Chaya Sura

קאטאלאג: Y 05 Current חיי שרה נומ׳ ⁨5⁩ תשס"ט (2008–09) אידיש 42 מינ׳

שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם נאמען פונעם פייל.

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 42 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז די אמונה פון א איד איז א הרגש פון הארץ וואס קומט פון דער מאמע, און דערפאר איז אפילו א איד וואס לייקנט נאר זיך מצדיק, אבער טיף אינעווייניג ווייסט ער דעם אמת.

דער משגיח עפנט מיט דעם חילוק צווישן א גוי, וואס קען פארשטיין אמונה מיט לאגיק, און א איד, וואס שפירט עס מיט א אינסטינקט. ער ברענגט א משל פון דין בא במחתרת: א זון טאר נישט הרגענען זיין טאטן וואס קומט גנבענען, ווייל א טאטנס הארץ שפירט דעם זון אפילו ווען ער ווייסט נישט וועמענס שטוב עס איז. דערנאך מאכט ער א חילוק צווישן חכמה, ידיעות וואס אלע זענען מודה, און בינה, דער פארשטאנד פון הארץ, וואס חז"ל זאגן אז ביי פרויען איז עס מער; די דריי מצות און פיר כוסות ביים סדר ווייזן דאס. א קינד גייט נאך דער מאמע ווייל אמונה איז א געפיל, און פון לשון הקודש ווייזט ער אז פון דעם שורש פון אמונה ווערט דאס ווארט אם. דערנאך רעדט ער וויאזוי מענטשן זענען זיך מצדיק פון גאוה: דער פוקס מיט די ווינטרויבן, עשו, און א בחור וואס באשולדיגט דעם רבי'ן. צום סוף זאגט ער אז א אידישער אפיקורס גלייבט באמת, נאר ער לייקנט צוליב זיין תאוה, מיט א בריוו נאך דער זעקס-טאגיגער מלחמה.

ענינים: דער פינטעלע איד: די פנימיות'דיגע נקודה פון יעדן איד · יסודי האמונה · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל

סדר השיעור

  1. 0:00 אמונה ווי א אינסטינקט: דער טאטע וואס קומט גנבענען

    דער משגיח עפנט אז א איד שפירט אמונה מיט א אינסטינקט, נישט ווי א גוי וואס קומט צו דעם מיט לאגיק. ער ברענגט דעם דין פון א גנב במחתרת און רש"י'ס דין פון א טאטע וואס קומט גנבענען ביים זון, און זאגט אז אפילו ווען דער טאטע ווייסט נישט אז ס'איז דעם זונס שטוב, שפירט עס זיין הארץ, אזוי ווי אפילו ביי ווילדע חיות.

  2. 4:51 חכמה און בינה, מצות און כוסות

    דער משגיח ערקלערט אז אידן זענען קינדער פונעם אויבערשטן און שפירן זיך צוגעבונדן צו אים מיט'ן הארץ, נישט נאר מיט'ן מח. ער מאכט א חילוק צווישן חכמה, ידיעות, און בינה, דער פארשטאנד פון הארץ, טייטשט "אליבא דאביי" לויט דעם הארץ פון אביי, און ברענגט די גמרא אז ביי א פרוי איז דא בינה יתירה. די דריי מצות (דגן, שכל) און פיר כוסות (וויין, הרגש) ביים סדר, קעגן די אבות און די אמהות, ווייזן די צוויי זייטן.

  3. 12:09 דאס געפיל פון א פרוי און דעם לעכאוויטשערס געשריי

    דער משגיח ברענגט דעם אבני נזר'ס הסבר פארוואס א פרוי מעג חתונה האבן לויט איין עד: זי שפירט צי איר מאן לעבט. דערנאך דערציילט ער וויאזוי ר' מרדכי לעכאוויטשער האט געשריגן אז ער שפירט נישט זיין רבי'ן, ר' שלמה קארלינער, ביז מ'האט אים געמוזט זאגן אז דער רבי איז נפטר געווארן.

