וואס זאל מען טוען אז עס דאווענט זיך נישט? לערנט זיך נישט?

קאטאלאג: שיעורים לבחורים נומ׳ ⁨19⁩ פאקעט גייד ז׳ 52 אידיש 31 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 31 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז ווען ס'לערנט זיך נישט און ס'דאווענט זיך נישט, דארף מען זוכן די סיבה אזוי ווי א דאקטער, ווייל טהרה, יראת שמים און הכנה זענען דער כלי וואס דורך אים קומט די ליכטיגקייט פון תורה און תפילה.

דער משגיח עפנט מיט דער שאלה: עסן עסט זיך און שלאפן שלאפט זיך, פארוואס לערנט זיך נישט און דאווענט זיך נישט? ער האט גערעדט מיט די בחורים וועגן נעגל וואסער, מקוה און זיך צוגרייטן צום דאווענען, און מ'האט אים געפרעגט פארוואס ער רעדט נישט מער וועגן לערנען. ער ענטפערט אז די רבי'ס אין ישיבה רעדן שוין וועגן לערנען, און אז א דאקטער וואס האט א חולה אן אפעטיט זאגט אים נישט ער זאל עסן, נאר ער זוכט די סיבה. לערנען פאדערט הכנה און טהרה. ער ברענגט דעם רמח"ל אין דרך ה' אז די ווערטער פון תורה זענען נאר א קעיס פאר די אורות, וואס קומען נאר צו דעם וואס לערנט מיט יראת שמים. ר' אהרן קארלינער האט געזאגט אז מקוה ברענגט וואס קיין מצוה ברענגט נישט, און דער אור החיים לערנט אז א טהור'ער מענטש היט די מצוות מן הטבע. נאך מעשיות פון לאנגע, ווארעמע תפילות, ענדיגט ער אז דאווענען און לערנען הענגען איינס אין צווייטן, און ער מוטשעט די בחורים אויסצונוצן זייערע גאלדענע יארן.

ענינים: תורה לשמה און התמדה · טומאה, טהרה און מקוה · יראת שמים · דער כח פון תפילה · בחורים אין ישיבה

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס לערנט זיך נישט? שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס עסן עסט זיך און שלאפן שלאפט זיך, אבער לערנען און דאווענען גייט נישט. ער דערמאנט זיינע שמועסן וועגן נעגל וואסער, מקוה און זיך צוגרייטן צום דאווענען, און די קשיא פארוואס ער רעדט נישט מער וועגן לערנען, ווייל תלמוד תורה כנגד כולם; תורה איז דער מוח און תפילה דאס הארץ, און ביידע דארפן זיין געזונט.

  2. 4:02 דער דאקטער זוכט די סיבה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ענטפערט אז די רבי'ס און משגיחים רעדן שוין כסדר וועגן לערנען, אבער וועגן די ענינים רעדט מען זייער ווייניג. ער ברענגט א משל פון א בחור אן אפעטיט: דער דאקטער זאגט אים נישט ער זאל עסן, נאר ער זוכט די אינפעקציע אדער די שלעכטע לופט וואס איז די סיבה. אזוי אויך, ווען ס'לערנט זיך נישט, זענען פרייזן און כבוד נישט דער אמת'ער ענטפער.

  3. 8:04 תורה פאדערט טהרה און הכנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח רעדט וועגן וואשן די הענט ווען מ'האט אנגערירט פארדעקטע ערטער פארן לערנען, און זאגט אז ווער ס'גייט נישט אין מקוה ווען ער דארף, וועט נישט זוכה זיין צו תורה על פי אמת. די תורה איז נישט קיין סתם חכמה; אידן האבן זיך געדארפט צוגרייטן צו מקבל זיין די תורה. ער הייבט אן מיטן רמח"ל אין דרך ה' מיט א משל פון א טייערן זייגער און זיין קעיס.

  4. 12:22 דרך ה': די תנאים פון לערנען שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח לערנט דעם דרך ה': די ווערטער פון תורה, אפילו א סוגיא ווי שנים אוחזין בטלית, זענען א קעיס פאר גרויסע אורות וואס קומען נאר ארונטער ווען מ'לערנט מיט יראת שמים; די ידיעה אליין איז ווי סייענס. ער שטעלט אנטקעגן א סטודענט פון מעדיצין וואס ליגט אויסגעצויגן מיט די פיס אויפן טיש, מיט איינעם וואס לערנט אזוי גמרא, און ערקלערט אז לערנען אן יראה איז ווי מ'לייענט א בריוו, אבער די תורה אליין הייליגט פונדעסטוועגן א ביסל מיט דער צייט.

