ב: אלקי אבטח בך
קאטאלאג: זמנים חנוכה נומ׳ 15 פאקעט גייד ז׳ 19 תשע"ב (2011–12) אידיש 20 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אמת'ער בטחון מיינט טאן דעם רצון השם אן מורא פון היזק אדער פון ליצנות, און ער ווייזט אז דער נצחון פון די חשמונאים און די מצוה פון חנוכה זענען געבויט אויף דעם בטחון.
דער משגיח ערקלערט אז בטחון מיינט טאן דאס ריכטיגע מיט זיכערקייט אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן מפסיד זיין, און אז כעס איז א סימן אז מ'האט נישט קיין אמונה און בטחון, ווייל קיינער קען נישט טאן קיין טובה און קיין רעה אן דעם רצון פון השם יתברך, אזוי ווי דוד המלך ביי שמעי בן גרא. א מדרש וועגן איינעם וואס איז געראטעוועט געווארן ווייל ער האט זיך פארלאזט אז ער איז א קרוב פונעם מלך טייטשט "אלקי בך בטחתי". דער פראבע פון בטחון איז נישט מורא האבן פון ליצנות: חנניה מישאל ועזריה זענען ניצול געווארן אין זכות פון יעקב אבינו וועמען די רשעים האבן אויסגעלאכט, און דער שולחן ערוך הייבט אן מיט נישט זיך שעמען פון די מלעיגים. די דרייצן חשמונאים זענען געגאנגען מלחמה האלטן מיט בטחון און געזאגט "יושב בסתר". חנוכה, די לעצטע מצוה דרבנן, געהערט צום לעצטן דור, און "נר איש וביתו" איז א מצוה פון דער משפחה, וואס פירט צו א בקשה פאר הכנסת כלה.
ענינים: בטחון · דער נס חנוכה און די יוונים
סדר השיעור
-
0:00 בטחון, כעס, און דער קרוב פונעם מלך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז בטחון מיינט טאן מיט זיכערקייט אז מ'וועט נישט מפסיד זיין, אז כעס איז א סימן פון חסרון אין אמונה, און ער ברענגט ווי דוד המלך האט רעאגירט ווען שמעי בן גרא האט אים געשאלטן. דערנאך ברענגט ער דעם משל פונעם מדרש פון איינעם וואס מ'האט אים באפרייט ווייל ער האט זיך פארלאזט אז ער איז א קרוב פונעם מלך, אויף "אלקי בך בטחתי".
-
4:24 דער פראבע פון בטחון: נישט מורא האבן פון ליצנות
דער משגיח זאגט אז דער אמת'ער פראבע פון בטחון איז צו וויסן אז דער אייבערשטער וויל די עבודה טראץ נסיונות און ליצנות, און ער ברענגט דעם מדרש פון חנניה מישאל ועזריה, וואס זענען ארויס פונעם פייער אין זכות פון יעקב אבינו, וועמען די רשעים האבן אויסגעלאכט.
-
8:16 די חשמונאים זענען געגאנגען מלחמה האלטן מיט בטחון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז דער שולחן ערוך הייבט זיך אן מיט נישט זיך שעמען פון די מלעיגים, און דערנאך שילדערט ער ווי די דרייצן חשמונאים, אין יעדן ענין ווייניגער, זענען געגאנגען מלחמה האלטן מיט בטחון אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן די תורה אויסרייסן. זיי האבן געזאגט "יושב בסתר", א מזמור פון בטחון וואו עס שטייט נישט קיין זכות, און דאס, זאגט ער, איז דער רעיון פון חנוכה.
-
14:46 די לעצטע מצוה און די מצוה פון דער משפחה
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה, די לעצטע מצוה דרבנן, געהערט צום לעצטן דור, און אז "נר איש וביתו" מאכט עס א מצוה פון דער משפחה וואס וואקסט יעדן טאג. ער ענדיגט מיט דעם ענין פון הכנסת כלה און ווינטשט א פריילעכן חנוכה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
בטחון, כעס, און דער קרוב פונעם מלך
דער משגיח ערקלערט אז בטחון מיינט טאן וואס מ'דארף מיט זיכערקייט אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן מפסיד זיין. כעס איז א סימן אז מ'האט נישט קיין אמונה און בטחון, ווייל קיינער קען נישט טאן קיין טובה און קיין רעה אן דעם רצון השם; דערפאר האט דוד המלך נישט געלאזט יואב הרג'ענען שמעי בן גרא, ווייל השם האט אים געהייסן שעלטן. א
דער פראבע פון בטחון
דער אמת'ער פראבע פון בטחון, זאגט דער משגיח, איז צו וויסן אז דער אייבערשטער וויל די עבודה, און זיך נישט נתפעל זיין פון נסיונות און ליצנות. ער ברענגט דעם מדרש: ווען מישאל האט געזאגט "לא עתה יבוש יעקב" (ישעיה כט, כב) אויפן וועג צום פייער פון נבוכדנצר, האבן די רשעים געשפעט פון יעקב. די דריי זענען ארויס אין זכות פון יעקב אן א ברענפלעק, און די לצים זענען פארברענט געווארן. דערפון, זאגט ער, דארף מען צו עבודת השם בטחון און נישט מורא האבן פון ליצנים. ד,ו
די חשמונאים זענען געגאנגען מיט בטחון
דערפאר, ערקלערט דער משגיח, הייבט זיך אן דער שולחן ערוך (אורח חיים א, א) מיט נישט זיך שעמען פון די מלעיגים: אן דעם האט מען נישט קיין תועלת פון לערנען הלכות וואס מ'וועט נישט מקיים זיין. ח
רש"י אויף דברים לג, יא ברענגט אז די חשמונאים זענען געווען דרייצן, קעגן די געטרעניטע חיילות פון דער יווני'שער מלוכה, אין יעדן ענין ווייניגער, ווי מ'זאגט אין על הניסים. זיי זענען נישט געגאנגען זיך אומברענגען: זיי האבן געוואוסט "נצח ישראל לא ישקר", אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן די תורה אויסרייסן. ט,י,כ
די לעצטע מצוה, די מצוה פון דער משפחה
חנוכה, זאגט דער משגיח, איז די לעצטע מצוה וואס די רבנן האבן מתקן געווען, און זי געהערט צו די לעצטע נשמות פון עקבתא דמשיחא, וואס זאלן זיך מחזק זיין אפילו ווען זיי זעען ביי זיך נישט קיין תורה און מצוות.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:02 בטחון מיינט טאן וואס מ'דארף מיט זיכערקייט אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן מפסיד זיין; ווער עס קלערט אז ער וועט שפעטער חרטה האבן, האט נישט קיין בטחון.
- 1:00 כעס איז א סימן אז דער מענטש האט נישט קיין אמונה און בטחון, ווייל קיינער קען נישט טאן קיין טובה און קיין רעה אן דעם רצון פון רבונו של עולם.
- 4:29 דער פראבע פון בטחון איז זיך נישט נתפעל זיין פון ליצנות ווען מ'טוט דעם רצון השם, און דערפאר הייבט זיך אן דער שולחן ערוך מיט נישט זיך שעמען פון די מלעיגים.
- 10:31 די חשמונאים, וואס זענען געווען אין יעדן ענין ווייניגער, זענען געגאנגען מלחמה האלטן מיט בטחון אז דער אייבערשטער וועט נישט לאזן די תורה בטל ווערן, און האבן געזאגט "יושב בסתר", א מזמור פון בטחון.
- 15:00 חנוכה איז די לעצטע מצוה וואס די רבנן האבן מתקן געווען, און זי געהערט צו די לעצטע נשמות פון עקבתא דמשיחא, וואס זאלן זיך מחזק זיין אפילו ווען זיי זעען ביי זיך ווייניג זכותים.
- 16:56 די מצוה פון חנוכה, "נר איש וביתו", ליגט אויף דער משפחה און נישט אויפן יחיד, און אזוי ווי א משפחה וואקסט זי פון טאג צו טאג.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:10 פארוואס זאל א מענטש נישט ווערן אין כעס ווען א צווייטער טוט אים שלעכטס?
תירוץ: 1:18 ווייל קיין מענטש קען נישט טאן קיין טובה און קיין רעה אן דעם כח און רצון פון רבונו של עולם, ממילא איז דער כעס באמת אויפן אייבערשטן.
-
קשיא: 3:35 פארוואס האט דער מענטש אין משל געזאגט אז ער איז א קרוב פונעם מלך?
תירוץ: 3:40 ער האט זיך פארלאזט אויפן מלך, ווייל ער האט געוואוסט אז דערמיט וועט מען אים נישט שלאגן, און ווייל ער האט זיך פארלאזט האט אים דער מלך באפרייט.
-
קשיא: 10:31 ווי אזוי האבן דרייצן כהנים געקענט גיין מלחמה האלטן קעגן די געטרעניטע סאלדאטן פון דער יווני'שער מלוכה? ס'איז דאך נישט מעגליך?
תירוץ: 11:03 זיי זענען נישט געגאנגען זיך אומברענגען; זיי זענען געגאנגען מיט בטחון, ווייל זיי האבן געוואוסט אז דער אייבערשטער האט צוגעזאגט אז די תורה איז נצחית און ער וועט זיי העלפן, אזוי ווי ביי דוד המלך מיט גלית.
מעשיות
-
1:44 דוד המלך און שמעי בן גרא
ווען דוד המלך איז אנטלאפן פון זיין זון אבשלום, איז שמעי בן גרא ארויסגעקומען און אים געשאלטן, און יואב האט אים געוואלט הרג'ענען. דוד האט געזאגט מ'זאל אים לאזן, ווייל השם האט אים געהייסן שעלטן, ס'איז מן השמים, און אויב מ'וועט אים הרג'ענען וועלן אנדערע קומען שעלטן.
אין דער מעשה: שמעי בן גרא, דוד המלך, אבשלום, יואב, שלמה המלך, אבישי בן צרויה, שאול המלך
-
2:54 דער משל פונעם קרוב פונעם מלך
איינער האט עובר געווען אויפן געזעץ, און די שוטרים האבן אים גענומען אין תפיסה און אים גענומען שלאגן. ער האט זיי געזאגט אז זיי זאלן אויפהערן, ווייל ער איז א קרוב פונעם מלך, האבן זיי אים געברענגט צום מלך ער זאל עס באשטעטיגן. דער מלך האט אים געפרעגט פארוואס ער האט אזוי געזאגט, און ער האט געענטפערט אז ער האט געוואוסט אז אויב ער וועט זאגן אז ער איז א קרוב פונעם מלך וועט מען אים נישט שלאגן. האט דער מלך געזאגט: וויבאלד ער האט זיך פארלאזט אויף מיר, זאל מען אים באפרייען.
-
5:44 חנניה מישאל ועזריה אין פייער
נבוכדנצר האט אריינגעווארפן חנניה מישאל ועזריה אין פייער ווייל זיי האבן זיך נישט געבוקט צו זיין צלם, און זיי זענען געגאנגען מיט בטחון. ווען מ'האט זיי געפירט צום פייער האט יעדער געזאגט א פסוק, און ווען מישאל האט דערמאנט יעקב, האבן די רשעים דארט געלאכט און געשפעט פון יעקב. מ'האט געזאגט אז די דריי צדיקים וועלן געראטעוועט ווערן אין זכות פון יעקב אבינו וועמען מ'האט אויסגעלאכט; די לצים זענען פארברענט געווארן, און די דריי זענען ארויס אן דעם קלענסטן ברענפלעק אויף זייערע קליידער.
אין דער מעשה: נבוכדנצר, חנניה, מישאל, עזריה, יעקב אבינו
געדאנקען
- 1:18 כעס אויף א צווייטן איז באמת כעס אויפן רבונו של עולם, ווייל גארנישט קען קומען דורך א מענטש אן דעם רצון השם; ווער עס איז איינגעוואוינט אזוי צו טראכטן, וועט קיינמאל נישט ווערן אין כעס.
- 3:54 פונעם משל פונעם מדרש לערנט דער משגיח אז דאס זיך פארלאזן אויפן אייבערשטן איז אליין דער זכות וואס ראטעוועט: דער מלך האט אים באפרייט נאר ווייל ער האט זיך פארלאזט אויף אים.
- 6:49 חנניה מישאל ועזריה זענען ניצול געווארן דווקא אין זכות פון יעקב, דער וואס די רשעים האבן געלאכט ווען מ'האט אים דערמאנט, און די וואס האבן געלאכט זענען פארברענט געווארן.
- 9:17 נישט מורא האבן פון ליצנים איז דער תנאי פאר'ן גאנצן שולחן ערוך: ווער עס האט מורא פון ליצנות, האט נישט קיין תועלת פון לערנען הלכות וואס ער וועט נישט מקיים זיין.
- 13:08 אין "יושב בסתר", וואס די חשמונאים האבן געזאגט ווען זיי זענען געגאנגען מלחמה האלטן, שטייט נישט קיין מצוות, קיין תפילות און קיין זכותים, נאר בטחון אליין.
- 17:31 נישט אזוי ווי ביי קידוש וואו מ'איז יוצא דורך איינעם, ביי חנוכה צינדט די משפחה אליין, און ווען איינער פון דער משפחה צינדט איז ווי יעדער האט שוין געצינדן.
- 18:24 ווייל חנוכה איז א מצוה פון דער משפחה, גייט זי מוסיף והולך יעדן טאג, אזוי ווי א משפחה וואס דארף זיך פארמערן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:00 דער משגיח זאגט אז כדי צו דינען דעם רבונו של עולם דארף מען האבן בטחון און נישט מורא האבן פון די ליצנות פון די וואס האלטן נישט דערביי.
- 0:32 דער משגיח זאגט אז יעדער איינער דארף וויסן זיין מדריגה אין בטחון און נישט טאן מער ווי ער האלט.
- 15:35 דער משגיח זאגט אז אפילו ווען א איד קוקט אויף זיך און זעט נישט ביי זיך קיין תורה, קיין מצוות און קיין יראת שמים, זאל ער זיך מחזק זיין.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבשלום, גלית, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, חנניה, יואב, יעקב אבינו, מישאל, נבוכדנצר, עזריה, רש"י, שמעי בן גרא
ערכים בטחון, הכנסת כלה, חשמונאים, כעס, ליצנות, נר חנוכה, סטרא אחרא, עקבתא דמשיחא, רבונו של עולם