צריכים להרגיש יותר הצער של שריפת בית אלוקינו; ולהיות מובדל מפגמים דקים
קאטאלאג: זמנים ט' באב נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 33 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח נעמט דעם פייער וואס איז אויסגעבראכן א טאג פריער ווי א רמז פון הימל, און מאנט מען זאל מער שפירן דעם צער פון שריפת בית אלקינו און מאכן הבדלה נאכאמאל און נאכאמאל, זיך אפשיידן אפילו פון דקות'דיגע פגמים.
דער משגיח עפנט מיטן רמב"ם אז צו שרייען צום אויבערשטן אויף יעדע צרה איז פון די דרכי התשובה, און אז ווער עס זאגט אז ס'איז א מקרה, דאס איז אכזריות. יעדער פסוק רעדט צו יעדן דור, און דער פסוק פון דער וואך, "השמע עם קול אלקים מדבר מתוך האש", רעדט צום פייער וואס איז נעכטן אויסגעבראכן אינעם קעמפ. ער דערציילט ווי די מקובלים פון ירושלים האבן געברענגט די תקנה אז מ'שפילט נישט קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים, ווייל דארט שפירט מען מער דעם חורבן; די ניין טעג זענען אזא צייט, און מ'דארף שפירן שריפת בית אלקינו. א משל פונעם מלך'ס פידלער ווייזט פארוואס לימוד התורה איז אזוי טייער, און דער פייער האט גורם געווען ביטול תורה. דערנאך איז ער מסביר די סגולה צו אנצינדן די הבדלה ליכט א צווייטן מאל: פייער איז נישט מבדיל, ממילא ווער עס איז מבדיל אלץ דקות'דיגער ווערט ניצול פון שריפה. דאס ווענדט ער אן אויף שבת, תפילה און לפנים משורת הדין, און ער שליסט מיט הודאה פאר די נסים און מיט דער הבטחה פון נחמה.
ענינים: דער בית המקדש און דער חורבן · די חדשים תמוז און אב · השגחה פרטית
סדר השיעור
-
0:00 דער רמב"ם: צרות זענען נישט קיין מקרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם אנהייב פון הלכות תעניות פונעם רמב"ם: צו שרייען אויף א צרה איז פון די דרכי התשובה, און צו זאגן אז ס'איז א מקרה איז אכזריות. דעם פסוק פון דער וואך, "מדבר מתוך האש", ווענדט ער אן אויפן פייער וואס איז נעכטן געווען אינעם קעמפ, א סיגנאל וואס מ'טאר נישט נעמען לייכטזיניג.
-
7:07 קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי אין א מגפה אין ירושלים האט רבי מאיר אויערבאך זיך דערוואוסט דורך א שאלת חלום אז ביים כותל דארף די אבלות אויף ירושלים זיין גרעסער, און ווי די רבנים האבן מתקן געווען אז מ'זאל נישט שפילן קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים. א גבר וואס האט זיך נישט געהאלטן אין דער תקנה איז שרעקלעך באשטראפט געווארן.
-
14:32 שפירן שריפת בית אלקינו שטייט אינעם קאטאלאג
אזוי ווי ס'איז פאראן אן ארט, איז פאראן א צייט ווען מ'שפירט מער דעם חורבן: די ניין טעג. דער משגיח זאגט תוכחה צו זיך און צום קעמפ וואס גייט ווייטער ווי געווענליך, הייסט זיך פארשטעלן דעם פייער אויפן הר הבית, און זעט אין די ווידערהאלטע קליינע פייערן א דערמאנונג פון הימל, מיטן פסוק "נחפשה דרכינו".
-
20:57 דעם מלך'ס פידלער און ביטול תורה שטייט אינעם קאטאלאג
אויפן פסוק "על מה אבדה הארץ... על עזבם את תורתי" ברענגט דער משגיח א משל פון א מלך וואס האט איבערגעזען די עבירות פון זיין פידלער ביז ער האט מער נישט געקענט שפילן. דער לימוד התורה איז דאס וואס וואלט פארריכט די אנדערע זאכן; וויבאלד דער פייער האט גורם געווען ביטול תורה אינעם קעמפ, איז דאס א רוף זיך מחזק זיין אין תורה.
