Shir Hashirim
קאטאלאג: Shir Hashirim נומ׳ 7 אידיש 41 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויף "שחורה אני ונאוה" ערקלערט דער משגיח אז די עבירות פון א איד זענען נאר א פלעק פון אויסן, אבער זיין עצם בלייבט גוט, און שבת קומט ער צוריק צו דעם עצם און שפירט עס.
דער משגיח טייטשט שיר השירים א, ה-ו: כנסת ישראל זאגט צו די אומות העולם אז איר שווארצקייט איז נאר אפגעברענט פון דער זון און נישט איר נאטור. לויט דעם מדרש וואס רש"י ברענגט, שווארץ אין אירע אייגענע מעשים און שיין אין די מעשים פון די אבות, ערקלערט ער אז א איד איז בעצם גוט און די עבירה איז ביי אים נאר במקרה, דערפאר העלפט ביי אים תשובה; ער ברענגט דעם פסוק אין מלאכי אז דער אויבערשטער האט ליב יעקב און פיינט עשו אפילו ווען זייערע מעשים זעען אויס גלייך. א צווייטער מדרש טייטשט שווארץ אין די וואכנטעג און שיין אום שבת. דער משגיח שילדערט שבת אלס די נשמה פון א איד, דערציילט וועגן רבי שמשון רפאל הירש און לייענט פאר זיין עסיי איבער שבת, און זאגט דערנאך אז א איד מוז זיך אנשטרענגן א גאנצע וואך כדי צו שפירן דעם טעם פון שבת, וואס איז א טאג פון אהבה, מעין עולם הבא, און א צוריקקער צום מקור פון דער נשמה וואו קיין חטא דערגרייכט נישט. ער ענדיגט מיט דעם מנהג פונעם בעל שם טוב צו זאגן הודו ערב שבת, און מיט תשובה ערב שבת.
ענינים: שיר השירים · קדושת שבת · דער פינטעלע איד: די פנימיות'דיגע נקודה פון יעדן איד · תשובה
סדר השיעור
-
0:00 שחורה אני ונאוה: נאר אפגעברענט פון דער זון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט די פסוקים: כנסת ישראל זאגט צו די אומות העולם, די "בנות ירושלים", אז זי איז שווארץ ווי די געצעלטן פון קדר אבער שיין ווי די יריעות פון שלמה, און אז די שווארצקייט איז נאר פון דער זון. ער לייגט צו אז לעתיד וועט ירושלים זיין די הויפטשטאט און די אנדערע אומות וועלן זיך צו איר אונטערגעבן.
-
4:12 בעצם גוט, די עבירה נאר במקרה שטייט אינעם קאטאלאג
פונעם מדרש אין רש"י, שווארץ אין מיינע מעשים און שיין אין די מעשים פון מיינע אבות, ערקלערט דער משגיח אז יעדע מין געבוירט זיין מין: א איד וואס שטאמט פון די אבות איז בעצם גוט, דערפאר העלפט ביי אים תשובה, נישט ווי ביי א גוי. ער ברענגט דעם פסוק אין מלאכי אז דער אויבערשטער האט ליב יעקב און פיינט עשו אפילו ווען זייערע מעשים זעען אויס גלייך.
-
9:21 שווארץ וואכנטאג, שיין אום שבת שטייט אינעם קאטאלאג
א צווייטער מדרש טייטשט דעם פסוק: שווארץ אין די וואכנטעג און שיין אום שבת. דער משגיח גלייכט שבת צו אן אאזיס נאך דעם מדבר, רופט עס די נשמה פון א איד, און ברענגט דעם מדרש אז שבת האט נישט געהאט קיין בן זוג ביז מען האט איר געגעבן כנסת ישראל.
-
14:11 רבי שמשון רפאל הירש און די השכלה
איידער ער לייענט רבי שמשון רפאל הירש'ס עסיי איבער שבת, שילדערט דער משגיח דעם חורבן וואס די השכלה האט געמאכט אין דייטשלאנד, ווי אזוי רבי הירש האט צוריקגעברענגט די דייטשע אידן, און פארוואס ער האט געשריבן אויף דייטש, ביז זיין תשובה צו א משכיל וואס האט אים דערויף קריטיקירט.
-
20:40 רבי הירש'ס עסיי איבער שבת
דער משגיח לייענט אויף ענגליש פון רבי הירש'ס עסיי: ווער עס נעמט צו פון א איד זיין שבת, צוראבעוועט פון אים זיין טייערסטן בריליאנט, און שבת וואס מען גיט איבער די קינדער בלייבט ביי זיי ווען אלעס אנדערש פאלט אוועק. ער באמערקט אז עס איז נאך בלאס, אבער א גאר גוטער פרואוו צו שילדערן וואס שבת מיינט פאר א איד.
-
25:18 א מתנה פון בית גנזי: שפירן דעם טעם פון שבת
דער משגיח ברענגט די גמרא אז דער אויבערשטער האט געזאגט צו משה אז ער האט א מתנה טובה אין זיין בית גנזי וואס הייסט שבת, און אז ער זאל עס לאזן וויסן די אידן, און דאס ווארט פון רבי שלמה קארלינער אז ווער עס האלט שבת אן זיך מייגע זיין דערויף וועט זיצן אין גן עדן ווי א קלאץ. ער שילדערט א שבת'דיגן טיש מיט דברי תורה און זמירות, און ברענגט א משל פון זיין אייגענעם צעשטערטן מאגן, ווען גוטער עפל זאפט האט אים געשמעקט ביטער, אז מען דארף זיך גרייטן א גאנצע וואך.
-
29:46 שבת: א טאג פון אהבה און צוריקקער צום מקור שטייט אינעם קאטאלאג
שבת איז דער שורש פון אלע תענוגים און דער קוואל פון עולם הבא; דער רמב"ן ערקלערט אז אום שבת ברענגט מען נישט קיין קרבן חטאת ווייל עס איז א טאג פון אהבה, און אהבה דעקט צו אלע פשעים. דער משגיח ערקלערט אז די נשמה איז אויסגעהאקט פונעם כסא הכבוד און שבת קומט זי דארט צוריק, צו דער וועלט פון כלל ישראל וואו קיין חטא דערגרייכט נישט, און דערמיט פארבינדט ער ביידע מדרשים.
-
35:13 הודו פאר שבת און תשובה ערב שבת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די תקנה פונעם בעל שם טוב צו זאגן הודו פאר שבת: די פיר וואס דארפן דאנקען דעם אויבערשטן זענען ווי א איד וואס גייט ארויס פון דער תפיסה, דער קרענק, דעם מדבר און דעם שטורעמדיגן ים פון די ימי החול. ער ענדיגט מיט דער גמרא אז מען דארף משמש זיין די בגדים ערב שבת, געטייטשט אויף די בגידות, און מיט תשובה און מקוה פאר שבת.
דער שיעור, אויסגעשריבן
שחורה אני ונאוה: נאר אפגעברענט פון דער זון
דער משגיח טייטשט דעם פסוק אין שיר השירים: כנסת ישראל רעדט צו די אומות העולם, וואס הייסן "בנות ירושלים" אזוי ווי די קליינע שטעטלעך ארום א שטאט. זי איז שווארץ ווי די געצעלטן פון קדר, אבער שיין ווי די יריעות פון שלמה. דער ווייטערדיגער פסוק ערקלערט אז די זון האט זי אפגעברענט: די שווארצקייט איז פון אויסן און צייטווייליג, נישט איר נאטור. א,ב
בעצם גוט, די עבירה נאר במקרה
רש"י ברענגט דעם מדרש: שווארץ אין מיינע מעשים, שיין אין די מעשים פון מיינע אבות. דער משגיח ערקלערט אז יעדע מין געבוירט זיין מין; א איד שטאמט פון די אבות און איז בעצם גוט, און די עבירה איז נאר במקרה, ווי בלאטע וואס מ'וואשט אראפ. תשובה מיינט צוריקגיין צו די שורשים, דערפאר העלפט עס א איד, נישט ווי א גוי. ג
שווארץ וואכנטאג, שיין אום שבת
א צווייטער מדרש טייטשט: שווארץ אין די וואכנטעג, שיין אום שבת. דער משגיח גלייכט שבת צו אן אאזיס נאך דעם מדבר, וואו מ'רוט זיך אפ און מ'נעמט כחות. שבת איז די נשמה פון א איד און מאכט אים פאר א איד, ווי דער מדרש זאגט אז שבת האט געטענהט אז זי האט נישט קיין בן זוג, און מ'האט איר געגעבן כנסת ישראל. ז,ח
רבי שמשון רפאל הירש און די השכלה
כדי צו לייענען אן עסיי איבער שבת, דערציילט דער משגיח וועגן רבי שמשון רפאל הירש. די השכלה האט זיך אנגעהויבן אין דייטשלאנד און געמאכט א מורא'דיגן חורבן; חסידות האט געראטעוועט די אידן פון פוילן, גאליציע און רוסלאנד. דער הפלאה האט געדאנקט דעם אויבערשטן וואס ער איז רב אין פראנקפורט, א שטאט פון תלמידי חכמים, און ארום דרייסיג יאר שפעטער האט רבי הירש דארט געטראפן נאר דרייצן משפחות וואס האלטן שבת. ט
ער האט געוואוסט אז מען קען זיי נישט מיט אמאל איבערמאכן, האט ער זיי געפירט צו לערנען תורה און בלייבן געבילדעטע בעלי מקצוע, און צוריקגעברענגט די דייטשע אידן. ווען א משכיל האט אים קריטיקירט פארוואס ער שרייבט אויף דייטש, האט ער געענטפערט אז זיינע שריפטן וועלן בלייבן און יענעמ'ס וועלן פארלוירן ווערן.
