייל יציאת מצרים איז דער יסוד פון אמונה, און מאכלות אסורות שאטן די אמונה. ד,ה
אין א זייטיגער באמערקונג ברענגט ער אז תפילין מעג מען שרייבן אויף דעם עור פון א נבילה אדער טריפה פון א כשר'ן מין, אבער נישט פון א טמא'ע בהמה. לויט רש"י'ס סברא איז דער איסור נבילה נאר חל אויף דעם וואס איז ראוי לאכילה, א טמא'ער מין אבער איז אסור אין זיין גאנצן מין.
ספר הקדושה און ספר הטהרה אין די סדרות פון ספירה
דער משגיח לערנט דעם רמב"ם'ס לשון אין סוף הלכות מאכלות אסורות: ווער עס היט זיך דערפון ברענגט קדושה און טהרה יתירה צו זיין נפש און מאכט זי ריין לשם הקב"ה. דאס, זאגט ער, איז דער גאנצער ענין פון די ימי הספירה, ווען מיר בעטן "וטהרנו וקדשנו". ו
ער ווייזט אן אז פון די פערצן ספרים פונעם יד החזקה הייסט איינער ספר הקדושה און איינער ספר הטהרה, און כמעט אלעס וואס שטייט אין זיי ליינט מען אין די סדרות פון ספירה: מאכלות אסורות אין שמיני, די עריות אין אחרי מות און אמור, און די דינים פון טומאה אין תזריע און מצורע. ז
צוויי זאכן פעלן: בשר בחלב און טומאת מת. דאס זענען העכערע ענינים, אזוי ווי דער חתם סופר ערקלערט וועגן בשר בחלב, און זיי געהערן צום תכלית פון ספירה, שבועות אליין. חז"ל זאגן אז מיר האבן זוכה געווען צו דער תורה ווייל די מלאכים האבן געגעסן בשר בחלב ביי אברהם אבינו, און ביי מתן תורה איז דער מלאך המות בטל געווארן ביזן חטא העגל.
קיין מקרה נישט: דער רמב"ם וועגן זעקה
די לעצטע פאסירונגען און דער רוף צו קדושה
דער משגיח זאגט אז די לעצטע פאסירונגען דרייען זיך ארום ספר הקדושה און ספר הטהרה. ס'איז געשען אן אומגליק מיט שוחטים, און אזוי ווי ביי נדב ואביהו, וואס זענען געווען צו הויך אז מ'זאל זיי מיינען, האט יעדער געשפירט אז מ'מיינט אונז. דערנאך איז אומגעקומען דער טאטע פון איינעם פון זייערע בחורים, און א אידישע פרוי האט מוסר נפש געווען פאר קדושה, און יעדער איד האט געשפירט אז מ'מיינט אים. כ
ער ברענגט א ווארט אז "לחם" מיינט סיי אכילה און סיי ענינים פון אישות; ביי ביידע זענען די נסיונות גרויס יעדן מאמענט, צי א פראגליכער הכשר, צי א בליק אין גאס. קיינער טאר נישט מיינען אז ער איז שוין אפגעהיט.
מ'מאנט פון הימל: סימנים אויף דער וועלט
פון הימל, זאגט דער משגיח, מאנט מען יעצט פון זיי. אפשר זענען זיי נישט ערגער ווי פריער, נאר ס'קומען גרויסע צייטן, און פאר שבועות פאדערט מען מער. ער רעכנט אויס אן ערדציטערניש אין רומעניע, וואו איבער הונדערט אידן אין בוקארעסט זענען אומגעקומען, אן עראפלאן אומגליק וואס איז נאך קיינמאל נישט געווען, א שווערע ווינטער, און די פטירה פון צדיקים איינער נאכן אנדערן.
