החילוק בין כיבוד אב של יעקב וכיבוד אב של עשו
קאטאלאג: פרשת השבוע וישב נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 7 תשל"ח (1977–78) אידיש 1 שעה 18 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח שטעלט אנטקעגן עשו'ס דרויסנדיגן, פארמאלן כיבוד אב מיט יעקב'ס כיבוד אב פון ליבשאפט, און ערקלערט אז אמת'ער כיבוד אב מיינט מכבד זיין דעם שורש, וואס פארבינדט עס מיט ארץ ישראל, מיט חודש אב, מיט יוסף און מיט חנוכה.
דער משגיח עפנט מיט וישב יעקב: יעקב האט מורא געהאט פאר עשו'ס זכות פון כיבוד אב און פון ישוב ארץ ישראל, און דער אויבערשטער האט אים געטרייסט מיט יוסף, וואס איז גרויס געווארן דוקא ווייט פונעם טאטן און אין חוץ לארץ. דערנאך ברענגט ער רבן שמעון בן גמליאל'ס לויב אויף עשו'ס כיבוד אב, די מעשיות פון דמא בן נתינה און פון אבימי, און ערקלערט אז יעדע מצוה איז א קנעפל וואס צינדט אן א וועלט אויבן: כיבוד אב וועקט אויף די בחינה פון אב הרחמן, און דערפאר האט אבימי פארשטאנען דעם חורבן אלס רחמנות. עשו'ס כיבוד אב גיט אים אן אחיזה אין חודש אב, אבער ער איז נאר פון דרויסן: א פארמאלע שפראך, שיינע בגדים, און שנאה אין הארצן. דער מהר"ל און די פלשתים פון אשקלון ווייזן די פוסטקייט פונעם כיבוד אב פון די גוים. אמת'ער כיבוד אב, פונקט ווי ישוב ארץ ישראל, מיינט מכבד זיין דעם שורש. יוסף אין מצרים, וואס די דמות פון זיין טאטן האט אים געהאלפן, פירט צו חנוכה, א ליכט אין דער טיפסטער פינסטערניש.
ענינים: כיבוד אב ואם · יצחק, יעקב און עשו
סדר השיעור
-
0:00 יעקב'ס מורא פאר עשו'ס צוויי זכותים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט וישב יעקב און מיטן מדרש אז יעקב האט מורא געהאט פאר עשו'ס זכותים פון כיבוד אב און פון וואוינען אין ארץ ישראל. ער ברענגט דעם משל פון שטרוי און ווייץ און רש"י'ס משל פונעם פלאקס, און זאגט אז דער אויבערשטער האט יעקב געטרייסט מיט יוסף.
-
4:51 יוסף איז גרויס געווארן אוועק פונעם טאטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יוסף איז געווארן דער צדיק דוקא ווען ער איז געווען אפגעריסן פונעם טאטן און אין חוץ לארץ. די סמיכות פון יהודה מיט תמר צו יוסף ווייזט אז מ'קען זיין ביים טאטן אין ארץ ישראל און דורכפאלן, אדער ווייט אוועק און דערגרייכן שלימות.
-
8:04 עשו'ס כיבוד אב און דמא בן נתינה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט יעקב'ס ווערטער צו עשו, אז ער האט ביי לבן געהיטן תרי"ג מצוות חוץ כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל, און א מדרש פליאה דערויף. ער ברענגט רבן שמעון בן גמליאל'ס מאמר אז ער האט קיינמאל נישט דערגרייכט עשו'ס כיבוד אב, פרעגט פארוואס, און דערציילט די גמרא'ס מעשה פון דמא בן נתינה, מיט דער קשיא פארוואס מ'דארף זיך אפלערנען כיבוד אב פון א גוי.
-
14:28 אבימי און מזמור לאסף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט די גמרא'ס מעשה פון אבימי, וואס איז געשטאנען איבערגעבויגן איבער זיין שלאפנדיגן טאטן מיט וואסער אין דער האנט, און דעמאלט פארשטאנען פארוואס אסף זינגט א מזמור אויפן חורבן: דער אויבערשטער האט אויסגעגאסן זיין כעס אויף האלץ און שטיינער און אידן זענען געראטעוועט געווארן. ער ערקלערט אז דער אויבערשטער פירט זיך מיט אונז ווי אן אב רחמן, און דערפאר הייסט דער חודש פונעם חורבן אב.