רבי הירש'ס עסיי איבער שבת
דער משגיח לייענט פון רבי הירש'ס ענגלישן עסיי, געשריבן כדי די דייטשע אידן זאלן האלטן שבת: ווער עס נעמט צו פון א איד זיין שבת, צוראבעוועט זיין טייערסטן בריליאנט; שבת היילט וואונדן און מאכט רייך דעם ארעמאן. שבת וואס מען גיט די קינדער בלייבט ביי זיי ווען עשירות און פריינד פאלן אוועק. דער משגיח באמערקט אז עס איז נאך בלאס, אבער א גאר גוטער פרואוו.
א מתנה פון בית גנזי
די גמרא זאגט אז דער אויבערשטער האט געזאגט צו משה אז ער האט א מתנה טובה וואס הייסט שבת, און ער זאל עס לאזן וויסן די אידן. רבי שלמה קארלינער האט געזאגט אז ווער עס האלט שבת אן זיך מייגע זיין עס צו שפירן, וועט זיצן אין גן עדן ווי א קלאץ. מען דארף הארעווען, ביי א טיש מיט דברי תורה און זמירות, נישט מאגאזינען. כ
דער משגיח דערציילט אז מיט א צעשטערטן מאגן האט אים גוטער עפל זאפט געשמעקט ביטער; אזוי קען א רוחניות'דיגער צעשטערטער מאגן נישט שפירן דעם טעם פון שבת.
א טאג פון אהבה און צוריקקער צום מקור
הודו פאר שבת און תשובה
דער בעל שם טוב האט מתקן געווען צו זאגן הודו פאר שבת. אין תהלים ק"ז שטייען די וואס דארפן דאנקען: דער וואס האט געבלאנדזשעט אין מדבר, דער געפאנגענער, דער קראנקער און דער וואס איז געפארן אויפן ים. א איד דארף שפירן אז ער גייט ארויס פון דער תפיסה, דער קרענק, דעם מדבר און דעם שטורעמדיגן ים פון די ימי החול, און קומט צום טאטן אום שבת. ע
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:34 די שווארצקייט פון כנסת ישראל איז ווי אפגעברענט פון דער זון: פון אויסן און צייטווייליג, נישט איר אמת'דיגע נאטור.
- 5:11 א איד איז בעצם גוט ווייל ער שטאמט פון די אבות; די עבירות זענען ביי אים נאר במקרה, דערפאר העלפט אים תשובה, א צוריקגיין צו די שורשים.
- 11:19 שבת איז די נשמה און דער רוח החיים פון א איד; שבת מאכט אים פאר א איד.
- 25:50 דער אויבערשטער האט געגעבן שבת אלס מתנה און געוואלט אז אידן זאלן וויסן וואס שבת איז; א איד מוז זיך אנשטרענגן אינדערוואכן כדי צו שפירן איר טעם.
- 29:57 שבת איז א טאג פון אהבה צווישן הקב"ה און כנסת ישראל, מעין עולם הבא, און א צוריקקער צום ארט פון וואנעט די נשמה איז אויסגעהאקט.
- 35:13 אום שבת דארף א איד שפירן ווי איינער וואס איז ארויס פון תפיסה, פון קרענק, פון מדבר און פון ים, דערפאר זאגט מען הודו פאר שבת.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 8:19 אויב עשו איז א ברודער פון יעקב און צומאל זעען זייערע מעשים אויס גלייך, פארוואס האט דער אויבערשטער ליב יעקב און פיינט עשו?
תירוץ: 9:00 ווייל עשו איז בעצם שלעכט און יעקב איז בעצם גוט; דאס שלעכטס ביי יעקב איז נאר במקרה און צייטווייליג, און מען קען עס אפוואשן.
-
קשיא: 30:24 פארוואס ברענגט מען נישט קיין קרבן חטאת אום שבת, נישט ווי ביי יעדן יום טוב?
תירוץ: 30:50 ווייל שבת איז א טאג פון אהבה צווישן הקב"ה און כנסת ישראל, און אהבה דעקט צו אלע פשעים.
מעשיות
-
15:55 פראנקפורט פאר און נאך דער השכלה
דער משגיח דערציילט אז דער הפלאה, רבי פנחס הורוויץ, שרייבט אין זיין הקדמה אז ער דאנקט דעם רבונו של עולם וואס ער איז געווארן רב אין פראנקפורט, א שטאט פול מיט תלמידי חכמים און א ישיבה. ארום דרייסיג יאר שפעטער, נאכדעם וואס די השכלה האט אנגעהויבן צו בושעווען, איז רבי שמשון רפאל הירש אנגעקומען קיין פראנקפורט און געטראפן נאר דרייצן משפחות וואס האבן געהאלטן שבת. ער האט צוריקגעברענגט די דייטשע אידן צו אמונה.
