The Greek War Against Faithfulness
קאטאלאג: ZMANIM (English) חנוכה נומ׳ 10 פאקעט גייד ז׳ 64 תשס"ט (2008–09) ענגליש 39 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די מלחמה פון יון איז געווען א מלחמה קעגן אמונה, וואס איז נאמנות, דער קשר פון כלל ישראל צום רבונו של עולם ווי א אשה צו איר מאן, און אז טומאה איז דאס וואס צעברעכט דעם קשר.
דער משגיח עפנט מיט דעם כלל אז מעשה אבות סימן לבנים: די מעשה פון דינה און שכם איז א סימן אויף די גזירות פון יון, און לוי, נישט שמעון, האט געפירט די מלחמה, אזוי ווי די כהנים און יהודית ביי חנוכה. ער פרעגט פארוואס לויטן רשב"ם זענען די נשים געווען דער עיקר פונעם נס. די יונישע פילאסאפיע נעמט נאר אן וואס דער שכל פארשטייט; אמונה איז נאמנות, א קשר וואס איז אינסטינקטיוו ווי פון א אשה צו איר מאן, און מיט דעם איז דער אבני נזר מסביר פארוואס א אשה מעג חתונה האבן אויף איין עד. דער נאמען ישראל דריקט אויס דעם קשר, און טומאה איז א חציצה וואס מאכט אים קאליע, דערפאר האבן די יוונים געוואלט מטמא זיין. דער פך שמן איז געקומען פון דעם ארט וואו מ'האט גענומען דעם עפר פאר א סוטה. יעקב האט געדארפט דעם נאמען ישראל פארן טרעפן זיך מיט שכם. צום סוף רעדט ער פון דער היינטיגער מלחמה פון טומאה דורך עלעקטראנישע כלים.
ענינים: דער נס חנוכה און די יוונים · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · טומאה, טהרה און מקוה
סדר השיעור
-
0:00 דינה, לוי און די נשים פון חנוכה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז מעשה אבות סימן לבנים: די מעשה פון דינה איז א סימן אויף די גזירות פון יון, און לוי, נישט שמעון, האט געפירט די מלחמה, אזוי ווי שפעטער די כהנים און יהודית. ער ברענגט דעם רשב"ם אז די נשים זענען געווען דער עיקר פונעם נס, און פרעגט פארוואס.
-
5:06 יונישע פילאסאפיע קעגן אמונה ווי נאמנות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט דעם יונישן געדאנק אז מ'נעמט נאר אן וואס דער שכל פארשטייט, ווייזט מיט א משל פון מעדיצין אז ס'איז נישט לאגיש, און ערקלערט אז אמונה איז נאמנות, א קשר ווי פון א אשה צו איר מאן. ער ברענגט דעם אבני נזר פארוואס א אשה מעג חתונה האבן אויף איין עד, און ערקלערט אז שבט לוי האט מער געפילט דעם קשר און זיך אנגעשלאסן צו "מי לה' אלי" ביי משה רבינו און שפעטער ביי מתתיהו.
-
12:59 דער נאמען ישראל און טומאה ווי א חציצה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז כלל ישראל טראגט דעם נאמען ישראל אזוי ווי א אשה נעמט אן דעם נאמען פון איר מאן, "ישר" צוזאמען מיטן שם פונעם אייבערשטן. ווייל דער רבונו של עולם איז טהור, איז דער קשר נאר דא מיט טהרה; טומאה איז א חציצה וואס מאכט קאליע די אמונה, און דערפאר פארלאנגען אזויפיל מצוות טהרה.
-
17:00 דער חזון איש און די הענט פונעם דאקטער מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דער חזון איש, וואס א צאן-דאקטער האט אים באהאנדלט ביי נאכט נאכדעם וואס ער איז צוגעלאפן פאר נעגל וואסער, האט געפילט די טומאה פון זיינע פינגער אין זיין לערנען. ער לייגט צו אז תורה דארף געלערנט ווערן אין טהרה, און שליסט אז די מלחמה פון יון איז געווען אמונה קעגן כפירה, טומאה קעגן טהרה.
-
20:15 די יוונים אינעם היכל און דער באהאלטענער פך שמן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די יוונים זענען אריין אין היכל נישט כדי צו חרוב מאכן נאר כדי מטמא צו זיין, און אז וואס מ'זאגט אויף א אשה גייט אויך אויף כלל ישראל, וואס איז טהור. ער פרעגט ווי אזוי מ'האט געקענט באהאלטן דעם פך שמן אונטער די שטיינער פונעם היכל, ענטפערט פון דער גמרא אין סוטה וועגן א טבלא פון שיש מיט א טבעת, פון וואו מ'האט גענומען דעם עפר פאר א סוטה, און שליסט אז דער פך איז א סימן אויף דער טהרה פון כנסת ישראל.