-
19:43 מצוות ווי קנעפלעך אויף א סוויטשבארד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארגלייכט א מענטש צו א סוויטשבארד פול מיט קנעפלעך: יעדע מצוה צינדט אן א געוויסע וועלט אויבן, ווי דער שופר וואס וועקט אויף דעם עולם פון תשובה. כיבוד אב צינדט אן די בחינה פון אב און ברענגט ארונטער רחמנות; דערפאר האט אבימי, וואס האט מקיים געווען כיבוד אב ווי קיינער נישט, זוכה געווען צו זען דעם חורבן אלס א מעשה פון רחמנות.
-
24:39 פארבארגענער חסד און עשו'ס אחיזה אין אב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז יעדער מענטש האט א שליחות, און אבימי'ס נאמען ווייזט אז די ימי אב זענען א פארבארגענער חסד. א גוי'ס גוטע מעשים זענען א סוויטשבארד וואס איז נישט אריינגעשטעקט, און פונדעסטוועגן זאגט די גמרא אז צדקה נעמען פון גוים פארהאלט די גאולה. נאך א מעשה פון א קינד וואס האט געענטפערט אז דער זעלבער בעל דבר וואס שטופט די גוים אין שולע האלט אים אין בעט, ערקלערט דער משגיח אז דער זעלבער כח שטופט עשו צו כיבוד אב, וואס גיט אים אן אחיזה אין חודש אב, דער חודש פון די חורבנות.
-
32:03 עשו'ס כבוד איז נאר פון דרויסן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט עשו'ס כיבוד אב ווי דער חזיר וואס שטרעקט ארויס זיינע פיסלעך: עשו האט חתונה געהאט צו פערציג יאר ווי זיין טאטע, א שוי פון כבוד. פון דרויסן האט ער מכבד געווען יצחק מער ווי יעקב, אבער אין הארצן האט ער געווארט אויף זיין טאטנס טויט. מיטן חתם סופר שטעלט ער אנטקעגן עשו'ס פארמאלע רייד אין דריטן פערזאן מיט יעקב'ס "קום נא" פון ליבשאפט.
-
35:56 אמת'ער כיבוד אב איז ליבשאפט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט רבן שמעון בן גמליאל'ס ווערטער: עשו'ס כבוד איז געלעגן אין די בגדים, בשעת א זון וואס איז באמת מכבד איז היימיש מיטן טאטן. ער דערמאנט ווי ער האט אלס קינד געלערנט קידושין און געפילט אז עפעס איז נישט אין ארדענונג מיט דמא בן נתינה'ס בחירה, ווייל יעדער טאטע וויל אז זיין זון זאל פארדינען דאס פארמעגן, און ערקלערט אז אב מיינט ליבשאפט, און כבוד אן ליבשאפט איז א פאלשער כיבוד אב.
-
40:58 דער מהר"ל: שכל, גוף און נשמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מהר"ל, וואס טייטשט דמא בן נתינה'ס נאמען אלס דער חיוב וואס די בינה גיט, און ערקלערט אז א גוי, וועמענס גאנצע וועלט איז עולם הזה, איז מער מחויב צו דאנקען דעם טאטן ווי א איד וועמענס עיקר איז די נשמה. דערנאך ברענגט ער א פשט אז א אידישער כיבוד אב איז ווי פרה אדומה, העכער פונעם שכל, און ערקלערט אז יעדע מצוה איז כיבוד פון אבינו שבשמים.
-
46:15 אשקלון, די פלשתים און עמלק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז ביידע מעשיות פון חז"ל וועגן כיבוד אב פון גוים קומען פון אשקלון, א שטאט פון די פלשתים, און ערקלערט אז די פלשתים שטאמען פון ממזרות און האבן ממילא נישט קיין שורש, וואס ווייזט די פוסטקייט פון זייער כיבוד אב. ממילא האט יעקב נישט באמת מורא געהאט פאר עשו'ס כיבוד אב, נאר פאר עמלק, וואס איז ארויסגעקומען פון אליפז און תמנע.
