עיקר השתלשלות של כלל ישראל הוא דוקא בגלות.
קאטאלאג: פרשת השבוע ויצא נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 6 תש"נ (1989–90) אידיש 39 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט פון יעקב אבינו'ס יארן אין בית לבן, אז די עיקר אנטוויקלונג פון כלל ישראל, פון יעקב אליין ביז די שבטים און די ששים ריבוא, איז פארגעקומען דווקא אין גלות און אונטער שווערע אומשטענדן.
דער משגיח עפנט מיט דעם וואס יעקב גייט ארויס פון ארץ ישראל קיין חרן, דער ארט פון די גרעסטע טומאה. יעקב האט זיך באהאלטן פערצן יאר אין בית שם ועבר, און די תורה באהאלט אויך די יארן אינעם חשבון פון ישמעאל'ס יארן. עשו איז אים נישט נאכגעלאפן צו לבן, ווייל לבן, וואס איז געווען בלעם, איז געווען דער עצם פון דער קליפה. יעקב'ס זיין ביי לבן איז א סימן פאר זיינע קינדער'ס גלות: אין אנהייב פון דער סדרה איז יעקב איבערראשט געווארן פון די מלאכים, און צוויי און צוואנציג יאר שפעטער זענען די מלאכים איבערראשט געווארן פון אים. דערנאך ווייזט ער אז דריי פון די פיר שטאפלען אין דער אנטוויקלונג פון כלל ישראל זענען געווען אין חוץ לארץ, און אז יעקב איז געווארן דער קדוש פון די אבות אין בית לבן. ער שילדערט די היסטאריע פון אידן אין גלות, ערקלערט אז די מלאכים, נישט קיין טריקס, האבן געגעבן יעקב זיינע שאף, פארבינדט די סדרה מיט חנוכה, און ענדיגט אז מען זאל אויסנוצן די לעצטע מינוטן פון גלות.
ענינים: גלות אלס הכנה צו גאולה · יעקב, לבן און די אמהות · נצח ישראל
סדר השיעור
-
0:00 יעקב באהאלטן, און פארוואס עשו איז אים נישט נאכגעלאפן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט ווי יעקב גייט קיין חרן, דער ארט פון די גרעסטע טומאה, און באהאלט זיך פערצן יאר ביי שם ועבר, יארן וואס די תורה אליין באהאלט אינעם חשבון פון ישמעאל'ס יארן. ער ערקלערט אז עשו איז אים נישט נאכגעלאפן צו לבן ווייל לבן, וואס איז בלעם, איז געווען דער עצם פון דער קליפה.
-
6:31 די מלאכים איבערראשט פון יעקב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט יעקב'ס זיין ביי לבן א סימן פאר זיינע קינדער'ס גלות. ער ברענגט ר' שמשון רפאל הירש'ס הערה אז אין אנהייב פון דער סדרה האט יעקב "באגעגנט" די מלאכים, און אין סוף האבן די מלאכים אים באגעגנט, איבערראשט אז א מענטש איז געבליבן הייליג אין אזא ארט.
-
10:09 פיר שטאפלען אין דער אנטוויקלונג פון כלל ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט דורך די שטאפלען פונעם אידישן פאלק: אברהם אליין, די צוועלף שבטים, די שבעים נפש און די ששים ריבוא. אברהם איז געוואקסן אין אור כשדים, די שבטים זענען געבוירן געווארן אין חוץ לארץ, און דאס פאלק איז געווארן אין מצרים; נאר די שבעים נפש זענען געווען אין ארץ ישראל, ווייל זיי זענען כנגד די שבעים אומות.
-
19:50 יעקב איז געווארן דער קדוש אין בית לבן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעקב, דער בחיר שבאבות, איז כנגד דער ברכה פון קדושה, און איז געווארן הייליג דווקא דורך יסורים אין בית לבן. ער לייגט צו אז די מידת האמת, די שווערסטע מידה, האבן אידן פון יעקב, אזוי ווי מען זעט ביי זיין האנדלען מיט לבן.
-
23:06 די היסטאריע פון כלל ישראל אין גלות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט יעקב דער סימבאל פון אידן וואס גייען אין גלות, און פרעגט ווי אזוי א איד דארף זיך פירן צווישן די גוים. ער זאגט אז אידן האבן אויפגעטון מער אין גלות ווי אין ארץ ישראל, אזוי ווי דער תלמוד בבלי ווייזט, ער גלייכט ארץ ישראל צו שבת און דעם גלות צו די וואכנטעג פון הכנה, און שילדערט ווי די גוים האבן נישט געלאזט אידן ארבעטן אויפן פעלד, זיי מקנא געווען פאר זייער הצלחה אין מסחר, און געמאכט בלבולים.
-
29:44 די מלאכים האבן געבראכט יעקב'ס שאף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעקב'ס שטעקלעך זענען נישט געווען קיין טריק כדי צו באקומען שאף: אזוי ווי רש"י זאגט, האבן די מלאכים אים געבראכט די שאף, און זיי זענען געווען דער מקור פון די נשמות פון די ששים ריבוא. ער לייגט צו אז לבן איז געבענטשט געווארן נאר צוליב יעקב, אזוי ווי לענדער ווי שפאניע זענען געפאלן נאכדעם וואס זיי האבן פארטריבן די אידן.
-
34:57 חנוכה, און אויסנוצן די לעצטע מינוטן פון גלות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענדיגט אז די הכנה צו ימות המשיח קומט דווקא אין גלות, און פארבינדט דאס מיט חנוכה, א וואכיגער יום טוב וואס זיין מנורה שטייט אויף דער לינקער זייט אין די טונקעלע נעכט. ער זאגט אז אין ימות המשיח איז נישטא קיין בחירה, אז עבודה אין גלות מאכט מער נחת רוח, און רופט צו לערנען, דאווענען, געבן צדקה און ארבעטן אויף מידות יעצט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
יעקב באהאלטן, און פארוואס עשו איז אים נישט נאכגעלאפן
דער משגיח רופט ויצא א פרשה פון גלות: יעקב גייט ארויס פון ארץ ישראל צום ארט פון די גרעסטע טומאה. פריער האט ער זיך באהאלטן פערצן יאר ביי שם ועבר, אז עשו זאל אפילו נישט וויסן וואו ער איז. די תורה דערמאנט עס נישט; לויטן חשבון פון רש"י געפינען זיך די יארן אינעם חשבון פון ישמעאל'ס יארן. ווייל די תורה שרייבט אלעס ווי עס איז געשען, באהאלט זי וואס איז געווען באהאלטן, ווי א דיאמאנט אין א מיסט-קאסטן. א
די מלאכים איבערראשט פון יעקב
פיר שטאפלען אין דער אנטוויקלונג פון כלל ישראל
דער משגיח מערקט אן אז כלל ישראל איז אלעמאל געוואקסן דווקא אונטער שווערע אומשטענדן. עס איז דורכגעגאנגען פיר שטאפלען: איין אברהם, דערנאך די צוועלף שבטים וואס צווייגן זיך אפ פון יעקב דעם שטאם, דערנאך שבעים נפש, און צום סוף ששים ריבוא, א פארטיג פאלק וואס קען מקבל זיין די תורה.
אברהם איז געווארן אברהם אין די ווייטע מקומות פון אור כשדים, וואו מען האט אים געווארפן אין פייער. די שבטים, חוץ בנימין, זענען געבוירן געווארן אין חוץ לארץ. די ששים ריבוא זענען געווארן אין מצרים, וואו אידן זענען צוויי הונדערט און צען יאר געבליבן מצוינים און ריין; דעם איינציגן אויסנאם, שלומית בת דברי, מאכט די תורה באקאנט. ח,ט,י
יעקב איז געווארן דער קדוש אין בית לבן
דער מדרש רופט יעקב דער בחיר שבאבות, און דאס איז ער געווארן דורך יסורים אין חוץ לארץ. די דריטע ברכה פון שמונה עשרה, קדושה, איז כנגד אים, און ער איז געווארן דער קדוש אין בית לבן, א סימן אז אידן בלייבן הייליג אפילו דארט. דער משגיח לייגט צו אז אמת, די שווערסטע מידה, האבן מיר פון יעקב, ווי דער פסוק פארבינדט אמת מיט יעקב. ל,מ,ס
די היסטאריע פון כלל ישראל אין גלות
יעקב איז דער סימבאל פון אידן אין גלות, זאגט דער משגיח, וואס לערנט ווי א איד וואס גייט ארויס פון בית המדרש דארף זיך פירן צווישן די גוים. קענען די היסטאריע פון אידן, זאגט ער, ברענגט אמונה, שטאלץ און פרייד. דער מדרש זאגט אז דער אויבערשטער איז מער צופרידן פון כלל ישראל אין גלות; דער תלמוד בבלי, מיט זיין טיפערן פלפול, איז וואו די הלכה גייט. פ
די מלאכים האבן געבראכט יעקב'ס שאף
לבן האט אסאך מאל געטוישט יעקב'ס שכר, האט יעקב געמוזט עפעס טון. אבער, זאגט דער משגיח, די שטעקלעך זענען נישט געווען קיין טריק: רש"י זאגט אז די מלאכים האבן געבראכט שאף פון לבן'ס סחורה, און דער מדרש זאגט אז די שאף זענען געווען דער שורש פון די נשמות פון די ששים ריבוא. די שטעקלעך האבן נאר באהאלטן די מתנה. ש,ת,אב
חנוכה, און אויסנוצן די לעצטע מינוטן פון גלות
אזוי ווי מען גרייט צו שבת אין די וואכנטעג, גרייט מען צו ימות המשיח אין גלות. דאס איז חנוכה, א וואכיגער יום טוב וואס זיין מנורה שטייט לינקס פון דער טיר אין די לאנגע נעכט, צו ווייזן אז דער גלות איז נישט נאר א שטראף. או
עבודה אין גלות מאכט דעם אויבערשטן מער נחת רוח. דער משגיח רופט אויסצונוצן די לעצטע מינוטן: לערנען מיט התמדה, דאווענען מיט כוונה, צדקה מיט מסירות נפש און ארבעטן אויף מידות.
מראי מקומות
תורה
- ה Bamidbar 23:7 6:12 טעקסט מפתח
- ו Bereishis 28:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:31
- ז Bereishis 32:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:31
- ע Bereishis 31:1 22:49 טעקסט מפתח
- ר Bereishis 26:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:07
- ש Bereishis 31:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:01
- אג Bereishis 30:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:21
- אה Bereishis 39:5 33:53 טעקסט מפתח
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:32 יעקב איז געגאנגען דווקא צום ארט פון די גרעסטע טומאה, בית לבן, און זיין זיין דארט איז א סימן פאר דעם גלות פון זיינע קינדער.
- 8:18 אנשטאט אז יעקב זאל זיין איבערראשט פון דער קדושה פון די מלאכים, זענען נאך צוויי און צוואנציג יאר ביי לבן די מלאכים געווען איבערראשט פון דער קדושה פון יעקב.
- 11:12 דריי פון די פיר שטאפלען אין דער אנטוויקלונג פון כלל ישראל (אברהם, די צוועלף שבטים, די ששים ריבוא) זענען פארגעקומען אין חוץ לארץ און אונטער שווערע אומשטענדן.
- 20:00 יעקב, דער בחיר שבאבות און דער וואס ווערט אנגערופן קדוש, איז גרויס געווארן דווקא דורך יסורים אין בית לבן.
- 24:32 אידן האבן אויפגעטון מער אין גלות ווי אין ארץ ישראל, און די תורה שבעל פה פונעם תלמוד בבלי האט זיך דארט אנטוויקלט.
- 30:17 יעקב'ס עשירות איז געקומען ווייל די מלאכים האבן אים געבראכט די שאף, און לבן אליין איז געבענטשט געווארן נאר צוליב יעקב, אזוי ווי שפעטער לענדער זענען געבענטשט געווארן צוליב אידן.
- 37:53 עבודה אין גלות, אונטער שווערע אומשטענדן, מאכט דעם אויבערשטן מער נחת רוח ווי אין ארץ ישראל, און דערפאר דארף מען אויסנוצן די לעצטע מינוטן פונעם גלות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:11 פארוואס שטייט נישט אין דער תורה אז יעקב איז געגאנגען אין בית שם ועבר?
תירוץ: 3:02 אלעס שטייט אין דער תורה אזוי ווי עס איז געשען; ווייל יעקב איז דארט געגאנגען באהאלטענערהייט, באהאלט עס די תורה אויך, אינעם חשבון פון ישמעאל'ס יארן.
-
קשיא: 4:12 פארוואס איז עשו, וואס האט געקאכט מיט כעס, נישט נאכגעלאפן נאך יעקב אין בית לבן, וואו ער האט זיך שוין נישט געקענט באהאלטן?
תירוץ: 4:43 לבן איז געווען אזא רשע און אזא קליפה אז קיינער איז נישט ארויס פון זיינע הענט, האט עשו גערעכנט אז לבן וועט אפטון מיט יעקב בעסער ווי ער.
-
קשיא: 17:46 פארוואס איז דער שטאפל פון שבעים נפש געווען דווקא אין ארץ ישראל, ווען די אנדערע שטאפלען זענען געווען אין חוץ לארץ?
תירוץ: 17:50 די שבעים נפש זענען נישט קיין שטאפל פון אויפבויען דאס פאלק, נאר א קעגנגעוויכט קעגן די שבעים אומות וועמענס גבולות זענען אינדרויסן, דערפאר געהערן זיי אין ארץ ישראל.
-
קשיא: 30:30 ווי אזוי האט יעקב באמת באקומען אלע שאף, אויב נישט דורך די שטעקלעך?
תירוץ: 30:17 אזוי ווי רש"י זאגט, האבן די מלאכים געבראכט שאף פון לבן'ס סחורה צו אים; די שאף האבן געהערט צו יעקב, און ער האט געמאכט די שטעקלעך נאר כדי מען זאל עס נישט דערקענען.
געדאנקען
- 3:02 די תורה באהאלט יעקב'ס פערצן יאר אין בית שם ועבר אזוי ווי מען באהאלט א דיאמאנט אין א מיסט-קאסטן: אינעם חשבון פון ישמעאל'ס יארן, וואו קיינער וועט נישט זוכן, פונקט אזוי ווי יעקב אליין איז געווען באהאלטן.
- 4:48 עשו איז נישט נאכגעלאפן נאך יעקב צו לבן, ווייל ער האט גערעכנט אז לבן, וואס איז געווען בלעם און דער עצם פון דער קליפה, וועט שוין בעסער אפטון מיט יעקב ווי ער אליין.
- 17:46 די שבעים נפש זענען דער איינציגער שטאפל וואס איז פארגעקומען אין ארץ ישראל, ווייל זייער צאל שטייט קעגן די שבעים אומות, וועמענס גבולות זענען אינדרויסן פון ארץ ישראל.
- 32:25 יעקב'ס שאף, וואס די מלאכים האבן געבראכט פון לבן'ס סחורה, זענען געווען דער שורש פון די נשמות פון די ששים ריבוא וואס זענען שפעטער אראפ קיין מצרים; זיינע שטעקלעך האבן נאר געמאכט אז עס זאל אויסקוקן נאטורליך.
- 25:59 ארץ ישראל איז דער שבת פון דער וועלט, און דער גלות איז די וואכנטעג וואס מען גרייט זיך דערויף: אזוי ווי נאר דער וואס טרעפט זיך ערב שבת עסט אום שבת, דארף דאס פאלק ווערן אין גלות כדי צו זיין ראוי פאר ארץ ישראל און פאר ימות המשיח.
- 35:17 ויצא קומט פאר חנוכה, דער יום טוב מיט וואכיגע קליידער, וואס זיין מנורה שטעלט מען אויף דער לינקער זייט קעגן רשות הרבים אין די לאנגע טונקעלע נעכט, צו ווייזן אז דער גלות איז נישט נאר א שטראף נאר דער ארט פון כלל ישראל'ס וואוקס.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 24:07 דער משגיח זאגט אז זיך אינטערעסירן אין דער היסטאריע פון אידישן פאלק אין גלות ברענגט אסאך אמונה, שטאלץ און פרייד.
- 38:10 דער משגיח זאגט אז א איד דארף אויסנוצן די לעצטע מינוטן פונעם גלות: לערנען מיט התמדה, דאווענען מיט כוונה, געבן צדקה מיט מסירות נפש און ארבעטן אויף זיינע מידות טראץ אלע שוועריקייטן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, בלעם, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, ישמעאל, לבן, עבר, עשו, פינחס, רבי שמשון רפאל הירש, רש"י, שלומית בת דברי, שם
ערכים אמת, גלות, חוץ לארץ, טומאה, ימות המשיח, ישיבת שם ועבר, נחת רוח, קליפה, שבעים אומות, שבעים נפש, ששים ריבוא