-
25:40 נאכאמאל הבדלה: א סגולה קעגן שריפה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם מנהג צו אנצינדן די הבדלה ליכט נאכאמאל, א סגולה קעגן שריפה. הבדלה פאדערט דעת; א גראבער מענטש איז מבדיל נאר אין גראבע זאכן, ווי ביי א קליין ליכטל, און אן איידעלער איד נעמט אן אבוקה צו זען דקות'דיגע זאכן. פייער איז נישט מבדיל, ממילא ווער עס מאכט ווייטער הבדלה ווערט ניצול פון שריפה, מדה כנגד מדה.
-
37:22 איידלקייט העכער פונעם חיוב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מאנט יעדער זאל פארלאנגען מער פון זיך: אפילו די וואכעדיגע ברכות פון שמונה עשרה דארפן שבת זיין אנדערש, ווי מ'זעט פונעם גר צדק וואס האט געפרעגט דעם ווילנער גאון ווי אזוי קען מען אין מדבר נישט דערקענען שבת. מיטן מסילת ישרים און דעם משל פון טבילה ערקלערט ער אז דינען פון אהבה מיינט אויפכאפן א רמז, און אז ירושלים איז חרוב געווארן ווייל מ'האט זיך געהאלטן נאר ביים דין.
-
47:10 יעדער איד איז א ירושלים שטייט אינעם קאטאלאג
וואו ס'איז פאראן יראת שמים דארט איז ירושלים, ממילא דארף יעדער איד אויפבויען דעם מקדש אין הארצן און טאן לפנים משורת הדין. א פייער וואס איז נישט מבדיל איז געקומען ווייל זיי זענען נישט געווען מבדיל; דער פייער אינעם קעמפ פאדערט מער הבדלה, מיט גרויס דעת, נאכאמאל און נאכאמאל, און צו זען אלעס ווי השגחה פרטית.
-
53:49 רייך ווערן נאך דער שריפה; הודאה און נחמה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח בעט אז דער פייער זאל אלעמען מאכן רייכער אין יראת שמים און תורה. ער שטעלט אוועק די שונאים וואס זענען געלאפן מחלל זיין די ספרי תורה, קעגן די בחורים וואס זענען געלאפן זיי ראטעווען, דאנקט דעם אויבערשטן פאר די נסים, און שליסט מיט דער הבטחה אז דער אויבערשטער וועט אויפבויען ציון מיט פייער און טרייסטן בכפלים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער רמב"ם: צרות זענען נישט קיין מקרה
דער משגיח עפנט מיטן רמב"ם אין אנהייב הלכות תעניות: ס'איז א מצוה צו שרייען צום אויבערשטן אויף יעדע צרה, ווייל צו וויסן אז די שלעכטע מעשים האבן עס גורם געווען איז פון די דרכי התשובה. ווער עס זאגט אז ס'האט זיך סתם געטראפן, רופט ער אן אכזר. דער משגיח מערקט אן: נישט קיין רשע נאר אן אכזר, ווייל דאס לייכטזיניג נעמען ברענגט נאך צרות. דער רמב"ם ברענגט דאס פונעם פסוק פון "קרי". א,ב
יעדער פסוק רעדט צו יעדן מענטש אין יעדער צייט, זאגט דער משגיח, און אין דער סדרה פון דער וואך שטייט אז א פאלק האט געהערט קול אלקים מדבר מתוך האש. דער פייער וואס איז נעכטן אויסגעבראכן אינעם קעמפ איז געווען דער אויבערשטער וואס רעדט. ברוך השם איז קיינער נישט ניזוק געווארן, און דאס איז נאך מער א סיגנאל; נבואה האט מען נישט, אבער מ'דארף זיין א מבין דבר מתוך דבר. ג
קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים
אין ירושלים, דערציילט דער משגיח, שפילט מען נישט קיין כלי זמר ביי א חתונה. די אידן פון ירושלים זענען צדיקים, ווי דער חתם סופר שרייבט אין א תשובה, און דארט פארן כותל שפירט מען דעם חורבן. אין א מגפה האט רבי מאיר אויערבאך געפרעגט זיין רבי אין קבלה אין בית אל וואס מ'וויל פון הימל, און דורך א שאלת חלום האט מען אים געוויזן דעם פסוק "הנה זה עומד אחר כתלנו". ד,ה
ער האט געמיינט אז מ'דארף גיין דאווענען ביים כותל, אבער זיין רבי האט ערקלערט אז וואו די שכינה רוט דארף די אבלות זיין גרעסער. רבי מאיר אויערבאך, רבי שמואל סלאנט און די ספרד'ישע חכמים האבן מתקן געווען אז מ'זאל נישט שפילן קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים. ווען א גביר האט זיך נישט געהאלטן אין דער תקנה, איז די כלה אויפן אנדערן אינדערפרי נעלם געווארן, און די תקנה האלט זיך ביז היינט.