-
26:56 פארוואס יעקב האט געוואלט דעם נאמען ישראל פונעם מלאך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס יעקב האט געוואלט אז דער שר פון עשו זאל אים רופן ישראל, אנשטאט ווארטן ביז דער אייבערשטער אליין וועט עס טון אין בית אל. ער ברענגט ר' צדוק הכהן אז צו אמונה געהערט אויך צו וויסן אז מ'איז א ישראל, דעם רדב"ז אז אין א צייט פון גזירה טאר מען אפילו נישט זאגן אז מ'איז א ישמעאלי, און ערקלערט אז יעקב האט געוואוסט אז ער וועט פריער דארפן טרעפן שכם, וואס איז א סימן אויף דער מלחמה פון יהודית.
-
31:49 שכם, יון און די אפגעזונדערטקייט פון ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער געדאנק פון שכם, ווי פון יון, איז געווען אז אידן זענען נישט אפגעזונדערט, און אז די יוונים האבן געצוואונגען אידן צו שרייבן אז זיי האבן נישט קיין חלק אין אלקי ישראל. ער ברענגט "כי נבלה עשה בישראל", די פרצות וואס די יוונים האבן געמאכט אינעם חיל, און פארבינדט חנוכה מיט די פינף און צוואנציג אותיות פון שמע ישראל און מיט דער מזוזה.
-
35:26 די מלחמה פון טומאה היינט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שליסט אז יעקב האט געדארפט דעם נאמען ישראל פאר זיין מלחמה מיט שכם, וואס איז א סימן אויף יון. דערנאך זאגט ער אז די מלחמה פון יון שפילט זיך נאכאמאל אפ אין עקבתא דמשיחא דורך טומאה וואס עלעקטראנישע כלים ברענגען אריין אין אידישע הייזער, דערמאנט די תקנה אין זיין שול וועגן טעלעפאנען, און רופט צו מסירות נפש פאר טהרה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דינה, לוי און די נשים פון חנוכה
דער משגיח עפנט מיטן כלל וואס דער רמב"ן ברענגט, אז מעשה אבות סימן לבנים. די מעשה פון שכם מיט דינה איז געווען א סימן אויף די גזירות פון יון, און די מלחמה פון בני יעקב קעגן שכם אויף דער מלחמה פון די חשמונאים. נישט שמעון האט געוואונען נאר לוי, ווייל שמעון איז נישט געווען שלם אין דעם, ווי מ'זעט פון זמרי; אזוי האבן אויך די כהנים און יהודית מציל געווען כלל ישראל פון יון. א
יונישע פילאסאפיע קעגן אמונה ווי נאמנות
כדי צו ענטפערן שילדערט דער משגיח די יונישע פילאסאפיע, וואס די וויסנשאפט האלט נאך היינט: מ'נעמט נאר אן וואס דער שכל קען פארשטיין און באווייזן. ער זאגט אז ס'איז נישט לאגיש, ווייל יעדער דור געפינט אויס וואס דער פריערדיגער האט נישט געוואוסט. מ'זעט עס אפילו אין מעדיצין, וואו מ'גיט א רפואה וואס מ'האט אויף איר א חשש ביז מ'געפינט שפעטער אויס וויפיל זענען דערפון געשטארבן. אמונה איז דער היפך, גלייבן וואס דער שכל כאפט נישט, און דאס איז פונקט לאגיש, ווייל מיר פארשטייען נאר א קליינטשיק ביסל. די מלחמה פון יון איז געווען קעגן אמונה.
אמונה, ערקלערט דער משגיח, איז נאמנות, א קשר מיטן רבונו של עולם וואס איז אינסטינקטיוו ווי פון א קינד צו א טאטן, און גאנץ שיר השירים איז געבויט אויף דעם קשר פון חתן און כלה. דער אבני נזר איז מסביר אז א אשה מעג חתונה האבן אויף איין עד צוליב דעם קשר צווישן איש לאשתו: ווען דער מאן וואלט געלעבט, וואלט איר הארץ איר נישט געלאזט חתונה האבן מיט אן אנדערן. ה,ו
דער נאמען ישראל און טומאה ווי א חציצה
א אשה נעמט אן דעם נאמען פון איר מאן, אזוי ווי די ערשטע אשה האט געהייסן "אשה" ווייל זי איז גענומען געווארן פון "איש". אזוי טראגט כלל ישראל דעם נאמען ישראל: יעקב, וואס הייסט "ישר", פארבונדן מיטן שם פונעם אייבערשטן. דער משגיח ווייזט אויף די ווערטער "ושמנו קראת בשמך" וואס מ'זאגט פאר קדושה. ט,י
דער רבונו של עולם איז טהור, ממילא איז דער קשר נאר דא מיט טהרה. טומאה איז א חציצה וואס מאכט קאליע די אמונה, און דערפאר פארלאנגען אזויפיל מצוות טהרה.
דער חזון איש און די הענט פונעם דאקטער
דער משגיח דערציילט אז דער חזון איש האט געליטן ציינווייטאג, און א צאן-דאקטער, א שכן אין בני ברק, האט אים באהאנדלט. איין נאכט האט מען דעם דאקטער אויפגעוועקט און ער איז צוגעלאפן פאר נעגל וואסער, און דער חזון איש האט געפילט די טומאה פון זיינע פינגער אין זיין לערנען, האט ער אים געבעטן עפעס אויף דאס קומענדיגע מאל. דער משגיח לייגט צו אז ווער ס'קראצט זיך אין קאפ ביים לערנען דארף וואשן די הענט, ווייל אמרות ה' זענען טהורות. די מלחמה פון יון איז געווען אמונה קעגן כפירה, טומאה קעגן טהרה. כ
די יוונים אינעם היכל און דער באהאלטענער פך שמן
דאס ערגסטע וואס די יוונים האבן געקענט טון, זאגט דער משגיח, איז נישט געווען חרוב מאכן דעם בית המקדש נאר אים מטמא זיין; זיי זענען אריין אין היכל כדי מטמא צו זיין. וואס מ'זאגט אויף א אשה גייט אויך אויף כלל ישראל, וואס איז טהור.
די גמרא זאגט אז די יוונים האבן מטמא געווען אלע שמנים אין היכל, און איין פך איז געפונען געווארן באהאלטן אין דער ערד, ווי ר' עקיבא איגער רעדט דערפון. דער משגיח פרעגט ווי אזוי האט מען געקענט אויפהייבן די שטיינער פונעם דיל, ווען ארויסנעמען א שטיין פונעם מקדש איז אסור. ער ענטפערט פון דער גמרא אין סוטה: דארט איז געלעגן א טבלא פון שיש, אן אמה אויף אן אמה, נישט צוגעקלעפט, מיט א טבעת אויפצוהייבן, און פון דארט האט מען גענומען דעם עפר פאר א סוטה. דאס אויפהייבן הייסט נישט סתירה, ווי ביי א דעקל פון א ברונעם אום שבת. דער פך, דער סימן פונעם נצחון פון טהרה, איז געקומען פון דעם ארט וואס איז מעיד אויף דער טהרה פון א אשה. ל,מ,נ
פארוואס יעקב האט געוואלט דעם נאמען ישראל פונעם מלאך
דער שר פון עשו האט געזאגט צו יעקב אז דער אייבערשטער וועט אים רופן ישראל אין בית אל, און פונדעסטוועגן האט יעקב געוואלט עס הערן גלייך. דער משגיח פרעגט פארוואס ער האט נישט געווארט.
ר' צדוק הכהן שרייבט אז צו אמונה געהערט אויך צו וויסן אז מ'איז א ישראל. אין א צייט פון גזירה טאר א איד, ווען מ'פרעגט אים, נישט לייקענען אז ער איז א איד, און דער רדב"ז שרייבט אז מ'טאר אפילו נישט זאגן אז מ'איז א ישמעאלי. יעקב האט געוואוסט אז פאר בית אל וועט ער דארפן טרעפן שכם, וואס איז א סימן אויף דער מלחמה פון יהודית פאר דער קדושה פון בנות ישראל. ס,ע
שכם, יון און די אפגעזונדערטקייט פון ישראל
א איד רופט זיך ישראל, ווי דער פסוק זאגט, ווייל כלל ישראל איז צום אייבערשטן ווי חוה, די צלע, צו אדם. שכם האט געטענה'ט אז אידן זענען נישט אפגעזונדערט, און יון האט געצוואונגען אידן צו שרייבן אז זיי האבן נישט קיין חלק אין אלקי ישראל. די שבטים האבן געענטפערט אז מטמא זיין זייערע טעכטער איז א נבלה אין ישראל. די יוונים האבן געמאכט פרצות אינעם חיל, די מחיצה צווישן ישראל און די אומות, און חנוכה איז קעגן די פינף און צוואנציג אותיות פון שמע ישראל. פ,צ,ק
די מלחמה פון טומאה היינט
דאס ענטפערט די קשיא: יעקב האט געדארפט דעם נאמען ישראל פאר שכם, וואס האט, ווי יון, אים געוואלט ארויסרייסן. היינט, זאגט דער משגיח, אין עקבתא דמשיחא, ווי מ'זעט אין דניאל, שפילט זיך די מלחמה פון יון ווידער אפ דורך טומאה וואס עלעקטראנישע כלים ברענגען אריין אין אידישע הייזער. אין זיין שול האט מען באשלאסן נישט צו האבן קיין טעלעפאנען מיט טעקסט מעסעדזשעס, און דאס זעלבע גייט אויפן אינטערנעט; אזוי ווי די חשמונאים האבן מוסר נפש געווען פאר טהרה, אזוי דארפן אידן היינט. ר
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:51 די מעשה פון דינה און שכם איז געווען א סימן אויף די גזירות פון יון, און לוי מיט די כהנים, נישט שמעון, האבן געוואונען די מלחמה.
- 5:13 די יונישע פילאסאפיע נעמט נאר אן וואס דער שכל קען פארשטיין און באווייזן, און דאס איז דער היפך פון אמונה.
- 8:41 אמונה איז נאמנות: א קשר וואס איז אינסטינקטיוו צווישן כלל ישראל און דעם רבונו של עולם, ווי פון א אשה צו איר מאן.
- 16:01 טומאה איז א חציצה וואס מאכט קאליע דעם קשר, ממילא איז די מלחמה פון יון קעגן אמונה געווען א מלחמה פון טומאה קעגן טהרה.
- 32:53 די יוונים האבן געוואלט אויסמעקן דעם נאמען ישראל, וואס דריקט אויס דעם קשר פון כלל ישראל מיטן רבונו של עולם, און יעקב האט געדארפט דעם נאמען פארן טרעפן זיך מיט שכם.
- 36:32 דער משגיח זאגט אז די מלחמה פון יון שפילט זיך היינט נאכאמאל אפ דורך טומאה וואס קומט אריין אין אידישע הייזער, און ער רופט צו מסירות נפש דערקעגן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:08 לויטן רשב"ם, פארוואס זענען די נשים געווען דער עיקר פונעם נס חנוכה?
תירוץ: 8:16 ווייל די מלחמה פון יון איז געווען קעגן דער אמונה און טהרה פון כלל ישראל, וועמענס קשר מיטן אייבערשטן איז ווי פון א אשה, און יהודית האט מוסר נפש געווען פאר דער קדושה פון בנות ישראל.
-
קשיא: 23:47 ווי אזוי האט מען געקענט באהאלטן דעם פך שמן אין דער ערד אונטערן היכל, ווען ארויסנעמען א שטיין פונעם מקדש איז אסור?
תירוץ: 24:55 די גמרא אין סוטה דערציילט פון א טבלא פון שיש, אן אמה אויף אן אמה, וואס איז נישט געווען צוגעקלעפט צום דיל און האט געהאט א טבעת אויפצוהייבן, פון וואו מ'האט גענומען דעם עפר פאר א סוטה; דאס אויפהייבן הייסט נישט סתירה, ווי ביי א דעקל פון א ברונעם אום שבת.
-
קשיא: 28:25 פארוואס האט יעקב געוואלט אז דער שר פון עשו זאל אים רופן ישראל, אנשטאט ווארטן ביז דער אייבערשטער וועט עס טון אין בית אל?
תירוץ: 31:05 ווייל פאר בית אל האט ער געדארפט טרעפן שכם, וואס איז א סימן אויף יון'ס פרואוו אויסצומעקן דעם נאמען ישראל, און ער האט געדארפט דעם נאמען ישראל אים צו העלפן דערקעגן.
-
קשיא: 2:18 פארוואס איז דער נצחון איבער די יוונים געקומען דורך לוי און די כהנים און נישט דורך שמעון, וואס האט אויך מלחמה געהאלטן מיט שכם?
תירוץ: 2:30 שמעון אליין איז נישט געווען אזוי שלם אין דעם, ווי מ'זעט פון זמרי פון זיין שבט, בשעת לוי האט שטארקער געפילט דעם קשר מיטן רבונו של עולם.
מעשיות
-
17:00 דער חזון איש און דער צאן-דאקטער
דער משגיח דערציילט פון א ביאגראפיע פונעם חזון איש, אז ער האט אמאל געליטן שרעקליכע ציינווייטאג און געדארפט א צאן-דאקטער פון בני ברק, א שכן, וואס זאל אים מאסירן די יאסלעס. איין נאכט, בשעת דער חזון איש האט געלערנט, האט ער געכאפט אזא אטאקע, מ'האט אויפגעוועקט דעם דאקטער און ער איז מיט שמחה געקומען העלפן. דערנאך האט דער חזון איש אים געבעטן עפעס אויף דאס קומענדיגע מאל, ווייל דער דאקטער, אויפגעוועקט ביי נאכט, איז צוגעלאפן פאר נעגל וואסער, און דער חזון איש האט געפילט די טומאה פון זיינע פינגער אין זיין לערנען.
אין דער מעשה: דער חזון איש
געדאנקען
- 5:20 דער משגיח טענה'ט אז דער יונישער כלל אז מ'נעמט נאר אן וואס מ'פארשטייט איז אליין נישט לאגיש, ווייל דער שכל כאפט נאר א קליינטשיק ביסל פון וואס עקזיסטירט; פונקט אמונה איז דאס לאגישע.
- 8:41 אמונה איז נישט נאר גלייבן נאר נאמנות, די אינסטינקטיווע געטריישאפט פון א אשה צו איר מאן; דער אבני נזר ווייזט אז אזא געפיל איז אזוי נאמן אז א אשה מעג חתונה האבן אויף איין עד.
- 11:21 שבט לוי האט שטארקער געפילט דעם קשר מיטן רבונו של עולם ווייל זיין נאמען אליין איז געקומען פונעם קשר פון איש ואשה, און דערפאר האט לוי זיך אנגערופן אויף "מי לה' אלי" סיי ביי משה רבינו סיי ביי מתתיהו.
- 13:12 כלל ישראל טראגט דעם נאמען ישראל אזוי ווי א אשה טראגט דעם נאמען פון איר מאן: "ישר" פארבונדן מיטן שם פונעם אייבערשטן.
- 16:01 ווייל טומאה איז א חציצה אינעם קשר מיטן אייבערשטן וואס איז טהור, איז א מלחמה קעגן אמונה אין איר עצם א מלחמה פון טומאה; די יוונים זענען אריין אין היכל מטמא צו זיין, נישט חרוב צו מאכן.
- 25:22 דער פך שמן, דער סימן פונעם נצחון פון טהרה, איז באהאלטן געווען אונטער דער זעלבער טבלא פון שיש פון וואו מ'האט גענומען דעם עפר פאר א סוטה, דער ארט וואס איז מעיד אויף דער טהרה פון א אשה און פון כנסת ישראל.
- 31:05 יעקב האט געדארפט דעם נאמען ישראל פונעם מלאך פאר בית אל ווייל ער האט פריער געדארפט טרעפן שכם, וואס האט, ווי יון, געוואלט ארויסרייסן דעם נאמען ישראל.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 37:25 דער משגיח זאגט אז אזוי ווי די חשמונאים האבן געהאט מסירות נפש פאר דער מלחמה פון טהרה קעגן טומאה, אזוי דארף מען היינט אויך.
- 37:38 דער משגיח דערציילט אז אין זיין שול האט מען באשלאסן נישט צו האבן קיין טעלעפאנען מיט טעקסט מעסעדזשעס, וואס ברענגען אריין טומאה, און זאגט אז דאס זעלבע גייט אויפן אינטערנעט אין אידישע הייזער.
- 19:10 דער משגיח באמערקט אז ווען מ'לערנט און מ'קראצט זיך אין קאפ, דארף מען וואשן די הענט, אדער כאטש זיי אפרייבן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דינה, דער אבני נזר, דער חזון איש, דער רדב"ז, דער רמב"ן, דער רשב"ם, זמרי בן סלוא, יהודית, יעקב אבינו, לאה אמנו, לוי, משה רבינו, מתתיהו בן יוחנן כהן גדול, עזרא הסופר, רבי עקיבא אייגער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, שכם בן חמור, שמעון
ערכים אמונה, היכל, חציצה, חשמונאים, טהרה, טומאה, יוונים, מסירות נפש, מעשה אבות סימן לבנים, עקבתא דמשיחא, פך השמן, רבונו של עולם