-
50:35 מכבד זיין פאטערשאפט; אליפז'ס כיבוד אב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רב שמשון רפאל הירש, וואס טייטשט "כבד את אביך" אלס מכבד זיין די פאטערשאפט אליין, און ערקלערט אז עשו און אליפז האבן עס פארשוועכט. ער דערציילט ווי אליפז, וואס עשו האט געשיקט צו הרג'ענען יעקב, פרעגט וואס ער זאל טון מיטן טאטנס באפעל, און שטעלט עס אנטקעגן מיט א איד וואס ווייסט אז כיבוד אב קען נישט דוחה זיין א מצוה. אזא פוסטער כבוד, זאגט ער, איז פונדעסטוועגן געווען גענוג צו מחריב זיין דעם בית המקדש.
-
55:00 מכבד זיין דעם שורש; ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז יעקב האט מקיים געווען כיבוד אב אפילו פון דער ווייטנס, דורך זיין לעבן, און פארענטפערט דעם מדרש פליאה: אזוי ווי דמא בן נתינה'ס טענה איז פארענטפערט געווארן מיט דער אידישער פרה אדומה, אזוי אויך ביי יעקב. כיבוד אב מיינט מכבד זיין דעם שורש, אבינו שבשמים, און ארץ ישראל איז דער שורש פון כלל ישראל, פון וועמענס ערד אדם הראשון איז באשאפן געווארן.
-
59:20 איין מצוה, איין שכר; צוריק צו יוסף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז עשו האט מכבד געווען א פאלשן שורש, און דערפאר איז ארץ ישראל אין גלות געגעבן געווארן נאר צו די ישמעאלים, וואס האבן נישט קיין שייכות מיט פאטערשאפט. כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל זענען איין מצוה מיט איין שכר. ער קערט זיך אום צו וישב: יעקב'ס מורא איז פארענטפערט מיט יוסף, די פנימיות פון יעקב, וואס האט דערגרייכט זיין העכסטע מדריגה אוועק פונעם טאטן און פון ארץ ישראל און איז פונדעסטוועגן געבליבן פארבונדן מיט ביידע.
-
1:04:05 יוסף'ס נסיונות און זיין טאטנס דמות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז יוסף, וואס האט זיך מודה געווען צו זיין לאנד, איז דארט באגראבן געווארן, נישט ווי משה. ער באשרייבט יוסף'ס טאג-טעגלעכע נסיונות אין מצרים, ווי ער האט זיך געראנגלט מיט אלע כוחות, און ווי ערשט ווען ער האט שוין מער נישט געקענט איז געקומען א הילף פון הימל דורך דער דמות פון זיין טאטן. דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף אליין הארעווען, און דאן העלפט מען אים פון אויבן.
-
1:07:32 חנוכה: יוסף אין דער פינסטערניש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארבינדט יוסף אין מצרים מיט אידן אין דעם פינסטערסטן חלק פון גלות און מיט חנוכה, וואס קומט אין די לענגסטע נעכט. ער מערקט אן אז פרשת וישלח ענדיגט זיך מיט די מלכים פון אדום און אז וישב ליינט מען אין דער פינסטערסטער וואך, און ערקלערט אז די חנוכה ליכט, וואס שטייט אונטער צען טפחים, איז דער טאטע וואס בייגט זיך איין צום קינד.
-
1:11:50 פון חנוכה ליכט צו שבת ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט חנוכה אלס א וואכעדיגער יום טוב פונעם טיפן גלות, וואו די שכינה קומט ארונטער אין אונזער וואכעדיגקייט, און זאגט אז די תכלית איז אז די חנוכה ליכט זאל ווערן א שבת ליכט. יעדער איד דארף זיך אליין אנצינדן, אלע זיינע אברים מיט אהבה און יראה. ער ענדיגט מיט תמר'ס "הכר נא" און יהודה'ס שטעקן, רופט חנוכה דער לעצטער חתימה נאך יום כיפור, און וואונטשט א ליכטיגן חנוכה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
יעקב'ס מורא פאר עשו'ס צוויי זכותים
דער משגיח עפנט מיטן ערשטן פסוק פון דער סדרה, אז יעקב האט זיך באזעצט אין דעם לאנד וואו זיין טאטע האט געוואוינט. פריער, ווען יעקב האט שטארק מורא געהאט פאר עשו, זאגט דער מדרש אז ער האט מורא געהאט פאר צוויי זכותים וואס עשו האט פארדינט בשעת יעקב איז נישט געווען: כיבוד אב און וואוינען אין ארץ ישראל. יעצט האט יעקב אליין געקענט מקיים זיין ביידע. א,ב,ג
יוסף איז גרויס געווארן אוועק פונעם טאטן
דער משגיח פרעגט ווי אזוי יוסף איז גרויס געווארן. נישט דורך כיבוד אב און נישט דורך ישוב ארץ ישראל: ער איז געווארן יוסף הצדיק דוקא ווען ער איז געווען אפגעריסן פונעם טאטן און אין מצרים. דערפאר, ערקלערט ער, שטייט די פרשה פון יהודה און תמר נעבן יוסף'ס: מ'קען זיין ביים טאטן אין ארץ ישראל און דורכפאלן, אדער ווייט אוועק און דערגרייכן שלימות.