  4. 15:32 פארוואס מ'גייט נאך דער מאמע: אמונה און אם

    דער משגיח פרעגט פארוואס א קינד גייט נאך דער מאמע צי ער איז א איד, ווען שבט און ירושה גייען נאך דעם טאטן, און ענטפערט אז אמונה איז א געפיל, און א געפיל קומט פון דער מאמע. ער ברענגט א ראיה פון לשון הקודש: א פועל פון דריי אותיות וואס ענדיגט זיך מיט א נון פארלירט דעם נון ווען עס ווערט א שם (חנן–חן, שנן–שן, גנן–גן), און אזוי פון אמן, גלייבן, ווערט אם, א מאמע.

  5. 23:50 בן סירא'ס פוקס און די זויערע ווינטרויבן

    דער משגיח דערמאנט די גמרא וועגן ספרים חיצונים, צווישן זיי בן סירא'ס משלים, וואס די גוים האבן איבערגענומען אלס איזאפ'ס משלים. ער דערציילט דעם משל פונעם פוקס וואס האט נישט געקענט אריבערקריכן דעם פלויט צו די ווינטרויבן און האט געזאגט אז זיי זענען זויער, און ערקלערט אז ווי יעדער בעל גאוה קען ער נישט מודה זיין אז ער איז שוואך.

  6. 28:12 עשו, דער האמער און דער בחור: זיך מצדיק זיין

    דער משגיח זאגט אז אלעס, אפילו פסיכאלאגיע, קען מען לערנען פון חומש און רש"י, און ווייזט עס ביי עשו: ווען ער האט געזען אז זיינע כנענישע ווייבער זענען נישט געפעלן ביי די עלטערן, האט ער געהאלטן אז ער האט פארלוירן די ברכות צוליב די ווייבער, און האט גענומען ישמעאלס טאכטער. ער לייגט צו דעם מענטש וואס קלאפט זיך אין פינגער און באשולדיגט דעם האמער, און דעם בחור וואס באשולדיגט דעם רבי'ן און דעם קלאס, און זאגט אז דאס קומט פון גאוה.

  7. 33:56 א אידישער אפיקורס גלייבט באמת

    דער משגיח ערקלערט אז א אידישער אפיקורס לייקנט נאר ווייל ער וויל גיין נאך זיינע תאוות, ברענגט א פילאזאף'ס עסיי אז ס'איז קיינמאל נישט געווען קיין אמת'ער אפיקורס, און דערציילט פון די ניסים אין דער זעקס-טאגיגער מלחמה און פון א פרוי וואס האט געשריבן צו א צייטונג מ'זאל אויפהערן שרייבן וועגן די ניסים, כדי זי זאל קענען ווייטער פארן שבת צום ים. ער ענדיגט אז יעדער איד גלייבט.

דער שיעור, אויסגעשריבן

אמונה ווי א אינסטינקט: דער טאטע וואס קומט גנבענען

0:22

דער משגיח עפנט אז א גוי קען פארשטיין אמונה מיט לאגיק, אבער א איד שפירט עס מיט א אינסטינקט. ער ברענגט דעם דין אין פרשת משפטים (שמות כב, א) אז א גנב וואס קומט במחתרת מעג מען הרגענען, ווייל מ'האלט אז ער איז גרייט צו הרגענען דעם בעל הבית וואס שטעלט זיך אנטקעגן. א

2:11

רש"י, לויט דער גמרא (סנהדרין עב:), נעמט אויס א טאטע וואס קומט גנבענען ביים זון, ווייל א טאטע וועט נישט הרגענען זיין זון. אפילו ווען דער טאטע ווייסט נישט אז ס'איז דעם זונס שטוב, זאגט דער משגיח, ווייסט עס זיין הארץ; דער אינסטינקט איז דא אפילו ביי ווילדע חיות, וואס זענען מוסר נפש פאר זייערע קליינע. ב,ג