ער דערציילט ווי דער חפץ חיים, ווען מ'האט געהערט אז דער מיסיסיפי האט זיך איבערגעגאסן, האט צוזאמגערופן דעם עולם אין ראדין און געזאגט אז די כוחות פון טבע זענען שלוחים פונעם רבונו של עולם, ממילא דארף מען תשובה טאן. אין תהלים שטייט אז די ערד האט געציטערט ווייל השם האט זיך דערצערנט; אפילו אויף מואב האט דער נביא געהאט צער, א סימן אז די נביאים פון ישראל זענען רחמנים. יעצט איז א צייט פון חשבון הנפש. ל
חומרות אין כשרות אזוי ווי ביי פסח
דער חתם סופר, רבי פנחס קאריצער, און דער תיקון
א טאטע האט געפרעגט דעם חתם סופר צי מ'מעג שיקן א קראנק קינד אין אן אנשטאלט וואו מ'וועט אים געבן מאכלות אסורות. ער האט געענטפערט אז על פי הלכה מעג מען, אבער געראטן נישט צו שיקן: ער וועט ווערן א געזונטער רשע. רבי פנחס קאריצער האט געזאגט אז קינדער וואס הייבן גוט אן און פאלן דערנאך אוועק, איז עס ווייל די עלטערן האבן געגעסן מאכלות אסורות. ס
ווי אזוי קען אזא יונגערמאן זיך מתקן זיין, פרעגט דער בני יששכר? דער משגיח ענטפערט: מיט הייסע טרערן צום רבונו של עולם, בעטן מ'זאל אים ארויסרייסן פון דעם רע, אזוי ווי אברהם אבינו איז ארויסגעקומען פון א שלעכטן שורש. דער חתם סופר גלייכט א איד צו א כלי וואס האט איינגעזאפט מאכלות אסורות: כל זמן דער עצם איז גאנץ, קען מען זי כשר'ן. ע
רש"י, די פיר בהמות און די ארבע מלכיות
וועט דער חזיר ווערן מותר?
דער מרדכי האלט אז א שטיקל פלייש וואס איז א ספק איז נישט קיין דבר שיש לו מתירין, ווייל ביז אליהו הנביא קומט וועט עס קאליע ווערן. די אחרונים ברענגען די קשיא פון א פראנקפורטער רב: אויב דער חזיר וועט ווערן מותר, ווי אזוי קען ער בטל ווערן ברוב? ש
דער חתם סופר ענטפערט אז די תורה איז נצחית און די הלכה וועט זיך נישט טוישן; נאר די טמא'ע בהמות אליין וועלן באקומען סימני טהרה, ממילא וועט דער חזיר פון היינט קיינמאל נישט ווערן מותר. אדער מיינט דער מדרש די פנימיות פונעם חזיר, נישט די בהמה.
די שורשים פון טומאה און דער כלי יקר
ביידע תירוצים גייען צוזאמען, זאגט דער משגיח. קדושה רוט אויף גשמי'דיגע זאכן, ווי אן אתרוג אויף סוכות אדער דער עור פון תפילין, און אזוי רוט אויך טומאה אויף באשעפענישן: דער שטן האט זיך מלביש געווען אינעם נחש. אין תניא שטייט אז אלע מאכלות אסורות קומען פון די דריי קליפות הטמאות, און די פיר בהמות זענען די ראשים פון דער טומאה פון די ארבע מלכיות. ת
וועמען גלייבט מען?
א איד וועט קיינמאל נישט קויפן א צוקערל אן א הכשר, אבער איינס מיט א פראגליכן הכשר איז ווי א חזיר וואס ווייזט זיינע געשפאלטענע קלאען. דער משגיח דערציילט פון א פרעמדן מיט רבנישע קליידער וועמען מ'האט נישט געוואלט בארגן צוואנציג רובל, און דערנאך האט ער אנטפלעקט אז ער איז נישט קיין שוחט, כאטש דער בעל הבית האט זיך פארלאזט אויף זיין שחיטה. מ'דארף וויסן ווער עס שטייט הינטער א הכשר.
מאכלות אסורות מאכן בטל יציאת מצרים
ווער עס עסט ביי איינעם ווערט אים משועבד, אזוי ווי ביי דער סעודה פון אסתר. די פיר טמא'ע בהמות טראגן אין זיך די ראשים פון די ארבע מלכיות, ממילא ווער עס עסט זיי נעמט זיין חיות פון יענער זייט און ווערט משועבד, דאס היפך פון יציאת מצרים, וואס האט אונז באפרייט פון זיין זייערע עבדים.
