כמו שהטוב הכי גדול היא קיום המצוה' כן להיפוך' הדבר הכי גרוע היא עבירה. איכות עוה"ז יותר רע מטוב' חוץ אצל צדיק.
קאטאלאג: ספר התניא א' כ"ד נומ׳ 46 פאקעט גייד ז׳ 45 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח לערנט תניא פרק כ"ד און ערקלערט פארוואס אן עבירה איז ערגער ווי די קליפות און ווי די נידעריגסטע באשעפענישן, פארוואס די וועלט איז מערסטנס רע און ביטער חוץ פאר אמת'ע עובדי השם, און פארוואס א איד וואס וואלט זיך מוסר נפש געווען אויף עבודה זרה זינדיגט פונדעסטוועגן: א רוח שטות פארדעקט זיין אהבה מסותרת.
דער משגיח חזר'ט איבער דעם פריערדיגן שיעור: דורך א מצוה איז דער מענטש מיוחד מיטן רבונו של עולם מער ווי די העכסטע עולמות, און דורך אן עבירה איז ער ערגער ווי די סטרא אחרא, וואס איז דאך מכניע צום אייבערשטן; לויט'ן בעל שם טוב איז אין יעדע עבירה דא א ניצוץ פון כפירה. דערנאך לערנט ער דעם תניא אז עולם הזה איז די שמרים פון די קליפות, און ער ווייזט פון דער טבע, פון די מענטשן און פון יעדנס אייגענעם חשבון אז דא איז דער רע גובר. נאר יחידים, גרויסע צדיקים, שפירן באמת די זיסקייט פון תורה; דאס ברענגט ער ארויס מיט א מעשה פונעם בית אהרן פון קארלין, מיטן בעל שם טוב'ס משל פון די קארשן, און מיט דער מעשה פונעם קעניג וואס האט געזוכט דאס העמד פון א צופרידענעם מענטש. צוריק צום תניא ערקלערט ער אז יעצט ענטפערט דער תניא וויאזוי עבודת השם איז "קרוב מאד": מען זינדיגט נאר צוליב א רוח שטות, וואס פארדעקט די אהבה מסותרת וואס וואלט אים געלאזט מוסר נפש זיין אויף עבודה זרה. אפילו די ווילדע חיות פאלגן דעם אייבערשטן, און זיי קענען נישט שאטן דעם וואס היט זיין צלם אלקים.
סדר השיעור
-
0:00 א מצוה פאראייניגט, אן עבירה איז ערגער ווי די סטרא אחרא שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח חזר'ט איבער דעם פריערדיגן שיעור: דורך תורה און מצוות איז דער מענטש מיוחד מיטן אייבערשטן מער ווי די העכסטע עולמות, און דער וואס טוט אן עבירה איז דער איינציגער אין דער בריאה וואס איז מורד קעגן דעם רצון ה', ערגער ווי די סטרא אחרא. ער ברענגט פונעם בעל שם טוב אז צו מיינען אז דער אייבערשטער זעט און לאזט עס דורך איז א ניצוץ פון כפירה.
-
3:48 עולם הזה, די שמרים וואו דער רע איז גובר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט אינעם תניא אז עולם הזה איז די שמרים פון די קליפות, ערקלערט דעם חילוק צווישן געווענליכע פסולת און לויטערע שמרים, און ווייזט אז דער רע, וואס איז נישטא אויבן און איז א מיעוט אין די נידעריגערע עולמות, איז דא גובר. ער ברענגט דערויף ביישפילן פון די בהמות, פון די מענטשן, און פון יעדנס חשבון פון זיין אייגן לעבן.
-
8:16 צדיקים שפירן די זיסקייט פון תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די יוצאים מן הכלל זענען די צדיקים וואס שפירן דעם תענוג פון תורה וואס דוד המלך באשרייבט, און רוב מענטשן זענען נישט זוכה דערצו. ער דערציילט וויאזוי דער בית אהרן פון קארלין האט צוגעגליכן דעם פריץ'ס משוגע'דיגע שליטן-פארן אינמיטן זומער צו זיין אייגענעם תענוג ביי נשמת, און ברענגט דעם בעל שם טוב'ס משל פון דער פרייער קארש: מען גיט א טעם אויף פרובירן, און דערנאך דארף מען באצאלן מיט יגיעה.
