תיקון המדות הנוגע למעשה.
קאטאלאג: זמנים ספירה נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 28 תשס"ב (2001–02) אידיש 1 שעה 24 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די וואכן פון ספירה זענען די צייט צו ווערן אן אמת'ער אדם דורך גוטע מידות, בפרט דורך קיינמאל נישט פארשעמען א צווייטן, ווייל נאר א בעל מידות קען מקבל זיין די תורה.
דער משגיח עפנט מיט ערקלערן אז די זיבן וואכן פון ספירה זענען צו מתקן זיין די זיבן מידות, און דערפאר לערנט מען דעמאלט פרקי אבות; רבי חיים ויטאל לערנט אז מידות שטייען נישט אין דער תורה ווייל זיי זענען דער תנאי צו מקבל זיין די תורה. אין ספירה דארף מען ווערן אן אדם, און אין עקבתא דמשיחא, ווען חוצפה וואקסט, איז די ארבעט נאך מער נויטיג. דערנאך ברענגט ער א ריי ביישפילן פון ספר בראשית און פון חז"ל: די ענוה פון בית הלל, רחל וואס גיט איבער די סימנים צו לאה, תמר וואס איז גרייט פארברענט צו ווערן כדי נישט צו פארשעמען יהודה, יוסף וואס שטעלט זיך אין סכנה כדי נישט צו פארשעמען די ברידער, דער פויגל חול, און שאול מיט זיין משרת. ער ווארנט קעגן א פרומקייט וואס פארשעמט אנדערע, שטעלט אוועק תמר קעגן דעם ווייב פון פוטיפר, און לייגט אריין אין כבוד הבריות, אהבת ישראל און דרך ארץ פאר א צווייטנס דעה. ער ענדיגט מיטן כהן גדול וואס מוז זיך מטמא זיין פאר א מת מצוה אפילו אויף יום כיפור.
ענינים: מידות טובות · בין אדם לחבירו · ספירת העומר
סדר השיעור
-
0:00 ספירה איז די צייט צו מתקן זיין די מידות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די זיבן וואכן פון ספירה זענען צו מתקן זיין די זיבן מידות, דאס הייסט דער כאראקטער פון א מענטש, און דערפאר לערנט מען פרקי אבות צווישן פסח און שבועות. ער ברענגט פון רבי חיים ויטאל אז מידות שטייען כמעט נישט אין דער תורה ווייל זיי זענען דער תנאי צו מקבל זיין די תורה.
-
6:47 ווערן אן אדם ביז שבועות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם סידור יעב"ץ אז ביי דער ברכה פון ספירת העומר איז רמז'ט דער מילוי פונעם שם הוי'ה וואס איז בגימטריא אדם, און ער שטעלט אוועק דעם עומר פון גערשטן, א מאכל בהמה, קעגן דעם מאכל אדם וואס מען ברענגט אויף שבועות. דערנאך ברענגט ער די גמרא סוף סוטה אז חוצפה איז דער סימן פון עקבתא דמשיחא, און וואס דער אריז"ל האט געזאגט אויף זיין דור.
-
10:57 פשוטע מידות און די ענוה פון בית הלל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אן אז די קומענדיגע וואכן וועט ער רעדן וועגן פשוטע מידות, נישט קיין שארפע חידושים, ווייל פשטות איז די שיינקייט פון א איד. ער ברענגט די גמרא אז בית הלל זענען זוכה געווען אז די הלכה איז ווי זיי ווייל זיי זענען געווען נוחין ועלובין און האבן געזאגט די שיטה פון בית שמאי פריער.
-
15:09 רחלס סימנים און די גאולה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי רחל האט איבערגעגעבן צו לאה די סימנים וואס זי האט אפגעמאכט מיט יעקב, כדי איר שוועסטער זאל נישט פארשעמט ווערן, און האט עס קיינמאל נישט אנטפלעקט. פונעם מדרש אויף "רחל מבכה על בניה" ווייזט ער אז די גאולה קומט אין איר זכות, און ער ערקלערט אז איר נסיון איז געווען א נסיון אין מידות, נישט אין תפילה אדער אין מצוות.
-
23:18 תמר, און א פרומקייט וואס פארשעמט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי תמר איז געווען גרייט פארברענט צו ווערן אבי נישט צו פארשעמען יהודה בפרהסיא, און ווי זי איז זוכה געווען צו מלכות בית דוד; די גמרא לערנט פון איר אז בעסער זיך לאזן ווארפן אין פייער איידער פארשעמען א צווייטן. ער ווענדט עס אן אויף מענטשן וואס פארשעמען אנדערע אין נאמען פון פרומקייט, ברענגט די ווערטער פונעם בעלזער רב און פונעם ראפשיצער, און זאגט אז מוסר דארף מען זאגן בהצנע און מיט אהבה.