חכמה און בינה, מצות און כוסות

4:51

אזוי אויך זענען אידן קינדער פונעם אויבערשטן, "בנים אתם" (דברים יד, א), צוגעבונדן צו אים מיט א חבל; א איד ווייסט אז ס'איז דא א רבונו של עולם נישט נאר ווייל דער מח זאגט אזוי, נאר ווייל דאס הארץ זאגט אזוי. ה

6:50

דער משגיח מאכט א חילוק צווישן חכמה, ידיעות ווי איינס און איינס איז צוויי וואס קיינער קען נישט אפפרעגן, און בינה, דער פארשטאנד פון הארץ, וואס איז אנדערש ביי יעדן לויט זיין נאטור. דערפאר מיינט "אליבא דאביי" לויט דעם הארץ פון אביי, פון זיין שורש הנשמה. די גמרא (נדה מה:) לערנט פון "ויבן" (בראשית ב, כב) אז ביי א פרוי איז דא בינה יתירה, און איר הרגש איז שטארקער. ז,ו

9:46

דגן ברענגט שכל, ווי די גמרא (ברכות מ.) זאגט, און וויין ברענגט ארויס הרגש. דערפאר זענען ביים סדר די דריי מצות קעגן די אבות און די פיר כוסות קעגן די אמהות, אזוי ווי דער שין פון דריי און פון פיר קעפלעך אויף די תפילין. דער הרגש אז מ'איז דעם אויבערשטנס קינד איז די ירושה פון אברהם אבינו. ח

דאס געפיל פון א פרוי און דעם לעכאוויטשערס געשריי

12:09

דער משגיח מערקט אן אז כאטש יעדע זאך דארף צוויי עדים, מעג א פרוי חתונה האבן לויט איין עד אז איר מאן איז געשטארבן. דער אבני נזר ערקלערט אז זי שפירט צי ער לעבט, און וואס זי גלייבט דעם עד איז אליין א סימן. ט

13:16

אזוי האט ר' מרדכי לעכאוויטשער געשריגן אז ער שפירט נישט מער זיין רבי'ן, ר' שלמה קארלינער; ווען מ'האט אים געזאגט אז דער רבי איז נפטר געווארן, האט ער זיך בארואיגט, ווייל יעצט פארשטייט ער פארוואס.

פארוואס מ'גייט נאך דער מאמע: אמונה און אם

15:53

דער משגיח פרעגט פארוואס א קינד פון א אידישער מאמע איז א איד און פון א גויה נישט, ווען שבט און ירושה גייען נאכן טאטן (במדבר א, ב). דער תירוץ איז אז אמונה איז א געפיל, און א געפיל קומט פון דער מאמע. י

18:37

ער ברענגט א ראיה פון דקדוק, פונעם חילוק צווישן פועל און שם וואס רש"י נוצט אסאך: א פועל פון דריי אותיות וואס ענדיגט זיך מיט א נון פארלירט אים ווען עס ווערט א שם. פון חנן ווערט חן; פון שנן, די שארפקייט פון "ושננתם" (דברים ו, ז), וואס די גמרא (קידושין ל.) טייטשט אז מ'זאל באלד קענען ענטפערן, ווערט שן, א צאן; פון גנן, באשיצן, ווערט גן, א גארטן מיט א פלויט. נ,כ,ל

22:21

און פון אמן, גלייבן, ווי "והאמין" (בראשית טו, ו), ווערט אם, א מאמע. א גוי ווייסט אז ס'איז דא א רבונו של עולם; א איד שפירט עס, און דאס איז אינגאנצן אן אנדער זאך. מ

בן סירא'ס פוקס און די זויערע ווינטרויבן

23:54

דער משגיח דערמאנט די גמרא (סנהדרין ק:) וועגן ספרים חיצונים, צווישן זיי בן סירא, וועמענס משלים פון פוקסן די גוים האבן איבערגענומען אלס איזאפ'ס משלים. אין איינעם זעט א פוקס געשמאקע ווינטרויבן הינטער א הויכן פלויט, מוטשעט זיך דריי טעג און דריי נעכט אריבערצוקריכן, און צום סוף זאגט ער אז זיי זענען זויער. ס

26:54

דער פוקס, ערקלערט דער משגיח, איז ווי יעדער בעל גאוה וואס מוז זיין גערעכט: אנשטאט מודה צו זיין אז ער איז שוואך, זאגט ער אז די ווינטרויבן טויגן נישט.