עשו'ס כיבוד אב און דמא בן נתינה
יעקב האט געשיקט זאגן עשו אז ער האט געוואוינט ביי לבן און געהיטן תרי"ג מצוות; דער משגיח מערקט אן אז די צוויי וואס ער האט נישט געקענט היטן זענען כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל, און דערמאנט א מדרש פליאה אויף דעם פסוק, וואס ער וועט פרובירן צו ערקלערן. ז
אבימי און מזמור לאסף
די גמרא דערציילט פון אבימי, וועמענס טאטע האט געבעטן וואסער און איז אנטשלאפן געווארן; אבימי איז געשטאנען איבערגעבויגן איבער אים מיטן וואסער ביז ער האט זיך אויפגעכאפט. דעמאלט איז אים נתגלה געווארן דער פשט אין "מזמור לאסף". רש"י פרעגט ווי אזוי מ'זינגט אויף א חורבן, און ענטפערט אז דער אויבערשטער האט אויסגעגאסן זיין כעס אויף האלץ און שטיינער, און אידן זענען געראטעוועט געווארן. מ,נ,ס
דער משגיח ערקלערט אז דער אויבערשטער פירט זיך מיט אונז ווי אן אב רחמן וואס האט ליב זיין קינד אפילו ווען עס זינדיגט, נישט ווי א האר וואס משפט'ט א קנעכט. דערפאר הייסט דער חודש פונעם חורבן אב.
מצוות ווי קנעפלעך אויף א סוויטשבארד
יעדע מצוה, ערקלערט דער משגיח, איז ווי א קנעפל: א מענטש איז א סוויטשבארד, און יעדע מצוה צינדט אן א געוויסע וועלט אויבן, אזוי ווי שופר בלאזן וועקט אויף דעם עולם פון תשובה.
מכבד זיין א טאטן, ווי די גמרא זאגט, ווערט גערעכנט ווי מכבד זיין דעם אויבערשטן; עס צינדט אן די בחינה פון אב אויבן און ברענגט ארונטער רחמים, און כיבוד אם צינדט אן ביי דער שכינה. וויבאלד אבימי האט מקיים געווען כיבוד אב ווי קיינער פאר אים, האט ער אויפגעעפנט דעם מקור, און מ'האט אים געוויזן אז דער חורבן איז פול מיט רחמנות. ע,פ
פארבארגענער חסד און עשו'ס אחיזה אין אב
יעדער מענטש, זאגט דער משגיח, האט א שליחות אויף דער וועלט, און אבימי'ס שליחות איז געווען דאס צו אנטפלעקן. זיין נאמען ווייזט אויף "ימי אב": א פארבארגענער חסד וואס וועט שפעטער נתגלה ווערן.
א גוי'ס גוטע מעשה אבער איז א סוויטשבארד וואס איז נישט אריינגעשטעקט; זי מאכט אים בעסער, אבער ארבעט נישט אויבן. פונדעסטוועגן זאגט די גמרא אז צדקה נעמען פון גוים פארהאלט די גאולה, ווייל עס גיט זיי א זכות. צ
ער דערציילט פון א רבי וואס איז אלס קינד געבליבן אין בעט; ווען דער טאטע האט אים געוויזן גוישע קינדער גייענדיג אין שולע, האט ער געענטפערט אז דער זעלבער בעל דבר שיקט זיי און האלט אים אין בעט. אזוי אויך, ערקלערט דער משגיח, שטופט דער כח עשו צו כיבוד אב, וואס גיט אים אן אחיזה אין חודש אב, ווען די חורבנות זענען געקומען.
עשו'ס כבוד איז נאר פון דרויסן
עשו'ס כיבוד אב, ערקלערט דער משגיח, איז ווי דער חזיר וואס שטרעקט ארויס זיינע געשפאלטענע פיסלעך. רש"י זאגט אז עשו האט חתונה געהאט צו פערציג יאר, ווי זיין טאטע, פאר א שוי. פון דרויסן זענען גוים מכבד דעם טאטן מער ווי אידן, אבער די תורה אנטפלעקט אז אין הארצן האט עשו געווארט אויף זיין טאטנס טויט. ק,ר
מיטן חתם סופר שטעלט ער אנטקעגן עשו'ס פארמאלע רייד אין דריטן פערזאן, "יקום אבי", מיט יעקב'ס גלייכע ווערטער פון ליבשאפט.
אמת'ער כיבוד אב איז ליבשאפט
דערמיט ווערט פארענטפערט רבן שמעון בן גמליאל: עשו'ס כבוד איז געלעגן אין די בגדים, אין חיצוניות. ווער עס איז באמת מכבד איז היימיש מיטן טאטן און דארף נישט קיין ספעציעלן אנצוג.
דער משגיח דערמאנט ווי ער האט אלס קינד געלערנט וועגן דמא בן נתינה און געפילט אז עפעס שטימט נישט: זיין טאטע וואלט זיך געגרייזט אז ער האט פארלוירן זעקס הונדערט טויזנט. היינט, מיט א ווייסע בארד, פארשטייט ער עס בעסער. א טאטע גיט אוועק זיין לעבן פאר די הצלחה פון זיינע קינדער, און "אב" מיינט ליבשאפט; אמת'ער כבוד פרייט זיך צוזאמען מיטן טאטן, און כבוד אן דער ליבשאפט איז א פאלשער, דער כיבוד אב פון עשו.
דער מהר"ל: שכל, גוף און נשמה
דער מהר"ל טייטשט דמא בן נתינה'ס נאמען אלס דער חיוב וואס די בינה גיט: כיבוד אב איז א מצוה פונעם שכל. פארוואס זשע זענען גוים מצליח דערין? די גמרא שטעלט דעם רבי'ן פארן טאטן, ווייל דער טאטע האט אים געבראכט נאר אין עולם הזה; ביי א גוי איז די וועלט אלעס, איז ער מער מחויב צו דאנקען דעם טאטן, בשעת ביי א איד איז דער עיקר די נשמה. ש
דער משגיח ברענגט א פשט אין נאמען פון רבי יצחק: א אידישער כיבוד אב איז ווי פרה אדומה, העכער פונעם שכל. יעדע מצוה איז כיבוד פון אבינו שבשמים.
אשקלון, די פלשתים און עמלק
מכבד זיין פאטערשאפט; אליפז'ס כיבוד אב
מכבד זיין דעם שורש; ארץ ישראל
יעקב האט מקיים געווען כיבוד אב אפילו פון דער ווייטנס; דער שולחן ערוך זאגט אז א קינד וואס פירט זיך ווי עס דארף צו זיין איז דער גרעסטער כבוד. דערמיט ווערט פארענטפערט דער מדרש פליאה: דמא בן נתינה'ס טענה איז פארענטפערט געווארן מיט דער אידישער פרה אדומה, א מצוה אן א טעם, וואס מ'טוט ווייל מ'איז מקושר צו אבינו שבשמים. אד
איין מצוה, איין שכר; צוריק צו יוסף
עשו האט מכבד געווען א פאלשן שורש. ארץ ישראל איז אין גלות געגעבן געווארן צו די ישמעאלים, וואס האבן נישט קיין שייכות מיט פאטערשאפט. כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל זענען איין מצוה, מיט איין שכר: אריכות ימים אויף דער ערד. אז,אח
צוריק צו וישב, זאגט דער משגיח אז יעקב'ס מורא איז פארענטפערט געווארן מיט יוסף, די פנימיות פון יעקב, וואס האט דערגרייכט זיין העכסטע מדריגה אוועק פונעם טאטן און פון ארץ ישראל, פונקט ווי יעקב אליין.
יוסף'ס נסיונות און זיין טאטנס דמות
דער מדרש זאגט אז יוסף, וואס האט זיך מודה געווען צו זיין לאנד, איז דארט באגראבן געווארן, נישט ווי משה; זיין הארץ איז דארט געבליבן. אין מצרים האט פוטיפר'ס ווייב אים געמוטשעט טאג איין טאג אויס. ווען ער האט שוין מער נישט געקענט האלטן, איז אים באוויזן געווארן זיין טאטנס דמות. דער משגיח זאגט אז א מענטש דארף אליין הארעווען, און דאן העלפט מען אים פון אויבן. אט,אי,אכ
חנוכה: יוסף אין דער פינסטערניש
פון חנוכה ליכט צו שבת ליכט
חנוכה, ערקלערט דער משגיח, איז א וואכעדיגער יום טוב פאר א טיפן גלות: מ'טאר ארבעטן און מ'טוט נישט אן קיין שבת'דיגע בגדים, און די שכינה קומט ארונטער אין אונזער וואכעדיגקייט. יוסף איז אראפ זייער נידעריג, און פון דארט איז ארויס משיח בן יוסף.
ערב שבת צינדט מען פריער די חנוכה ליכט; די תכלית איז זיי אויפהייבן צו שבת ליכט, און דאס איז די גאולה. יעדער איד דארף זיך אליין אנצינדן, אלע זיינע אברים מיט אהבת השם און יראת השם.
מראי מקומות
תורה
- א Bereishis 37:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:06
- ב Bereishis 32:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:06
- ו Bereishis 37:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:58
- ז Bereishis 32:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:13
- ט Bereishis 27:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:29
- ר Bereishis 27:41 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:09
- ת Bereishis 10:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 46:22
- או Bereishis 12:1 58:48 טעקסט מפתח
- אח Shemos 20:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:27
- אי Bereishis 39:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:08
- אל Bereishis 36:31 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:32
- אנ Bereishis 38:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:35
כתובים
תלמוד בבלי
- י Kiddushin 31a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:41
- מ Kiddushin 31b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:53
- ע לכאורה Kiddushin 30b מפתח אינעם אויסשרייב: 22:04
- פ לכאורה Berachos 35b מפתח אינעם אויסשרייב: 22:04
- צ לכאורה Bava Basra 10b מפתח אינעם אויסשרייב: 26:43
- ש לכאורה Bava Metzia 33a מפתח אינעם אויסשרייב: 41:22
- אב Sanhedrin 99b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:44
- אכ לכאורה Sotah 36b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:08
- אמ לכאורה Sukkah 5a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:21
תלמוד ירושלמי
מדרש
- ג Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 0:06
- ד לכאורה Bereishis Rabbah 83:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:58
- ח לכאורה Bereishis Rabbah 65:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:29
- אה Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 56:49
- אט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:04:08
- אס Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:16:35
זוהר און קבלה
ראשונים
- ה לכאורה Rashi on Bereishis 37:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:58
- ל לכאורה Tosafos Kiddushin 31a מפתח אינעם אויסשרייב: 11:41
- ס לכאורה Rashi on Kiddushin 31b מפתח אינעם אויסשרייב: 14:53
- ק לכאורה Rashi on Bereishis 26:34 מפתח אינעם אויסשרייב: 32:09
- אא לכאורה Rashi on Bereishis 36:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 49:34
- אג לכאורה Rashi on Bereishis 29:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 53:21
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:45 יעקב האט מורא געהאט פאר עשו צוליב זיין זכות פון כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל, און דער אויבערשטער האט אים געענטפערט מיט יוסף, וואס איז גרויס געווארן אוועק פונעם טאטן און אין חוץ לארץ.
- 19:55 יעדע מצוה איז ווי א קנעפל אויף א סוויטשבארד וואס צינדט אן א וועלט אויבן; כיבוד אב צינדט אן די בחינה פון אב הרחמן און ברענגט ארונטער רחמים.
- 30:28 עשו'ס כיבוד אב איז גענוג צו געבן אים אן אחיזה אין חודש אב, אבער ער איז נאר פון דרויסן: פארמאליטעט, שיינע בגדים און שנאה אין הארצן.
- 34:55 יעקב'ס כיבוד אב איז מיט ליבשאפט און היימיש, ווי א קינד רעדט צו א טאטן וואס ער האט ליב, נישט ווי עשו'ס פארמאלע רייד אין דריטן פערזאן.
- 56:49 כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל זענען איין מצוה: מכבד זיין דעם שורש פון וואנעט מ'קומט, און דערפאר האבן זיי איין שכר.