-
15:06 די גרויסע און רייכע זענען נישט צופרידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז די וועלט איז פול מיט ביטערקייט אפילו פאר די וואס זעען אויס אז זיי האבן אלעס: די הויפטן פון מדינות, נאפאלעאן וואס האט כמעט נישט געשלאפן, די רייכע וואס ווערן באשריבן אין ליקוטי מוהר"ן, און די סטאטיסטיק פון זעלבסטמארד ביי די פראמינענטע. נאר דער איד וואס איז א בעל בטחון און דינט דעם אייבערשטן איז צופרידן.
-
20:45 דער קעניג און דאס העמד פון א צופרידענעם מענטש מעשה
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט ווי א יונגל: מ'האט געזאגט א מרה-שחורה'דיגן קעניג אז ער זאל שלאפן איין נאכט אין דעם העמד פון א צופרידענעם מענטש, אבער דער איינציגער באמת צופרידענער וואס זיינע שלוחים האבן געטראפן איז געווען א לאכנדיגער בעטלער וואס האט בכלל נישט געהאט קיין העמד. עשירות און ממשלה, ענדיגט ער, ברענגען נישט קיין צופרידנהייט.
-
24:06 דינען מיט אמת, און די ערשטע קשיא פונעם תניא שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז דער וואס דינט דעם אייבערשטן מיט אמת שפירט א זיסקייט אין א בלאט גמרא, אין תהילים, אין שבת און אין יעדע מצוה, אבער מען טאר נישט ערווארטן אז די וועלט אליין וועט געבן צופרידנהייט. צוריק צום תניא ערקלערט ער אז דא הייבט דער תניא אן צו ענטפערן די קשיא פונעם שער בלאט: וויאזוי קען מען זאגן אז עבודת השם איז "קרוב מאד"?
-
27:31 די סוטה, דער רוח שטות און די אהבה מסותרת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט חז"ל אז קיין מענטש זינדיגט נישט סיידן עס איז אין אים אריין א רוח שטות, געלערנט פון סוטה. יעדער איד, אפילו א רשע, האט אן אהבה מסותרת וואס וואלט אים געלאזט מוסר נפש זיין אויף עבודה זרה; דאס מאכט ער קלאר מיט א משל פון א טאטע וואס איז אין כעס אויף זיין קינד און כאפט אים ארויס פון אונטער א שנעלן קאר. פארוואס זשע זינדיגט די סוטה, ווען ס'איז גרינגער זיך צו האלטן פון ניאוף ווי זיך לאזן הרג'ענען?
-
34:08 אן עבירה איז ערגער ווי די נידעריגסטע באשעפענישן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער רוח שטות פארדעקט די נפש ביז דער בחינה פון חכמה אבער נישט די חכמה אליין, דערפאר וועקט עבודה זרה אויף מסירות נפש; באמת אבער איז אפילו אן עבירה קלה עבודה זרה און מאכט דעם בעל עבירה ערגער ווי די טמא'נע באשעפענישן. ער ברענגט די גמרא אז א יתוש איז פריער ווי דער רשע, און ערקלערט אז די ווילדע חיות, כאטש זיי האבן נישט קיין בחירה, טוען דעם רצון ה', און אז קיין חיה טאר נישט געוועלטיגן איבער א מענטש.