דער אידישער טיש איז א מזבח
דערפאר שטייט "מן המותר בפיך" דווקא ביי דער מצוה וואס לערנט יציאת מצרים, "למען תהיה תורת ה' בפיך": א שטיקל מצרים קען נישט טראגן יציאת מצרים. פארקערט, כשר'ע מאכלים מאכן א איד א חלק פון דער קדושה אליין. ד
דער משגיח פרעגט פארוואס אין ברכה מעין שלש בעט מען "ועל מזבחך" און אין ברכת המזון נישט. א סעודה מיט ברויט איז א קרבן, דערפאר לייגט מען זאלץ אויפן טיש, "על כל קרבנך תקריב מלח"; אזא טיש איז אליין א מזבח. ער ענדיגט מיט א תפילה אז אין די ימי הספירה זאל מען זיך מקדש און מטהר זיין צו מקבל זיין די תורה אויף שבועות. אב
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
- ו לכאורה Rambam, Hilchos Maachalos Asuros 17:32 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:54
- ז Mishneh Torah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 13:51
- ט Rambam, Hilchos Taaniyos 1:1-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:27
- פ Rashi on Vayikra 11:45 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:06, 1:02:29
- צ לכאורה Rashi on Vayikra 20:26 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:06, 1:02:29
אחרונים און חסידות
- א Toldos Yaakov Yosef (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 3:47
- ב Degel Machaneh Ephraim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 3:47
- מ Me'or Vashemesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 34:40
- נ לכאורה Yoreh De'ah 81:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 36:25
- ס Shu"t Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 38:11
- ע Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:27
- ר Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 44:51
- ת Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 51:52
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:52 מצה פלאנצט איין אמונה טיפער ווי תפילין און מזוזה, ווייל מ'עסט זי און זי ווערט א חלק פונעם גוף; פרשת שמיני, וואס מ'ליינט באלד נאך פסח, היט די אמונה דורך די דינים פון מאכלות אסורות.
- 6:19 תפילין, וואס אין זיי שטייט די פרשה פון יציאת מצרים, דער יסוד פון אמונה, מעג מען שרייבן נאר אויף דעם עור פון א בהמה וואס מ'מעג עסן, ווייל מאכלות אסורות שאטן די אמונה.
- 14:06 די סדרות וואס מ'ליינט אין די ימי הספירה האלטן כמעט אלעס וואס שטייט אינעם רמב"ם'ס ספר הקדושה און ספר הטהרה, אזוי ווי די תפילה פון ספירה, "וטהרנו וקדשנו".
- 22:52 מ'טאר נישט אוועקמאכן שמערצליכע פאסירונגען ווי א מקרה; לויטן רמב"ם זאגט דער משגיח אז דאס איז א רוף פון הימל צו תשובה, און די לעצטע פאסירונגען דרייען זיך ארום ספר הקדושה און ספר הטהרה.
- 35:48 מאכלות אסורות לאזן איבער א שלעכטע טבע אין א מענטש און אין זיינע קינדער, דערפאר מאנט דער משגיח חומרות אין כשרות אזוי ווי ביי פסח, און וויסן ווער עס שטייט באמת הינטער א הכשר.
- 43:26 די פיר טמא'ע בהמות וואס די תורה רעכנט אויס זענען כנגד די ארבע מלכיות; ווער עס עסט מאכלות אסורות ווערט משועבד צו זיי און מאכט בטל יציאת מצרים, דערפאר זאגט רש"י אז יציאת מצרים איז כדאי געווען נאר צוליב דעם.
- 1:04:24 כשר'ע מאכלים וואס מ'עסט מיט אלע מצוות מאכן א איד א חלק פון קדושה, און זיין טיש ווערט א מזבח, דערפאר בעט מען נישט אין ברכת המזון אויפן מזבח אזוי ווי אין ברכה מעין שלש.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:13 פארוואס זענען געוויסע מענטשן געקומען צו פרעגן אויף תחיית המתים מן התורה?