- 1:07:32 חנוכה, אין דער פינסטערסטער צייט פון יאר, איז ווי יוסף אין מצרים: א ליכט וואס דערגרייכט ביז אין דעם טיפסטן גלות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:45 פארוואס האט יעקב מורא געהאט פאר עשו, און ווי אזוי איז ער געטרייסט געווארן?
תירוץ: 4:51 ער האט מורא געהאט פאר עשו'ס זכותים פון כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל; דער אויבערשטער האט אים געוויזן יוסף, וואס איז גרויס געווארן אוועק פונעם טאטן און פון ארץ ישראל.
-
קשיא: 10:26 ווי אזוי האט רבן שמעון בן גמליאל געקענט זאגן אז ער האט קיינמאל נישט דערגרייכט עשו'ס כיבוד אב, ער האט דאך אויך געקענט אנטון שיינע בגדים?
תירוץ: 36:04 עשו'ס כבוד איז געווען אינגאנצן אין די בגדים, א דרויסנדיגע שוי; אמת'ער כיבוד אב איז היימיש מיטן טאטן און דארף נישט קיין ספעציעלן אנצוג.
-
קשיא: 13:51 פארוואס שיקט אונז די גמרא צו א גוי זיך אפלערנען כיבוד אב?
תירוץ: 42:28 דער מהר"ל ערקלערט אז א גוי'ס גאנצע וועלט איז עולם הזה, וואס דער טאטע האט אים געגעבן, איז ער מער מחויב צו דאנקען דעם טאטן; ביי א איד איז דער עיקר די נשמה פונעם אויבערשטן.
-
קשיא: 16:08 וואספארא "מזמור", א געזאנג, קען אסף זינגען אויפן חורבן בית המקדש?
תירוץ: 16:20 דער אויבערשטער האט אויסגעגאסן זיין כעס אויף די האלץ און שטיינער פונעם בית המקדש אנשטאט אויף אידן, א מעשה פון אן אב רחמן.
-
קשיא: 1:00:07 פארוואס זענען דוקא די ישמעאלים געגעבן געווארן ארץ ישראל אין גלות?
תירוץ: 1:00:15 ווייל זיי האבן נישט קיין שייכות מיט פאטערשאפט און נישט מיט דעם לאנד אלס שורש, ממילא איז זייער זיין דארט נישט קעגן דעם שורש פון אידן.
מעשיות
-
11:41 דמא בן נתינה און דער טייערער שטיין
דער משגיח דערציילט די גמרא'ס מעשה פון דמא בן נתינה, א גוי פון אשקלון, וואס האט געקענט פארקויפן א שטיין און פארדינען זעקס הונדערט טויזנט, אבער זיין טאטע איז געשלאפן. תוספות ברענגט פונעם ירושלמי אז דעם טאטנס פוס איז געלעגן אויפן קעסטל, האט ער עס נישט געקענט עפענען, און ער האט נישט אויפגעוועקט דעם טאטן. שפעטער איז ביי אים געבוירן געווארן א פרה אדומה, די אידן האבן זי געדארפט, און ער האט צוריקבאקומען דאס געלט ביים פארקויפן.
אין דער מעשה: דמא בן נתינה
-
14:41 אבימי ווארט איבער זיין שלאפנדיגן טאטן
אבימי איז געווען זייער מקפיד אויף כיבוד אב און פלעגט אויפשטיין גלייך ווען ער האט געהערט דעם טאטנס קול. איינמאל האט דער טאטע געבעטן וואסער, און ווען אבימי האט עס געבראכט איז דער טאטע שוין אנטשלאפן געווארן. אבימי איז געשטאנען איבערגעבויגן איבער אים מיטן וואסער אין דער האנט די גאנצע צייט, און איז נישט אוועקגעגאנגען, טאמער וועט דער טאטע זיך אויפכאפן און אים דארפן. בשעת ער איז אזוי געשטאנען איז אים נתגלה געווארן דער פשט אין "מזמור לאסף".
-
28:38 דאס קינד וואס האט נישט געוואלט גיין אין חדר
דער משגיח דערציילט פון א רבי וואס האט אלס קליין קינד געוואלט שלאפן אינדערפרי און נישט גיין אין חדר. זיין טאטע, צעבראכן, האט אים געוויזן דורכן פענסטער ווי די גוישע קינדער גייען שוין אין שולע, און געפרעגט צי ער שעמט זיך נישט פאר זיי. האט דאס קינד געענטפערט אז דער זעלבער בעל דבר וואס שטופט זיי צו גיין אין שולע זאגט אים צו בלייבן אין בעט.