  5. 19:09 פארוואס די כלה אנטלויפט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה, די כלה, אנטלויפט פון א מענטש. ער ברענגט ר' אהרן קארלינער אז מקוה איז נישט קיין מצוה, אבער וואס מקוה ברענגט קען קיין מצוה נישט ברענגען, און דעם אור החיים אויף "ללכת בהם", אז ווער ס'איז טהור און קדוש היט די מצוות מן הטבע. די נשמה וויל לערנען און דאווענען; טומאה, לשון הרע און ליידיגע דיבורים פארן דאווענען זענען די מחיצה.

  6. 22:36 הכנה, און ווי אזוי אידן האבן אמאל געדאווענט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח באטאנט אז ווען מ'רעדט וועגן נעגל וואסער, מקוה און א ריינעם גוף, רעדט מען וועגן תורה אליין. עס טוט אים באנג אז אסאך בחורים נוצן נישט אויס די געלעגנהייט צו דאווענען מיטן בית המדרש שבת, און ער דערציילט פון א פרעמדן ביי ר' אהרן קארלינער'ס מנין, און פונעם קארלינער שטיבל אויף ארטשערד סטריט, וואו א שחרית פון צוויי שעה אינדערוואכן האט נאך אויסגעזען צו גייאגט.

  7. 27:13 דאווענען און לערנען צוזאמען; די גאלדענע יארן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח קומט צוריק צום דאקטער: אויב די נשמה וויל דאווענען און לערנען, דארף מען פרעגן וואס פארגיפט דעם גוף. דאווענען און לערנען הענגען איינס אין צווייטן, ווי די משנה ברורה ברענגט, און א צדיק האט די שאלה וואס איז וויכטיגער גלייך געשטעלט צו פרעגן א קינד וועמען ער האט מער ליב. ער ענדיגט מיט א מוטשונג צו די בחורים אויסצונוצן זייערע טייערע יארן און זיך מטהר זיין כדי צו דינען השם יתברך.

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס לערנט זיך נישט?

0:09

דער משגיח עפנט מיט א שאלה: עסן עסט זיך און שלאפן שלאפט זיך, פארוואס זשע לערנט זיך נישט און דאווענט זיך נישט? ער דערמאנט אז ער האט די לעצטע וואכן גערעדט וועגן נעגל וואסער, מקוה און זיך רייניגן פארן דאווענען, און מ'האט אים געפרעגט פארוואס ער רעדט נישט מער וועגן לערנען, ווייל תלמוד תורה כנגד כולם. צי תורה איז גרעסער אדער תפילה, זאגט ער, איז נישט אונזער געשעפט: תורה איז דער מוח, תפילה דאס הארץ, און מ'דארף זיין געזונט אין ביידע. א

דער דאקטער זוכט די סיבה

4:29

ער ענטפערט אז די רבי'ס און משגיחים רעדן שוין וועגן לערנען, אבער וועגן די ענינים רעדט מען כמעט נישט. א בחור וואס ווערט אויסגעדארט און האט נישט קיין אפעטיט, נעמט מען צום דאקטער, און דער זאגט אים נישט ער זאל עסן פלייש און ברויט; ער זוכט די אינפעקציע אדער דעם פארשטאפטן קוימען. אזוי אויך, ווען ס'לערנט זיך נישט, דארף מען פרעגן פארוואס. די ישיבות געבן פארהערן, פרייזן און כבוד, אבער דאס איז נישט באמת געלערנט.