תירוץ: 4:24 לויטן בעל שם טוב, ווייל זיי האבן געגעסן מאכלות אסורות; אויב נישט, וואלט ביי זיי די אמונה אין תחיית המתים געווען א פשוט'ע זאך.
-
קשיא: 7:02 דער דין פון מן המותר בפיך איז ביי אלע תשמישי מצוה; פארוואס שטייט עס דווקא ביי תפילין?
תירוץ: 7:16 ווייל תפילין לערנען יציאת מצרים, דער יסוד פון אמונה, און מאכלות אסורות שאטן די אמונה; אויף א שטיקל מצרים קען מען נישט שרייבן יציאת מצרים.
-
קשיא: 16:24 פארוואס האלטן די סדרות פון ספירה כמעט דעם גאנצן ספר הקדושה און ספר הטהרה, אבער נישט בשר בחלב און טומאת מת?
תירוץ: 17:07 דאס זענען העכערע ענינים וואס געהערן צום תכלית פון ספירה, שבועות אליין.
-
קשיא: 48:26 אויב דער חזיר וועט אמאל ווערן מותר, איז עס א דבר שיש לו מתירין; ווי אזוי קען עס בטל ווערן ברוב?
תירוץ: 49:22 דער חתם סופר ענטפערט אז די הלכה וועט זיך קיינמאל נישט טוישן; נאר די בהמות אליין וועלן באקומען סימני טהרה, אדער דער מדרש מיינט די פנימיות פונעם חזיר. ממילא איז די בהמה פון היינט נישט קיין זאך וואס וועט שפעטער ווערן מותר.
-
קשיא: 55:33 פארוואס דערמאנט די תורה דעם סימן טהרה וואס די פיר טמא'ע בהמות האבן יא?
תירוץ: 55:45 דער כלי יקר ענטפערט אז א סימן טהרה אויף א טמא'ע בהמה איז נאך ערגער ווי א סימן טומאה, ווי א צבוע וואס ווייזט א ריין פנים.
-
קשיא: 1:06:14 פארוואס בעט מען אין ברכה מעין שלש אויפן מזבח, און אין ברכת המזון נישט?
תירוץ: 1:07:10 ווייל א גאנצע סעודה מיט ברויט, זאלץ און אירע מצוות איז אליין א מזבח, ממילא דארף מען נישט בעטן אויף אן אנדער מזבח.
מעשיות
-
30:48 דער חפץ חיים און דער מבול פונעם מיסיסיפי
דער משגיח האט געהערט פון איינעם וואס איז דארט געווען, אז אמאל איז אנגעקומען קיין ראדין די ידיעה אז דער מיסיסיפי האט זיך איבערגעגאסן. דער חפץ חיים האט צוזאמגערופן דעם עולם און זיי געזאגט אז די כוחות פון טבע זענען שלוחים פונעם רבונו של עולם, און אויב דער מיסיסיפי האט זיך איבערגעגאסן איז עס א סימן אז מ'דארף תשובה טאן, אפילו אין ראדין, טויזנטער מייל ווייט.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים, ר' אברהם קאלמאנאוויטש, ר' יעקב קאמינעצקי
-
57:30 דער פרעמדער וואס האט געבעטן צוואנציג רובל
א פרעמדער מיט א שיינע בארד און רבנישע קליידער איז אנגעקומען אין א שטעטל, און קיינער האט נישט געוואוסט ווער ער איז. ער האט געבעטן ביים בעל הבית ער זאל אים בארגן צוואנציג רובל, און יענער האט אפגעזאגט, ווייל ער האט אים קיינמאל נישט געזען און ער קען נישט גלייבן א פרעמדן. האט דער מענטש געפרעגט ווי אזוי ער האט זיך פארלאזט אויף אים ווי א שוחט, און מודה געווען אז ער איז טאקע נישט קיין שוחט; ער האט נאר געוואלט ווייזן ווי דער בעל הבית נארט זיך אליין: צוואנציג רובל גלייבט ער נישט א פרעמדן, אבער אויף שחיטה פארלאזט ער זיך.
