דרוש נפלא במכת ברד - מכה של מלכות שמים (התעוררות לשובבים)
קאטאלאג: פרשת השבוע וארא נומ׳ 4 פאקעט גייד ז׳ 9 תשמ"א (1980–81) אידיש 1 שעה 19 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די מכת ברד איז געווען א מכה פון מלכות שמים, און אז משה רבינו האט זי אפגעשטעלט אינמיטן כדי איר יראת שמים זאל בלייבן הענגען פאר אידן אויף דער מלחמת גוג ומגוג פאר ביאת המשיח.
דער משגיח עפנט מיט די וואכן פון שובבים, ווען מ'ליינט די פרשיות פון יציאת מצרים, און מיט ראש חודש שבט וואס ברענגט נייע חידושי תורה. לויטן חשבון פונעם רמב"ן איז די התראה פון ברד געווען אין שבט, און דער חתם סופר בינדט דאס מיט משה רבינו'ס באר התורה אין שבט. דערנאך פרעגט ער א רייע קשיות: פארוואס שטייט "הירא את דבר ה'" נאר ביים ברד, ווי אזוי זענען די זעלבע מצריים שפעטער נאכגעלאפן די אידן, פארוואס האט משה געדארפט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן די הענט, און פארוואס זאגט רש"י אז ברד איז שקול קעגן אלע מכות. נאכן מסביר זיין אז מלחמת גוג ומגוג איז א מלחמה קעגן אמונה, ווייזט ער אז ברד, די זיבעטע מכה, איז כנגד שבת און מלכות שמים. משה רבינו האט עס אפגעשטעלט און מתפלל געווען אז דער רעשט זאל בלייבן הענגען אלס יראת שמים פאר אידן פאר משיח. ער ענדיגט מיט א התעוררות אויסצונוצן די וואכן פון שובבים.
ענינים: גלות מצרים און די מכות · די מלחמה פון גוג ומגוג · יראת שמים · ספיקות אין אמונה און עמלק
סדר השיעור
-
0:00 שובבים און די התחדשות פון ראש חודש שבט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם קאצקער רבי'ן אויף די פרשיות פון יציאת מצרים אין די וואכן פון שובבים, און ערקלערט דורכן חידושי הרי"ם פארוואס בית שמאי זאגן ראש השנה לאילן אין ראש חודש שבט: דעמאלט קומט אראפ נייע תורה, אזוי ווי משה רבינו האט אנגעהויבן באר זיין די תורה אין יענעם טאג, און מען משפט יעדן איינעם אויף זיין שייכות דערצו.
-
7:53 דער ברד אין חודש שבט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז דער אייבערשטער האט אויפגעהויבן משה רבינו איבערן הימל צו ברענגען דעם ברד, און דעם חשבון פונעם רמב"ן אז די התראה פון ברד איז געווען אין שבט. לויטן חתם סופר בינדט ער דעם ברד וואס איז געבליבן הענגען און דעם "גשם" פון תורה אין אים מיט משה רבינו'ס באר התורה אין שבט, און לויטן זוהר זענען די מכות געווען א רפואה פאר אידן.
-
12:14 פארוואס "הירא את דבר ה'" שטייט נאר ביים ברד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה דערמאנט מצריים וואס זענען "ירא את דבר ה'" נאר ביים ברד, כאטש רש"י ווייזט אז טייל האבן שוין ביים דבר געראטעוועט זייערע בהמות. ער ענטפערט אז ביים ברד האט משה רבינו געגעבן א קלארע עצה אריינצונעמען די בהמות, און נאר דער וואס האט זיך געקענט איינרעדן צו פאלגן דעם צדיק הייסט "ירא את דבר ה'".
-
18:57 נאך קשיות אויף די מכת ברד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט ווי אזוי האבן די מצריים וואס די תורה רופט "ירא את דבר ה'" געגעבן די פערד צו יאגן די אידן, פארוואס האט משה געדארפט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן די הענט צו מתפלל זיין אז דער ברד זאל אויפהערן, און פארוואס זאגט רש"י אז ברד איז שקול קעגן אלע מכות. ער ברענגט דעם מדרש אז דער ברד וואס משה האט אפגעשטעלט הענגט צווישן הימל און ערד ביז מלחמת גוג ומגוג.