-
38:55 צלם אלקים: די וועלף און דניאל שטייט אינעם קאטאלאג
א חיה הרג'עט א מענטש נאר ווען ער זעט איר אויס ווי א בהמה, ווייל ער האט פארלוירן דעם צלם אלקים. דער משגיח דערציילט א מעשה פון דער משפחה פונעם סקולענער רבי'ן, וויאזוי וועלף האבן געשמעקט א וואגן מיט הייליגע קינדער און זיי נישט אנגערירט, דערמאנט דניאל אין דער לייבן-גרוב, און ענדיגט אז דער בעל עבירה איז מורד אינעם אייבערשטן מער ווי די ערגסטע באשעפענישן, פון שטות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
א מצוה פאראייניגט, אן עבירה איז ערגער ווי די סטרא אחרא
דער משגיח חזר'ט איבער דעם פריערדיגן שיעור. ווען א מענטש לערנט תורה און טוט מצוות, וואס זענען דער רצון און די חכמה פונעם אייבערשטן, איז ער מיוחד מיט אים מער ווי די העכסטע עולמות. דער בעל עבירה אבער איז דער איינציגער באשעפעניש וואס איז מורד אין דעם רצון; אפילו די סטרא אחרא ווייסט אז דער אייבערשטער איז דער מנהיג און איז אים מכניע, ממילא איז ער ערגער.
לויט'ן בעל שם טוב לייגט ער צו, אז צו זינדיגן גלייך ווי דער אייבערשטער זעט און לאזט עס דורך, איז א ניצוץ פון כפירה, אפילו מ'פארגעסט עס.
עולם הזה, די שמרים וואו דער רע איז גובר
דער תניא ברענגט פונעם עץ חיים אז עולם הזה איז די שמרים פון די קליפות. געווענליכע פסולת, ערקלערט דער משגיח, האט נאך א ביסל אוכל; די שמרים זענען לויטערע פסולת. אויבן איז נישטא קיין רע, ווי אין תהילים ה', ה', און אין די נידעריגערע עולמות איז דער טוב מער, אבער דא איז דער רע גובר. א,ב,ג
ער ווייזט עס: מער אינסעקטן ווי בהמות, מער טמא'נע בהמות ווי טהורות, מער גוים ווי אידן, מער עוברי עבירה ווי צדיקים, און ווער ס'מאכט א חשבון פון זיין לעבן זעט מער צער ווי תענוג.
צדיקים שפירן די זיסקייט פון תורה
די צדיקים זענען יוצא מן הכלל: ווער ס'הארעוועט אין תורה לשמה שפירט א תענוג העכער פון אלעס, ווי דוד המלך זאגט עדות אין תהילים י"ט. רוב לומדים זענען נישט זוכה דערצו. ווען מ'האט דערציילט דעם בית אהרן פון קארלין פון א פריץ וואס האט אויסגעשפרייט צוקער אויף א פעלד כדי צו פארן מיט א שליטן אין זומער, האט ער געפרעגט וויאזוי דאס גלייכט זיך צו זיין תענוג ביי נשמת שבת אינדערפרי. ד
דער בעל שם טוב האט צוגעגליכן א מאמענט פון זיסקייט צו א קארש וואס דער סוחר גיט אומזיסט אויף פרובירן; פאר דער צווייטער דארף מען שוין באצאלן. אזוי גיט דער אייבערשטער א טעם כדי אויפצווועקן, און דערנאך מוז מען באצאלן מיט יגיעה ביז מ'פארדינט עס. נאר יחידים באצאלן דעם פולן פרייז.
די גרויסע און רייכע זענען נישט צופרידן
דער קעניג און דאס העמד פון א צופרידענעם מענטש
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט ווי א יונגל. מ'האט געהייסן א מרה-שחורה'דיגן קעניג שלאפן איין נאכט אין דעם העמד פון א צופרידענעם מענטש. זיינע שלוחים האבן נישט געטראפן קיין רייכן אדער מעכטיגן וואס איז באמת צופרידן, ביז א לאכנדיגער בעטלער, ווען מ'האט אים געבעטן זיין העמד, האט געזאגט אז ער האט נישט קיינס.
דינען מיט אמת, און די ערשטע קשיא פונעם תניא
די סוטה, דער רוח שטות און די אהבה מסותרת
דער תניא ענטפערט מיט חז"ל אין סוטה ג' ע"א: קיין מענטש זינדיגט נישט סיידן עס איז אין אים אריין א רוח שטות, געלערנט פונעם פסוק ביי סוטה. יעדער איד, אפילו א רשע, האט אן אהבה מסותרת, ווי ערקלערט אין די פריערדיגע פרקים, וואס וואלט אים געלאזט מוסר נפש זיין אויף עבודה זרה, ווי גאנצע קהילות האבן געטון אין די צייטן פון די קרייצצוגן. כ,ל,נ
דער משגיח גלייכט עס צו א טאטע וואס שלאגט אין כעס זיין קינד, און ווען א קאר יאגט אויפן קינד כאפט ער אים ארויס: די אהבה וואס איז פארדעקט מיטן כעס שווימט ארויף ווען ס'גייט אין לעבן. פארוואס זשע זינדיגט די סוטה, ווען זיך צו האלטן איז גרינגער ווי זיך לאזן הרג'ענען?
אן עבירה איז ערגער ווי די נידעריגסטע באשעפענישן
דער רוח שטות, ערקלערט דער משגיח, פארדעקט די נפש נאר ביז דער חכמה, דערפאר וועקט עבודה זרה נאך אלץ אויף די אהבה מסותרת. באמת אבער איז אפילו אן עבירה קלה עבודה זרה, און מ'ווערט ערגער ווי די טמא'נע באשעפענישן, ווי חז"ל זאגן אין סנהדרין ל"ח ע"א אז א יתוש איז פריער ווי דער רשע. די ווילדע חיות האבן נישט קיין בחירה און טוען פונדעסטוועגן דעם רצון ה'; אפילו יעדעס גרעזל האט א מלאך וואס הייסט עס וואקסן. ס
צלם אלקים: די וועלף און דניאל
קיין חיה טאר נישט געוועלטיגן איבער א מענטש, ווי אין שבת קנ"א ע"ב, סיידן ער זעט איר אויס ווי א בהמה, ווייל ער האט פארלוירן דעם צלם אלקים. דער סקולענער רבי האט דערציילט פון וועלף וואס האבן געשמעקט א וואגן מיט הייליגע קינדער און זענען אוועק; אזוי אויך דניאל צווישן די לייבן. דער בעל עבירה, פון שטות, איז ערגער פון אלע באשעפענישן. פ,ק
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:54 דורך א מצוה איז דער מענטש מקושר מיטן רבונו של עולם מער ווי די העכסטע עולמות, און אן עבירה רייסט אים אפ און מאכט אים ערגער ווי די סטרא אחרא, וואס איז דאך מכניע צום אייבערשטן.
- 5:51 אין די העכערע עולמות איז נישטא קיין רע, אין די נידעריגערע עולמות איז דער טוב מער ווי דער רע, אבער אין עולם הזה איז דער רע גובר אויפן טוב.
- 9:31 נאר יחידים, גרויסע צדיקים, שפירן באמת די זיסקייט פון תורה און מצוות; ביי רוב מענטשן האט דאס לעבן מער צער ווי תענוג.
- 18:50 עשירות, כח און כבוד ברענגען נישט קיין צופרידנהייט; נאר דער וואס דינט דעם אייבערשטן מיט אמת און איז א בעל בטחון איז באמת צופרידן.
- 28:14 יעדער איד האט אן אהבה מסותרת צום אייבערשטן וואס וואלט אים געלאזט מוסר נפש זיין אויף עבודה זרה; ער זינדיגט נאר ווייל א רוח שטות לאזט אים נישט זען אז יעדע עבירה איז אויך עבודה זרה.
- 37:22 אפילו די ווילדסטע חיות טוען דעם רצון פונעם אייבערשטן, ממילא איז דער בעל עבירה ערגער ווי זיי; און א חיה קען נישט שאטן דעם וואס היט זיין צלם אלקים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 26:17 וויאזוי קען דער תניא, וואס איז געבויט אויפן פסוק "כי קרוב אליך הדבר מאד", זאגן אז עבודת השם איז גרינג?
תירוץ: 27:03 פון דא און ווייטער ענטפערט דער תניא: מען זינדיגט נאר דורך א רוח שטות, און די אהבה מסותרת וואלט אים אפגעהאלטן פון יעדע עבירה ווען ער וואלט פארשטאנען אז יעדע עבירה איז עבודה זרה.
-
קשיא: 29:37 פארוואס זינדיגט די סוטה, ווען זי וואלט מוסר נפש געווען אויף זיך נישט צו בוקן צו עבודה זרה, און ס'איז גרינגער זיך צו האלטן פון ניאוף ווי זיך לאזן הרג'ענען?
תירוץ: 30:12 ווייל א רוח שטות פון דער קליפה פארדעקט איר נפש ביז דער חכמה, ממילא ווייסט זי נישט אז אויך די עבירה רייסט זי אפ פונעם אייבערשטן ווי עבודה זרה, און די אהבה מסותרת וועקט זיך נישט.
-
קשיא: 38:41 אויב קיין חיה טאר נישט געוועלטיגן איבער א מענטש, וויאזוי קען א חיה אמאל הרג'ענען א מענטש?
תירוץ: 38:55 נאר ווען דער מענטש זעט איר אויס ווי א בהמה, ווייל ער האט דורך עבירות פארלוירן דעם צלם אלקים.
מעשיות
-
11:15 דער בית אהרן פון קארלין און דעם פריץ'ס שליטן-פאר אין זומער
א חסיד איז אריינגעקומען צו רבי אהרן פון קארלין, און ווען מ'האט אים געפרעגט, האט ער דערציילט אז דעם פריץ גייט עס גוט. דער פריץ איז געווארן משוגע און האט געוואלט פארן מיט א שליטן אינמיטן זומער, האבן זיינע באדינער געברענגט הונדערטער זעק צוקער, עס אויסגעשפרייט אויף א גרויס פעלד, און איינגעשפאנט צוויי פערד אין א שליטן. דער בית אהרן האט עס אפגעמאכט: וויאזוי קען זיך דאס צוגלייכן צום תענוג וואס ער האט שבת אינדערפרי ווען ער זאגט נשמת כל חי?
אין דער מעשה: דער בית אהרן, Reb Eliyahu Shalom (the Mashgiach's father), רבי משה לייב סאסאווער
-
21:19 דער קעניג וואס האט געזוכט דאס העמד פון א צופרידענעם מענטש
דער משגיח האט ווי א יונגל געהערט פון א קעניג וואס איז אריינגעפאלן אין א מרה שחורה, און קיינער פון די גרויסע חכמים און דאקטוירים האט אים נישט געקענט אויסהיילן. איין חכם האט געזאגט אז דער קעניג זאל שלאפן איין נאכט אין דעם העמד פון א צופרידענעם מענטש. דעם קעניג'ס שלוחים האבן געזוכט איבער דער גאנצער מדינה, אבער יעדער וואס האט געהאט געלט, ממשלה און גליק, האט זיך ארויסגעוויזן ביים אונטערזוכן אז ער איז נישט צופרידן. צום סוף האבן זיי געטראפן א בעטלער אין שמאטעס וואס האט געלאכט און געשטראלט אויף א ווארעמען טאג; ווען זיי האבן געבעטן זיין העמד פארן קעניג, האט ער זיך צולאכט און געזאגט אז ער האט נישט קיין העמד.
-
39:14 די וועלף וואס האבן נישט אנגערירט די הייליגע קינדער
דער משגיח האט געהערט פונעם סקולענער רבי'ן, וואס האט עס געהערט פון זיין באבע, אן איינקל פון רבי אייזיקל. זי איז אמאל געפארן מיט אירע קינדער מיט א וואגן דורך א וואלד צו באזוכן דעם זיידן, און פלוצלינג האבן זיך די פערד אויפגעשטעלט אויף די הינטערשטע פיס, און ס'איז אנגעקומען א גאנצע סטאדע וועלף. דער הויפט פון די וועלף איז ארויפגעשפרונגען אויפן וואגן, ארומגעגאנגען צווישן אלע מענטשן און געשמעקט יעדן איינעם, דערנאך איז ער אראפגעשפרונגען, געגעבן א סימן, און אלע וועלף זענען אוועק. דער משגיח ערקלערט אז זיי האבן נישט געהאט קיין רשות זיי צו שאטן, ווייל ס'זענען געווען הייליגע נשמות וואס האבן געהיט זייער צלם אלקים.
אין דער מעשה: דער סקולענער רבי, דער קאמארנער רבי
געדאנקען
- 1:34 אפילו די סטרא אחרא און דער מלאך וואס שטייט בראש פון די כוחות הטומאה ווייסן אז דער אייבערשטער איז דער מנהיג און זענען אים מכניע; דער בעל עבירה, דער איינציגער באשעפעניש וואס איז מורד אין זיין רצון, איז ממילא נידעריגער ווי זיי.
- 3:11 לויט'ן בעל שם טוב ערקלערט דער משגיח אז צו זינדיגן בשעת מ'ווייסט אז דער אייבערשטער קוקט, גלייך ווי ער וואלט עס דורכגעלאזט, איז דא א ניצוץ פון כפירה, אפילו מ'פארגעסט עס אין יענעם מאמענט.
- 4:58 געווענליכע פסולת וואס איז אויסגעמישט מיט אוכל האט נאך אלץ א ביסל אוכל, אבער די שמרים פון עולם הזה, די תאוות און די עבירות, זענען לויטערע פסולת אן קיין שום טוב.
- 12:59 א מאמענט פון זיסקייט אין עבודה איז ווי א פרייע פראבע וואס דער אייבערשטער גיט כדי אויפצווועקן דעם מענטש; דערנאך מוז ער באצאלן דעם פולן פרייז מיט יגיעה ביז ער פארדינט די זיסקייט אליין.
- 30:56 א טאטע וואס איז אין כעס אויף זיין קינד כאפט אים פונדעסטוועגן ארויס פון אונטער א שנעלן קאר, ווייל די אהבה וואס ער האט בטבע, וואס איז פארדעקט מיטן כעס, שווימט ארויף ווען ס'גייט אין דעם קינד'ס לעבן; אזוי קומט ארויף די אהבה מסותרת פון א איד ביי א נסיון פון עבודה זרה.
- 34:08 דער רוח שטות פארדעקט די נפש נאר ביז דער חכמה; עבודה זרה רירט אן די חכמה אליין, דערפאר וועקט זיך דארט אויף די אהבה מסותרת, און אנדערע עבירות גייען דורך דערביי.
- 38:55 ווילדע חיות געוועלטיגן איבער א מענטש נאר ווען ער זעט זיי אויס ווי א בהמה, ווייל ער האט דורך עבירות פארלוירן דעם צלם אלקים; דעם וואס היט אים קענען זיי נישט שאטן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 25:08 דער משגיח זאגט אז מען זאל נישט לייגן קיין האפענונגען אויף דער וועלט, אז זי וועט געבן געשמאק און צופרידנהייט.
- 24:19 לויט דעם משגיח, דער וואס דינט דעם אייבערשטן מיט אמת קומט צו שפירן א זיסקייט אין א בלאט גמרא, אין א קאפיטל תהילים, אין שבת און אין יעדע מצוה.
- 14:23 דער משגיח זאגט אז נאך דעם ערשטן טעם פון זיסקייט מוז מען זיך מטריח זיין אין עבודת השם און באצאלן מיט יגיעה ביז מ'פארדינט עס.
- 16:03 פון נאפאלעאן, וואס האט כמעט נישט געשלאפן כדי נישט צו פארשלאפן זיין מלוכה, ברענגט דער משגיח פון צדיקים אז מען דארף זיך אפלערנען נישט צו פארשלאפן דעם שבת.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דניאל, דער בית אהרן, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער לובלינער חוזה, דער סקולענער רבי, דער קאזשעניצער מגיד, דער קאמארנער רבי, נאפאלעאן, ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש, רבי נחמן בראסלאווער
ערכים אהבה מסותרת, כפירה, מסירות נפש, סטרא אחרא, עבודה זרה, פסולת, צלם אלקים, קליפה, רבונו של עולם, רוח שטות