-
37:07 די קינדער פון דער לאוער איסט סייד
דער משגיח דערמאנט אז ווען ער איז געווען א יונגל איז געווען א שיינער אידישער ישוב אויף דער לאוער איסט סייד אין ניו יארק, מיט אסאך ערליכע אידן און צדיקים, און פון זייערע קינדער איז כמעט גארנישט געבליבן. ווען מ'האט אים אנגערופן וועגן א צוזאמקום פון זיין קלאס, און ער האט געפרעגט וואס איז מיט דעם און מיט יענעם, איז דער ענטפער געווען דער זעלבער. ער שרייבט עס צו דעם וואס אין יענע צייטן איז כשרות געווען הפקר, און אסאך משגיחים האבן געגעבן הכשרים אויף די ערגסטע זאכן.
געדאנקען
- 6:36 דער משגיח טייטשט דעם דין אז תפילין מוזן זיין מן המותר בפיך לויט דעם ענין פון אמונה: אין תפילין שטייט יציאת מצרים, דער יסוד פון אמונה, און מאכלות אסורות שאטן די אמונה, ממילא קען מען זיי נישט שרייבן אויף א זאך וואס איז אסור.
- 16:35 די צוויי ענינים וואס פעלן אין די סדרות פון ספירה, בשר בחלב און טומאת מת, זענען העכערע ענינים וואס געהערן צום פופציגסטן טאג, שבועות, ווען מ'האט באקומען די תורה צוליב די מלאכים וואס האבן געגעסן בשר בחלב, און מתן תורה האט אוועקגענומען דעם מלאך המות.
- 1:00:08 ווער עס עסט ביי איינעם ווערט אים משועבד; ממילא, ווער עס עסט די פיר טמא'ע בהמות, וואס טראגן די שורשים פון די ארבע מלכיות, ווערט צוריק משועבד, דאס וואס יציאת מצרים האט אויפגעהערט.
- 55:45 לויטן כלי יקר איז א טמא'ע בהמה וואס ווייזט א סימן טהרה נאך ערגער פון איינע וואס ווייזט קיין סימן נישט, ווי א צבוע; דער משגיח ווענדט עס אן אויף עסנווארג מיט א פראגליכן הכשר, וואס קען פארפירן א איד וואס וואלט קיינמאל נישט געגעסן קלאר טריף.
- 40:51 א איד איז ווי א כלי וואס האט איינגעזאפט מאכלות אסורות: כל זמן דער עצם פון דער כלי איז נישט קאליע, קען מען זי כשר'ן, און דער משגיח זאגט אז אזוי קען זיך א מענטש אויסרייניגן דורך שרייען צום רבונו של עולם מיט טרערן.
- 1:06:20 דער משגיח ערקלערט אז אין ברכה מעין שלש בעט מען "ועל מזבחך" און אין ברכת המזון נישט, ווייל א סעודה מיט ברויט, זאלץ און אלע אירע מצוות איז אליין א מזבח.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 22:19 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט אוועקמאכן שמערצליכע פאסירונגען ווי א מקרה; זיי מאנען חשבון הנפש און תשובה.
- 35:32 דער משגיח זאגט אז אידן דארפן האלטן חומרות אין מאכלות אסורות אזוי ווי זיי טוען ביי חמץ אויף פסח.
- 57:06 דער משגיח זאגט אז מ'דארף וויסן ווער עס שטייט באמת הינטער א הכשר, און נישט גלייבן יעדע זאך.
- 59:16 דער משגיח זאגט אז א בן תורה דארף זיך אפהאלטן פון געוויסע מאכלים אפילו וואו מ'קען געפינען א צד היתר.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אביהוא, אברהם אבינו, אליהו הנביא, אסתר המלכה, דער בני יששכר, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער כלי יקר, דער רמב"ם, מרדכי הצדיק, נבוכדנצר, נדב, רבי פינחס קאריצער, רש"י
ערכים ארבע מלכיות, בשר בחלב, טומאת מת, יציאת מצרים, מאכלות אסורות, מקרה, שתי הלחם, תחיית המתים