-
27:35 יוסף שטעלט זיך אין סכנה כדי נישט צו פארשעמען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון חז"ל אז יוסף האט זיך געשטעלט אין א סכנת נפשות ווען ער האט ארויסגעשיקט אלעמען איידער ער האט זיך באקאנט געמאכט, כדי נישט צו פארשעמען די ברידער פאר די מצרים, און אז זיין גדלות איז געקומען פון די מידות. ער לייגט צו אז ספר בראשית האט כמעט נישט קיין מצוות און לערנט מידות, און ברענגט פונעם בני יששכר אז דערפאר לערנט מען אבות פאר מתן תורה.
-
31:48 מען דעקט צו די בעלי עבירה ביי דער מלחמה; דער פויגל חול שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די תורה שיקט אהיים פון דער מלחמה חתנים און אנדערע, כדי דער וואס האט מורא צוליב זיינע עבירות זאל נישט דערקענט און פארשעמט ווערן. דערנאך דערציילט ער די גמרא פונעם פויגל חול וואס האט נישט געמאנט עסן ביי נח כדי אים נישט צו מטריח זיין, און איז געבענטשט געווארן אז ער זאל קיינמאל נישט שטארבן.
-
38:29 מידות איז דער יסוד; יוסף מיידט אויס דעם טאטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז גוטע מידות זענען דער יסוד פון יראת שמים, פון חסידות און פון תורה, און א חסיד אן מידות איז א פאלשער חסיד. ער ברענגט פון די ראשונים אז יוסף האט זיך אפגעהאלטן זיבעצן יאר פון זיין מיט יעקב, כדי ער זאל נישט דארפן דערציילן אז די ברידער האבן אים פארקויפט.
-
42:37 תמר און דאס ווייב פון פוטיפר: ביידע לשם שמים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט: אויב תמר און דאס ווייב פון פוטיפר האבן ביידע מכוון געווען לשם שמים, ווי רש"י זאגט, פארוואס ווערט איינע געלויבט און די אנדערע פארשעמט אויף אייביג? ער ענטפערט אז תמר האט נישט געוואלט פארשעמען יהודה, און דאס ווייב פון פוטיפר האט יוסף אריינגעווארפן אין תפיסה; ער ווענדט עס אן אויף א קנאות וואס פארשעמט מענטשן, און ברענגט דעם דברי חיים'ס ראיה אז עס איז נישט קיין מצוה צו באגראבן א רשע.
-
50:22 שאול מיט זיין משרת; כבוד הבריות ביי קריאת שמע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט ווי שאול, ווען ער האט געזוכט די פארלוירענע אייזלען, האט געזאגט אז דער טאטע וועט זיך זארגן "פאר אונז" און זיך גלייך געשטעלט מיט זיין משרת, און דערפאר איז ער געווארן א מלך. דערנאך ברענגט ער די משנה אז מען מעג זיך מפסיק זיין אין קריאת שמע צו ענטפערן שלום מפני הכבוד, כאטש מען טאר אפילו נישט ווייזן מיט דער האנט; פון דעם זעט מען ווי די תורה איז מקפיד אויף כבוד הבריות.
-
54:06 פרשת קדושים און די דריי אהבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם זוהר אז די תלמידים פון רבי שמעון בר יוחאי האבן זיך געפרייט ווען פרשת קדושים איז געקומען, ווייל דארט שטייט "ואהבת לרעך כמוך", דער כלל גדול פון רבי עקיבא. ער פארבינדט אהבת ישראל מיט אהבת השם, ברענגט די דריי אהבות פונעם בעל שם טוב, און זאגט אז פאר דאווענען זאל מען מקבל זיין די מצוה, כדי די תפילה זאל אנגענומען ווערן.
-
58:20 דער קרבן עני און א בחור'ס חידוש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז נאר ביי דער מנחה פון אן ארעמאן שטייט "נפש", און אז דעם ארעמאנס פויגל ברענט מען מיט די פעדערן כאטש עס שמעקט שלעכט, און פונדעסטוועגן איז עס א ריח ניחוח פארן אייבערשטן; ער ברענגט דעם רמב"ם אז די קטורת איז געווען קעגן דעם ריח פון די קרבנות. ער ווענדט עס אן אויף א בחור וואס זאגט א שוואכן חידוש פאר א גרויסן למדן, וואס דארף אים אויפנעמען מיט ווארעמקייט.
-
1:05:15 אנדערע פנים, אנדערע דעות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון חז"ל אז אזוי ווי די פנים פון מענטשן זענען נישט גלייך, אזוי זענען זייערע דעות נישט גלייך, און ערקלערט אז יעדער האט אן אנדער נשמה און שורש, אזוי ווי הלל איז געקומען פון חסד און שמאי פון גבורה, און דערפאר זענען זייערע פנים און זייערע פסקים געווען אנדערש. ער שליסט אז מען מעג האלטן אז די אייגענע דעה איז בעסער, אבער מען טאר קיינמאל נישט זאגן אז יענעמס דעה איז גארנישט.
-
1:13:47 רבי אהרן קאטלער: דאס לערנען פורעמט די מידות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם ווארט פון רבי אהרן קאטלער אז די ליטווישע זענען מער אפגעהיטן אין בין אדם לחבירו און די חסידים אין בין אדם למקום, ווייל חסידים לערנען מערסטנס סדר מועד און ברכות און די ליטווישע ישיבות לערנען די בבות, און די תורה גיט אריין אין מענטש דאס וואס ער לערנט. ער לייגט צו דאס וואס צדיקים זאגן, אז פאר א יום טוב זאל מען לערנען די מסכתא פונעם יום טוב.
-
1:18:16 דער כהן גדול און כבוד הבריות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט פון איינעם פון דער גערער משפחה וואס האט אפגעלייגט דאס אנבייסן נאך יום כיפור כדי צו ענדיגן מסכת יומא, און ברענגט דערנאך דעם כהן גדול וואס טרעפט ערב יום כיפור א מת מצוה און מוז זיך מטמא זיין אפילו אויפן חשבון פון דער עבודה, ווייל גדול כבוד הבריות. ער שליסט אז ספירה איז די צייט זיך צו באטראכטן ווי אזוי בעסער צו ווערן אין בין אדם לחבירו, אהבת ישראל און כבוד הבריות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ספירה איז די צייט צו מתקן זיין די מידות
דער משגיח עפנט מיט ערקלערן אז די זיבן וואכן פון ספירה פאר שבועות זענען דא צו מתקן זיין די זיבן מידות. מידות, זאגט ער, מיינט דער כאראקטער פון א מענטש, נישט זיין יראת שמים. דערפאר לערנט מען די זעקס וואכן פון פסח ביז שבועות פרקי אבות, וואס האט נישט קיין הלכות, נאר מידות פון די אבות הקדושים וואס זענען געווען פאר מתן תורה.
ער ברענגט פון רבי חיים ויטאל אין שערי קדושה, וואס פרעגט פארוואס עס שטייט כמעט גארנישט אין דער תורה וועגן זיין א פיינער מענטש. דער תירוץ איז אז מידות זענען דער תנאי צו קומען צו דער תורה: זי איז געגעבן געווארן צו מענטשן, נישט צו חיות, און א מענטש אן מידות איז ווי א חיה. דערפאר האט דער אייבערשטער געגעבן זיבן וואכן זיי צו מתקן זיין פאר קבלת התורה. א
ווערן אן אדם ביז שבועות
פשוטע מידות און די ענוה פון בית הלל
דער משגיח זאגט אז די קומענדיגע וואכן וועט ער רעדן פשוט וועגן ווי אזוי מען ווערט א בעל מידות, נישט מיט שארפע חידושים, ווייל פשטות איז די שיינקייט פון א איד, און די גרעסטע צדיקים האבן געשיינט דורך פשטות. דערנאך ברענגט ער די גמרא אז בית הלל זענען זוכה געווען אז די הלכה איז ווי זיי ווייל זיי זענען געווען נוחין ועלובין, און האבן געלערנט די שיטה פון בית שמאי פאר זייער אייגענע. ה
רחלס סימנים און די גאולה
דער משגיח דערציילט די גמרא וואס רש"י ברענגט: יעקב האט מורא געהאט פון לבנס אפנארן און האט געגעבן סימנים פאר רחל, און ווען רחל האט געזען אז מען גיט לאה צו יעקב, האט זי איבערגעגעבן די סימנים צו איר שוועסטער כדי לאה זאל נישט פארשעמט ווערן. זי האט נאר געזאגט פאר לאה אז ס'איז א שליחות פון יעקב, און קיינמאל נישט אנטפלעקט דעם אמת. דערפאר האט לאה שפעטער געקענט זאגן "המעט קחתך את אישי". דער משגיח רופט עס א מורא'דיגע מדריגה פון חסד, נאך יארן פון יעקבס שווערער ארבעט פאר רחל. ז,ח
הונדערטער יארן שפעטער, ווען אידן זענען געגאנגען אין גלות, האט רחל געוויינט אויף אירע קינדער, און מען האט איר געזאגט זי זאל אויפהערן וויינען, ווייל די קינדער וועלן זיך אומקערן. רש"י ברענגט דארט דעם מדרש אז רחל האט גע'טענה'ט פארן רבונו של עולם: זי האט אריינגענומען א צרה אין שטוב כדי איר שוועסטער זאל נישט פארשעמט ווערן, און איז נישט מקנא געווען; פארוואס זשע איז ער מקנא אויף עבודה זרה? דער אייבערשטער האט זיך באוויליגט, און פון דארט הייבט זיך אן די גאולה. ט,י
דער משגיח ערקלערט אז דער אייבערשטער גיט א מענטש א נסיון איידער ער גיט אים א גדולה, און דער מענטש ווייסט נישט ווען דער נסיון קומט. רחל האט נישט געוואוסט אז די גאולה הענגט אין דעם; איר נסיון איז נישט געווען ווי זי דאווענט אדער ווי זי טוט מצוות, נאר אירע מידות.
תמר, און א פרומקייט וואס פארשעמט
תמר, גייט דער משגיח ווייטער, איז זוכה געווען צו מלכים און נביאים ווייל זי האט נישט געוואלט פארשעמען יהודה. שוין אין פייער האט זי נאר געשיקט דעם חותם מיט די פתילים מיט "הכר נא", און יהודה האט מודה געווען. די גמרא לערנט פון איר אז בעסער זיך לאזן ווארפן אין א כבשן האש איידער פארשעמען א צווייטן. כ,ל
היינט איז מבזה זיין געווארן א גרינגע זאך, אפט אין נאמען פון פרומקייט. דער משגיח ברענגט דעם בעלזער רב, אז "פרום" קען זיין ראשי תיבות פיל רשעות און ווייניג מצוות; מען דארף זיין ערליך. מוסר, זאגט ער, דארף מען זאגן בהצנע, מיט נעימות און מיט אהבה, אנדערש ווערט נאר א מחלוקת.
יוסף שטעלט זיך אין סכנה כדי נישט צו פארשעמען
ווען יוסף האט זיך באקאנט געמאכט, האט ער ארויסגעשיקט אלעמען. חז"ל זאגן אז דאס איז געווען א גרויסע סכנה: די ברידער האבן אים געהאלטן פאר א רודף און האבן אים געקענט הרג'ענען. יוסף האט בעסער גענומען די סכנה איידער פארשעמען די ברידער פאר די מצרים, און זיין גדלות, אפרים און משיח בן יוסף, איז אלץ געקומען פון די מידות. מ,נ
מען דעקט צו די בעלי עבירה; דער פויגל חול
פאר א מלחמה האט דער כהן אויסגערופן אז ווער עס האט געבויט א הויז, געפלאנצט א כרם אדער מאורס געווען א פרוי, זאל אהיימגיין, און אויך דער וואס האט מורא. רש"י ברענגט די גמרא אז די מורא איז פון די עבירות, און חז"ל ערקלערן אז די אנדערע שיקט מען אהיים כדי מען זאל נישט דערקענען ווער עס גייט צוליב עבירות. הונדערטער, אפשר טויזנטער, סאלדאטן זענען אהיימגעגאנגען צוליב דעם כבוד פון איין איד. ע,פ
דערנאך דערציילט דער משגיח די גמרא פונעם פויגל חול. נח האט זיך געמוטשעט צו שפייזן יעדע באשעפעניש אין איר צייט, און די חיות האבן געבריליעט נאך עסן, אבער דער חול איז געזעסן שטיל אין א ווינקל. ווען נח האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געענטפערט אז ער זעט ווי נח איז פארמאטערט און וויל אים נישט מטריח זיין. נח האט אים געבענטשט אז ער זאל קיינמאל נישט שטארבן, און יעדע טויזנט יאר ווערט ער מתחדש, אלץ צוליב זיינע גוטע מידות. צ
מידות איז דער יסוד
גוטע מידות, זאגט דער משגיח, זענען א קרוין אויף א איד, אזוי וויכטיג ווי זיין פרום. דער בעל שם טוב האט זיי איינגעבאקן אין זיינע תלמידים; איינער וואס גייט אנגעטאן ווי א חסיד אבער האט נישט קיין מידות איז א פאלשער חסיד. מידות זענען דער יסוד פון יראת שמים, פון חסידות און פון תורה.
ער ברענגט פון די ראשונים אז זיבעצן יאר האט יוסף זיך אפגעהאלטן פון זיין אליין מיט זיין ליבן טאטן, טאמער וועט יעקב פרעגן ווי אזוי ער איז געקומען קיין מצרים, און ער וועט דארפן דערציילן אז די ברידער האבן אים פארקויפט.
תמר און דאס ווייב פון פוטיפר
רש"י ערקלערט אז די פרשה פון תמר איז נסמך צו דער פרשה פון דעם ווייב פון פוטיפר ווייל ביידע האבן מכוון געווען לשם שמים: זי האט געזען אז זי וועט האבן קינדער פון יוסף. פרעגט דער משגיח: פארוואס זשע ווערט תמר געלויבט, און דאס ווייב פון פוטיפר פארשעמט אויף אייביג? ביידע האבן געוואלט ברענגען משיח, איינע משיח בן דוד און די אנדערע משיח בן יוסף, דורך איר טאכטער אסנת. ת
ער ענטפערט אז א פרומער קען זיין א רשע. תמר איז געווען גרייט פארברענט צו ווערן איידער פארשעמען יהודה; דאס ווייב פון פוטיפר, ווען יוסף האט זיך נישט געוואלט צושטעלן, האט אויף אים געמאכט א בלבול און אים אריינגעווארפן אין תפיסה. א פרומקייט וואס קימערט זיך נישט וועגן א צווייטנס געפילן ברענגט נישט משיח.
מענטשן מיינען אז קנאות לאזט פארשעמען א צווייטן, און רופן עס אפילו א מצוה אים צו באגראבן. ווען איינער האט דאס געזאגט פארן דברי חיים, האט ער געענטפערט אז אידן האבן באגראבן די רשעים אין די טעג פון חושך, און פונדעסטוועגן, ווי רש"י ברענגט, האבן זיי געדארפט פסח און מילה ווייל זיי האבן נישט געהאט קיין מצוות. אב
שאול מיט זיין משרת; כבוד הבריות ביי קריאת שמע
ווען שאול האט געזוכט די אייזלען, האט ער געזאגט אז דער טאטע וועט זיך זארגן "פאר אונז", און זיך גלייך געשטעלט מיטן משרת; דערפאר האט מען אים געזאגט אז ער וועט ווערן א מלך. די משנה ערלויבט זיך מפסיק צו זיין אין קריאת שמע צו ענטפערן שלום מפני הכבוד, כאטש מען טאר אפילו נישט ווינקען מיט דער האנט; דא זעט מען ווי די תורה איז מקפיד אויף כבוד הבריות. אד,אה
פרשת קדושים און די דריי אהבות
דער זוהר דערציילט אז די תלמידים פון רבי שמעון בר יוחאי האבן זיך געפרייט ווען פרשת קדושים איז געקומען, ווייל דארט שטייט "ואהבת לרעך כמוך", וואס רבי עקיבא האט גערופן א כלל גדול בתורה. דאס זעלבע ווארט "ואהבת" שטייט ביי אהבת השם, ווייל דער אייבערשטער איז משווה דעם כבוד פון זיינע באשעפענישן צו זיין אייגענעם כבוד. אז,אח,אט,אי
דער משגיח ברענגט די דריי פארבונדענע אהבות פונעם בעל שם טוב, אהבת השם, אהבת התורה און אהבת ישראל, און זאגט אז פארן דאווענען זאל מען מקבל זיין די מצוה, כדי די תפילה זאל אנגענומען ווערן.
דער קרבן עני און א בחור'ס חידוש
נאר ביי דער מנחה, דעם קרבן פון אן ארעמאן, שטייט "נפש", ווייל דער אייבערשטער רעכנט עס ווי ער וואלט מקריב געווען זיין נפש. דעם ארעמאנס פויגל ברענט מען מיט די פעדערן, כאטש עס שמעקט שלעכט. אכ,אל,אמ
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז מען האט געברענט קטורת אין בית המקדש ווייל דער ריח פון די קרבנות איז נישט געווען שיין. פונדעסטוועגן, זאגט רש"י, נעמט מען נישט אראפ די פעדערן, כדי דעם ארעמאנס קרבן זאל נישט אויסזען ארעמליך, און דער אייבערשטער רופט עס א ריח ניחוח. אס,אנ
ער ווענדט עס אן אויף א בחור וואס קומט מיט א שוואכן חידוש צו א גרויסן למדן. אנשטאט אים אויסצולאכן, זאל דער למדן זאגן אז ס'איז זייער שיין און אז ער האט פון דעם געלערנט, ווייל דער בחור האט געבראכט א קרבן עני פון תורה.
אנדערע פנים, אנדערע דעות
דער משגיח ברענגט פון חז"ל אז אזוי ווי די פנים פון מענטשן זענען נישט גלייך, אזוי זענען זייערע דעות נישט גלייך. אפילו צוויי ערליכע תלמידי חכמים וואס זוכן דעם אמת קענען זיך קריגן, און די משנה רופט די מחלוקת פון הלל און שמאי א מחלוקת לשם שמים. ער דערמאנט אויך אז עס זענען דא שבעים פנים לתורה. אע
יעדער מענטש האט אן אנדער נשמה און אנדערע מידות. הלל'ס שורש איז געווען אין חסד, דערפאר איז ער געווען מקיל און האט מסתמא געהאט א געשמאקן פנים; שמאי איז געקומען פון גבורה, דערפאר איז ער געווען מחמיר און האט געהאט א שטרענגן פנים. "פנים" קומט פון "פנימיות": דער אייבערשטער מאכט נישט קיין צוויי גלייכע, יעדער האט זיין תכלית, און וואס עס טוט זיך אינעווייניג זעט מען אויפן פנים, וואס ווערט רויט פון בושה אדער בלאס פון שרעק.
ממילא, שליסט דער משגיח, ביי א ויכוח מעג מען זאגן אז די אייגענע דעה איז בעסער, אזוי ווי מען מעג בעסער האלטן פון די אייגענע פנים. אבער מען טאר קיינמאל נישט זאגן אז יענעמס דעה איז גארנישט, ווייל זי האט אויך א שורש.
רבי אהרן קאטלער: דאס לערנען פורעמט די מידות
אפילו פרומע מענטשן, זאגט דער משגיח, ווייסן נישט די חשיבות פון בין אדם לחבירו. ער ברענגט פון רבי אהרן קאטלער: די ליטווישע זענען מער אפגעהיטן אין דעם, און די חסידים אין בין אדם למקום, ווייל די תורה גיט אריין א נשמה אין מענטש. חסידים לערנען מערסטנס סדר מועד און ברכות און ווערן שטארק אין תפילה; די ליטווישע ישיבות לערנען די בבות און ווערן אפגעהיטן אין בין אדם לחבירו.
אזוי אויך זאגן צדיקים אז פאר א יום טוב זאל מען לערנען די מסכתא פונעם יום טוב, כדי צו שפירן זיין ליכט.
דער כהן גדול און כבוד הבריות
דער משגיח דערציילט אז נאך יום כיפור, ביי א פריערדיגן גערער רבי, איז איינער פון דער משפחה געקומען צוויי שעה שפעטער אנבייסן, ווייל ער האט נישט פארענדיגט מסכת יומא פאר יום כיפור. אין זייער משפחה, האט ער ערקלערט, לאזט מען נישט אריבערגיין א יום טוב אן ענדיגן זיין מסכתא.
אבער, זאגט דער משגיח, מען דארף אלץ טאן. א כהן גדול גייט ערב יום כיפור, גרייט זיך צו דער עבודה פון גאנץ כלל ישראל, און טרעפט א מת מצוה. די תורה זאגט אז ער מוז זיך מטמא זיין אפילו אויפן חשבון פון דער עבודה, ווייל גדול כבוד הבריות, ווייל דער מענטש איז באשאפן בצלם אלקים. אצ,אק
ער שליסט אז ספירה איז די צייט זיך צו באטראכטן ווי אזוי מען קען בעסער ווערן אין בין אדם לחבירו, אהבת ישראל און כבוד הבריות.
מראי מקומות
תורה
- ח Bereishis 30:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:28
- כ Bereishis 38:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:29
- מ Bereishis 45:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:43
- ע Devarim 20:5-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:03
- אח Vayikra 19:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:15
- אי Devarim 6:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:15
- אכ Vayikra 2:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:06
- אמ Vayikra 1:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:06
- אק Bereishis 9:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:44
נביאים
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
- ד Sotah 49b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:29
- ה Eruvin 13b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:30
- ו Shabbos 31a 13:21 טעקסט מפתח
- ז Megillah 13b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:28
- ל Sotah 10b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:29
- פ Sotah 44a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:03
- צ Sanhedrin 108b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:12
- ש Sotah 36b 42:13 טעקסט מפתח
- אל Menachos 104b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:06
- אצ Berachos 19b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:44
תלמוד ירושלמי
מדרש
- נ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 28:43
זוהר און קבלה
ראשונים
- י לכאורה Rashi on Yirmiyahu 31:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 18:42
- ר לכאורה Rashi on Bereishis 7:23 35:40 מפתח
- ת לכאורה Rashi on Bereishis 39:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:11
- אב לכאורה Rashi on Shemos 12:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 48:33
- אג לכאורה Rashi on Shemos 10:22 49:19 מפתח
- אנ לכאורה Rashi on Vayikra 1:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:15
- אס לכאורה Moreh Nevuchim 3:45 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:15
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:23 די זיבן וואכן פון ספירה זענען געגעבן צו מתקן זיין די זיבן מידות, וואס זענען דער תנאי צו מקבל זיין די תורה אויף שבועות.
- 8:29 אין עקבתא דמשיחא, וואס איר הויפט סימן איז חוצפה, דארף מען זיך ספעציעל שטארק מיען צו ווערן א מענטש.
- 21:08 רחל, תמר און יוסף זענען זוכה געווען צו די גאולה, צו מלכות בית דוד און צו גרויסע זכותים ווייל זיי האבן נישט געוואלט פארשעמען קיין צווייטן.
- 25:30 א פרומקייט מיט וועלכן מען פארשעמט און מען באפאלט אנדערע איז לויט דעם משגיח א שלעכטע מידה; מען דארף זיין ערליך, און מוסר זאגן נאר מיט נעימות און מיט אהבה.
- 53:58 די תורה איז מקפיד אויף כבוד הבריות, וואס איז אפילו דוחה די עבודה פונעם כהן גדול אויף יום כיפור.
- 56:13 אהבת ישראל איז פארבונדן מיט אהבת השם און מיט אהבת התורה.
- 1:15:21 דאס וואס א מענטש לערנט פורעמט זיינע מידות: לערנען א געוויסן ענין אין דער תורה ברענגט א זהירות אין יענעם ענין.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 3:19 פארוואס שטייט כמעט גארנישט אין דער תורה וועגן מידות?
תירוץ: 4:07 ווייל מידות זענען דער תנאי צו מקבל זיין די תורה; זי איז געגעבן געווארן צו מענטשן, נישט צו חיות.
-
קשיא: 13:06 מיט וואס זענען בית הלל זוכה געווען אז די הלכה איז ווי זיי?
תירוץ: 13:14 ווייל זיי זענען געווען נוחין ועלובין, און האבן געלערנט די שיטה פון בית שמאי פאר זייער אייגענע.
-
קשיא: 35:07 מיט וואס איז דער פויגל חול זוכה געווען צו לעבן אייביג?
תירוץ: 37:07 ער האט נישט געמאנט עסן ביי נח כדי אים נישט צו מטריח זיין, און נח האט אים געבענטשט אז ער זאל קיינמאל נישט שטארבן.
-
קשיא: 44:05 אויב תמר און דאס ווייב פון פוטיפר האבן ביידע מכוון געווען לשם שמים, פארוואס ווערט איינע געלויבט און די אנדערע פארשעמט?
תירוץ: 46:26 תמר איז געווען גרייט פארברענט צו ווערן איידער פארשעמען יהודה, און דאס ווייב פון פוטיפר האט יוסף אריינגעווארפן אין תפיסה.
-
קשיא: 49:11 איז א מצוה צו באגראבן א רשע דורך אים פארשעמען?
תירוץ: 49:19 ניין: אידן האבן באגראבן די רשעים אין די דריי טעג פון חושך און האבן נאך אלץ נישט געהאט קיין מצוות, ממילא ווערט עס נישט גערעכנט פאר א מצוה.
-
קשיא: 1:06:55 פארוואס זאגן הלל און שמאי, וואס זוכן ביידע דעם אמת, אנדערש?
תירוץ: 1:08:08 יעדער מענטשנס נשמה האט אן אנדער שורש; הלל'ס איז געווען אין חסד און שמאי'ס אין גבורה, ממילא זענען זייערע דעות אנדערש אזוי ווי זייערע פנים.
מעשיות
-
15:28 רחל גיט איבער די סימנים צו לאה
יעקב האט מורא געהאט אז לבן וועט אים אפנארן, און האט געגעבן סימנים פאר רחל. ווען רחל האט געזען אז דער טאטע גיט לאה צו יעקב, האט זי מורא געהאט אז איר שוועסטער וועט פארשעמט ווערן, און האט איר איבערגעגעבן די סימנים, און געזאגט נאר אז ס'איז א שליחות פון יעקב. לאה האט קיינמאל נישט געוואוסט אז די סימנים זענען געווען רחלס, און דערפאר האט זי שפעטער געזאגט צו רחל "המעט קחתך את אישי".
אין דער מעשה: רחל אמנו, לאה אמנו, יעקב אבינו, לבן
-
23:29 תמר האט נישט געוואלט פארשעמען יהודה
מען האט ארויסגעפירט תמר צו פארברענען, און דאס פייער האט שוין אנגעכאפט אירע בגדים. זי האט געקענט זאגן בפירוש אז יהודה האט איר געגעבן דעם חותם און די פתילים, אבער זי האט נאר געשיקט "הכר נא" און איבערגעלאזט פאר אים מודה צו זיין. יהודה האט מודה געווען, און פון זיי איז ארויסגעקומען מלכות בית דוד און נביאים ווי ישעיהו.
-
28:43 יוסף מאכט זיך באקאנט אליין
איידער יוסף האט זיך באקאנט געמאכט, האט ער ארויסגעשיקט אלע מצרישע שרים, אז קיינער זאל נישט שטיין ביי אים. חז"ל זאגן אז דאס איז געווען א גרויסע סכנה: די ברידער, וואס האבן אים געהאלטן פאר א רודף, האבן אים געקענט הרג'ענען. יוסף האט בעסער גענומען די סכנה איידער פארשעמען די ברידער פאר די מצרים.
אין דער מעשה: יוסף הצדיק, די שבטים
-
35:28 דער פויגל חול אין דער תיבה
נח האט געארבעט טאג און נאכט צו שפייזן יעדע באשעפעניש אין דער תיבה אין איר צייט. איינמאל האט ער געטראפן דעם פויגל חול זיצן שטיל אין א ווינקל, און האט אים געפרעגט פארוואס ער שרייט נישט נאך עסן ווי די אנדערע. האט ער געענטפערט אז ער האט געזען ווי נח איז פארמאטערט און האט אים נישט געוואלט מטריח זיין. נח האט אים געבענטשט אז ער זאל קיינמאל נישט שטארבן, און יעדע טויזנט יאר ווערט ער מתחדש.
אין דער מעשה: נח
-
48:48 דער דברי חיים און דער וואס האט פארשעמט
איינער האט אמאל פארשעמט א צווייטן, און דער דברי חיים פון צאנז האט אים געפרעגט ווי אזוי ער קען פארשעמען א איד. האט ער געענטפערט אז יענער איז א רשע, און ס'איז א מצוה אים צו באגראבן. האט דער דברי חיים געענטפערט אז אין די דריי טעג פון חושך האבן אידן באגראבן די רשעים וואס זענען געשטארבן, און פונדעסטוועגן האט דער אייבערשטער זיי געדארפט געבן פסח און מילה ווייל זיי האבן נישט געהאט קיין מצוות; ממילא איז נישט קיין מצוה צו באגראבן א רשע.
אין דער מעשה: דער דברי חיים, דער צאנזער רב
-
50:26 שאול און זיין משרת
שאול איז געגאנגען מיט זיין טאטנס משרת זוכן די פארלוירענע אייזלען, און זיי האבן זיי נישט געקענט געפינען. האט ער געזאגט אז מען זאל זיך אומקערן, טאמער וועט דער טאטע זיך זארגן "פאר אונז", און האט זיך גלייך געשטעלט מיטן משרת. פאר דעם וואס ער האט זיך געגלייכט צום משרת האט מען אים געזאגט אז ער וועט ווערן א מלך.
אין דער מעשה: שאול המלך, קיש, שמואל הנביא
-
1:19:02 ענדיגן מסכת יומא נאך יום כיפור
נאך יום כיפור, ביי א פריערדיגן גערער רבי, האט די משפחה געמאכט הבדלה און געגעסן, אבער איינער פון דער משפחה איז געקומען בערך צוויי שעה שפעטער. ווען מען האט אים געפרעגט וואס האט אים אפגעהאלטן, האט ער געזאגט אז ער האט געלערנט מסכת יומא און האט עס נישט געקענט פארענדיגן פאר יום כיפור, האט ער עס פריער געענדיגט. ער האט ערקלערט אז אין זייער משפחה לאזט מען נישט אריבערגיין א יום טוב אן ענדיגן די מסכתא פונעם יום טוב.
געדאנקען
- 4:07 מידות פעלן אין דער תורה נישט ווייל זיי זענען ווייניגער וויכטיג, נאר ווייל זיי זענען דער תנאי צו קומען צו איר: די תורה איז געגעבן געווארן צו מענטשן, און א מענטש אן מידות איז ווי א חיה.
- 7:32 דער עומר פון גערשטן, א מאכל בהמה, וואס מען ברענגט פסח, און דער מאכל אדם וואס מען ברענגט שבועות, ווייזן דעם וועג פון ספירה פון א בהמה צו אן אדם.
- 21:08 רחלס נסיון, וואס ברענגט די גאולה, איז נישט געווען ווי זי דאווענט אדער ווי זי היט מצוות, נאר אין אירע מידות: זי האט נישט געלאזט איר שוועסטער פארשעמט ווערן.
- 45:05 תמר און דאס ווייב פון פוטיפר האבן ביידע מכוון געווען לשם שמים צו ברענגען משיח; דער חילוק וואס האט געמאכט איינע געלויבט און די אנדערע פארשעמט אויף אייביג איז געווען צי זי איז גרייט געווען צו פארשעמען א צווייטן.
- 49:19 דער דברי חיים ווייזט אז עס איז נישט קיין מצוה צו באגראבן א רשע: כאטש אידן האבן באגראבן די רשעים אין די דריי טעג פון חושך, האבן זיי נאך אלץ נישט געהאט קיין מצוות און האבן געדארפט פסח און מילה.
- 1:02:20 דעם ארעמאנס פויגל, וואס ווערט פארברענט מיט די שלעכט-שמעקנדיגע פעדערן, איז פונדעסטוועגן א ריח ניחוח פארן אייבערשטן; אזוי אויך דארף מען אויפנעמען מיט ווארעמקייט א שוואכן חידוש פון א בחור.
- 1:08:22 "פנים" קומט פון "פנימיות": יעדעס פנים ווייזט אן אנדער נשמה און אנדערע מידות, ממילא האט יעדע דעה א שורש, אזוי ווי הלל'ס חסד און שמאי'ס גבורה האבן זיך ארויסגעוויזן אויף זייערע פנים און אין זייערע פסקים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:23 דער משגיח זאגט אז בפרט היינט, אין עקבתא דמשיחא, דארף מען זיך אין די וואכן זייער שטארק מיען אויף מידות.
- 26:54 דער משגיח זאגט אז אויב מען דארף מוסר זאגן א צווייטן, זאל מען עס טאן מיט נעימות, בהצנע און מיט אהבה, אנדערש ווערט נאר א מחלוקת.
- 57:41 דער משגיח זאגט אז פארן דאווענען זאל מען מקבל זיין אויף זיך די מצוה פון ואהבת לרעך כמוך, כדי די תפילה זאל אנגענומען ווערן.
- 1:12:34 דער משגיח זאגט אז ביי א ויכוח מעג מען האלטן אז די אייגענע דעה איז בעסער, אבער מען טאר נישט זאגן אז יענעמס דעה איז גארנישט.
- 1:24:01 דער משגיח זאגט אז ספירה איז די צייט זיך צו באטראכטן ווי אזוי מען קען בעסער ווערן אין בין אדם לחבירו, אהבת ישראל און כבוד הבריות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען די שבטים, דער אהבת ישראל, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער שר שלום פון בעלזא, הלל הזקן, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, לאה אמנו, לבן, נח, פוטיפר'ס ווייב, ר' אהרן קאטלער, רבי חיים ויטאל, רבי נפתלי ראפשיצער, רבי עקיבא, רבי שמעון בר יוחאי, רחל אמנו, שאול המלך, שמאי הזקן, תמר
ערכים אהבת ישראל, בין אדם לחבירו, חוצפה יסגא, כבוד הבריות, מדות, מחלוקת, ספירת העומר, עקבתא דמשיחא