שפירן שריפת בית אלקינו
אזוי ווי ס'איז פאראן אן ארט וואו מ'שפירט מער דעם חורבן, איז פאראן א צייט: די ניין טעג, ווען מ'דארף געדענקען שריפת בית אלקינו. דער משגיח זאגט די תוכחה קודם צו זיך, אז אינעם קעמפ גייט אלץ ווייטער ווי געווענליך, ווי גארנישט איז חרוב געווארן. יעדער לויט זיין מדריגה זאל עס מער שפירן.
דעם מלך'ס פידלער און ביטול תורה
אויף "כי ה' אלקיך אש אוכלה" און "על מה אבדה הארץ... על עזבם את תורתי" ברענגט דער משגיח א משל: א מלך האט איבערגעזען זיין פידלער'ס עבירות, אפילו א רציחה, אבער ווען ער האט פארלוירן א פינגער און מער נישט געקענט שפילן, האט ער אים געהייסן אויפהענגען. אזוי זאגן חז"ל אז דער אויבערשטער האט מוותר געווען אויף די דריי עבירות חמורות, אבער נישט אויף ביטול תורה. ז,ח
דער פייער האט גורם געווען ביטול בית המדרש און ביטול תורה. ווען די תורה וואלט באמת געווען חשוב, זאגט דער משגיח, וואלט זי נישט אפגעשטערט געווארן; ס'איז א רוף פון הימל זיך מחזק זיין אין לימוד התורה.
נאכאמאל הבדלה: א סגולה קעגן שריפה
אין ספרים ברענגט מען, און ביי די זידיטשויווער צדיקים טוט מען אזוי, אז נאכן אויסלעשן די הבדלה ליכט צינדט מען עס נאכאמאל אן, א סגולה קעגן שריפה. דער משגיח זאגט א טעם. די גמרא זאגט אבוקה להבדלה מצוה מן המובחר, און הבדלה זאגט מען אין חונן הדעת, ווייל אן דעת איז נישטא קיין הבדלה. מוצאי שבת דערמאנט מען זיך אין די חילוקים צווישן אור און חושך, קודש און חול, ישראל און די אומות, ווי דער פסוק "ואבדיל אתכם מן העמים". ט,י,כ
א גראבער מענטש איז מבדיל נאר אין גראבע זאכן, וואס מ'זעט ביי א קליין ליכטל: כשר'ע שחיטה, חלב ישראל, און דערביי א שבת מיט שאך און ליידיגע רייד. אן איידעלער איד דארף אן אבוקה צו זען די קליינע אותיות. דער משגיח דערמאנט זיך אין א חתם סופר: די אבוקה ווייזט ווער איז אן איידעלער איד, וואס טוט די מצוה מן המובחר. ל
איידלקייט העכער פונעם חיוב
יעדער דארף פארלאנגען מער פון זיך און מאכן הבדלה נאכאמאל און נאכאמאל אין יעדע זאך. אין קודש אליין זענען פאראן מדריגות: אפילו די ברכות פון שמונה עשרה וואס מ'זאגט אויך אין דער וואך דארפן שבת האבן אן אנדער טעם. דער גר צדק אברהם בן אברהם האט געפרעגט דעם ווילנער גאון אויף דער גמרא פון איינעם אין מדבר וואס ווייסט נישט ווען ס'איז שבת, ווען דער זאמד אליין זעט אנדערש אויס; דערצו, זאגט דער משגיח, דארף מען אן אבוקה פון הבדלה. נ
מיטן מסילת ישרים מאכט דער משגיח א חילוק צווישן דעם עבד וואס טוט נאר וואס מ'הייסט, און דעם בן וואס כאפט אויף א רמז. טבילה איז היינט נישט קיין חיוב, אבער די ציוויים פון טהרה אין דער תורה, ווי חייב אדם לטהר עצמו ברגל, זענען א רמז אז דער אויבערשטער האט ליב טהרה, און אן איידעלער איד פארשטייט דעם רמז. ס,ע
יעדער איד איז א ירושלים
יעדער איינער איז א ירושלים, זאגט דער משגיח. אינעם סידור פונעם בעל התניא שטייט אז ביי תיקון חצות קלאגט מען אויפן מאנגל אין יראת שמים, ווייל ירושלים איז יראת שמים; חז"ל טייטשן דעם נאמען יראה און שלם. וואו מ'ברענגט מוקטר מוגש לשמי, ווי דער נביא זאגט, דארט איז ירושלים. אין דעם טאג ווען די שונאים זענען אריין אין מקדש, דארף יעדער איד אויפבויען דאס שטיקל מקדש אין זיין הארץ. ק,ר,ש,ת
ירושלים פאדערט לפנים משורת הדין; ווייל מ'איז נישט געווען מבדיל, איז געקומען א פייער וואס איז נישט מבדיל. ס'איז דא א ווארט ביי אידן, וואס מדרש פינחס איז מסביר, אז נאך א שריפה ווערט מען רייך. דער פייער האט געמאכט גרויסע אומבאקוועמליכקייטן אינעם קעמפ, אבער ער איז דער שליח פונעם אויבערשטן, א זעץ אין די זייטן פאר איינעם וואס שלאפט, אז מ'זאל מאכן הבדלה מיט גרויס דעת, נאכאמאל און נאכאמאל. אא
רייך ווערן נאך דער שריפה; הודאה און נחמה
דער משגיח בעט מ'זאל רייך ווערן פונעם פייער אין יראת שמים, תורה און דקדוק במצוות. חז"ל דרשנען "כל מחמדיה": די שונאים וואס זענען אריין אין מקדש זענען באלד געלאפן מחלל זיין די ספרי תורה. נעכטן זענען די בחורים געלאפן ראטעווען די ספרי תורה און תפילין, און דאס זאל געדענקט ווערן לטובה אין הימל. אב
ס'זענען געווען גרויסע נסים; דער פייער איז אויסגעבראכן א האלבע שעה איידער דער עולם איז געווען אין עסצימער, און מ'דארף דאנקען דעם אויבערשטן, הגם היינט איז א טאג פון אבלות. די גמרא לערנט אז דער אויבערשטער וואס האט אנגעצונדן א פייער אין ציון וועט עס אויפבויען מיט פייער, און דער משגיח זאגט אז ער וועט טרייסטן בכפלים, ווי אין דער ברכה פון נחם. אג,אד,אה
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
- ט Pesachim 8a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:46
- י לכאורה Berachos 33a מפתח אינעם אויסשרייב: 25:46
- נ לכאורה Shabbos 69b מפתח אינעם אויסשרייב: 37:43
- ע לכאורה Rosh Hashanah 16b מפתח אינעם אויסשרייב: 42:44
- פ Bava Metzia 30b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:48
- צ לכאורה Shabbos 113a מפתח אינעם אויסשרייב: 45:48
- אג לכאורה Bava Kamma 60b מפתח אינעם אויסשרייב: 56:23
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:29 לויטן רמב"ם לערנט דער משגיח אז צרות זענען סיגנאלן פון הימל, און ווער עס זאגט אז ס'איז א מקרה איז אן אכזר וואס ברענגט נאך צרות.
- 5:39 דער פייער אינעם קעמפ איז דער רבונו של עולם וואס רעדט "מתוך האש", און א מענטש מיט שכל דארף זיין א מבין דבר מתוך דבר.
- 14:23 ס'איז פאראן ערטער און צייטן, ירושלים און די ניין טעג, וואו מ'דארף מער שפירן דעם חורבן, און דער משגיח זאגט אז יעדער לויט זיין מדריגה זאל מער שפירן שריפת בית אלקינו.