אין דער מעשה: דער הפלאה, רבי שמשון רפאל הירש
-
19:10 רבי הירש ענטפערט א משכיל
די משכילים פלעגן שרייבן זייערע אפיקורסישע ספרים אויף העברעאיש, און איינער פון זיי האט קריטיקירט רבי הירש פארוואס ער שרייבט אויף דייטש און נישט אין דער אייביגער שפראך. רבי הירש האט געענטפערט אז זיינע שריפטן אויף דייטש וועלן בלייבן אויף אייביג, און יענעמ'ס שריפטן אין דער אייביגער שפראך וועלן פארלוירן ווערן. דער משגיח לייגט צו אז אזוי איז טאקע געווען.
אין דער מעשה: רבי שמשון רפאל הירש
-
28:34 דער ביטערער עפל זאפט
דער משגיח דערציילט אז די פאריגע וואך האט ער געהאט א צעשטערטן מאגן, און מען האט אים געגעבן א גלאז עפל זאפט. עס האט אים געשמעקט ביטער און ער האט געמיינט אז עס איז פארדארבן, אבער מען האט אים געזאגט אז ס'איז גוטער עפל זאפט. ווען דער מאגן איז געזונט געווארן, האט דער זעלבער עפל זאפט געשמעקט א מחיה. אזוי אויך, ווער עס האט א רוחניות'דיגן צעשטערטן מאגן ווייסט נישט וואס שבת איז.
געדאנקען
- 5:14 די ראיה אז א איד איז בעצם גוט איז ווייל יעדע מין געבוירט זיין מין: ווייל ער שטאמט פון די אבות איז ער בעצם ווי זיי, און די עבירות זענען ביי אים נאר במקרה.
- 6:20 תשובה מיינט צוריקגיין צו די שורשים; א איד האט גוטע שורשים צו וואס צוריקצוגיין, משא"כ ביי א גוי, וואו די עבירה איז בעצם, העלפט עס נישט אזוי.
- 8:40 דער תירוץ אויף "הלוא אח עשו ליעקב" איז אז אפילו ווען זייערע מעשים זעען אויס גלייך, איז עשו בעצם שלעכט און יעקב בעצם גוט.
- 29:57 שבת איז נישט נאר מעין עולם הבא: לויט רבי שלמה קארלינער איז עס דער קוואל פון וואנעט עולם הבא אליין נעמט.
- 33:00 דאס ווארט "שבת" מיינט צוריקקערן: שבת גייט די נשמה צוריק צום כסא הכבוד פון וואנעט זי איז אויסגעהאקט, וואו קיין חטא דערגרייכט נישט, און דערמיט ווערן די צוויי מדרשים אויף "שחורה אני ונאוה" איינס.
- 37:13 די ימי החול זענען ווי קרענק ("חולה"), תפיסה, מדבר און ים; שבת איז די באפרייאונג פאר וואס די פיר וואס דארפן דאנקען אין הודו לויבן דעם אויבערשטן.
- 40:05 משמש זיין די בגדים ערב שבת ווערט געטייטשט, לויט די סלאנימער רביס, אויף אונטערזוכן די בגידות קעגן דעם רבונו של עולם און תשובה טאן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 27:14 דער משגיח זאגט אז א איד דארף הארעווען און פרובירן מיט אלע כוחות צו שפירן וואס שבת איז: א שבת'דיגער טיש מיט דברי תורה און זמירות, נישט מאגאזינען.
- 29:37 ער זאגט אז מען גרייט זיך צו שבת א גאנצע וואך, מיט לערנען, דאווענען און זיך היטן ווי עס דארף צו זיין, און דעמאלט שפירט מען אום שבת מעין עולם הבא.
- 37:10 ער זאגט אז ווען שבת קומט דארף א איד שפירן ווי באפרייט פון די צרות פון דער וואך, ווי איינער פון די וואס דאנקען אין הודו.
- 40:20 ער זאגט אז מען דארף תשובה טאן ערב שבת און נישט אריינפאלן אין שבת אן הכנה; די מקוה ערב שבת איז א ענין פון תשובה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הפלאה, דער מהר"ל פון פראג, דער סלאנימער רבי, דער רבי ר' מלך, דער רמב"ן, יעקב אבינו, משה רבינו, עשו, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, רבי אהרן קארלינער, רבי ישראל סאלאנטער, רבי שלמה קארלינער, רבי שמשון רפאל הירש, רש"י
ערכים השכלה, זיווג, כסא הכבוד, מעין עולם הבא, מקרה, שבעים אומות