-
37:04 דעם משגיח'ס קשיא פון קינדווייז אויף דמא בן נתינה
דער משגיח דערמאנט ווי ער האט אלס קינד געלערנט קידושין און איז אנגעקומען צו דער מעשה פון דמא בן נתינה. ער האט געפילט אז עפעס איז נישט אין ארדענונג: ווען ער וואלט אזוי געטון, וואלט דער טאטע זיך אויפגעכאפט, אויסגעפונען, און זיך געגרייזט א גאנצע וואך אז זיין קינד האט געקענט פארדינען זעקס הונדערט טויזנט. היינט, מיט א ווייסע בארד, זאגט ער, פארשטייט ער בעסער אז עפעס איז טאקע נישט געווען אין ארדענונג מיט דמא בן נתינה'ס כיבוד אב.
אין דער מעשה: דמא בן נתינה
-
53:01 אליפז און זיין טאטנס באפעל
ווען יעקב איז אנטלאפן, איז אליפז אים נאכגעיאגט, געשיקט פון עשו. אליפז איז אויפגעוואקסן נעבן יצחק און האט נישט געוואלט, האט ער געפרעגט יעקב וואס ער זאל טון מיטן טאטנס באפעל, ווייל ער איז דאך מחויב אין כיבוד אב. דער משגיח שטעלט עס אנטקעגן מיט א איד, וואס ווייסט אז ווען א טאטע הייסט טון אן עבירה, פאלגט מען נישט.
אין דער מעשה: אליפז, עשו, יעקב אבינו, יצחק אבינו
געדאנקען
- 5:12 דער אויבערשטער האט געענטפערט יעקב'ס מורא פאר עשו'ס צוויי זכותים מיט יוסף, ווייל יוסף איז געווארן דער צדיק דוקא ווען ער איז געווען אפגעריסן סיי פונעם טאטן סיי פון ארץ ישראל; די פרשה פון יהודה און תמר ווייזט דאס פארקערטע.
- 18:31 ווייל כיבוד אב צינדט אן די בחינה פון אב אויבן, האט מען אבימי, וואס האט עס מקיים געווען אין דער העכסטער מדריגה, מגלה געווען אז דער חורבן איז א מעשה פון אן אב רחמן, און דערפאר הייסט דער חודש פונעם חורבן אב.
- 30:28 עשו'ס דרויסנדיגער כיבוד אב, הגם ער איז פוסט, גיט אים אן אחיזה אין חודש אב, און דערפאר זענען די חורבנות פון כלל ישראל געקומען אין יענעם חודש.
- 32:51 עשו איז מצליח אין כיבוד אב אזוי ווי א חזיר וואס ווייזט זיינע געשפאלטענע פיסלעך: וואס זעט אויס ווי זיין גרעסטע מעלה איז פונקט וואו זיין חיצוניות ווערט אנטפלעקט.
- 46:22 ביידע מעשיות פון חז"ל וועגן כיבוד אב פון גוים קומען פאר אין אשקלון, א שטאט פון די פלשתים, ווייל די פלשתים שטאמען פון ממזרות און האבן נישט קיין שורש, וואס ווייזט די הוילקייט פון אזא כבוד.
- 1:01:31 כיבוד אב און ישוב ארץ ישראל זענען די זעלבע מצוה, מכבד זיין דעם שורש, און דערפאר גיט די תורה פאר כיבוד אב דעם שכר פון אריכות ימים אויף דער ערד.
- 1:10:32 די חנוכה ליכט וואס שטייט אונטער צען טפחים איז דער טאטע וואס בייגט זיך איין צו זיין קינד, און דערגרייכט ביז אין דעם טיפסטן גלות, אזוי ווי די דמות פון יוסף'ס טאטן האט אים דערגרייכט אין מצרים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבימי, אדם הראשון, אליפז, אסף, דמא בן נתינה, דער חתם סופר, דער מהר"ל פון פראג, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, משה רבינו, עשו, רבי שמשון רפאל הירש, רבן שמעון בן גמליאל, רש"י, תמנע, תמר
ערכים ארץ ישראל, דמות דיוקנו של אביו, חיצוניות, כיבוד אב, פרה אדומה, שורש, תרי"ג מצוות