תורה פאדערט טהרה און הכנה

9:19

ווער ס'קראצט זיך אין קאפ ביים קלערן אין א סוגיא, זאגט דער משגיח, דארף וואשן די הענט, און ווער ס'דארף גיין אין מקוה און גייט נישט, וועט נישט זוכה זיין צו תורה על פי אמת. די תורה איז נישט קיין סתם חכמה; מ'קען זי נישט לערנען אן די נויטיגע הכנות, אזוי ווי אידן האבן זיך געדארפט צוגרייטן צו קבלת התורה. ער הייבט אן מיטן רמח"ל אין דרך ה' מיט א משל: א טייערער זייגער קומט אין א גאלדענער קעיס, אבער די קעיס ווייזט נישט וויפיל ער איז ווערט, נאר די רעדער אינעווייניג. ב

דרך ה': די תנאים פון לערנען

12:28

די ווערטער פון תנ"ך און גמרא, ערקלערט דער משגיח פונעם דרך ה', זענען א קעיס וואס איז צוגעגרייט צו מקבל זיין הייליגע אורות, און לערנען פאדערט תנאים: פאר אלעם יראת שמים בשעת'ן לערנען, און זיין אן ערליכער איד כסדר. אפילו א סוגיא פון שנים אוחזין בטלית, מיט די טענות פון א גנב, טראגט די אורות פון תורה. די ידיעה אליין איז ווי סייענס; זי איז נאר א כלי קיבול פאר דער ליכטיגקייט. ב,ג

16:04

א סטודענט פון מעדיצין קען לערנען מיט די פיס אויפן טיש און ווערן א גרויסער דאקטער, אבער ווער ס'לערנט אזוי גמרא, וועט גארנישט ממשיך זיין; ער דארף זיצן מיט יראת שמים. אן דעם איז דאס לערנען ווי מ'לייענט א בריוו. פונדעסטוועגן הייליגן די ווערטער פון תורה אליין א ביסל, און מיט דער צייט גייט עפעס קדושה אריין; דער וואס לערנט מיט יראת שמים איז אבער גאר אן אנדער זאך. ב

פארוואס די כלה אנטלויפט

19:22

פארוואס, פרעגט דער משגיח, אנטלויפט די תורה, די כלה, פון א מענטש? ר' אהרן קארלינער האט געזאגט אז מקוה איז נישט קיין מצוה, אבער וואס מקוה ברענגט קען קיין מצוה נישט ברענגען: ווען מ'איז זיך מטהר קומט די קדושה לויפן, און דעמאלט לערנט זיך און דאווענט זיך. דער אור החיים אויף "ללכת בהם" זאגט אז ווער ס'איז טהור היט די מצוות מן הטבע, ווייל די נשמה וויל לערנען און דאווענען; טומאה, לשון הרע און ליידיגע דיבורים פארן דאווענען זענען די מחיצה. ד,ה

הכנה, און ווי אזוי אידן האבן אמאל געדאווענט

22:40

ווען מ'רעדט וועגן נעגל וואסער, מקוה און א ריינעם גוף, באטאנט דער משגיח, רעדט מען וועגן תורה, ווייל דאס איז איר הכנה. עס טוט אים באנג אז אסאך בחורים נוצן נישט אויס די געלעגנהייט צו דאווענען מיטן בית המדרש שבת, א דאווענען וואס געסט לויבן ווי ווארעם און נישט גייאגט.

24:54

ער דערציילט פון א פרעמדן ביי ר' אהרן קארלינער'ס מנין, וואס האט געווארט ביי ברוך שאמר, אליין געדאווענט ביז שמונה עשרה, און ערשט דאן געהערט ווי דער חזן ענדיגט די ברכה. אינעם קארלינער שטיבל אויף ארטשערד סטריט האט שחרית אינדערוואכן געדויערט צוויי שעה, און אפרים טענענבוים האט נאך געפרעגט פארוואס מ'יאגט זיך, ווען יעדעס ווארט איז זיס ווי האניג.

דאווענען און לערנען צוזאמען

27:25

אויב די נשמה וויל דאווענען און לערנען, זאגט דער משגיח, דארף מען גיין צום דאקטער און פרעגן וואס פארגיפט דעם גוף. דאווענען און לערנען הענגען איינס אין צווייטן; ווי די משנה ברורה ברענגט, אזוי ווי מ'דאווענט אינדערפרי אזוי לערנט מען דורכן טאג. א צדיק האט די שאלה וואס איז וויכטיגער גלייך געשטעלט צו פרעגן א קינד צי ער האט מער ליב דעם טאטן אדער די מאמע. ו

30:40

ער ענדיגט מיט א מוטשונג צו די בחורים, וואס זענען נאך פריי פון פרנסה, אויסצונוצן די טייערע יארן, און אויב ס'לערנט זיך נישט און ס'דאווענט זיך נישט, זיך מתקן און מקדש זיין.