-
24:44 מלחמת גוג ומגוג: א מלחמה קעגן אמונה
אלס ערשטע הקדמה ערקלערט דער משגיח די מלחמת גוג ומגוג פון קאפיטל ב אין תהלים: א מרידה על ה' ועל משיחו, מלכויות וואס זענען געבויט אויף אפיקורסות. צדיקים האבן געזאגט אז ס'איז א מלחמה קעגן אמונה וואס פילט אן די וועלט מיט ספיקות, און ער ערקלערט פארוואס "אשרי האיש" און "למה רגשו" זענען איין קאפיטל: מ'גרייט זיך צו דער מלחמה מיט זיך אפהאלטן פון לצים.
-
34:02 א וועלט פון צרות און דער קומענדיגער שבת
אין א צווייטע הקדמה ערקלערט דער משגיח אז די וועלט איז פול מיט צרות און נאר דער וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן האט אביסל גליק; זי איז נישט געמאכט פאר אידן, דערפאר איז א ישועה פאר א איד שווער און פאר א גוי גרינג. ווען משיח וועט קומען וועט די וועלט ווערן שבת, וואס איר עיקר איז מלכות, די זיבעטע מדה, אזוי ווי דער זיבעטער חודש פון ראש השנה.
-
40:00 ברד איז כנגד "זכור את יום השבת" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חידושי הרי"ם אז די עשר מכות זענען כנגד די עשרת הדברות, און ער שטעלט זיי צוזאמען פון אויבן: בכורות כנגד אנכי, חושך כנגד דעם צווייטן דיבור, און ברד, די זיבעטע מכה, כנגד שבת. מיטן חתם סופר'ס קשר פון שבט מיט שבת שליסט ער אז דער ברד האט צעבראכן די מרידה אין מלכות שמים: א מכה פאר די מצריים און א מחיה פאר אידן וואס פרייען זיך דערמיט.
-
44:26 פרעה ווערט נכנע און עס רעגנט מיט יראת שמים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז ביים ברד, מער ווי ביי אלע פריערדיגע מכות, איז פרעה נכנע געווארן און געזאגט "ה' הצדיק", ווייל דער ברד האט גערעגנט מיט מלכות שמים און יראת שמים, אזוי אז אפילו מצריים האבן מורא געהאט פאר'ן אייבערשטן. ער גלייכט עס צו דער יראת שמים וואס קומט פאר שבת, מיט דער מעשה פון רבי ר' אלימלך'ס שטעטל ערב שבת.
-
47:44 דער אפגעשטעלטער ברד און א צייטווייליגע יראה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ווען דער גאנצער ברד וואלט אראפגעקומען, וואלטן די מצריים זיך אינגאנצן מכניע געווען און אלע מכות וואלטן געקומען מיט איינמאל; דערפאר שטייט ביי דער התראה "כל מגפתי". ווייל פרעה האט געבעטן און משה האט עס אפגעשטעלט, האט זייער יראת שמים געדויערט נאר בשעת דער ברד איז געפאלן, אזוי ווי משה האט געזאגט צו פרעה "ידעתי כי טרם תיראון".
-
52:35 די היינטיגע מלחמה און די הזדמנות פון דעם יאר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די מלחמת גוג ומגוג איז היינט, און ס'זענען נישטא די גרויסע צדיקים וואס האבן געוויזן דעם אייבערשטן ווי אין די פריערדיגע דורות, און ער ברענגט מלאכי'ס לעצטע נבואה וואס מ'ליינט ווען שבת איז ערב פסח, ווי דעם יאר. ער ברענגט די גמרא און דעם אמרי נועם אז דאס יאר איז זייער מסוגל פאר משיח, און ער מאנט זיך מתחבר צו זיין מיט צדיקים און גוטע חברים, הערן א ווארט פון יראת שמים, און האלטן די גרינגע סגולות פונעם ספר חרדים.
-
1:01:06 משה רבינו'ס תפילה איז געווען פאר אידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז משה רבינו האט נישט מתפלל געווען אז דער ברד זאל אויפהערן פאר פרעה'ס וועגן נאר פאר אידן: אז א טייל פונעם ברד זאל בלייבן הענגען אלס יראת שמים אויף דער צייט פון גוג ומגוג. קעגן אזא תפילה זענען דא אסאך מקטרגים, נישט ווי א ישועה פאר א גוי, דערפאר האט ער געמוזט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן אלע צען פינגער מיט אלע כוחות הנפש. אדער, א פולער ברד וואלט באלד געברענגט ימות המשיח.
-
1:07:28 "ה' ימלך" מפני "כי בא סוס פרעה" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם מדרש אין ילקוט שמעוני אז אידן האבן געזאגט "ה' ימלך" מפני "כי בא סוס פרעה", צוזאמען מיטן מדרש אז "ימלך" און נישט "מלך" ווייזט אז ס'וועט נאך זיין א גלות. די פערד וואס זענען נאכגעלאפן די אידן זענען געקומען פון די "יראי דבר ה'" וואס זייערע בהמות זענען געראטעוועט געווארן ביים ברד, א סימן אז דער ברד איז נישט אראפגעקומען בשלימות און עס איז נאך נישט געקומען די צייט פון דער גאולה.
-
1:11:08 שבט, שובבים און א רוף אויסצונוצן די צייט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קערט זיך אום צו ראש חודש שבט: משה רבינו'ס באר התורה, וואס מ'ליינט שבת חזון און וואס איז לויט רש"י א סימן אויף גלות, טראגט אין זיך די ישועה פונעם ברד, אזוי ווי א העלפט פון ליל שמורים איז איבערגעבליבן אויף משיח. ער זאגט אז די וואכן ברענגען יראת שמים און א ווייכקייט פון אידישע הערצער, ברענגט דעם גערער רבי'ן אויף דער כוואליע פון תשובה און דעם בני יששכר אויף דעם רוף "שובו בנים שובבים", און ענדיגט מיט א בקשה נישט אוועקצולאזן די צייט און מיט א ברכה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
שובבים און די התחדשות פון ראש חודש שבט
דער משגיח עפנט מיט א ווארט פונעם קאצקער רבי'ן וועגן די פרשיות פון יציאת מצרים וואס מ'ליינט אין די וואכן. א איד קומט אויף דער וועלט ארויסצוגיין פון זיין אייגענעם מצרים: פון טומאה און פון מדות רעות. ווייל דער תיקון פאר אן עבירה איז צו לערנען וועגן יענעם ענין, איז דאס לערנען די פרשיות אליין א תיקון פאר די וואכן פון שובבים, וואס דער אריז"ל בינדט מיט זיי.
בית שמאי זאגן ראש השנה לאילן אין ראש חודש שבט. דער חידושי הרי"ם ערקלערט אז ס'איז נישט קיין אמת'ע מחלוקת: די התחדשות הייבט זיך אן דעמאלט, נאר די גדולים שפירן עס שוין ראש חודש. ראש חודש שבט קומט אראפ נייע תורה, דערפאר האט משה רבינו אין יענעם טאג אנגעהויבן באר זיין די תורה, און שבט, פון לשון שפט, איז ווען מען משפט יעדן איינעם אויף זיין שייכות צו דער תורה. א,ב,ג
דער ברד אין חודש שבט
דער מדרש זאגט אז דער אייבערשטער האט אויפגעהויבן משה רבינו איבערן הימל צו ברענגען דעם ברד. לויטן חשבון פונעם רמב"ן האט זיך יעדע מכה אנגעהויבן ראש חודש, ממילא איז די התראה פון ברד געווען אין שבט. דער ברד וואס איז אפגעשטעלט געווארן איז געבליבן הענגען, און אין אים איז געלעגן א "גשם נדבות" פון תורה. דער חתם סופר זאגט אז דערפאר האט משה אין שבט אנגעהויבן באר זיין די תורה. לויטן זוהר זענען די מכות געווען א מכה פאר די מצריים אבער א רפואה פאר אידן. ד,ו,ז,ט,ג,י
פארוואס "הירא את דבר ה'" שטייט נאר ביים ברד
ביים ברד שטייט אז "הירא את דבר ה'" האט אריינגענומען זיינע בהמות. דער משגיח פרעגט: רש"י ווייזט אז אויך ביים דבר האבן די וואס האבן געגלייבט משה רבינו'ן געראטעוועט זייערע בהמות, אנדערש וואלט שחין נישט געהאט אויף וועלכע בהמות צו קומען. פארוואס שטייט דען "הירא" נאר ביים ברד? כ,ל
ער ענטפערט אז רשעים האבן ליב צו טון פונקט פארקערט פון וואס א צדיק זאגט. ביים דבר האט משה נאר געווארנט, ביים ברד האט ער געגעבן אן עצה אריינצונעמען די בהמות. ראטעווען פון עקספיריענס איז נאך קיין יראת שמים נישט. נאר דער וואס צעברעכט זיין קליפה צו פאלגן דעם צדיק הייסט "ירא את דבר ה'".
נאך קשיות אויף די מכת ברד
רש"י אין בשלח זאגט אז פרעה'ס פערד זענען געקומען פון די "ירא את דבר ה'". ווי אזוי זענען מענטשן וואס די תורה באצייכנט מיט אזא טיטל נאכגעלאפן די אידן ביז ים סוף? ווייטער, משה האט געזאגט אז ער וועט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן די הענט. רש"י ערקלערט אז די שטאט איז געווען פול מיט גלולים, און רבינו בחיי אז פריסת כפים איז א שטארקערע תפילה. אבער פארוואס האט מען דאס געדארפט נאר ביים ברד? מ,נ,ס
מלחמת גוג ומגוג: א מלחמה קעגן אמונה
פארן ענטפערן מאכט דער משגיח הקדמות. די גמרא זאגט אז דוד המלך האט געזאגט קאפיטל ב אין תהלים אויף גוג ומגוג: די מלכי ארץ שטייען אויף על ה' ועל משיחו. די פריערדיגע רשעים האבן זיך געטשעפעט מיט משה, יהושע אדער מרדכי, ווי דער מדרש זאגט. די דאזיגע וועלן מלחמה האלטן מיטן אייבערשטן אליין און אפרייסן די "שטריק" פון אמונה, און בויען מלכויות אויף אפיקורסות, ווי די גמרא רעכנט אויס צווישן די סימנים פון עקבתא דמשיחא. צ,פ,ת,ש
צדיקים האבן געזאגט אז גוג ומגוג איז א מלחמה קעגן אמונה. די לופט ווערט טמא, און אפילו ערליכע אידן מוזן זיך מוטשען ארויסצוטרייבן ספיקות וואס טשעפען זיך אינמיטן לערנען און דאווענען. די גמרא רעכנט "אשרי האיש" און "למה רגשו" פאר איין קאפיטל, צו ווייזן די הכנה: גוטע חברים, און בעיקר זיך אפהאלטן פון לצים, ווייל א לץ נעמט נישט אן קיין תוכחה. אא,אב
א וועלט פון צרות און דער קומענדיגער שבת
א צווייטע הקדמה: די וועלט איז קיינמאל נישט געמאכט געווארן צו זיין גוט; דער רייכער ווי דער ארימער גייען דורך אירע צרות. נאר דער וואס גלייבט אז דער אייבערשטער פירט אלעס האט אביסל גליק. זי איז נישט געמאכט פאר אידן: יעקב האט גענומען עולם הבא און עשו עולם הזה, דערפאר דארף א ישועה פאר א איד אסאך תפילות און צדקות, בשעת פאר א גוי איז עס גרינג.
ווען משיח וועט קומען וועט די וועלט ווערן שבת, וואס איר עיקר איז מלכות, די זיבעטע מדה. אזוי ווי דער זיבעטער חודש פון ראש השנה, וועט עס אנטפלעקן פאר אלעמען אז דער אייבערשטער איז מלך.
ברד איז כנגד "זכור את יום השבת"
דער חידושי הרי"ם זאגט אז די עשר מכות האבן געוויזן ווער האט באשאפן די וועלט און געברענגט אידן צו די עשרת הדברות. ווען מ'ציילט פון אויבן, ווי דער אריז"ל טוט ביי די ספירות, איז בכורות כנגד "אנכי ה'", און ברד, די זיבעטע מכה, כנגד "זכור את יום השבת". ווי דער חתם סופר זאגט, שבט איז שבת. אד,אה,או
ממילא איז ברד מלכות שמים: א מכה פאר די מצריים וואס זענען מורד דערין, און א מחיה פאר אידן וואס פרייען זיך מקבל צו זיין עול מלכות שמים.
פרעה ווערט נכנע
ביים ברד האט פרעה צום ערשטן מאל געזאגט "ה' הצדיק". דער ברד האט גערעגנט מיט יראת שמים, אזוי אז אפילו מצריים האבן מורא געהאט. אזוי האבן עלטערע צדיקים דערציילט אז אין רבי ר' אלימלך'ס שטעטל האט מען זיך געקריגט א גאנצע וואך, אבער ערב שבת חצות איז אראפגעקומען יראת שמים און מ'האט געבעטן מחילה איינער ביים אנדערן. אז
דער אפגעשטעלטער ברד און א צייטווייליגע יראה
פרעה האט געבעטן, און משה האט אפגעשטעלט דעם ברד אינמיטן. ווען דער גאנצער ברד וואלט אראפגעקומען, וואלטן די מצריים זיך אינגאנצן מכניע געווען און אלע מכות וואלטן געקומען מיט איינמאל; דערפאר רעדט די התראה פון "כל מגפתי".
די היינטיגע מלחמה און די הזדמנות פון דעם יאר
די מלחמת גוג ומגוג איז היינט. ס'זענען נישטא די צדיקים פון די פריערדיגע דורות וואס זייער דאווענען האט אראפגעברענגט א יראת שמים וואס מ'האט געזען, און לצים זענען מבזה תלמידי חכמים. מלאכי, דער לעצטער נביא, האט געזען די צייט ווען אן ערליכער איד שעמט זיך, און צוגעזאגט "אז נדברו יראי ה'". די נבואה ליינט מען שבת הגדול נאר ווען שבת איז ערב פסח, ווי דעם יאר. אט
די גמרא זאגט אז משיח קומט מוצאי שביעית, און דער אמרי נועם ברענגט אז אזא יאר מיט שבת ערב פסח איז זייער מסוגל, ממילא דארף מען עס אויסנוצן. דער משגיח מאנט זיך מתחבר צו זיין מיט צדיקים און גוטע חברים און הערן א ווארט פון יראת שמים. תעניתים זענען צו שווער פאר שוואכע דורות, אבער דער ספר חרדים ברענגט גרינגע סגולות: שבת, אמן יהא שמיה רבא, שיר של יום, און הערן א תלמיד חכם. אי,אכ,אל
משה רבינו'ס תפילה איז געווען פאר אידן
יעצט ענטפערט דער משגיח. משה האט נישט מתפלל געווען פאר פרעה נאר פאר אידן, וואס וועלן דארפן דורכמאכן די מלחמה קעגן אמונה. ער האט געבעטן אז דער רעשט פונעם ברד, פול מיט מלכות שמים, זאל בלייבן הענגען צווישן הימל און ערד אויף דער צייט פאר משיח.
קעגן אזא תפילה זענען דא אסאך מקטרגים, ווייל דער שטן וויל אז אידן זאלן צווייפלען. ביי צפרדע, א ישועה פאר א גוי, האט משה געקענט דאווענען אין שטאט. דא האט ער געמוזט ארויסגיין און אויסשפרייטן אלע צען פינגער, אלע כוחות הנפש. אדער, א פולער ברד וואלט באלד געברענגט ימות המשיח.
"ה' ימלך" מפני "כי בא סוס פרעה"
דער ילקוט שמעוני ברענגט: "ה' ימלך לעולם ועד", מפני מה? "כי בא סוס פרעה". א צווייטער מדרש זאגט אז "ימלך" און נישט "מלך" האט געוויזן אז ס'וועט נאך זיין א גלות. די פערד זענען געקומען פון די "יראי ה'" וואס זייערע בהמות זענען געראטעוועט געווארן ביים ברד, א סימן אז דער ברד איז נישט אראפגעקומען בשלימות. ממילא איז נאך נישט געקומען די צייט פון גאולה, און מ'האט געקענט זאגן נאר "ימלך". אנ,אמ,אס
שבט, שובבים און א רוף אויסצונוצן די צייט
יעצט אין שבט קומט ווידער אראפ יראת שמים. משה רבינו'ס באר התורה ליינט מען שבת חזון, און רש"י'ס שבעים לשון איז א רמז אויף גלות, ווייל דער ברד איז נישט געקומען בשלימות. אבער אין דער תורה פון גלות ליגט די ישועה פונעם ברד, אזוי ווי א העלפט פון ליל שמורים איז איבערגעבליבן אויף ימות המשיח. ג,אע,אפ
די וואכן פון בא, בשלח און יתרו טראגן גרויסע סגולות, און עס רעגנט מיט יראת שמים. דער גערער רבי האט געפרעגט פארוואס ערליכע אידן לאזן איבער דעם רעגן פון תשובה פאר אנדערע. דער בני יששכר זאגט אז דער רוף "שובו בנים שובבים" הערט זיך יעצט, און יעדע אידישע הארץ איז צוגעשטעלט דערצו. דער משגיח בעט נישט אוועקצולאזן די צייט און ענדיגט מיט א ברכה. אצ,אק
מראי מקומות
תורה
- ג Devarim 1:3-5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:50, 8:03, 1:11:13
- ה Shemos 9:22 8:03 טעקסט מפתח
- ז Shemos 9:33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:03
- כ Shemos 9:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:30
- נ Shemos 9:29 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
- אג Devarim 7:10 36:14 טעקסט מפתח
- אה Shemos 20:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:07
- או Shemos 20:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:07
- אז Shemos 9:27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:44
- אח Shemos 9:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:40
- אמ Shemos 15:18-19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:33
- אפ Shemos 12:42 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:13
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ו Ramban (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 8:03
- ל לכאורה Rashi on Shemos 9:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:30
- מ Rashi on Shemos 14:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
- ס לכאורה Rashi on Shemos 9:29 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
- ע Rashi on Shemos 9:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:53
- אע Rashi on Devarim 1:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:13
אחרונים און חסידות
- ב Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 3:50
- אד Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:07
- אכ Imrei Noam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 57:51
- אל Sefer Charedim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 57:51
- אצ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:40
עיקרי הדברים
- 4:13 ראש חודש שבט ברענגט נייע חידושי תורה און א נייע הנהגה אויף דער וועלט, און די גדולי הדור שפירן עס שוין דעמאלט.
- 42:36 די מכת ברד איז כנגד "זכור את יום השבת" און איז א מכה פון מלכות שמים: א רפואה פאר אידן און א מכה פאר די מצריים וואס זענען מורד אין מלכות שמים.
- 18:21 נאר דער וואס צעברעכט זיין נאטור צו פאלגן די עצה פונעם צדיק ווערט אנגערופן "ירא את דבר ה'".
- 48:25 ווען דער גאנצער ברד וואלט אראפגעקומען, וואלטן די מצריים זיך אינגאנצן מכניע געווען און די גאולה וואלט געקומען; ווייל משה האט עס אפגעשטעלט, איז זייער יראת שמים געווען נאר צייטווייליג.
- 1:01:58 משה רבינו'ס תפילה אז דער ברד זאל אויפהערן איז געווען פאר אידן: אז דער רעשט זאל בלייבן הענגען אלס יראת שמים אויף דער מלחמת גוג ומגוג פאר ביאת המשיח.
- 28:36 די מלחמת גוג ומגוג איז א מלחמה קעגן אמונה, ווען די גאנצע וועלט ווערט אנגעפילט מיט אפיקורסות און אפילו ערליכע אידן מוזן זיך מוטשען קעגן ספיקות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 14:15 פארוואס דערמאנט די תורה "הירא את דבר ה'" נאר ביים ברד, ווען רש"י ווייזט אז טייל האבן שוין ביים דבר געראטעוועט זייערע בהמות?
תירוץ: 16:20 ביים ברד האט משה געגעבן א קלארע עצה אריינצונעמען די בהמות; נאר די וואס האבן איבערגעשטיגן זייער נאטור צו פאלגן דעם צדיק הייסן "ירא את דבר ה'".
-
קשיא: 20:00 ווי אזוי האבן די מצריים וואס די תורה רופט "ירא את דבר ה'" געגעבן די פערד וואס זענען נאכגעלאפן די אידן ביז ים סוף?
תירוץ: 50:08 זייער יראה האט געדויערט נאר בשעת דער ברד איז געפאלן; ווייל משה האט אפגעשטעלט דעם ברד אינמיטן, האט עס נישט געהאט קיין קיום.
-
קשיא: 22:23 פארוואס האט משה נאר ביים ברד געדארפט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן די הענט, נישט ווי ביי צפרדע און ערוב?
תירוץ: 1:04:43 ביים ברד האט ער מתפלל געווען פאר אידן, אז א טייל פונעם ברד זאל בלייבן הענגען אויף אחרית הימים; קעגן אזא תפילה זענען דא אסאך מקטרגים, בשעת א ישועה פאר א גוי איז גרינג.
-
קשיא: 22:53 פארוואס זאגט רש"י אז "כל מגפתי" ביי דער התראה פון ברד שליסט איין מכת בכורות?
תירוץ: 48:48 דער גאנצער ברד וואלט געברענגט א פולשטענדיגע הכנעה צו מלכות שמים און מיטגעשלעפט מיט זיך אלע איבעריגע מכות מיט איינמאל.
-
קשיא: 1:07:33 וואס מיינט דער מדרש אז "ה' ימלך לעולם ועד" מפני "כי בא סוס פרעה"?
תירוץ: 1:09:18 די פערד זענען געקומען פון מצריים וואס זייערע בהמות זענען געראטעוועט געווארן ביים ברד, א סימן אז דער ברד איז נישט אראפגעפאלן בשלימות; ממילא איז די גאולה נאך נישט געווען שלם, און מען האט געזאגט "ימלך" און נישט "מלך".
מעשיות
-
46:42 ערב שבת אין רבי ר' אלימלך'ס שטעטל
מען האט געפרעגט עלטערע צדיקים וואס האבן אין זייערע יונגע יארן געדינט ביים רבי ר' אלימלך, וואס זיי געדענקען פון אים. זיי האבן דערציילט אז א גאנצע וואך האבן די מענטשן אין שטעטל זיך געקריגט און געריסן איינער מיטן אנדערן. אבער ווען ס'איז געקומען ערב שבת חצות, איז פלוצלינג אראפגעקומען א גרויסע יראת שמים אויף דעם גאנצן שטעטל, און די וואס האבן זיך געקריגט א גאנצע וואך האבן זיך גענומען בעטן מחילה איינער ביים אנדערן, אלס הכנה צו שבת.
אין דער מעשה: דער רבי ר' מלך
געדאנקען
- 4:33 בית שמאי'ס ראש השנה לאילן אין ראש חודש שבט איז נישט קיין מחלוקת מיט בית הלל נאר א דקה'דיגע הרגשה: די התחדשות פון דער אידישער נשמה, דעם אייבערשטנס בוים, הייבט זיך אן דעמאלט, און נאר די גרעסערע חריפים שפירן עס שוין ראש חודש.
- 7:11 שבט איז פון לשון שפט, ווייל ב' און פ' זענען מתחלף: אין שבט ווערט יעדער מענטש געמשפט ווי אזוי ער קען זיך צופאסן צו דער נייער תורה און נייער הנהגה וואס קומט אראפ.
- 16:41 דער טיטל "ירא את דבר ה'" געהערט צו דעם וואס צעברעכט זיין קליפה צו פאלגן דעם צדיק, נישט צו דעם וואס האט געראטעוועט זיינע בהמות ווייל ער האט געזען ביים דבר פון עקספיריענס אז משה האט גערעכט.
- 42:36 ברד, די זיבעטע מכה, איז כנגד שבת, דער זיבעטער דיבור פון אויבן, און כנגד מלכות; דערפאר איז עס געקומען אין שבט, וואס דער חתם סופר לייענט אלס שבת.
- 1:01:58 משה רבינו'ס תפילה אז דער ברד זאל אויפהערן איז באמת געווען א תפילה פאר די אידן פונעם לעצטן דור: אז דער ברד וואס איז נישט אראפגעפאלן זאל בלייבן הענגען אלס א פארראט פון יראת שמים אויף דער מלחמה קעגן אמונה פאר ביאת המשיח.
- 1:04:43 משה האט געדארפט ארויסגיין פון שטאט און אויסשפרייטן די הענט נאר ביים ברד, ווייל קעגן א תפילה פאר אידנס אמונה זענען דא אסאך מקטרגים, בשעת א ישועה פאר א גוי, ווי ביי צפרדע, איז גרינג.
- 1:09:18 אידן האבן געזאגט "ה' ימלך" און נישט "ה' מלך" ווייל פרעה'ס פערד זענען געבליבן פון די "יראי דבר ה'" ביים ברד: דער ברד איז נישט אראפגעקומען בשלימות, ממילא איז די גאולה נאך נישט געווען שלם.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 32:50 דער משגיח זאגט אז כדי זיך צו גרייטן צו דער מלחמת גוג ומגוג דארף מען האבן גוטע חברים און בעיקר זיך אפהאלטן פון לצים, ווייל גארנישט רייסט אזוי אוועק א מענטש פון אידישקייט ווי ליצנות.
- 59:06 ער מאנט אויסצונוצן די צייט זיך מתחבר צו זיין מיט צדיקים און גוטע חברים, און גיין הערן א ווארט פון תוכחה, אמונה און יראת שמים.
- 59:34 ער זאגט אז אנשטאט תעניתים, וואס די שוואכע דורות קענען נישט אויסהאלטן, זאל מען זיך כאפן צו די גרינגע סגולות: שבת, ענטפערן אמן יהא שמיה רבא, זאגן דעם שיר של יום, און הערן א דרשה פון א תלמיד חכם.
- 1:01:06 ער זאגט אז אין די צייטן דארף מען זייער בעטן ביים אייבערשטן מ'זאל נישט נתפס ווערן אין די אפיקורסות פון גוג ומגוג.
- 1:17:55 ער ענדיגט מיט א בקשה נישט אוועקצולאזן די וואכן פון שובבים אומזיסט, נאר תשובה טון און זיך כאפן צו די סגולות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליהו הנביא, בית הלל, בית שמאי, דוד המלך, דער גערער רבי, דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער קאצקער רבי, דער רבי ר' מלך, דער רמב"ן, יהושע בן נון, יעקב אבינו, מלאכי, מרדכי הצדיק, משה רבינו, עשו, פרעה, ר' מענדעלע רימאנאווער, רבינו בחיי, רש"י
ערכים אפיקורס, גוג ומגוג, יראת שמים, ליל שמורים, עקבתא דמשיחא, קבלת עול מלכות שמים, שובבים