- 34:24 פייער איז נישט מבדיל, ממילא איז די רפואה קעגן פייער הבדלה: זיך אפשיידן אלץ דקות'דיגער, ווי מיט אן אבוקה און נישט מיט א קליין ליכטל.
- 42:27 אן איידעלער איד באגנוגנט זיך נישט מיט יוצא זיין, נאר ער טוט לפנים משורת הדין און כאפט אויף דעם רמז פונעם רבונו של עולם.
- 54:02 מ'זאל רייך ווערן פונעם פייער אין תורה, יראת שמים און דקדוק במצוות, און מ'דארף דאנקען דעם אויבערשטן פאר די נסים וואס זענען דערביי געשען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:50 פארוואס רופט דער רמב"ם דעם וואס זאגט אז צרות זענען א מקרה אן אכזר, און נישט א רשע?
תירוץ: 3:01 ווייל דורך דעם וואס ער נעמט עס לייכטזיניג און זעט נישט אז ס'קומט פונעם אויבערשטן, ברענגט ער נאך צרות אויף כלל ישראל.
-
קשיא: 23:44 פארוואס האט דער אויבערשטער מוותר געווען אויף עבודה זרה, גילוי עריות און שפיכות דמים, אבער נישט אויף ביטול תורה?
תירוץ: 23:16 אזוי ווי דער מלך וואס האט איבערגעזען זיין פידלער'ס עבירות ביז ער האט מער נישט געקענט שפילן: דער אויבערשטער'ס תענוג פון זייער לימוד התורה האט אפגעהאלטן דעם עונש, און ווען זיי האבן פארלאזט די תורה איז מען באשטראפט געווארן אויך פאר די אנדערע זאכן.
-
קשיא: 26:11 פארוואס זאל אנצינדן די הבדלה ליכט נאכאמאל זיין א סגולה קעגן שריפה?
תירוץ: 36:31 פייער מאכט נישט קיין חילוק; ווער עס האט אזוי ליב הבדלה אז ער מאכט עס נאכאמאל און נאכאמאל, ווערט מדה כנגד מדה ניצול פון דעם מזיק וואס איז נישט מבדיל.
-
קשיא: 45:48 ווי אזוי קען ירושלים חרוב ווערן ווייל מ'האט געמשפט לויט דין תורה?
תירוץ: 48:39 ירושלים פאדערט אן איידעלן אופן פון עבודת השם, לפנים משורת הדין; זיך האלטן נאר ביים דין דארט איז א מאנגל אין הבדלה, און ס'איז געקומען א פייער וואס איז נישט מבדיל.
מעשיות
-
10:41 רבי מאיר אויערבאך און די תקנה קעגן כלי זמר
אין א גרויסע מגפה אין ירושלים, ווען תשובה און תפילות האבן נישט געהאלפן, האט רבי מאיר אויערבאך געפרעגט זיין רבי אין קבלה אין דער ישיבה בית אל וואס מ'וויל פון הימל. מ'האט אים געזאגט צו מאכן די יחודים פון שאלת חלום; ער האט געפאסט א גאנצן טאג, זיי געמאכט, און מ'האט אים געוויזן דעם פסוק "הנה זה עומד אחר כתלנו". ער האט געמיינט אז מ'דארף גיין דאווענען ביים כותל, אבער זיין רבי האט אים ערקלערט אז וויבאלד די שכינה איז ביים כותל, דארף דארט די אבלות אויף ירושלים זיין גרעסער. צוזאמען מיט רבי שמואל סלאנט און די ספרד'ישע חכמים האט ער מתקן געווען אז מ'זאל נישט שפילן קיין כלי זמר ביי א חתונה אין ירושלים; ווען א גבר האט שפעטער געמאכט א חתונה מיט כלי זמר טראץ רבי שמואל סלאנט'ס ווארענונג, איז די כלה אויפן אנדערן אינדערפרי נעלם געווארן, און די תקנה האלט זיך ביז היינט.
אין דער מעשה: ר' מאיר אויערבאך, רבי שמואל סאלאנט
-
41:30 דעם גר צדק'ס שאלה צום ווילנער גאון
דער גר צדק אברהם בן אברהם, וואס איז אמאל געווען דער גראף פאטאצקי, האט געפרעגט דעם ווילנער גאון אז ער פארשטייט נישט די גמרא וועגן איינעם וואס גייט אין מדבר און ווייסט נישט ווען ס'איז שבת. ווי אזוי קען מען דאס נישט וויסן, האט ער געפרעגט, אז דער זאמד פון מדבר אליין זעט שבת אויס אנדערש? דער משגיח זאגט אז צו זען שבת אינעם זאמד דארף מען האבן אן אבוקה פון הבדלה.
אין דער מעשה: דער גר צדק פון ווילנא, דער ווילנער גאון
געדאנקען
- 2:50 דער משגיח מערקט אן דעם לשון פונעם רמב"ם: ווער עס זאגט אז צרות זענען א מקרה רופט ער נישט קיין רשע נאר אן אכזר, ווייל ער ברענגט נאך צרות אויף כלל ישראל.
- 3:53 דער פסוק פון דער וואך, "השמע עם קול אלקים מדבר מתוך האש", ווערט געלערנט אז דער אויבערשטער רעדט יעצט צום קעמפ דורך זיין פייער, ווייל יעדער פסוק איז שייך צו יעדן מענטש אין יעדער צייט.
- 34:24 פייער איז דער איינציגער מזיק וואס מאכט נישט קיין חילוק און פארברענט אלעס; דערפאר ווער עס מאכט הבדלה נאכאמאל און נאכאמאל ווערט מדה כנגד מדה ניצול פון שריפה, און דאס איז דער טעם פון דער סגולה צו אנצינדן די הבדלה ליכט נאכאמאל.
- 30:53 די אבוקה פאר הבדלה איז א חילוק צווישן אידן: א פשוטער איד זעט נאר גראבע חילוקים, ווי כשר'ע שחיטה, ביי א קליין ליכטל, און אן איידעלער איד דארף אן אבוקה צו זען די קליינע אותיות פונעם סידור.
- 48:39 ירושלים איז חרוב געווארן ווייל מ'האט זיך געהאלטן נאר ביים דין, ווייל ירושלים פאדערט לפנים משורת הדין; א פייער, וואס איז נישט מבדיל, איז געקומען אויף די וואס זענען נישט געווען מבדיל.
- 47:29 ירושלים איז יראה און שלם: וואו ס'איז פאראן יראת שמים דארט איז ירושלים, ממילא האט יעדע אידיש הארץ א שטיקל מקדש וואס מ'דארף אויפבויען.
- 54:49 אין דעם טאג וואס די שונאים זענען געלאפן מחלל זיין די ספרי תורה, זענען די בחורים אינעם קעמפ געלאפן ראטעווען די ספרי תורה און תפילין, און דער משגיח האפט אז דאס זאל געדענקט ווערן לטובה אין הימל.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 6:12 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט אפמאכן דעם פייער ווי א מקרה, נאר הערן אין אים דעם אויבערשטן וואס רעדט מתוך האש.
- 16:08 ער מאנט אז יעדער לויט זיין מדריגה זאל אין די טעג מער אכטונג געבן אויפן חורבן און נישט ארומגיין לייכטזיניג.
- 24:54 ער רופט די בחורים זיך נאך מער מחזק זיין אין לימוד התורה, ווייל דער פייער האט גורם געווען ביטול תורה.
- 38:00 ער מאנט יעדער זאל "מאכן הבדלה" נאכאמאל און נאכאמאל: קוקן אויף יעדע זאך וואס ער טוט און העכערן זיינע שטאפלען מער ווי דאס וואס איז גענוג.
- 56:10 ער זאגט אז מ'דארף דאנקען דעם אויבערשטן פאר די נסים פונעם פייער, הגם יעצט איז א צייט פון אבלות אויף ירושלים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער גר צדק פון ווילנא, דער ווילנער גאון, דער חתם סופר, דער רמב"ם, ר' מאיר אויערבאך, רבי שלום שרעבי, רבי שמואל סאלאנט
ערכים ביטול תורה, השגחה פרטית, יראת שמים, לפנים משורת הדין, רבונו של עולם, שאלת חלום