מראי מקומות

תורה

  1. ד Vayikra 18:4-5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
  2. ח Devarim 30:14 29:04 טעקסט מפתח

משנה

  1. א Peah 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:09

תלמוד בבלי

  1. ג Bava Metzia 2a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:28

אחרונים און חסידות

  1. ב לכאורה Derech Hashem 4:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:19, 12:28, 16:04
  2. ה לכאורה Ohr HaChaim on Vayikra 18:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
  3. ו Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 27:25
  4. ז Yaaros Devash (מקום נישט באשטימט) 28:08 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 5:13 ווען ס'לערנט זיך נישט אדער ס'דאווענט זיך נישט, דארף מען זוכן די סיבה, אזוי ווי א דאקטער זוכט פארוואס א מענטש האט פארלוירן דעם אפעטיט.
  2. 22:40 טהרה, הענט וואשן, מקוה און זיך צוגרייטן זענען די הכנה צו תורה, נישט קיין זייטיגע זאכן.
  3. 12:28 לויט דעם דרך ה' זענען די ווערטער פון תורה א כלי פאר איר הייליגע ליכטיגקייט, וואס קומט נאר ארונטער ווען מ'לערנט מיט יראת שמים.
  4. 21:56 די נשמה וויל לערנען און דאווענען, נאר ס'זענען דא מחיצות, ווי טומאה און אסור'דיגע דיבורים, וואס האלטן זי אפ.
  5. 27:51 דאווענען און לערנען הענגען איינס אין צווייטן: אזוי ווי מ'דאווענט אינדערפרי, אזוי לערנט מען דורכן טאג.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:13 אז תלמוד תורה כנגד כולם, פארוואס רעדט דער משגיח נישט מער מיט די בחורים וועגן לערנען?

    תירוץ: 4:21 די רבי'ס און משגיחים אין ישיבה רעדן שוין כסדר וועגן לערנען, אבער וועגן טהרה און הכנה רעדט מען ווייניג, און דאס איז וואס מאכט אז דאס לערנען זאל געלינגען.

  2. קשיא: 3:00 וואס איז גרעסער, תורה אדער תפילה?

    תירוץ: 3:12 דאס איז נישט אונזער געשעפט: תורה איז דער מוח און תפילה איז דאס הארץ, און די שאלה איז ווי צו פרעגן צי מ'דארף זיין געזונט אויפן קערפער אדער אויפן הארץ.

  3. קשיא: 6:43 וואס זאל מען טון ווען ס'לערנט זיך נישט?

    תירוץ: 6:46 מ'דארף זוכן די סיבה, אזוי ווי א דאקטער: לערנען פאדערט טהרה און הכנה, און אן דעם וועט מען נישט זוכה זיין צו תורה על פי אמת.

  4. קשיא: 19:14 פארוואס אנטלויפט די תורה, די כלה, פון א מענטש?

    תירוץ: 20:19 ווייל ער איז נישט מטוהר; ווען מ'איז זיך מטהר קומט די קדושה צו אים און דעמאלט לערנט זיך און דאווענט זיך, ווי ר' אהרן קארלינער האט געזאגט וועגן מקוה.

  5. קשיא: 27:29 אויב די נשמה וויל דאווענען און לערנען, פארוואס גייט עס נישט?

    תירוץ: 29:44 עפעס פארגיפט דעם גוף, ווי אסור'דיגע דיבורים אדער אומריינע מאכלים, משקאות אדער ערטער; מ'דארף עס געפינען און זיך מתקן זיין די מעשים.

מעשיות

  1. 24:54 דער פרעמדער ביי ר' אהרן קארלינער'ס מנין

    א פרעמדער איז געקומען צו ר' אהרן קארלינער'ס מנין ווען מ'האט אנגעהויבן ברוך שאמר. ער האט געווארט אז דער חזן זאל ענדיגן די ברכה, און דער חזן האט נישט געענדיגט. ער האט געמיינט אז מ'הערט נישט דעם חזן, און האט ווייטער געדאווענט אליין ביז שמונה עשרה, און נאך אלץ געווארט, ביז ס'איז פלוצלינג געווארן שטיל און דער חזן האט פארענדיגט די ברכה; אזוי לאנג האט גענומען דער ברוך שאמר.