עשו, דער האמער און דער בחור

28:24

אלעס, אפילו פסיכאלאגיע, קען מען לערנען פון חומש און רש"י, ווי מ'האט געזאגט א מלמד וואס האט געוואלט לערנען אזעלכע ביכער. עשו'ס ווייבער זענען געווען א מורת רוח פאר יצחק און רבקה (בראשית כו, לה), רבקה האט נישט געקענט טראגן אז יעקב זאל נעמען אזא ווייב (בראשית כז, מו), און עשו האט דערנאך גענומען ישמעאלס טאכטער (בראשית כח, ו-ט). ע,פ,צ

31:10

דער משגיח טייטשט אז עשו האט געהאלטן אז ער האט פארלוירן די ברכות צוליב זיין ווייב, און ס'איז אים נישט איינגעפאלן אז דער חסרון איז ביי אים. אזוי באשולדיגט א מענטש וואס קלאפט זיך אין פינגער דעם האמער, און א בחור וואס גייט נישט באשולדיגט דעם רבי'ן און דעם קלאס אן לופט. אין פסיכאלאגיע רופט מען דאס ראציאנאליזאציע, און עס שטאמט פון גאוה.

א אידישער אפיקורס גלייבט באמת

34:12

א אידישער אפיקורס, זאגט דער משגיח, שטאמט פון אברהם יצחק און יעקב; ער זאגט אז ער גלייבט נישט ווייל ער וויל גיין נאך תאוות וואס די תורה פארבאט. ער דערציילט פון איינעם וואס האט זיך אויסגעגליטשט אויף א באנאנע און געשריגן "אוי גאט!", און ברענגט א פילאזאף'ס עסיי אז ס'איז קיינמאל נישט געווען קיין אמת'ער אפיקורס: טיף אין הארצן ווייסט ער אז ס'איז דא א רבונו של עולם.

37:41

פאר דער זעקס-טאגיגער מלחמה האבן די צייטונגען געשריבן אז ס'איז דער סוף, און די אידן האבן געוואונען אויף א אופן נפלא; חדשים לאנג האבן פרייע צייטונגען געשריבן וועגן ניסים, ווי א צווייטע באמבע וואס האט צעפלאצט א וואסער-טאנק אויפן דאך און פארלאשן דאס פייער. א פרוי האט געבעטן מ'זאל אויפהערן, ווייל אויב א רבונו של עולם טוט ניסים קען זי נישט פארן שבת צום ים. דאס, ענדיגט דער משגיח, איז דער אידישער אפיקורס: ער גלייבט.

מראי מקומות

תורה

  1. א Shemos 22:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:22
  2. ה Devarim 14:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:51
  3. ו Bereishis 2:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:50
  4. י לכאורה Bamidbar 1:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 15:53
  5. כ Devarim 6:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:37
  6. מ לכאורה Bereishis 15:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 22:21
  7. ע Bereishis 26:35 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:24
  8. פ Bereishis 27:46 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:24
  9. צ Bereishis 28:6-9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:24

תלמוד בבלי

  1. ג לכאורה Sanhedrin 72b מפתח אינעם אויסשרייב: 2:11
  2. ז Niddah 45b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:50
  3. ח Berachos 40a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:46
  4. ל Kiddushin 30a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:37
  5. ס לכאורה Sanhedrin 100b מפתח אינעם אויסשרייב: 23:54

ראשונים

  1. ב לכאורה Rashi on Shemos 22:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:11
  2. נ Rashi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 18:37

אחרונים און חסידות

  1. ד Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) 2:34 מפתח
  2. ט Avnei Nezer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:09

עיקרי הדברים

  1. 0:22 א גוי קען פארשטיין אמונה מיט שכל, אבער א איד שפירט עס מיט א אינסטינקט אין הארץ.
  2. 6:50 חכמה איז ידיעות וואס אלע מוזן מודה זיין, און בינה איז דער פארשטאנד פון הארץ, וואס איז אנדערש ביי יעדן לויט זיין נאטור.
  3. 17:00 א קינד גייט נאך דער מאמע צי ער איז א איד, ווייל אמונה איז א געפיל און א געפיל קומט פון דער מאמע.
  4. 26:54 די גאוה פון א מענטש טרייבט אים זיך מצדיק צו זיין און באשולדיגן אלעס אחוץ זיך, וואס אין פסיכאלאגיע רופט מען עס ראציאנאליזאציע.
  5. 34:12 א אידישער אפיקורס גלייבט באמת; ער לייקנט נאר ווייל ער וויל גיין נאך זיינע תאוות.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:59 פארוואס טאר א זון נישט הרגענען זיין טאטן וואס קומט גנבענען, אפילו ווען דער טאטע ווייסט נישט אז ס'איז זיין זונס שטוב?

    תירוץ: 3:48 ווייל א טאטנס הארץ ווייסט; ס'איז דא א אינסטינקט וואס פארבינדט א טאטן מיט זיין זון אפילו אן ידיעה.

  2. קשיא: 16:18 פארוואס גייט א קינד נאך דער מאמע צי ער איז א איד, ווען שבט און ירושה גייען נאכן טאטן?

    תירוץ: 17:00 ווייל אמונה איז א געפיל, און א געפיל קומט פון דער מאמע.

  3. קשיא: 12:09 וויאזוי מעג א פרוי חתונה האבן לויט איין עד?

    תירוץ: 12:45 דער אבני נזר ערקלערט אז זי שפירט צי איר מאן לעבט, און אויב זי גלייבט דעם עד איז דאס א סימן.

  4. קשיא: 34:09 פארוואס זאגט א איד וואס שטאמט פון אברהם יצחק און יעקב אז ער גלייבט נישט?

    תירוץ: 34:21 ווייל ער וויל גיין נאך זיינע תאוות ווען די תורה זאגט אז מ'טאר נישט, דערפאר זאגט ער אז די תורה איז נישט אמת.

מעשיות

  1. 13:16 דער לעכאוויטשער שפירט נישט זיין רבי'ן

    ר' מרדכי לעכאוויטשער איז געווען א תלמיד פון ר' שלמה קארלינער. ווען ר' שלמה איז נפטר געווארן, האט מען מורא געהאט עס צו דערציילן פארן לעכאוויטשער. האט ער גענומען שרייען אז ער שפירט נישט דעם רבי'ן, ביז מ'האט אים געמוזט זאגן אז דער רבי איז נפטר געווארן. דעמאלט האט ער זיך בארואיגט, אז יעצט פארשטייט ער פארוואס ער שפירט אים נישט.

  2. 24:54 דער פוקס און די ווינטרויבן

    אין בן סירא'ס משלים, וואס די גוים האבן שפעטער איבערגענומען אלס איזאפ'ס משלים, איז א פוקס געקומען צו א וויינגארטן און געזען שיינע ווינטרויבן, נאר ס'איז געווען א הויכער פלויט. דריי טעג און דריי נעכט האט ער זיך געמוטשעט אריבערצוקריכן. צום סוף האט ער געזאגט אז די ווינטרויבן זענען זויער.

  3. 28:12 דער מלמד וואס האט געוואלט לערנען פסיכאלאגיע

    א מלמד, א גוטער מלמד, איז געקומען און געפרעגט אז ער וויל לערנען ביכער פון פסיכאלאגיע, כדי צו פארשטיין דעם געדאנקען-גאנג פון א קינד און ווערן א בעסערער מלמד. מ'האט אים געענטפערט: פארוואס לערנסטו נישט חומש און רש"י? אלעס קען מען פון דער תורה.

  4. 34:42 דער אפיקורס און די באנאנע שאלעכץ

    א מענטש איז ארויפגעגאנגען אויף טרעפ, און אויבן איז געלעגן א באנאנע שאלעכץ. ער האט זיך אויסגעגליטשט און איז אראפגעקייקלט די טרעפ און געשריגן "אוי גאט!". האט מען אים געפרעגט פארוואס ער שרייט צו גאט.

  5. 36:19 די זעקס-טאגיגע מלחמה און דער בריוו פון א פרוי

    פאר דער זעקס-טאגיגער מלחמה איז געווען א מורא'דיגע סכנה פאר די אידן אין ארץ ישראל: א קליינע ארמיי ארומגערינגלט פון ריזיגע אראבישע כוחות וואס האבן געזאגט אז זיי וועלן אריינשטופן די אידן אין ים, און די צייטונגען האבן געשריבן אז ס'איז דער סוף פון מדינת ישראל. אין זעקס טעג האבן די אידן געוואונען אויף א אופן נפלא, און חדשים לאנג האבן אפילו די פרייע צייטונגען געשריבן וועגן ניסים, למשל א באמבע וואס האט אנגעצונדן א שטוב, און א צווייטע באמבע וואס האט צעפלאצט דעם וואסער-טאנק אויפן דאך און דאס וואסער האט פארלאשן דאס פייער. א פרוי האט געשריבן א בריוו צו א צייטונג מ'זאל אויפהערן שרייבן וועגן די ניסים, ווייל שבת פארט זי צום ים, און אויב ס'איז דא א רבונו של עולם וואס טוט ניסים קען זי דאס נישט טון.

געדאנקען

  1. 8:25 דער משגיח טייטשט דעם לשון "אליבא דאביי" כפשוטו: לויט דעם הארץ פון אביי; א חכם האלט אזוי ווייל זיין הארץ, פון זיין שורש הנשמה, זאגט אים אזוי.
  2. 22:30 פון דעם כלל אין דקדוק אז א פועל וואס ענדיגט זיך מיט א נון פארלירט אים ווען עס ווערט א שם, איז דער משגיח מחדש אז פון אמן, גלייבן, ווערט אם: אמונה קומט פון דער מאמע.
  3. 5:49 די דריי מצות ביים סדר, פון דגן וואס ברענגט שכל, זענען קעגן די אבות, און די פיר כוסות וויין, וואס ברענגען ארויס הרגש, זענען קעגן די אמהות, אזוי ווי דער שין פון דריי קעפלעך און פון פיר קעפלעך אויף די צוויי זייטן פון די תפילין.
  4. 3:14 א טאטע וואס קומט גנבענען אין זיין זונס שטוב און ווייסט נישט אז ס'איז זיין זון, וועט אים פונדעסטוועגן נישט שעדיגן, ווייל זיין הארץ ווייסט; אזוי אויך איז דער קשר פון א איד מיט'ן אויבערשטן העכער פון ידיעה.
  5. 31:10 עשו האט געהאלטן אז ער האט פארלוירן די ברכות צוליב זיינע ווייבער, און ס'איז אים נישט איינגעפאלן אז דער חסרון איז ביי אים, דאס זעלבע זיך מצדיק זיין ווי דער פוקס מיט די ווינטרויבן.
  6. 12:29 לויט דעם אבני נזר וואס דער משגיח ברענגט, מעג א פרוי זיך פארלאזן אויף איין עד אז איר מאן איז געשטארבן ווייל זי שפירט צי ער לעבט; וואס זי גלייבט דעם עד איז אליין דער סימן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 10:20 דער משגיח זאגט אז ביים סדר דארף מען רעדן וועגן יציאת מצרים מיט הרגש און מיט התלהבות.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אביי, אברהם אבינו, איזאפ, בן סירא, דער אבני נזר, דער חתם סופר, יצחק אבינו, ישמעאל, עשו, רבי מרדכי לעכאוויטשער, רבי שלמה קארלינער, רבקה אמנו, רש"י

ערכים אמונה, אפיקורס, גאוה, הרגש, חב"ד, רבונו של עולם, תאוה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט