דרוש נפלא בענין ט' באב שחל בשבת וטובת הגלות' והאיך הגלות מושרש בגאולה
קאטאלאג: זמנים שבת נחמו נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 33 תשנ"ח (1997–98) אידיש 1 שעה 28 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז דער גלות פון אב איז איינגעווארצלט אין דער גאולה פון ניסן, אז די פארבארגענע ניצוצות און פארגעסענע נשמות פונעם גלות זענען דער זאמען פון משיח, און אז שבת נחמו דארף מען מקבל זיין די נחמה פונעם נביא מיט אמונה.
דער משגיח עפנט מיט "נחמו נחמו עמי" נאך נאך א תשעה באב, און פרעגט וואס מיינט "כי מלאה צבאה". ער שילדערט דעם גאנג פונעם יאר, ארויף און אראפ, און אז תמוז און אב זענען געגעבן געווארן צו עשו. פונעם זעלטענעם טראפ "ירח בן יומו", וואס געפינט זיך נאר אין מסעי און דינט צום "קרני פרה" וואס מ'זינגט ווי א "פזר", בויט ער אויף זיין יסוד: לויטן מהר"ל איז דער גלות איינגעווארצלט אין דער גאולה. אב, דער חודש פון שמעון און פונעם ארי, נעמט זיין ברכה פון ניסן, דער חודש פון יהודה, וואס יעדער טאג אין אים איז פריש ווי א "בן יומו". דער צעטיילטער קרן פון א פרה פון אב ווערט דער שופר פון משיח. די מנחה פון יעקב צו עשו און דער גיד הנשה זענען פארגעסענע נשמות וואס וועלן צוריקקומען, און אין דינה ביי שכם איז געלעגן דער ניצוץ פון משיח בן יוסף. דער גלות איז א שליחות צו אויפקלייבן ניצוצות. צום סוף רעדט ער וועגן אמונה אין דער גאולה, די זיבן וואכן פון נחמה, חמשה עשר באב, און מקבל זיין די בשורה פון ישעיה הנביא.
ענינים: גלות אלס הכנה צו גאולה · ט"ו באב און די שבעה דנחמתא · משיח בן יוסף און משיח בן דוד · תשעה באב
סדר השיעור
-
0:00 נחמו נאך נאך א תשעה באב; דער גאנג פונעם יאר
דער משגיח עפנט מיטן באפעל פונעם רבונו של עולם צום נביא צו טרייסטן זיין פאלק נאך נאך א תשעה באב, און פרעגט וואס מיינט "כי מלאה צבאה". ער שילדערט דעם גאנג פונעם יאר, ארויף און אראפ, אז טבת, תמוז און אב זענען געגעבן געווארן צו עשו, ביז תשעה באב, און פון חמשה עשר באב גייט מען ווידער ארויף.
-
5:39 דער זעלטענער טראפ "ירח בן יומו" אין מסעי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אן אז דער איינציגער "ירח בן יומו" אין דער תורה געפינט זיך אין מסעי, און ער דינט צום "קרני פרה", וואס לויט דער מסורה זינגט מען ווי א "פזר". ער פרעגט פארוואס מ'דארף עס און פארוואס עס קומט דעם ערשטן שבת פון אב, און ברענגט דעם מדרש אז דער ערשטער טאג פסח און תשעה באב פאלן אויף דעמזעלבן טאג פון דער וואך.
-
8:59 גלות איינגעווארצלט אין גאולה: אב און ניסן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מהר"ל אז דער גלות איז איינגעווארצלט אין גאולה: יוכבד איז געבוירן געווארן ווען גלות מצרים האט זיך אנגעהויבן, און משיח ווערט געבוירן תשעה באב. דורכן בני יששכר ווייזט ער אז אב, דער חודש פון שמעון, נעמט זיין ברכה פון ניסן, דער חודש פון יהודה, און אז דער ארי פון אב באהאלט חסדים אונטער גבורות.
-
15:30 די זיבן "פזר"ס און דער קרן פון א פרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די ירידה הייבט זיך אן אין סיון, ווען מ'לייענט בהעלותך מיט אירע זיבן "פזר"ס, און אז "פזר", צעשפרייטן, איז גלות וואס זיין פנימיות איז גאולה. פון דער משנה אז א קרן פון א פרה איז פסול פאר א שופר, ווייל ער איז געמאכט פון שיכטן, ערקלערט ער אז דער שופר מיינט אחדות און קיבוץ גליות, און דער "קרני פרה" מיינט פירוד, וואס האט געברענגט דעם גלות.
-
23:37 ניסן: יעדער טאג א נייער ראש חודש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם של"ה אז יעדער טאג פון ניסן האט א קדושה פון ראש חודש, און ערקלערט עס דורכן באגריף פון "בן יומו" אין הלכה, א זאך וואס איז נאך פריש פון היינט. ניסן, דער חודש פון פרישקייט, דינט צו אב און גיט אים זיין ברכה, אזוי ווי יהודה גיט צו שמעון.
-
28:11 פונעם קרן פון א פרה צום שופר פון משיח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אב פעלט דער ענין פון ראש חודש, און אז אין מטות מסעי דינט דער "ירח בן יומו" פון ניסן צום "קרני פרה" פון אב, און מאכט אים פאר דעם שופר פון משיח. ער לייגט צו אז דער "מגרש" ארום די ערי הלוים, פון לשון גירושין, רמזט אויף גלות, און פונדעסטוועגן איז ער נאך מחובר צום שטאט.
-
33:04 דעם אייבערשטנס אלעמאל פרישע אהבה און די כלים פון מדין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דעם אייבערשטנס אהבה צו כלל ישראל ווערט קיינמאל נישט אפגעשוואכט, נאר זי איז יעדן טאג פריש ווי א "בן יומו". ער פרעגט פארוואס די כלים פון מדין האבן געדארפט הכשר אפילו ווען זיי זענען נישט בני יומן, און ענטפערט אז בלעם, מואב און מדין האבן געוואלט קאליע מאכן די אהבה, ממילא מדה כנגד מדה איז זייער טומאה אלעמאל פריש.
-
38:04 די מנחה פון יעקב צו עשו און דער גיד הנשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז תמוז און אב געהערן צו עשו, און אז די בהמות וואס יעקב האט געשיקט צו עשו זענען געווען אידישע נשמות, שוואכע נשמות, וואס ער האט געמוזט אונטערגעבן אונטער עשו'ס שליטה. דער גיד הנשה פון יעקב, וואס די ספרים פארבינדן מיט תשעה באב, באדייט פארגעסענע נשמות, אבער אזוי ווי א מאמע קען נישט פארגעסן איר קינד, מוזן זיי אלע צוריקקומען.
-
46:07 דינה, אסנת און משיח בן יוסף מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט דעם מדרש אז פון דינה'ס געפאנגענשאפט ביי שכם איז געבוירן געווארן אסנת, וואס איז אוועקגעטראגן געווארן קיין מצרים, אויפגעצויגן ביי פוטיפרע, און געווארן יוסף'ס ווייב און די מאמע פון משיח בן יוסף. אזוי ווי אין מואב איז געלעגן א ניצוץ פון משיח בן דוד, איז אין שכם געלעגן א גרויסער אוצר, און אזוי אויך אין תשעה באב.
-
50:56 גלות כדי אויפצוקלייבן ניצוצות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט די זיבן הפטרות פון נחמה אקעגן די זיבן "פזר"ס, און ברענגט דעם רמח"ל אז דעם רבונו של עולמ'ס פלאן ווערט דורכגעפירט אפילו דורך עבירות, און די גמרא אז דער אייבערשטער האט צעשפרייט אידן צווישן די אומות כדי צו צולייגן גרים. די פארגעסענע נשמות פונעם גיד הנשה זענען פארווארפן צווישן די אומות, און ביי משיח וועט עשו מוזן צוריקגעבן די "מנחה".
-
55:47 פארוואס דינה איז פארכאפט געווארן: דעם אייבערשטנס פלאן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם אור החיים אז דער אייבערשטער לאזט אמאל צדיקים א ביסל אנשטרויכלען כדי זיי זאלן אראפגיין און אויפהייבן קדושה, און ערקלערט אז אין שכם בן חמור איז געלעגן א הייליגער ניצוץ פון משיח בן יוסף. דורך גימטריאות און דעם מדרש אז דינה איז ערשט געווען יוסף, ווייזט ער אז דינה איז געבוירן געווארן כדי אויסצולייזן דעם ניצוץ, און אז זי איז ארויסגעגאנגען לשם שמים.
-
1:00:37 תשעה באב שחל בשבת היילט דעם גיד הנשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז תשעה באב איז דער טאג פונעם גיד הנשה אין זמן, אזוי ווי שכם אין מקום, און ברענגט דעם חלק פון אדום אין "ברוך ה' יום יום" וואס ענדיגט זיך "כי לא יזנח לעולם ה'". דעם יאר, ווען פסח און תשעה באב זענען אויסגעפאלן שבת, היילט שבת דעם גיד הנשה, אזוי ווי יעקב איז אנגעקומען "שלם" אום שבת, און די טעג פון אב האלטן גרויסע באהאלטענע אוצרות.
-
1:06:54 גלות א שליחות; די זיבן וואכן פון נחמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט שבת נחמו ווי דער באזוך פון א גרויסן גאסט, ישעיה הנביא, וואס מ'דארף זיך צו אים צוגרייטן. ער באטאנט אז דער גלות איז נישט נאר אן עונש, נאר א שליחות אויפצוקלייבן די ניצוצות, און דאס מיינט "כי מלאה צבאה". ער רעכנט אויס פופציג טעג פון עלפטן אב ביז ראש השנה, זיבן וואכן פון נחמה.
-
1:11:45 ווארטן מיט אמונה; די גדולה פונעם גלות ווערט אנטפלעקט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז וויבאלד אלע נבואות פונעם גלות זענען מקוים געווארן, וועט זיכער מקוים ווערן אויך דער סוף; מ'טאר נישט פארלירן די אמונה, ווייל דער אייבערשטער בעט אידן צו ווארטן און משיח וועט נישט פארשפעטיגן. ער ברענגט דעם שומר אמונים'ס עצה פון א טבילה יעדן טאג פאר דער קדושה פון משיח, און שילדערט ווי ביי משיח וועט ווערן אנטפלעקט די גדולה פון אידן אין גלות, אפילו פאר די גוים.
-
1:20:15 חמשה עשר באב: אויפשטיין פונעם קבר, די פולע לבנה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט אז אין מדבר זענען יעדן תשעה באב געשטארבן, און דאס לעצטע יאר איז קיינער נישט געשטארבן; חמשה עשר באב, ווען זיי האבן געזען די פולע לבנה, האבן זיי פארשטאנען אז די גזירה איז אריבער, און דער טאג איז געווארן א יום טוב. תשעה באב איז מיעוט הירח, און חמשה עשר באב דארף א איד אויפשטיין פון זיין "קבר" און דינען דעם אייבערשטן.
-
1:23:26 מקבל זיין די בשורה טובה פון ישעיה
דער משגיח ענדיגט אז שבת נחמו קומט ישעיה הנביא מיט א בשורה טובה פאר ירושלים. ער ברענגט דעם מאור עינים אז דער וואס זאגט אן א בשורה טובה, און אויך דער וואס איז זי מקבל, באקומט א ניצוץ פון אליהו הנביא, אן עת רצון פאר תשובה, ממילא זאל מען מקבל זיין די נחמה פונעם נביא און ווערן אן ערליכער איד.
דער שיעור, אויסגעשריבן
נחמו נאך נאך א תשעה באב
דער משגיח עפנט מיט "נחמו נחמו עמי", וואס דער תרגום טייטשט אז דער אייבערשטער הייסט די נביאים טרייסטן זיין פאלק, און מ'לייענט עס אין יעדן בית הכנסת נאך נאך א תשעה באב. ער פרעגט וואס מיינט דאס וואס מ'זאגט צו ירושלים "כי מלאה צבאה". א,ב,ג
ער הייבט אן מיטן גאנג פונעם יאר, רצוא ושוב, אזוי ווי די גאנצע טבע. נאך תשרי גייט מען אראפ אין טבת, וואס לויטן זרע קודש איז געגעבן געווארן צו עשו, און פון ט"ו בשבט גייט מען ארויף; דער דברי חיים זאגט אז ביז שבועות איז נישטא קיין צוויי וואכן אן א יום טוב. פון סוף סיון גייט מען ווידער אראפ, אין תמוז און אב, ביז תשעה באב, דער נידריגסטער טאג, און פון חמשה עשר באב, וואס די משנה זאגט אז ס'זענען נישט געווען אזעלכע ימים טובים, גייט מען ווידער ארויף. ה,ד,ו
דער זעלטענער "ירח בן יומו"
דעם יאר איז דער ערשטער שבת פון אב אויסגעפאלן מטות מסעי, וואו ביים אויסמעסטן דעם מגרש פון די לוים שטייט דער איינציגער "ירח בן יומו" אין דער גאנצער תורה, און ער דינט צו א "קרני פרה". די מסורה זאגט אז דעם "קרני פרה" זינגט מען ווי א "פזר", פרעגט דער משגיח: וואס דארף מען אים, און פארוואס קומט ער יעצט? ער ברענגט צו דעם מדרש אז דער ערשטער טאג פסח פאלט אויף דעמזעלבן טאג פון דער וואך ווי תשעה באב. ז,ח,ט
גלות איינגעווארצלט אין גאולה
דער משגיח ברענגט דעם גרויסן כלל פונעם מהר"ל אינעם ערשטן פרק פון נצח ישראל: די תכלית פון יעדן גלות איז גאולה, און אינעם גלות אליין ליגט שוין דער זאמען פון דער גאולה. ווען גלות מצרים האט זיך אנגעהויבן, איז געבוירן געווארן יוכבד, די מאמע פון משה רבינו; און דער מדרש זאגט אז משיח ווערט געבוירן תשעה באב, "כי ילד יולד לנו". י,כ,ל
דורכן בני יששכר ווייזט ער אז אב נעמט זיין ברכה פון ניסן. רש"י ערקלערט אז שמעון איז געבענטשט אין "שמע ה' קול יהודה", און אין יהושע שטייט אז שמעון'ס נחלה איז געווען אין מיטן נחלה פון יהודה. ניסן איז כנגד יהודה און אב כנגד שמעון, ממילא איז דער חורבן פון אב איינגעווארצלט אין דער גאולה פון ניסן. דער מזל פון אב איז דער ארי, "ארי במסתרים": פון אויבן גבורות, אבער ווי דער אריז"ל ערקלערט איז אין אים באהאלטן חסד, איינגעווארצלט אינעם טלה פון ניסן. מ,נ,ס,ע,פ
די זיבן "פזר"ס און דער קרן פון א פרה
פונעם לעצטן דריטל פון סיון הייבט זיך אן די ירידה, און דאן לייענט מען בהעלותך מיט אירע זיבן "פזר"ס, א זעלטנקייט. "פזר" מיינט צעשפרייטן, גלות, אבער זיין פנימיות, באהאלטן ווי דער מילוי פון א גימטריא, איז גאולה, און די זיבן פזר"ס זענען כנגד די זיבן אומות, דער שורש פון די שבעים אומות.
די משנה אין ראש השנה זאגט אז אלע שופרות זענען כשר חוץ פון א פרה. די גמרא ערקלערט אז די תורה וויל איין שופר, און א קרן פון א פרה, ווי רש"י זאגט, וואקסט יעדעס יאר א נייע שיכט, ממילא איז עס אסאך שופרות. דער שופר איז אחדות און קיבוץ גליות, "ביום ההוא יתקע בשופר גדול"; דער צעטיילטער "קרני פרה", וואס מ'זינגט ווי א "פזר", ווייזט אויף דעם פירוד פון שנאת חנם וואס האט געברענגט דעם גלות. אויך מטות מסעי רעדט פון גלות: דער ילקוט ראובני געפינט די ראשי תיבות פון די פיר מלכיות אין "אלה מסעי בני ישראל". צ,ק,ר,ש,ת
ניסן: יעדער טאג א נייער ראש חודש
דער של"ה טייטשט "החודש הזה לכם ראש חדשים" אז יעדער טאג פון ניסן איז א נייער ראש חודש. דער משגיח ערקלערט עס מיטן באגריף פון "בן יומו" אין הלכה, א כלי וואס דער טעם אין איר איז נאך פריש פון היינט. ניסן, "חודש האביב", פון פרישע תבואה, פארלירט קיינמאל נישט זיין פרישקייט, אזוי ווי רש"י זאגט אז דאס לאנד זאל זיין יעדן טאג ווי היינט געגעבן. די פרישקייט דינט צו אב און גיט אים זיין ברכה, אזוי ווי יהודה גיט צו שמעון. אא,אב,אג,אד
פונעם קרני פרה צום שופר פון משיח
אב איז דאס פארקערטע: עס פעלט אים דער ענין פון ראש חודש, און מיט אים הייבן זיך אן די ניין טעג. ניסן איז מאחד וואס אב צעטיילט. דערפאר, אויפן שבת וואס ברענגט אריין אב, דינט דער "ירח בן יומו" צום "קרני פרה", און דורכן כח פון ניסן ווערט דער צעטיילטער קרן דער שופר פון משיח, פון "כי ילד יולד לנו". דער "מגרש", פון לשון גירושין, רמזט אויף גלות, און פונדעסטוועגן בלייבט ער אינעם תחום פונעם שטאט, נאך מחובר מיט גאולה. ל
די אלעמאל פרישע אהבה און די כלים פון מדין
טיפער אינעם של"ה ערקלערט דער משגיח אז דעם אייבערשטנס אהבה צו אידן, וואס איז געבוירן אין ניסן, בלייבט פריש, נישט ווי א גשמיות'דיגע אהבה וואס ווערט אפגעשוואכט, "זכרתי לך חסד נעוריך". דערנאך פרעגט ער פארוואס די גמרא רופט די כלים פון מדין א חידוש, אז זיי דארפן הכשר הגם זיי זענען נישט בני יומן. בלעם, מואב און מדין האבן געוואלט קאליע מאכן די אהבה; בלעם האט זיך באריימט, ווי רש"י זאגט אין בלק, אז זיינע זיבן מזבחות זענען גרעסער ווי די אבות. מדה כנגד מדה איז זייער שנאה אלעמאל "בן יומו". אא,אה,או,אז
די מנחה פון יעקב און דער גיד הנשה
תמוז און אב, בפרט תשעה באב, זענען דער חלק פון עשו, און מ'טאר זיך מיט אים נישט טשעפען. דאס ערשטע מאל וואס עשו האט צוגענומען פון אידן איז געווען "ויקח מן הבא בידו מנחה לעשו אחיו". לויטן אור החיים און דעם זוהר זענען יעקב'ס שאף געווען אידישע נשמות, אזוי ווי דער מדרש רעדט פון זעקס הונדערט טויזנט שאף. יעקב איז געווען געצוואונגען, ווי מ'זעט פון "ותעבור המנחה על פניו", צו ווארפן עשו עפעס, און ער האט אונטערגעגעבן שוואכע נשמות וואס לערנען נישט קיין תורה אונטער זיין שליטה. אח,אט,אי,אכ,אל
דערנאך, זאגן די ספרים אז דאס איז געווען תשעה באב, האט ער זיך גערանגלט מיטן שר פון עשו, "ותקע כף ירך יעקב". דער זוהר ערקלערט אז גיד הנשה מיינט פארגעסענע נשמות, און אז דער וואס עסט תשעה באב איז ווי ער עסט דעם גיד הנשה, וואס "לא יאכלו בני ישראל". דאס זענען די נשמות פון "וה' שכחני"; אבער "התשכח אשה עולה": סוף כל סוף מוזן זיי צוריקקומען. אמ,אנ,אס,אע,אפ
דינה, אסנת און משיח בן יוסף
פונדעסטוועגן האט יעקב פארדינט פון דינה'ס געפאנגענשאפט ביי שכם. פרקי דרבי אליעזר און תרגום יונתן דערציילן אז ס'איז געבוירן געווארן א טאכטער, אסנת; גבריאל האט זי אוועקגעטראגן קיין מצרים, און פוטיפרע האט זי אויפגעצויגן. ווען די מיידלעך האבן געווארפן צירונג אויף יוסף, "בנות צעדה עלי שור", האט ער נישט געקוקט, ביז אסנת האט געווארפן א קמיע מיט יעקב'ס נאמען. זי איז געווארן די מאמע פון משיח בן יוסף. אזוי ווי אין מואב איז געלעגן א ניצוץ פון משיח בן דוד, "מצאתי דוד עבדי", אזוי איז אין שכם געלעגן אן אוצר, און אזוי אין תשעה באב. אצ,אק,אר,אש
גלות כדי אויפצוקלייבן ניצוצות
די זיבן הפטרות פון נחמה זענען כנגד די זיבן פזר"ס. פון אויבן זעט אויס דער גלות אן א שכל, אבער ווי דער רמח"ל שרייבט אין דרך ה', ווערט דעם אייבערשטנס פלאן דורכגעפירט אפילו דורך עבירות, און די גמרא זאגט אז דער אייבערשטער האט צעשפרייט אידן צווישן די אומות כדי צו צולייגן גרים. דארט ליגן הייליגע ניצוצות און נשמות, צווישן זיי די פארגעסענע נשמות פונעם גיד הנשה. ביי משיח, "מנחה ישיבו": עשו וועט מוזן צוריקגעבן יעקב'ס מנחה. את,בא,בב
פארוואס דינה איז פארכאפט געווארן
פארוואס איז דינה פארכאפט געווארן? דער אור החיים שרייבט אז ווען דער אייבערשטער וויל אז צדיקים זאלן אראפגיין אין נידריגע ערטער אויפצוהייבן עפעס, לאזט ער זיי א ביסל אנשטרויכלען. שכם בן חמור, בגימטריא "המלך המשיח בן יוסף", האט געהאלטן א הייליגן ניצוץ; שכם איז געווען יוסף'ס נחלה און דארט ליגט ער. דער מדרש זאגט אז דינה איז ערשט געווען יוסף, ממילא איז זיין ניצוץ געווען אין איר, און זי איז געבוירן געווארן אים אויסצולייזן. דער היכל הברכה לייגט צו אז זי איז ארויסגעגאנגען לשם שמים. בג,בד,בו
תשעה באב שחל בשבת
וואס ס'איז דא אין נפש, איז דא אין זמן און אין מקום: שכם אין מקום, תשעה באב אין זמן, דער טאג פונעם גיד הנשה, ווי דער זוהר זאגט. אין "ברוך ה' יום יום" לאזן אסאך איבער דעם חלק פון אדום, ווייל פון יענעם גלות איז מען נאך נישט אויסגעלייזט; ער ענדיגט זיך מיט "כי לא יזנח לעולם ה'", בגימטריא גיד הנשה. אנ,בח
דער גלות א שליחות
שבת נחמו קומט א גרויסער גאסט, ישעיה הנביא, געשיקט פונעם אייבערשטן; מ'דארף זיך צוגרייטן, אפילו גיין אין מקוה מיט א ספעציעלע כוונה, ווייל דער ירושלמי זאגט אז דער וואס לערנט זאל וויסן אז בעל השמועה שטייט פאר אים. דער גלות איז נישט נאר אן עונש, נאר א שליחות אויפצוהייבן די ניצוצות וואס פעלן נאך; ווען אלעס איז פארטיג, "כי מלאה צבאה". פון עלפטן אב, נאכן תענית וואס דער שולחן ערוך דערמאנט פאר צענטן, זענען פופציג טעג ביז ראש השנה: זיבן וואכן פון נחמה. במ,ג,בנ
ווארטן מיט אמונה
א מענטש טאר נישט פארגעסן צוליב וואס ער איז געקומען אויף דער וועלט; די שכחה דארף מען מתקן זיין. עשו'ס הצלחה זאל נישט פארפירן: אלעס וועט מען מוזן צוריקגעבן. דער רמב"ן צום סוף פון האזינו לערנט אז וויבאלד אלעס וואס איז פאראויסגעזאגט געווארן אויפן גלות איז מקוים געווארן, וועט זיכער קומען דער סוף. הגם ס'איז אריבער נאך א תשעה באב, טאר מען נישט פארלירן די אמונה: דער אייבערשטער בעט "חכו לי", און "בא יבא לא יאחר" ווען אלעס וועט זיין פארטיג. בע,בפ,בצ
דער משגיח ברענגט דעם שומר אמונים'ס עצה זיך טובל זיין יעדן טאג איינמאל צו מקבל זיין די קדושה פון משיח. ווען משיח וועט קומען, זאגן ספרים, וועלן אידן אפילו בענקען נאכן גלות, און די גוים וועלן פארשטיין די גדולה וואס אידן האבן געהאט אין גלות. דאן וועט מען זאגן "הנה אלקינו זה", און ווייזן מיטן פינגער אויפן אייבערשטן אויף וועמען מ'האט געהאפט. בק,בר
חמשה עשר באב און די פולע לבנה
מארגן ביינאכט איז חמשה עשר באב. פון דער גמרא דערציילט דער משגיח אז אין מדבר זענען יעדן תשעה באב געשטארבן, און דאס לעצטע יאר איז קיינער נישט געשטארבן; ווען זיי האבן חמשה עשר באב געזען די פולע לבנה, האבן זיי געוואוסט אז די גזירה איז אריבער. תשעה באב איז מיעוט הירח; חמשה עשר באב דארף א איד וויסן אז ער איז שוין גענוג געלעגן אין קבר, און אויפשטיין דינען דעם אייבערשטן. בש
מקבל זיין די בשורה טובה
שבת נחמו קומט ישעיה הנביא מיט א בשורה טובה, "על הר גבוה", מבשרת ירושלים. דער מאור עינים זאגט אז דער וואס זאגט אן א בשורה טובה, און אויך דער וואס איז זי מקבל, באקומט א ניצוץ פון אליהו הנביא, אן עת רצון פאר תשובה. ממילא זאל מען מקבל זיין די נחמה פונעם נביא מיט אמונה, און ווערן אן ערליכער איד. בת,גא
מראי מקומות
תורה
- ז לכאורה Bamidbar 35:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:39
- נ Devarim 33:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- אב Shemos 12:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:45
- אג Shemos 13:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:45
- אח Bereishis 32:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:11
- אל Bereishis 32:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:11
- אמ Bereishis 32:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:05
- אס Bereishis 32:33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:05
- אר Bereishis 49:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 47:00
- בה לכאורה Bereishis 30:21 59:06 מפתח
- בז לכאורה Bereishis 34:1 1:00:19 מפתח
- בט Bereishis 33:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:09
נביאים
- א Yeshaya 40:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:01
- ג Yeshaya 40:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:01, 1:07:48
- ל Yeshaya 9:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:59, 28:15
- ע לכאורה Yehoshua 19:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- ש Yeshaya 27:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:43
- אה Yirmiyahu 2:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:08
- אע Yeshaya 49:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:05
- אפ Yeshaya 49:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:05
- בפ לכאורה Tzefaniah 3:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:45
- בצ Chavakuk 2:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:45
- בר Yeshaya 25:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:15
- בת Yeshaya 40:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:30
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
תלמוד ירושלמי
מדרש
- ט לכאורה Eichah 3:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:39
- כ Midrash Eichah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 8:59
- אכ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 38:11
- אצ Pirkei d'Rabbi Eliezer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 47:00
- בד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 55:59
- בל Midrash (מקום נישט באשטימט) 1:07:12
זוהר און קבלה
ראשונים
- ס לכאורה Rashi, Devarim 33:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- ר לכאורה Rashi, Rosh Hashanah 26b מפתח אינעם אויסשרייב: 19:43
- אד לכאורה Rashi, Shemos 13:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:45
- אז לכאורה Rashi, Bamidbar 23:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 33:08
- בס Rambam (מקום נישט באשטימט) 1:11:07 מפתח
- בע לכאורה Ramban, Devarim 32 (end of Shiras Ha'azinu) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:45
אחרונים און חסידות
- ד Divrei Chaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 2:26
- ה Zera Kodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 2:26
- י לכאורה Netzach Yisrael ch. 1 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:59
- מ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 10:30
- ת Yalkut Reuveni (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:43
- אא Shelah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:45, 33:08
- אט לכאורה Ohr HaChaim, Bereishis 32:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:11
- את Derech Hashem (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 51:06
- בג Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 55:59
- בו Heichal HaBerachah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 55:59
- בנ לכאורה Shulchan Aruch, Orach Chaim 558 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:48
- בק Shomer Emunim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:15
- גא Me'or Einayim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:30
אנדערע
- ח Masorah (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 5:39
עיקרי הדברים
- 9:06 לויטן מהר"ל איז יעדער גלות איינגעווארצלט אין גאולה, און די תכלית פונעם גלות איז די גאולה.
- 11:33 אב, דער חודש פון שמעון, נעמט זיין ברכה פון ניסן, דער חודש פון יהודה, אזוי ווי שמעון איז געבענטשט געווארן און האט באקומען זיין נחלה אינעם חלק פון יהודה.
- 29:31 דער "קרני פרה" פון אב באדייט פירוד און גלות, אבער צוזאמען מיטן "ירח בן יומו" פון ניסן ווערט ער דער שופר פון משיח.
- 41:09 די מנחה פון יעקב צו עשו און דער גיד הנשה זענען פארגעסענע אידישע נשמות וואס זענען געפאלן אונטער עשו, און זיי מוזן אלע צוריקקומען.
- 52:18 דער גלות איז נישט נאר אן עונש, נאר א שליחות פונעם רבונו של עולם צו אויפקלייבן די ניצוצות וואס זענען צעווארפן צווישן די אומות.
- 1:14:15 הגם ס'איז אריבער נאך א תשעה באב, טאר מען נישט פארלירן די אמונה; משיח וועט נישט פארשפעטיגן ווען אלעס וועט זיין פארטיג.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 7:31 אויב דער "קרני פרה" האט דעם זעלבן ניגון ווי דער "פזר", פארוואס דארף מען האבן א באזונדערן טראפ?
תירוץ: 29:19 דער "קרני פרה" דריקט אויס דעם פירוד פון אב, און ווען ער קומט צוזאמען מיטן "ירח בן יומו" פון ניסן אין מסעי ווערט ער מתוקן און ווערט דער שופר פון משיח.
-
קשיא: 19:51 פארוואס איז א קרן פון א פרה פסול פאר א שופר?
תירוץ: 20:13 די תורה פארלאנגט איין שופר, און א קרן פון א פרה איז געמאכט פון שיכטן, ווי אסאך שופרות; דער שופר דארף אויסדריקן אחדות און קיבוץ.
-
קשיא: 35:28 פארוואס האבן די כלים פון מדין געדארפט הכשר הגם זיי זענען נישט געווען בני יומן?
תירוץ: 36:17 מדין, מיט בלעם און מואב, האבן געוואלט קאליע מאכן דעם אייבערשטנס פרישע אהבה צו אידן, ממילא מדה כנגד מדה איז זייער שנאה און טומאה אלעמאל פריש, "בן יומו".
-
קשיא: 55:59 פארוואס האט דער אייבערשטער געפירט אז דינה זאל פארכאפט ווערן ביי שכם?
תירוץ: 56:51 נישט בלויז אלס עונש: אין שכם איז געלעגן א הייליגער ניצוץ פון משיח בן יוסף, און דינה איז געבוירן געווארן כדי אים אויסצולייזן.
מעשיות
-
47:34 אסנת, די טאכטער פון דינה
דער משגיח דערציילט, פונעם מדרש, פרקי דרבי אליעזר און תרגום יונתן, אז פון שכמ'ס פארכאפן דינה איז געבוירן געווארן א טאכטער. די שבטים זענען נישט געווען צופרידן מיט איר, האט יעקב זי באשיצט און אריינגעלייגט אין א סנה, און דער מלאך גבריאל האט זי אוועקגעטראגן קיין מצרים, וואו פוטיפרע האט זי אויפגעצויגן; דאס איז אסנת, יוסף'ס זיווג. זי האט געטראגן א קמיע וואס יעקב האט איר אנגעהאנגען, אז זי איז פון זיין משפחה. ווען די מיידלעך האבן געווארפן צירונג אויף יוסף כדי ער זאל קוקן אויף זיי, האט ער נישט געקוקט; אסנת האט געווארפן איר קמיע, יוסף האט געזען דעם נאמען פון יעקב און פארשטאנען ווער זי איז, און זי איז געווארן די מאמע פון משיח בן יוסף.
אין דער מעשה: שכם בן חמור, יעקב אבינו, יוסף הצדיק, דינה, אסנת, פוטיפר, דער מלאך מיכאל, דער מלאך גבריאל, פוטיפר'ס ווייב, אפרים, מנשה, פוטי פרע
-
1:20:44 די מתים אין מדבר און חמשה עשר באב
דער משגיח דערציילט אז אין מדבר האבן זיך אידן יעדן תשעה באב אריינגעלייגט אין א קבר, און יעדעס יאר פון די פערציג יאר זענען געשטארבן. דאס לעצטע יאר זענען אלע אויפגעשטאנען לעבעדיג, און מיינענדיג אז זיי האבן זיך טועה געווען אינעם טאג, האבן זיי זיך די קומענדיגע טעג ווייטער אריינגעלייגט. חמשה עשר באב האבן זיי געזען די פולע לבנה און פארשטאנען אז די גזירה איז אריבער, און דער טאג איז געווארן א יום טוב.
געדאנקען
- 6:14 דער "ירח בן יומו" אין מסעי, א טראפ וואס געפינט זיך ערגעץ נישט אנדערש, דינט צום "קרני פרה" פונעם ערשטן שבת פון אב: די פרישקייט פון ניסן דינט און פאררעכט דעם פירוד פון אב.
- 20:28 א קרן פון א פרה איז פסול פאר א שופר ווייל זיינע שיכטן מאכן אים פאר "אסאך שופרות"; דער שופר באדייט אחדות און קיבוץ, און דער צעטיילטער קרן שפיגלט אפ די שנאת חנם וואס האט געברענגט דעם גלות.
- 35:42 ווייל בלעם, מואב און מדין האבן געוואלט קאליע מאכן דעם אייבערשטנס אלעמאל פרישע אהבה צו אידן, איז מדה כנגד מדה זייער טומאה אלעמאל "בן יומו", און דערפאר האבן די כלים פון מדין געדארפט הכשר אפילו ווען זיי זענען נישט בני יומן.
- 42:05 דער גיד הנשה פון יעקב, וואס לויט ספרים איז ער באשעדיגט געווארן תשעה באב, באדייט פארגעסענע נשמות; שבת היילט אים, אזוי ווי יעקב איז געקומען "שלם" קיין שכם אום שבת, און דערפאר איז תשעה באב וואס פאלט אויס שבת א סימן פון רפואה.
- 47:00 דינה'ס געפאנגענשאפט ביי שכם איז נישט געווען בלויז אן עונש, נאר דעם אייבערשטנס פלאן: זי איז געבוירן געווארן כדי אויסצולייזן דעם ניצוץ פון משיח בן יוסף וואס איז דארט באהאלטן געווען, און ער איז ארויסגעקומען דורך אסנת.
- 1:17:08 ווען משיח וועט קומען, וועלן אידן בענקען נאכן גלות, און אפילו די גוים וועלן פארשטיין די גדולה וואס אידן האבן געהאט אין גלות.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:07:45 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן צו שבת נחמו, אויך גיין אין מקוה מיט א ספעציעלע כוונה, ווי צו א גרויסן גאסט, ישעיה הנביא.
- 1:14:17 דער משגיח זאגט אז אפילו נאך נאך א תשעה באב מיט אנטוישונג טאר מען נישט פארלירן די אמונה, נאר מ'דארף ווייטער האפן אויף דער גאולה.
- 1:06:17 דער משגיח זאגט אז די טעג פון אב האלטן גרויסע באהאלטענע אוצרות, און מ'דארף אויסנוצן יעדע רגע.
- 1:22:26 דער משגיח זאגט אז חמשה עשר באב דארף א איד וויסן אז ער איז שוין גענוג געלעגן אין "קבר", און ער דארף אויפשטיין און דינען דעם רבונו של עולם.
- 1:23:39 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך צוהערן צו דער הפטרה מיט כוונה און מקבל זיין די בשורה פונעם נביא, ווייל דער וואס איז מקבל א בשורה טובה באקומט א ניצוץ פון אליהו און קען תשובה טאן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אליהו הנביא, אסנת, בלעם, דינה, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער של"ה, דער מהר"ל פון פראג, דער מלאך גבריאל, דער רמב"ן, יהודה, יוכבד, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, ישעיהו הנביא, עשו, פוטיפר, ר' ארעלע ראטה, רבי משה חיים לוצאטו, שכם בן חמור, שמעון
ערכים בין המצרים, בשורה טובה, גיד הנשה, משיח בן יוסף, ניצוצות, סמאל, עשו, פיזור, קיבוץ גליות, רצוא ושוב