הללוקה כי טוב זמרה
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 22 פאקעט גייד ז׳ 49 אידיש 43 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויף די ווערטער "הללויה כי טוב זמרה" ערקלערט דער משגיח אז זמרה געהערט צו דער בחינה פון "שמיני" וואס איז העכער פון טבע, וואס וועט זיך אנטפלעקן ווען משיח וועט בויען ירושלים און צוזאמנעמען ביז דעם לעצטן פארווארפענעם איד, וואס יעדער איינער איז חשוב ביים אייבערשטן ווי א שטערן מיט א נאמען.
דער משגיח עפנט קאפיטל קמ"ז אין תהלים אלס א המשך צו "ימלך ה' לעולם": אין די ימות המשיח וועט די גאנצע וועלט וויסן אז ס'איז גוט צו זינגען צום אייבערשטן. ער ברענגט דעם בארדיטשובער רב'ס ווארט אז א חזן איז א נאר, ווייל די שערי זמרה זענען לעבן די שערי תשובה, און ער רעדט וויפיל די זמרה איז געווען חשוב אין בית המקדש. דערנאך בויט ער אויף דעם ענין פון "אכט" וואס איז העכער פון די זיבן פון טבע: שבועות נאך דער ספירה, חנוכה, מילה, דער כינור פון אכט סטרונעס לימות המשיח, חשון און דער בית המקדש השלישי, תשובה, און די אקטאווע אין ניגון וואו דער אכטער טאן איז ווידער דער ערשטער. משיח וועט צולייגן א נייעם טאן. אויף "בונה ירושלים ה' נדחי ישראל יכנס" פארבינדט ער די סימנים פון משיח אין רמב"ם, ירושלים אלס דאס הארץ פון דער וועלט, און אידן אלס דאס הארץ פון דער היסטאריע. יעדער איד איז אן אות אין דער תורה, און די צובראכענע לעצטע אותיות וועלן זיך צוזאמקומען מיט די ערשטע. דער גלות נעמט לאנג ווייל דער אייבערשטער ווארט אויף יעדן איד, אזוי ווי ער רופט יעדן שטערן מיטן נאמען, און זיין חשבון איז העכער פון מספר.
ענינים: שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע · משיח און ימות המשיח · ניגון און שירה · די מעלה פון יעדן איד · ירושלים און דער כותל
סדר השיעור
-
0:00 הללויה כי טוב זמרה און די כח פון זמרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט דעם נייעם קאפיטל אלס א המשך צו "ימלך ה' לעולם" וואס רעדט פון די ימות המשיח. ער ברענגט דעם בארדיטשובער רב'ס ווארט אז א חזן איז א נאר, ווייל די שערי זמרה זענען לעבן די שערי תשובה, און ער רעדט פון דער זמרה אין בית המקדש און ווי די תלמידי הבעל שם טוב האבן זי מעורר געווען.
-
3:30 אכט: העכער פון די זיבן פון טבע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז זיבן שטייט פאר די מדות און דער וועלט פון טבע, און אכט פאר דאס וואס איז העכער דערפון. ער ברענגט שבועות נאך דער ספירה, דעם מהר"ל אויף חנוכה, מילה אויפן אכטן טאג, די גמרא אין ערכין איבערן כינור פון אכט סטרונעס לימות המשיח, דעם בני יששכר איבער חשון און דעם בית המקדש השלישי, און תשובה וואס איז קודם צו דער וועלט.
-
8:09 די אקטאווע, תשובה און משיח'ס נייער טאן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אסאך חכמה פון מוזיק איז ארויס פון אידן, און ער ווייזט אז אין דער אקטאווע איז דער אכטער טאן ווידער דער ערשטער. מיט דעם ערקלערט ער דעם בארדיטשובער'ס ווארט, און פארוואס לימות המשיח, דער "שמיני", וועט צוקומען א נייער טאן און ס'וועט זיין גוט צו זינגען צום אייבערשטן.
-
11:48 בונה ירושלים און די סימנים פון משיח
אויף "בונה ירושלים ה' נדחי ישראל יכנס" ברענגט דער משגיח די צוויי סימנים פון משיח אין רמב"ם, בויען דעם בית המקדש און קיבוץ גלויות, און ער רופט עס די בחינה פון יובל און פון תשובה, צוריקקומען. דערנאך הייבט ער אן צו ערקלערן אז ירושלים איז דאס הארץ פון דער וועלט.
-
15:32 ירושלים און אידן: דאס הארץ פון דער וועלט
דער משגיח ווייזט פונעם זוהר, פונעם כוזרי און פון דער היסטאריע אז אלעס דרייט זיך ארום ארץ ישראל און ירושלים, פון די צייטונגען ביז די מלחמות און די רעליגיעס פון דער וועלט, און אז דער איבערקער אין דער מלחמה קעגן ראמעל איז געקומען לעבן ארץ ישראל. אלעס אויף דער וועלט איז צוליב אידן, ווי מ'זעט פונעם נאצישן רוצח וואס איז געווען אזוי פארנומען מיטן אויסהרגענען די אידן פון אונגארן אז ער האט דערפאר פארלוירן די מלחמה.
-
22:00 פון בית ביז למד: דאס צובראכענע הארץ ווערט גאנץ
דער משגיח ערקלערט אז יעדער איד איז אן אות אין דער תורה: די גרויסע נשמות זענען דער בית פון בראשית און די לעצטע דורות זענען די לעצטע אותיות, מיטן צובראכענעם למד. ווען מ'לערנט די תורה ווי א קרייז, אזוי ווי שמחת תורה, קומט דער למד צו צום בית; אזוי וועט משיח, די נשמה פון משה, צוזאמבינדן די צובראכענע אידן מיט די ערשטע, און דאס איז "הרופא לשבורי לב".
-
27:49 פארוואס דער גלות נעמט אזוי לאנג
צוריק צום פסוק זאגט דער משגיח אז דעמאלט וועט מען זינגען אפילו אויף דער מדת הדין פונעם גלות. ער פרעגט פארוואס דער גלות נעמט אזוי לאנג, און ענטפערט אז דער אייבערשטער ווארט אז יעדער פארווארפענער איד זאל קומען צו זיין תיקון, און ער דערציילט א מעשה פון א צדיק וואס האט נישט געוואלט ברענגען משיח אויפן חשבון פון אזעלכע אידן.
-
31:12 מונה מספר לכוכבים: א נאמען, נישט קיין נומער
דער משגיח פארגלייכט א איד וואס זעט אויס ווי א גארנישט צו א ניי-געפונענעם שטערן וואס איז פילמאל גרעסער ווי די ערד. אויף "מונה מספר לכוכבים לכולם שמות יקרא" ערקלערט ער דעם חילוק צווישן א נומער און א נאמען, מיט א סטאדע בהמות, קינדער, די נומערן וואס די נאציס האבן אויסגעטאטוירט, און דאס ציילן "במספר שמות", און ער זאגט אז יעדע בריאה און יעדער איד האט א תפקיד וואס קיין אנדערער קען נישט אויספילן.
-
38:28 לתבונתו אין מספר: דעם אייבערשטנס חשבון איז העכער פון מספר
דער משגיח פרעגט ווי אזוי א איד וואס מ'זעט אויף אים קיין אידישקייט קען אפהאלטן די גאולה, און ענטפערט מיט "גדול אדונינו ... לתבונתו אין מספר": דעם אייבערשטנס תבונה ארבעט נישט מיט מספרים. ציון איז העכער פון די געזעצן פון חשבון, אזוי ווי דער ארון האט נישט פארנומען קיין פלאץ און די ענגע עזרה האט אריינגענומען אלעמען, און דערפאר ווארט מען אויף "בונה ירושלים".
דער שיעור, אויסגעשריבן
הללויה כי טוב זמרה און די כח פון זמרה
דער משגיח לערנט "הללויה כי טוב זמרה" אלס א המשך צו "ימלך ה' לעולם": לימות המשיח וועט די גאנצע וועלט וויסן אז ס'איז גוט צו זינגען צום אייבערשטן. ער ברענגט דעם בארדיטשובער רב'ס ווארט אז א חזן איז א נאר: די שערי זמרה שטייען לעבן די שערי תשובה, און ווער מ'לאזט אריין אין איינע זאל זיך אריינכאפן אין דער צווייטער. די זמרה אין בית המקדש איז געווען העכער פון א קרבן; אין די צרות פון די געטאס איז זי פארלוירן געגאנגען, און די תלמידי הבעל שם טוב האבן זי מעורר געווען. א,ב
אכט: העכער פון די זיבן פון טבע
כדי דאס צו ערקלערן שטעלט דער משגיח אוועק אז זיבן איז די מדות און דער סדר הבריאה, און אכט איז העכער: שבועות קומט נאך די זיבן וואכן פון ספירה. דער מהר"ל איז מסביר אז חנוכה איז אכט טעג ווייל דער אויל האט געברענט העכער פון טבע, און מילה איז אויפן אכטן טאג ווייל מ'נעמט אוועק די ערלה מיט וואס א מענטש ווערט געבוירן. ג
די אקטאווע און משיח'ס נייער טאן
אסאך חכמה פון ניגון איז ארויס פון אידן, זאגט דער משגיח, אזוי ווי די מלכת שבא איז געקומען צו שלמה המלך. אין דער אקטאווע איז דער אכטער טאן ווידער דער ערשטער, א צוריקקומען צום שורש: דאס איז תשובה, און דאס איז דעם בארדיטשובער'ס כוונה. ווייל משיח איז דער "שמיני", וועט צוקומען א נייער טאן, און דער ניגון וועט שטארק בארייכערט ווערן. ז
בונה ירושלים און די סימנים פון משיח
אויף "בונה ירושלים ה' נדחי ישראל יכנס" ברענגט דער משגיח די צוויי סימנים פון משיח אין רמב"ם: ער בויט דעם בית המקדש און ער ברענגט צוזאם אלע אידן קיין ארץ ישראל, אפילו די וואס זענען "בקצה השמים". די צוויי חלקים פונעם פסוק זענען די סימנים, א צוריקקומען ווי יובל, און תשובה, צוריקקומען צום אייבערשטן. דערנאך "הרופא לשבורי לב": אזוי ווי דער מדרש און דער זוהר טיילן איין די וועלט ווי א גוף, איז ירושלים איר הארץ, "דברו על לב ירושלים". ח,ט,י,כ,ל,נ
דאס הארץ פון דער וועלט
לויטן זוהר זאגט דער משגיח אז אלעס דרייט זיך ארום ירושלים: זי איז יעדן טאג אין די צייטונגען, די מלחמות פון אלע תקופות האבן זיך געדרייט ארום איר, און די הויפט רעליגיעס זענען געבויט ארום איר. רש"י זאגט אז דער ים הגדול הייסט אזוי צוליב ארץ ישראל. דער כוזרי בויט אויך אויף דעם, אז דער ווייטאג און די שמחה פון דער וועלט שפירט מען דארט. מ,ס,ע
ראמעל האט געוואונען איין נצחון נאכן אנדערן ביז ער איז געקומען לעבן ארץ ישראל; דארט האט זיך אנגעהויבן דער איבערקער. אלעס איז צוליב אידן, וואס גיבן חיות פאר דער וועלט ווי דאס הארץ פאמפט בלוט, אזוי ווי דער פסוק אין ויקרא רופט דאס בלוט די נפש. דער נאצישער רוצח איז געווען אזוי פארנומען מיטן אויסהרגענען די אידן פון אונגארן, אז ער האט נישט געגעבן זיינע גענעראלן די ארמיי פון אונגארן, און האט פארלוירן די מלחמה אין רוסלאנד. פ
פון בית ביז למד
יעדער איד, ערקלערט דער משגיח, איז אן אות אין דער תורה. די גרויסע נשמות זענען דער בית פון בראשית, אזוי ווי דער רמב"ן ברענגט, ווייל משה הייסט "ראשית"; די לעצטע אותיות זענען די נידעריגסטע דורות פון עקבתא דמשיחא. רש"י פארבינדט די לעצטע ווערטער מיט שבירת הלוחות: צובראכענע אידן. צ,ק
ווען מ'לערנט די תורה ווי א קרייז, אזוי ווי שמחת תורה מיט די הקפות ארום, רירט דער למד אן דעם בית. יעצט איז דער למד צובראכן און ווייט, פארווארפן "אל ארץ אחרת"; אבער ווען ירושלים וועט געבויט ווערן, וועט דער למד זיך צוזאמקומען מיטן בית. משה, וואס דער זוהר זאגט אז ער איז די נשמה פון משיח, און דער אור החיים פארבינדט מיט דוד, וועט זיך פאראייניגן מיט די לעצטע נשמות, און דאס צובראכענע הארץ וועט אויסגעהיילט ווערן. ר,ש,ת,כ
פארוואס דער גלות נעמט אזוי לאנג
דעמאלט, זאגט דער משגיח, וועט מען זינגען אפילו אויף דער מדת הדין, ווייל מ'וועט זען אז דער גלות איז געווען צום גוטן. פארוואס נעמט עס אזוי לאנג? ס'זענען נאך דא אידן וואס דארפן קומען צו זייער תיקון, און דער אייבערשטער וויל נישט אז קיין איד זאל בלייבן אינדרויסן. ער דערציילט פון א צדיק וואס האט נישט געוואלט ברענגען משיח אויפן חשבון פון אזעלכע אידן; ווען מ'האט אים געפרעגט ביים טיש, האט ער געענטפערט אז דער פרעגער אליין קען זיין איינער פון זיי.
א נאמען, נישט קיין נומער
דער משגיח פרעגט צי א איד וואס מ'זעט אויף אים קיין אידישקייט איז נישט חשוב ביים אייבערשטן. מ'האט ערשט געפונען א שטערן הונדערט און פופציג מאל אזוי גרויס ווי די ערד, וואס מ'האט ביז יעצט נישט געזען; אזוי איז א איד וואס זעט אויס ווי א גרעשל זאמד. "מונה מספר לכוכבים לכולם שמות יקרא": דער אייבערשטער ציילט די שטערן און גיט יעדן א נאמען. אא
א סטאדע בהמות פירט מען מיט נומערן, אבער עלטערן געבן קינדער נעמען, ווייל א נאמען איז דער יחיד. די נאציס ימ"ש האבן אויסגעטאטוירט נומערן אויף אידן כדי זיי מבזה צו זיין. משה האט געציילט די אידן "במספר שמות". יעדע בריאה האט א תפקיד וואס קיין אנדערע קען נישט אויספילן, ווי איין שרויפל וואס פעלט מאכט קאליע א ריזיגע מאשין; אזוי איז יעדער איד א קינד מיט א נאמען. אב
לתבונתו אין מספר
ווי אזוי קען אזא איד אפהאלטן די גאולה? דער משגיח ענטפערט מיט "גדול אדונינו ורב כח לתבונתו אין מספר": די מענטשליכע חכמות ארבעטן מיט מספרים, דעם אייבערשטנס תבונה נישט. ציון, וואס דער פסוק זאגט אויף איר "עושה שמים וארץ", ווייזט עס: די גמרא אין מגילה זאגט אז דער ארון האט נישט פארנומען קיין פלאץ, און די ענגע עזרה האט אריינגענומען אלעמען. אג,אד,אה
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
- א Tehillim 147:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33
- ב Tehillim 146:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33
- ח Tehillim 147:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:12
- כ Tehillim 147:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:12, 24:19
- אא Tehillim 147:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:36
- אג Tehillim 147:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:06
- אד לכאורה Tehillim 134:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 39:06
תלמוד בבלי
מדרש
- ל Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 12:12
זוהר און קבלה
ראשונים
- ט לכאורה Hilchos Melachim ch. 11 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:12
- ס Rashi on Chumash (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:34
- ע Kuzari (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:34
- צ לכאורה Ramban on Bereishis 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 22:15
- ק לכאורה Rashi on Devarim 34:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 22:15
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:23 דער משגיח לערנט "הללויה כי טוב זמרה" אלס א המשך צו "ימלך ה' לעולם": לימות המשיח וועט די וועלט דערקענען אז ס'איז גוט צו זינגען צום אייבערשטן.
- 3:53 אכט שטייט פאר דאס וואס איז העכער פון די זיבן פון טבע: חנוכה, מילה, שבועות, תשובה און דער בית המקדש השלישי געהערן אלע דערצו.
- 8:49 אין ניגון איז דער אכטער טאן פון דער אקטאווע ווידער דער ערשטער, וואס דער משגיח פארבינדט מיט תשובה, צוריקקומען צום שורש; משיח וועט ברענגען א נייעם אכטן טאן.
- 12:44 די צוויי חלקים פון "בונה ירושלים ה' נדחי ישראל יכנס" שטימען מיט די צוויי סימנים פון משיח אין רמב"ם: בויען דעם בית המקדש און צוזאמנעמען די גלויות.
- 15:25 ירושלים איז דאס הארץ פון דער וועלט, און דאס אידישע פאלק איז דאס הארץ פון אלעס וואס קומט פאר אין דער היסטאריע.
- 28:38 דער גלות נעמט אזוי לאנג ווייל דער אייבערשטער וויל אז יעדער פארווארפענער איד זאל קומען צו זיין תיקון, אז קיין איד זאל נישט בלייבן אינדרויסן.
- 32:59 אזוי ווי די שטערן, וואס דער אייבערשטער ציילט און רופט יעדן איינעם מיטן נאמען, איז יעדער איד ביים אייבערשטן אן אינדיווידועל מיט א נאמען, נישט קיין נומער.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:23 פארוואס האט דער בארדיטשובער רב גערופן א חזן א נאר?
תירוץ: 1:36 ווייל די שערי זמרה אין הימל שטייען לעבן די שערי תשובה; א חזן וואס מ'לאזט אריין אין די שערי זמרה זאל זיך אריינכאפן אין די שערי תשובה, און ער טוט עס נישט.
-
קשיא: 4:18 פארוואס איז חנוכה אכט טעג?
תירוץ: 4:27 לויטן מהר"ל, ווייל דער נס פונעם אויל איז געווען העכער פון טבע, און דאס וואס איז העכער פון די זיבן פון דער בריאה געהערט צו אכט.
-
קשיא: 28:38 פארוואס נעמט דער גלות אזוי לאנג?
תירוץ: 28:48 ווייל ס'זענען נאך דא אידן וואס דארפן קומען צו זייער תיקון, און דער אייבערשטער וויל נישט אז קיין איד זאל בלייבן אינדרויסן; "נדחי ישראל יכנס" נעמט צייט.
-
קשיא: 38:28 ווי אזוי קען א איד וואס מ'זעט אויף אים קיין אידישקייט אפהאלטן די גאנצע גאולה?
תירוץ: 39:40 דעם אייבערשטנס חשבון גייט נישט לויט מספר און נישט לויט מענטשליכע באגריפן פון גרויס און קליין; "לתבונתו אין מספר", און זיינע מחשבות זענען נישט ווי אונזערע.
מעשיות
-
29:59 דער יחוד וואס האט געקענט ברענגען משיח
א צדיק האט געזאגט אז ער ווייסט א יחוד וואס קען ברענגען משיח, נאר ער טוט עס נישט, ווייל ס'זענען דא אידן וואס זענען נאך נישט געקומען צו זייער תיקון און זיי וועלן נדחה ווערן. איינער פון די רבנים וואס איז געזעסן ביי זיין טיש האט געפרעגט צי צוליב אזעלכע אידן זאל משיח זיך אפהאלטן. האט אים דער צדיק געענטפערט אז ער אליין קען זיין איינער פון די נשמות וואס וואלטן נדחה געווארן ווען משיח וואלט יעצט געקומען.
אין דער מעשה: דער אפטער רב
געדאנקען
- 9:27 דער משגיח ערקלערט דעם בארדיטשובער'ס ווארט דורך דער אקטאווע: ניגון דערגרייכט דעם "אכטן" טאן, וואס קערט זיך אום צום ערשטן, צום שורש, און דאס איז דער שער התשובה וואס איז גלייך דערלעבן.
- 12:44 דער משגיח לערנט די צוויי חלקים פון "בונה ירושלים ה' נדחי ישראל יכנס" אלס די צוויי סימנים וואס דער רמב"ם זאגט אז דורך זיי דערקענט מען משיח, און ער רופט ביידע א צוריקקומען ווי יובל און תשובה.
- 24:19 די תורה געלערנט ווי א קרייז, אזוי ווי ביי די הקפות פון שמחת תורה, בינדט צוזאם דעם צובראכענעם למד פון די לעצטע דורות מיטן בית פון משה; די פארבינדונג איז משיח און די רפואה פאר די צובראכענע הערצער.
- 32:33 א איד וואס זעט אויס ווי א גארנישט איז ווי א ווייטער שטערן וואס זעט אויס ווי א פינטל און איז פילמאל גרעסער ווי די ערד; דער אייבערשטער קען יעדן איינעם מיטן נאמען.
- 40:46 ווי דער אייבערשטער קוקט אויף א איד איז העכער פון מספר, אזוי ווי ציון שטייט העכער פון די געזעצן פון חשבון: דער ארון האט נישט פארנומען קיין פלאץ און די ענגע עזרה האט געהאט פלאץ פאר אלעמען.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 32:46 דער משגיח זאגט אז מ'זאל נישט מיינען אז סיי וועלכער איד, אפילו איינער וואס זעט בכלל נישט אויס ווי א איד, איז נישט חשוב ביים אייבערשטן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער מהר"ל פון פראג, דער רמב"ם, דער רמב"ן, משה רבינו, ראמעל, רבי יהודה הלוי, רבי לוי יצחק בארדיטשובער, שלמה המלך
ערכים בית המקדש השלישי, הקפות, יובל, כינור, לבלתי ידח ממנו נדח, למעלה מן הטבע, עקבתא דמשיחא, ערלה, קיבוץ גליות, רבונו של עולם