A Parallel Between טבת and our Generation; Darkness Preceded by Light (Connection to פרשת ויגש)
קאטאלאג: ZMANIM (English) חודש טבת נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 64 תשמ"ט (1988–89) ענגליש 1 שעה 25 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ווייזט אז טבת, דער פינצטערער חודש פון שבט דן, איז דאס בילד פון אונזער דור, דער טויבער און שטומער חושים בן דן אינעם סוף פונעם מחנה, און פונדעסטוועגן איז די גאולה אלעמאל צוגעגרייט אינעם חושך פון גלות.
דער משגיח עפנט מיט פרשת ויגש, דער אראפגיין אין גלות, און מיט די טעג ח', ט' און י' טבת. טבת איז דער פינצטערסטער חודש: די תורה איז איבערגעזעצט געווארן אויף גריכיש, דער אור פונעם בית המקדש האט אנגעהויבן אויסגיין, און די יום טובים פון די גוים געבן ארויס א באהאלטענעם חושך. טבת געהערט צו שבט דן, דער נידעריגסטער שבט, און דער חושך גייט נאך דן אומעטום: דער איינציגער פאל פון פריצות אין מצרים, דער פסל מיכה, ארויסגעווארפן ווערן פון די ענני הכבוד, די פינצטערע צפון זייט פונעם מחנה, און שמשון. חושים בן דן, דער טויבער און שטומער זיבעציגסטער וואס האט אראפגעשלאגן עשו'ס קאפ, איז אונזער דור: דער לעצטער, וואס גלייבט אן צו זען, מיט נסיונות ווי קיינמאל נישט, און פונדעסטוועגן וועט ער ענדיגן די ארבעט און ברענגען משיח. דורך יוכבד, דער אנדערער זיבעציגסטער, און דורכן את"ב"ש וואס שטעלט פסח לעבן תשעה באב, ווייזט ער אז די גאולה ווערט צוגעגרייט איידער דער גלות הייבט זיך אן, און ער ענדיגט מיטן צירוף פון שם הוי"ה פון חודש טבת, דורך וואס אלע אידן וועלן אויפשטיין צוזאמען.
ענינים: חודש טבת און עשרה בטבת · די עבודה פונעם לעצטן דור · די נסיונות פונעם דור · ויחי און די שבטים
סדר השיעור
-
0:00 ויגש און די טעג פון חושך אין טבת
דער משגיח עפנט מיט דעם אז ויגש איז א סדרה וואס ברענגט טרויעריגע מחשבות, מיט א רמז אויף אידיש אינעם נאמען, און ער דערמאנט אז פון ח' טבת האבן זיך אנגעהויבן דריי טעג פון חושך, און דעם תענית פון עשרה בטבת, ווען דער מלך בבל האט ארומגערינגלט ירושלים. ער איז מסביר פארוואס עשרה בטבת קען מען נישט אפשטופן אפילו צוליב שבת, און פארוואס מיטן פעסטן לוח פאלט עס היינט נישט אויס אום שבת.
-
4:57 באהאלטענע ליכטיגקייט און באהאלטענער חושך
דער משגיח זאגט אז א מענטש וואס זיין נשמה איז נישט פארדארבן זעט א הימלישע ליכטיגקייט אין די חנוכה ליכט און אין די שבת ליכט, און דער זעלבער מענטש דארף שפירן דעם באהאלטענעם חושך וואס קומט ארויס פון די באפוצונגען פון די גוים אין די צייט. ער ברענגט דעם מדרש אז אור זענען די מעשים פון די צדיקים, און חושך די מעשים פון די רשעים.
-
9:48 טבת, דער פינצטערסטער חודש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז טבת, מיט די לענגסטע נעכט, איז דער פינצטערסטער חודש, און אז דער צענטער ווייזט אויף דער פולער שטארקייט פון א זאך: עשרה בטבת האט מען אנגעהויבן אויסלעשן דעם אור פונעם בית המקדש. ער איז מסביר פארוואס דאס איבערזעצן די תורה אויף גריכיש דעם ח' טבת איז געווען חושך, ברענגט מגילת תענית אויף ח', ט' און י' טבת, און ערקלערט פארוואס היי יאר, א שנה מעוברת, קומט טבת פריער.
-
16:42 טבת געהערט צו שבט דן, דער נידעריגסטער שבט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טיילט אויס די צוועלף חדשים צו די צוועלף שבטים לויטן סדר פון די דגלים אין מדבר, און טבת פאלט אויף שבט דן. פון רש"י אויף בצלאל און אהליאב ווייזט ער אז דן איז געווען דער ירוד שבשבטים, און ער ציילט אויס וואו דער חושך באווייזט זיך ביי דן: דער איינציגער פאל פון פריצות אין מצרים, דער פסל מיכה וואס מ'האט אריבערגעטראגן דורכן ים סוף, און וויאזוי שבט דן איז ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד.
-
25:52 שמשון, יעקב אבינו'ס ראיה, און די אויגן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט איבער צו שמשון פון שבט דן, וואס די גמרא זאגט אויף אים אז ער איז געגאנגען נאך זיינע אויגן, און ער שטעלט זיך אז מ'קען נישט פארשטיין זיינע מעשים ווי זיי זעען אויס פון אויבן, ווייל יעקב אבינו האט אים געזען מיט רוח הקודש און געמיינט אז ער איז משיח. ער ברענגט פונעם אריז"ל אז די חדשים זענען קעגן אברים פונעם קאפ, און טבת און שבט זענען די צוויי אויגן; דערמיט זענען שמשון'ס אויגן פארבונדן מיט דן'ס חודש.
-
33:37 דן אין צפון; די שבעים נפש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז מחנה דן איז געגאנגען אין צפון, די זייט וואו די זון שיינט קיינמאל נישט, אזוי אז דן און חושך גייען שטענדיג צוזאמען. ער פארבינדט דאס מיט פרשת ויגש, וואס מ'לייענט ארום עשרה בטבת, וואו דער אייבערשטער דארף מחזק זיין יעקב אבינו נישט מורא צו האבן אראפצוגיין קיין מצרים, און ער פרעגט ווער איז דער זיבעציגסטער ווען מ'ציילט נאר ניין און זעכציג; איין תירוץ פון חז"ל איז חושים בן דן.
-
38:22 חושים בן דן שלאגט אראפ עשו'ס קאפ מעשה
דער משגיח דערציילט דעם מדרש: ביי דער קבורה פון יעקב אבינו האט עשו געטענהט אז ער האט א חלק אין מערת המכפלה, דער שטר מכירה איז געבליבן אין מצרים און נפתלי איז געלאפן אים ברענגען, און חושים בן דן, וואס איז געווען טויב און שטום, האט געפרעגט פארוואס מ'ווארט, און האט אראפגעשלאגן עשו'ס קאפ, וואס איז אריינגעקייקלט געווארן אין דער מערה. ער מערקט אן אז עשו האט נישט געהערט אהין, אבער זיין קאפ יא.
-
42:30 חושים, דער לעצטער: אונזער דור שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז חושים, דער זיבעציגסטער, איז דער לעצטער, און דאס פאסט פאר דן, וואס איז געגאנגען הינטער דעם גאנצן מחנה צווישן די נחשלים, וואו עמלק האט געקענט שאטן. ווייל אלעס וואס איז דא אין מקום האט א קעגנשטעל אין זמן, איז דן קעגן דער לעצטער תקופה פאר משיח: אונזער דור איז חושים בן דן, טויב און שטום, וואס קען נישט באמת רעדן אין תפילה און תורה און נישט הערן דעם דבר השם, און לעבט אין אן אייביגן טבת.
-
49:02 דער פוס פונעם תי"ו און די מלחמה מיט עשו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז דער אלף בית גייט אראפ פונעם אלף, וואס איז אחדות, ביזן תי"ו, וואס זיין פוס שטייט ארויס פונעם מחנה אריין אין רשות פון דער סטרא אחרא, און דער פוס איז שבט דן. ער ברענגט פונעם היכל הברכה אז דער תי"ו באשטייט פון א דל"ת און א נו"ן, וואס מאכט דן, און ער ענדיגט אז חושים בן דן, וואס האט אראפגעשלאגן עשו'ס קאפ, איז דער סימן פונעם דור וואס וועט צום סוף מנצח זיין עשו.
-
54:20 א דור פון אמונה ביים יסוד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט אונזער דור ווי ארויסגעווארפן פון די ענני הכבוד: די פריערדיגע דורות האבן געזען די נסים פון צדיקים, און דער היינטיגער דור מוז גלייבן אן צו זען. אמונה איז דער יסוד, און דער יסוד ליגט אונטן, דערפאר הענגט אלעס וואס איז געווען פריער אויף דעם דור; ס'איז א דור פון תשובה, וואס פירט אויס דן'ס שליחות פון מאסף לכל המחנות, און ער הרגעט עשו דורכן קעמפן מיטן יצר הרע אין די שווערסטע צושטאנדן.
-
59:29 נסיונות ווי קיינמאל נישט, און דאס חנוכה ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט די נסיונות פונעם דור, ווי קיינמאל נישט פריער, און ברענגט די גמרא פונעם טאטן וואס שטעלט אוועק זיין זון ביי דער טיר פון א הויז פון עבירה: מה יעשה הבן ולא יחטא. מצוות וואס מ'טוט אין אזעלכע צושטאנדן זענען חשוב'ער ווי די גרעסערע מעשים פון די פריערדיגע דורות, און ווער עס איז געפאלן קען נאכדעם טענהן אז דער נסיון איז געווען צו שטארק, אבער קיינמאל נישט פאר דער עבירה. דער אייבערשטער האט געגעבן דאס חנוכה ליכט כדי דורכצוגיין דעם חושך, און דאס איז דער מוסר השכל פון ויגש.
-
1:06:25 יוכבד: גאולה ביים טויער פון גלות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י'ס אנדערן תירוץ, אז דער זיבעציגסטער איז געווען יוכבד, וואס איז געבוירן געווארן בין החומות ווען מ'איז אריין קיין מצרים, און ער פרעגט פארוואס זי איז געבוירן געווארן גראד דעמאלט. דורכן את"ב"ש פונעם מדרש איכה, וואס שטעלט דעם ערשטן טאג פסח לעבן תשעה באב, ווייזט ער אז גלות איז אלעמאל איינגעווארצלט אין גאולה: יוכבד, די מאמע פון משה רבינו, איז געבוירן געווארן ווען דער גלות האט זיך אנגעהויבן, אזוי אז דער גואל איז צוגעגרייט געווארן פריער.
-
1:14:30 די מרגלית אין די טיפענישן, און שאול בן הכנענית שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די פינצטערע חדשים טבת און שבט וועלן דערהויבן ווערן, און ער ברענגט דעם מדרש וואס האט אנגערופן דאס וואס יוכבד איז דער זיבעציגסטער א מרגלית: אין די טיפענישן פונעם חושך, וואו דער גלות הייבט זיך אן, געפינט מען די מרגלית פון גאולה, און אונזער דור טוקט זיך אראפ צו טיפענישן וואו די פריערדיגע דורות זענען קיינמאל נישט אנגעקומען. דערנאך ווייזט ער אויף דעם איינעם חוטא צווישן די שבעים, שאול בן הכנענית פון שבט שמעון, וואס דער תרגום יונתן זאגט אז ער איז זמרי.
-
1:19:29 גדלו לה' אתי: אלע וועלן אויפשטיין צוזאמען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעדער חודש האט א צירוף פון שם הוי"ה וואס קומט ארויס פון א פסוק: ניסן פון ישמחו השמים, און טבת פון די סופי תיבות פון גדלו לה' אתי, ווייל ס'איז א חודש פון מדת הדין. די ראשי תיבות מאכן שאול, אזוי אז אפילו די געפאלענע פונעם דור, צי זיי זענען איינגעווארצלט אין טבת צי אין אב, וועט דער אייבערשטער אויפהייבן, און זיי וועלן זיך אנשליסן אינעם לויב, ווען דער חושך פון טבת וועט זיך איבערדרייען אויף אן אייביגן טאג.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ויגש און די טעג פון חושך אין טבת
דער משגיח עפנט מיט פרשת ויגש, א סדרה וואס ברענגט טרויעריגע מחשבות: יעקב מיט זיין משפחה פארלאזן ארץ ישראל און גייען אין גלות קיין מצרים. ער דערמאנט אז פון ח' טבת האבן זיך אנגעהויבן דריי טעג פון חושך, ביזן תענית פון עשרה בטבת, ווען דער מלך בבל האט ארומגערינגלט ירושלים און דער חורבן האט זיך אנגעהויבן. דעם תענית, זאגט ער, קען מען נישט אפשטופן אפילו צוליב שבת, נאר מיטן פעסטן לוח פאלט ער שוין נישט אויס אום שבת.
באהאלטענע ליכטיגקייט און באהאלטענער חושך
דערנאך רעדט דער משגיח פון דער ליכטיגקייט פון דער צייט: א מענטש וואס זיין נשמה איז נישט פארדארבן זעט אין די חנוכה ליכט און שבת ליכט א הימלישע ווארעמקייט, נישט קיין פשוט'ע פלאם. אזוי אויך דארף ער שפירן א באהאלטענעם חושך אין די באפוצונגען פון די גוים. ער ברענגט דעם מדרש אז אור זענען די מעשים פון די צדיקים, און חושך, מרה שחורה און עצבות איז וואס די רשעים מאכן. ד
טבת, דער פינצטערסטער חודש
טבת, ערקלערט דער משגיח, איז דער פינצטערסטער חודש, מיט די קורצסטע טעג, און די צאל צען ווייזט אויף דער פולער שטארקייט פון א זאך. די גמרא אין בבא בתרא רופט דעם בית המקדש אור, און דעם צענטן טבת, אין דער שטארקייט פונעם פינצטערן חודש, האט מען דעם אור אויסגעלאשן. דער חושך האט זיך אנגעהויבן דעם ח' טבת, ווען די תורה איז איבערגעזעצט געווארן אויף גריכיש. ג
טבת געהערט צו שבט דן, דער נידעריגסטער שבט
דער משגיח טיילט אויס די צוועלף חדשים צו די צוועלף שבטים לויטן סדר פון די דגלים אין מדבר. די לעצטע גרופע, אונטערן דגל פון דן, איז קעגן טבת, שבט און אדר, אזוי אז טבת, מיט די לענגסטע נעכט און דער תקופה, געהערט צו דן. רש"י ערקלערט אז מ'האט צוזאמענגעשטעלט בצלאל פון יהודה מיט אהליאב פון דן צו בויען דעם משכן: דער חשובסטער שבט מיטן נידעריגסטן. ה
ווייל דן איז געווען דער ירוד שבשבטים, איז ער געווען מער אפן פאר רע ווי אלע אנדערע שבטים. אלע שבטים זענען געבליבן ריין אין מצרים, חוץ איין פרוי, וואס דער פסוק רופט שלומית בת דברי למטה דן, און איר זון האט מקלל געווען דעם שם. ביים ים סוף האט נאר מיכה פון דן מיטגעטראגן א פסל, און אין מדבר איז נאר שבט דן ארויסגעווארפן געווארן פון אונטער די ענני הכבוד. ו
שמשון, יעקב אבינו'ס ראיה, און די אויגן
צווישן די שופטים, זאגט דער משגיח, געפינט מען נישט וואס צו טאדלען חוץ ביי שמשון פון שבט דן, וואס די גמרא זאגט אויף אים שמשון הלך אחר עיניו. אבער ווער עס לערנט תורה ווי מ'דארף געפינט דימענטן אונטער דער אויבערפלאך: שמשון האט צעריסן א לייב, און צום סוף האט ער אראפגעווארפן דעם בנין אויף דריי טויזנט פלשתים מיטן ווארט תמות נפשי עם פלשתים. ז,ח
דער מדרש, וואס דער תרגום יונתן ברענגט, זאגט אז יעקב אבינו, ווען ער האט מיט רוח הקודש געקוקט איבער די דורות, האט געמיינט אז שמשון איז משיח; יעקב האט געזען א כח וואס אונזערע אויגן זעען נישט. דער אריז"ל לערנט אז די חדשים זענען קעגן אברים פונעם קאפ, און טבת און שבט זענען די צוויי אויגן; דערמיט זענען שמשון'ס אויגן פארבונדן מיט דן'ס חודש. ט
דן אין צפון; די שבעים נפש
פונעם פסוק אין במדבר ווייזט דער משגיח אז מחנה דן איז געגאנגען אין צפון, וואו די זון שיינט קיינמאל נישט אריין דורך א פענצטער; אזוי געהערט דן סיי צום פינצטערן חודש און סיי צו דער פינצטערער זייט. אין ויגש, וואס מ'לייענט ארום עשרה בטבת, הייבט זיך אן דער גלות, און דער אייבערשטער דארף זאגן יעקב'ן נישט מורא צו האבן אראפצוגיין קיין מצרים. דער פסוק ציילט שבעים נפש, אבער מ'געפינט נאר ניין און זעכציג; איין תירוץ פון חז"ל איז חושים בן דן. י,כ,ל
חושים בן דן שלאגט אראפ עשו'ס קאפ
דער משגיח דערציילט דעם מדרש: ביי דער קבורה פון יעקב אבינו האט עשו געטענהט אז ער האט א חלק אין מערת המכפלה. דער שטר מכירה איז געווען אין מצרים, און נפתלי איז געלאפן אים ברענגען. חושים בן דן, וואס איז געווען טויב און שטום, האט געפרעגט פארוואס מ'ווארט, און האט אראפגעשלאגן עשו'ס קאפ, וואס איז אריינגעקייקלט געווארן אין דער מערה. עשו, מערקט ער אן, האט נישט געהערט אהין, אבער זיין קאפ יא. מ
חושים, דער לעצטער: אונזער דור
חושים, דער זיבעציגסטער, איז דער לעצטער, ערקלערט דער משגיח, אזוי ווי דן איז געווען דער לעצטער שבט: ער האט זיך נאכגעשלעפט הינטער דעם גאנצן מחנה, צווישן די נחשלים וואס זענען געבליבן אינדרויסן פון די ענני הכבוד, וואו עמלק האט געקענט שאטן צוליב דער עבודה זרה וואס איז געווען ביי זיי. אלעס וואס איז דא אין מקום האט א קעגנשטעל אין זמן, און ממילא איז דן קעגן דער לעצטער תקופה פון כלל ישראל אין גלות.
אונזער דור, זאגט ער, איז חושים בן דן, טויב און שטום. אמת'ע רעדן איז דאווענען און לערנען תורה, און אמת'ע הערן איז הערן דעם דבר השם; קעגן די פריערדיגע דורות איז דער היינטיגער דור טויב און שטום, און ער לעבט אין אן אייביגן טבת.
דער פוס פונעם תי"ו און די מלחמה מיט עשו
דער אלף בית, ווייזט דער משגיח, גייט אראפ פונעם אלף, דער אחד, דורכן בי"ת, וואס איז שוין צוויי, ביזן תי"ו, וואס זיין פוס שטייט ארויס פונעם מחנה אריין אין רשות פון דער סטרא אחרא; דער פוס איז דן. דער היכל הברכה זאגט אז דער תי"ו איז א דל"ת מיט א נו"ן אינעם סוף, וואס מאכט דן. און ווער האט אראפגעשלאגן דעם קאפ פון עשו, דער שונא פון כלל ישראל? חושים בן דן; און אזוי וועט דער היינטיגער דור צום סוף אפטון מיט עשו. נ
א דור פון אמונה ביים יסוד
אונזער דור, זאגט דער משגיח, איז ארויסגעווארפן פון די ענני הכבוד. זיין באבע האט אים דערציילט מעשיות פון נסים פון צדיקים וואס מענטשן האבן געזען; היינט זעט מען נישט, און מ'מוז גלייבן: נישט זען איז גלייבן. אמונה איז דער יסוד, און דער יסוד ליגט אונטן, ממילא הענגען אלע פריערדיגע דורות אויף דעם דור, וואס דארף ענדיגן די שליחות פון כלל ישראל. דאס איז דן'ס שליחות פון מאסף לכל המחנות, און ס'איז א דור פון תשובה.
נסיונות ווי קיינמאל נישט, און דאס חנוכה ליכט
די נסיונות פון דעם דור, זאגט דער משגיח, זענען נישט געווען אין קיין דור פריער. די גמרא פרעגט: א טאטע וואס קליידט אן זיין זון שיין און שטעלט אים אוועק ביי דער טיר פון א הויז פון עבירה, מה יעשה הבן ולא יחטא? ממילא, ווען דער דור לערנט, דאוונט און זאגט ניין צום יצר הרע, איז דאס ביים אייבערשטן חשוב'ער ווי די גרעסערע מעשים פון די פריערדיגע דורות. ס
ווער עס איז געפאלן קען נאכדעם טענהן פארן שופט פון דער וועלט אז דער נסיון איז געווען צו שטארק, אבער ער טאר קיינמאל נישט נוצן די טענה פאר אן עבירה. אין דעם לאנגן טבת האט דער אייבערשטער געגעבן דאס חנוכה ליכט צו דורכגיין דעם חושך, און דאס איז דער מוסר השכל פון ויגש: דער לעצטער, וועמענס מחנה גייט אין דער פינצטערער צפון, האט געהרגעט עשו.
יוכבד: גאולה ביים טויער פון גלות
רש"י ברענגט אן אנדער שיטה: דער זיבעציגסטער איז געווען יוכבד, די מאמע פון משה רבינו, וואס איז געבוירן געווארן בין החומות ווען מ'איז אריין קיין מצרים. דער משגיח פרעגט פארוואס זי איז געבוירן געווארן גראד דעמאלט. ע
צו ענטפערן ברענגט ער דעם את"ב"ש פונעם מדרש איכה, וואס שטעלט דעם אלף לעבן דעם תי"ו: דער טאג אין דער וואך פונעם ערשטן טאג פסח איז דער טאג פון תשעה באב, ווי דער פסוק אין איכה שטעלט צוזאמען מרורים מיט לענה. תשעה באב איז איינגעווארצלט אין פסח; עס איז נישטא קיין אידישער פאל אן דעם אויפשטיין דערנעבן. פ,צ
דערפאר, ווען יעקב'ס משפחה איז דורכגעגאנגען דעם טויער, איין פוס אין ארץ ישראל און דער אנדערער אין מצרים, איז יוכבד געבוירן געווארן: דער גלות האט זיך נישט געקענט אנהייבן אן דעם וואס דער גואל איז שוין צוגעגרייט.
די מרגלית אין די טיפענישן, און שאול בן הכנענית
טבת און שבט, די פינצטערע אויגן פונעם ווינטער, וועלן דערהויבן ווערן, זאגט דער משגיח, און אין די טעג זענען באהאלטן אסאך אוצרות. ווען דער תנא האט געלערנט אז יוכבד איז דער זיבעציגסטער, האט זיין חבר עס אנגערופן א מרגלית, ווייל א מרגלית ליגט אין די טיפענישן: ביים אנהייב פונעם גלות ליגט די מרגלית פון גאולה, און דער היינטיגער דור טוקט זיך טיפער ווי אלע פריער. דער איינציגער חוטא צווישן די שבעים איז שאול בן הכנענית, וואס דער תרגום יונתן זאגט אז ער איז זמרי. ק,ש
גדלו לה' אתי: אלע וועלן אויפשטיין צוזאמען
יעדער חודש, ערקלערט דער משגיח, האט א צירוף פון שם הוי"ה וואס קומט פון א פסוק; ניסן'ס צירוף, אין דעם גראדן סדר, קומט פון די ראשי תיבות פון ישמחו השמים ותגל הארץ. טבת, א חודש פון מדת הדין, האט זיין צירוף אין די סופי תיבות פון גדלו לה' אתי ונרוממה שמו, און די ראשי תיבות, איבערגעשטעלט, מאכן שאול. ת,אא
ממילא וועט דער אייבערשטער אויפהייבן אלע געפאלענע פונעם דור, צי זיי זענען איינגעווארצלט אין טבת צי אין אב, זיך אנצושליסן צוזאמען אינעם לויב, ווען דער חושך פון טבת וועט ווערן אן אייביגער טאג.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 9:48 טבת, מיט די לענגסטע נעכט, איז דער פינצטערסטער חודש, און ח' ביז י' טבת זענען דריי טעג פון א באזונדערן חושך, וואס ענדיגן זיך מיטן ארומרינגלען ירושלים אום עשרה בטבת.
- 19:26 טבת געהערט צו שבט דן, דער ירוד שבשבטים, און וואו עס איז דא חושך אין דער געשיכטע פון כלל ישראל געפינט מען דארט שבט דן.
- 38:07 חושים בן דן, דער טויבער און שטומער זיבעציגסטער פון די וואס זענען אראפ קיין מצרים, וואס האט אראפגעשלאגן עשו'ס קאפ, איז דער סימן פון אונזער דור, דער לעצטער פאר משיח.
- 55:25 אונזער דור מוז גלייבן אן צו זען; ווי דער יסוד אונטן פונעם בנין טראגט ער אלע דורות פאר אים, און אויף אים ליגט צו ענדיגן די שליחות פון כלל ישראל.
- 1:00:01 מצוות וואס מ'טוט אונטער די נסיונות פון דעם דור, ווי קיינמאל נישט פריער, זענען ביים אייבערשטן חשוב'ער ווי די גרעסערע מעשים פון די פריערדיגע דורות.
- 1:11:43 גלות איז אלעמאל איינגעווארצלט אין גאולה: יוכבד, די מאמע פון משה רבינו, איז געבוירן געווארן גראד ווען יעקב'ס משפחה איז אריין קיין מצרים.
- 1:20:35 דער צירוף פון שם הוי"ה פון חודש טבת קומט פונעם פסוק גדלו לה' אתי, און דורך דעם וועלן אלע אידן, אפילו די וואס זענען געפאלן, אויפשטיין און לויבן דעם אייבערשטן צוזאמען.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 11:50 פארוואס איז דאס איבערזעצן די תורה אויף גריכיש א חושך, ווען עס האט געברענגט די גוים צו א שטיקל אמת?
תירוץ: 12:52 ווייל דאס איז געווען די תורה וואס גייט אין גלות, ווי א איד וואס גייט ארויס פון ארץ ישראל אין א לאנד פון גוים.
-
קשיא: 30:33 וויאזוי האט יעקב אבינו געקענט מיינען אז שמשון, וואס איז געגאנגען נאך זיינע אויגן, איז משיח?
תירוץ: 31:07 יעקב האט געזען מער ווי מיר זעען: שמשון האט געהאט דעם כח פון משיח, און זיינע מעשים זענען טיפער ווי זיי זעען אויס פון אויבן.
-
קשיא: 37:48 מ'ציילט נאר ניין און זעכציג נפשות וואס זענען אראפ קיין מצרים; ווער איז דער זיבעציגסטער?
תירוץ: 38:07 איין שיטה פון חז"ל זאגט חושים בן דן; רש"י ברענגט אז ס'איז געווען יוכבד, וואס איז געבוירן געווארן ביים אריינגאנג קיין מצרים.
-
קשיא: 1:08:14 פארוואס איז יוכבד געבוירן געווארן גראד ווען די וועגענער זענען דורכגעפארן דעם טויער אריין קיין מצרים?
תירוץ: 1:13:29 ווייל דער גלות קען זיך נישט אנהייבן אן דעם וואס די גאולה איז שוין צוגעגרייט; זי איז די מאמע פונעם גואל, משה רבינו.
-
קשיא: 1:16:04 פארוואס האט דער תנא אנגערופן דעם חידוש אז יוכבד איז דער זיבעציגסטער א מרגלית?
תירוץ: 1:16:10 א מרגלית געפינט מען אין די טיפענישן, און אין דער טיפעניש פונעם חושך, וואו דער גלות הייבט זיך אן, געפינט מען די מרגלית פון גאולה.
מעשיות
-
38:29 חושים בן דן און עשו ביי מערת המכפלה
ווען מ'האט געברענגט יעקב אבינו קיין ארץ ישראל צו קבר'ן, איז עשו געקומען און געטענהט אז ער האט א חלק אין מערת המכפלה, ווייל ער איז אויך א זון פון יצחק. יעקב האט שוין אפגעקויפט עשו'ס חלק און האט געהאט א שטר מכירה, נאר דער שטר איז געבליבן אין מצרים, האט נפתלי, וואס איז געווען א שנעלער לויפער, געלאפן אים ברענגען, און אלע האבן געווארט. חושים בן דן, וואס איז געווען טויב און שטום, האט געפרעגט פארוואס מ'האלט אפ די קבורה; ווען מ'האט אים געזאגט, איז ער צוגעגאנגען צו עשו און אים אראפגעשלאגן דעם קאפ, און דער קאפ איז אריינגעקייקלט געווארן אין מערת המכפלה.
אין דער מעשה: יעקב אבינו, עשו, חושים בן דן, נפתלי, רבקה אמנו, דן
געדאנקען
- 12:11 דאס איבערזעצן די תורה אויף גריכיש, הגם עס האט אויפגעהויבן די גוים העכער עבודה זרה, איז געווען אז די תורה אליין איז אוועק אין גלות, אזוי ווי א איד וואס גייט ארויס פון ארץ ישראל אין א לאנד פון גוים.
- 7:58 אזוי ווי א ריינער מענטש זעט א באהאלטענע ליכטיגקייט אין די חנוכה ליכט און שבת ליכט, אזוי דארף ער שפירן א באהאלטענעם חושך אין די באפוצונגען פון די גוים אין די צייט.
- 44:22 אלעס וואס איז דא אין מקום האט א קעגנשטעל אין זמן: דן'ס פלאץ אינעם סוף פונעם מחנה איז קעגן דער לעצטער תקופה פון כלל ישראל, אונזער דור.
- 50:39 דער פוס פונעם תי"ו, וואס שטייט ארויס פונעם מחנה פון קדושה, איז שבט דן, און דער תי"ו אליין באשטייט פון א דל"ת און א נו"ן, די אותיות פון דן.
- 1:10:57 יוכבד איז געבוירן געווארן גראד בין החומות ווען די משפחה איז אריין קיין מצרים, ווייל דער גלות קען זיך נישט אנהייבן אן דעם וואס דער גואל איז שוין צוגעגרייט, אזוי ווי דער ערשטער טאג פסח באשטימט דעם טאג פון תשעה באב.
- 1:16:10 די מרגלית פון גאולה געפינט מען אין די טיפענישן פונעם חושך, און דערפאר איז אונזער דור, וואס איז נידעריגער ווי אלע פריערדיגע, דער וואס טוקט זיך אראפ ארויסצוברענגען אזעלכע אוצרות.
- 1:21:22 די ראשי תיבות פון גדלו לה' אתי ונרוממה שמו, דער פסוק פון טבת, מאכן שאול, דער חוטא צווישן די שבעים, וואס לערנט אז אפילו די געפאלענע וועלן אויפגעהויבן ווערן זיך אנצושליסן אינעם לויב פונעם אייבערשטן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 6:13 דער משגיח זאגט אז ווער עס איז פארבונדן מיט זיין נשמה דארף זען די הימלישע ליכטיגקייט פון די חנוכה און שבת ליכט, און דארף שפירן דעם חושך וואס קומט ארויס פון די באפוצונגען פון די גוים אין די צייט.
- 1:03:22 דער משגיח זאגט אז מ'טאר קיינמאל נישט נוצן די טענה פון א צו שטארקן נסיון פאר אן עבירה, נאר נאכדעם, ווי א טרייסט אויב מ'איז שוין געפאלן.
- 1:23:44 דער משגיח זאגט אז די וואס זענען געפאלן זאלן טון תשובה און נישט לאזן די שולד פון זייער עבר זיי מאכן פילן אז זיי געהערן נישט צווישן די וואס לויבן דעם אייבערשטן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אהליאב בן אחיסמך, בצלאל, דער הייליגער אר"י, הלל הזקן, זמרי בן סלוא, חושים בן דן, יוכבד, יעקב אבינו, מיכה, משה רבינו, נפתלי, עשו, רש"י, שאול בן הכנענית, שלומית בת דברי, שמשון
ערכים את"ב"ש, גאולה, גלות, טבת, מאסף לכל המחנות, מערת המכפלה, נחשלים, סופי תיבות, סטרא אחרא, ענני הכבוד, עשרה בטבת, צירוף, ראשי תיבות, שנה מעוברת