    אין דער מעשה: רבי אהרן קארלינער

  2. 26:00 דאס קארלינער שטיבל אויף ארטשערד סטריט

    אן עלטערער איד וואס דער משגיח האט מיט אים געדאווענט פלעגט דערציילן פון א קארלינער שטיבל אויף ארטשערד סטריט, אויף דער איסט סייד, מיט פופציג ביז זיבעציג יאר צוריק, וואו אימיגראנטן האבן זיך צוזאמגעקומען דאווענען און דער רבי פלעגט זיי שיקן בריוו פון חיזוק. דארט האט מען געדאווענט שחרית אינדערוואכן ארום צוויי שעה, און נאכן דאווענען האט אפרים טענענבוים געפרעגט פארוואס מ'האט זיך היינט אזוי גייאגט, ווייל צוויי שעה איז נישט גענוג ווען יעדעס ווארט איז זיס ווי האניג.

    אין דער מעשה: אפרים טענענבוים

  3. 28:28 דאווענען אדער לערנען: וואס איז וויכטיגער?

    איינער האט אמאל געפרעגט א צדיק וואס איז וויכטיגער, דאווענען אדער לערנען. דער צדיק האט געענטפערט אז ווען מ'פרעגט א קליין קינד וועמען ער האט מער ליב, דעם טאטן אדער די מאמע, זאגט דאס קינד אז ער האט יעדן מער ליב. מ'דארף ביידע האבן: דאס איז דאס הארץ און דער מוח.

געדאנקען

  1. 5:32 א מאנגל אין חשק צו לערנען איז ווי א מאנגל אין אפעטיט: א סימן פון א טיפערע סיבה, ממילא טרעפן נישט פרייזן וואס שטופן נאר צום לערנען, אזוי ווי א דאקטער זאגט נישט סתם א חולה ער זאל עסן.
  2. 11:48 די ווערטער פון תורה זענען ווי די גאלדענע קעיס פון א טייערן זייגער: די קעיס זאגט נישט וויפיל ער איז ווערט, נאר די אינעווייניגסטע רעדער; אזוי איז די ידיעה פון א סוגיא נאר א כלי פאר דער ליכטיגקייט וואס אין איר.
  3. 13:36 אפילו א גמרא וועגן די טענות פון א גנב טראגט די אורות פון תורה, ממילא ליגט דער חילוק צווישן תורה און סייענס נישט אינעם נושא, נאר צי די ליכטיגקייט קומט ארונטער דורכן לומד.
  4. 20:15 ר' אהרן קארלינער'ס ווארט: מקוה איז נישט קיין מצוה, אבער וואס מקוה ברענגט קען קיין מצוה נישט ברענגען, ווייל ווען מ'איז זיך מטהר קומט די קדושה לויפן, און דעמאלט לערנט זיך און דאווענט זיך.
  5. 22:40 ווען מ'רעדט וועגן נעגל וואסער, מקוה און א ריינעם גוף, רעדט מען נישט וועגן זייטיגע זאכן, נאר וועגן תורה אליין, ווייל דאס איז איר הכנה.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 23:22 דער משגיח זאגט אז די ערשטע זאך איז גיסן נעגל וואסער ווי עס דארף צו זיין, און דערנאך זיך מטהר זיין און לערנען פארן דאווענען.
  2. 9:51 ער זאגט אז ווער ס'קראצט זיך אין קאפ אדער רירט אן פארדעקטע ערטער ביים לערנען, דארף וואשן די הענט.
  3. 16:02 ער זאגט אז מ'דארף זיצן און לערנען מיט יראת שמים, נישט מיט קלות ראש און נישט אויסגעצויגן.
  4. 30:40 ער מוטשעט די בחורים אויסצונוצן זייערע טייערע יארן, וואס זענען פריי פון דאגות פרנסה, פאר לערנען און דאווענען.
  5. 31:02 ווען ס'לערנט זיך נישט און ס'דאווענט זיך נישט, זאגט ער אז מ'דארף זוכן דעם חסרון, זיך מתקן זיין די מעשים און זיך מקדש זיין.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אפרים טענענבוים, דער הייליגער אור החיים, רבי אהרן קארלינער, רבי משה חיים לוצאטו

ערכים ברוך שאמר, השפעה, חלק אלוק ממעל, טהרה, יראת שמים, נעגל וואסער, קלות ראש, רבונו של עולם, תלמוד תורה כנגד כולם

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט