הקב"ה מדקדק על האדם לפי מדריגתו; סוף זמן תיקון שובבי”ם

קאטאלאג: פרשת השבוע משפטים נומ׳ ⁨3⁩ פאקעט גייד ז׳ 10 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 31 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 31 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז דער אייבערשטער משפט'ט יעדן מענטש לויט זיין מדריגה, און אז די זעקס וואכן שובבי"ם, וואס ענדיגן זיך מיט משפטים, זענען דער תיקון פון די נשמות פון מצרים; דאס איז דער שליסל צו די יסורים פון די לעצטע דורות און וויאזוי א איד האלט זיך אין גלות.

דער משגיח עפנט מיט ווייזן אז די זעלבע זאך ווערט געמשפט'ט לויט דער מדריגה פונעם מענטש: דער זוהר וועגן גיין אן נעגל וואסער, די דינים פון יחוס, ראובן און דוד המלך, און די הרגשים פון צדיקים. די מעשה פון רבה בר בר חנה מיט די טרעגער ווייזט אז ביי א גרויסן מענטש איז די העכערע מדה דער דין אליין, און דעם פסוק "ולא תעלה במעלות על מזבחי" טייטשט ער אז ביי איינעם וואס איז ארויפגעגאנגען איז גאוה אזוי ווי עריות. דערנאך גייט ער איבער צום סוף פון שובבי"ם: לויט דעם אריז"ל זענען די נשמות אין מצרים געווען פון דור המבול, דור הפלגה און סדום, און היינט איז זייער תיקון דורך יגיעה אין תורה. דער זוהר אויף משפטים, אז דאס זענען דינים פון גלגולים, מיט א מעשה פונעם בעל שם טוב, ערקלערט יסורים וואס זעען אויס אומגערעכט, אויך דעם חורבן אין אייראפע און די טענות אויף די צדיקים, אזוי ווי אויף משה רבינו און מרדכי. ער ענדיגט מיט אסתר אין בית הצלמים, מיט יעקב אבינו'ס "לגור", און מיט דער שמחה פון אדר און פורים.

ענינים: גלגולים און תיקון הנשמות · שובבי"ם · משפטים

סדר השיעור

  1. 0:00 געמשפט'ט לויט דער מדריגה: נעגל וואסער שטייט אינעם קאטאלאג

    נאך א מעשה מיטן רבי ר' בונם, וואס האט אוועקגעשטופט א יונגערמאן מיט השכלה וואס האט שפעטער געשפעט פונעם זוהר אז ווער עס גייט ארבע אמות אן נעגל וואסער איז חייב מיתה, ערקלערט דער משגיח אז דער זוהר רעדט צו א העכערע מדריגה. די הלכה אליין, אין די דינים פון יחוס און פון כהנים, גיט מער דינים וואס העכער א מענטש שטייט.

  2. 6:05 ראובן, דוד המלך און דעם רבי ר' אלימלך'ס תשליך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז חז"ל זאגן אז ראובן און דוד המלך האבן נישט געזינדיגט, און פונדעסטוועגן רעדן די פסוקים ווי זיי וואלטן, לויט זייער מדריגה. ער דערציילט אז דער רבי ר' אלימלך האט געזאגט ביי תשליך אז וואס ביי א קליינעם מענטש איז א מצוה איז ביי א גרויסן אן עבירה, און ער פרעגט ווי אזוי קען איינער וואס ווייסט וואס משיח איז מיינען אז דוד האט געזינדיגט.

  3. 9:43 די פיינע הרגשים פון צדיקים מעשה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט מעשיות פון צדיקים וואס האבן געפילט א פראבלעם אין עסן וואס איז על פי הלכה מותר: א הינדל מיט א שאלה, און דער בעלזער רב ר' אהרן, וואס האט נישט געוואלט עסן פירות וואס זענען געלעגן אויף א מילכיגן טעלער. וואס ביי פשוטע מענטשן איז מותר, איז ביי גרויסע א ממשות'דיגע זאך.

  4. 13:19 די טרעגער'ס פאס און "ולא תעלה במעלות" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא פון רבה בר בר חנה מיט די טרעגער, וואו רב האט גע'פסק'נט אז ער מוז זיי באצאלן, און ווייזט אז ביי איינעם פון זיין מדריגה איז דאס געווען דער דין, נישט לפנים משורת הדין. מיט דער גמרא אין סוטה אז גאוה איז ווי עריות טייטשט ער "ולא תעלה במעלות על מזבחי" אלס א ווארענונג פאר איינעם וואס איז ארויפגעגאנגען, און עס איז סמוך צו "ואלה המשפטים" צו ווייזן אז עס איז דין.

  5. 17:49 שובבי"ם און די נשמות פון מצרים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח עפנט דעם ענין פונעם סוף פון שובבי"ם, וואס דער אריז"ל האט מגלה געווען אלס א צייט פון תשובה. אין די וואכן ליינט מען פון גלות מצרים ביז "נעשה ונשמע", און די אידן אין מצרים זענען געווען די נשמות פון דור המבול, דור הפלגה און סדום, וואס האבן געדארפט ווערן גערייניגט איידער זיי האבן מקבל געווען די תורה.

  6. 23:41 זעקס וואכן תיקון און די יגיעה פון תורה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די מלאכות פון מצרים זענען קעגן די זעקס וואכנטעג, און די זעקס וואכן שובבי"ם קעגן זיי, מיט משפטים אלס שבת, אזוי ווי דער עבד וואס ארבעט זעקס יאר און גייט ארויס פריי. ער ברענגט דעם זוהר וואס טייטשט "עבודה קשה, חומר, לבנים" אויף קושיא, קל וחומר און ליבון הלכתא, און זאגט אז דער תיקון היינט איז יגיעה אין תורה.

  7. 29:10 אדר, פרייהייט און דער קטרוג שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז ווען מ'ציילט די חדשים פון תשרי איז אדר דער זעקסטער, דער עיקר צייט פון תיקון, א חודש פון פרייהייט און פון "קימו וקבלו". אין אזא צייט מאכט דער בעל דבר א קטרוג, און אין אדר ווערט שוואך דאס לערנען אין די ישיבות, און דווקא דעמאלט דארף מען זיך שטארקן.

  8. 33:11 נעשה ונשמע, לערנען פורים און גאוה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח בינדט "נעשה ונשמע" אין סוף משפטים מיט "קימו וקבלו", און דערציילט דעם קאצקער'ס ווערטער אויפן טאטן פונעם אבני נזר, וואס האט געלערנט פורים, און לייגט צו אז יעדע צייט האט איר עבודה. ער בעט מען זאל קומען אין צייט צום סדר, און ווארנט אז ווער עס האט געענדיגט דעם תיקון פון שובבי"ם מוז זיך היטן פון גאוה, די "מעלות על מזבחי".

  9. 40:16 דעם בעל שם טוב'ס לימוד ביים קוואל מעשה

    דער משגיח ברענגט דעם זוהר אז "ואלה המשפטים" זענען די דינים פון גלגולים, און דערציילט ווי דער בעל שם טוב האט געשיקט דעם מגיד זיך באהאלטן ביי א קוואל: א רייכער האט פארגעסן זיין בייטל, א צווייטער האט עס גענומען, און אן ארעמאן וואס איז געקומען נאכדעם איז דערפאר געשלאגן געווארן פונעם רייכן.

  10. 44:00 דינים פון גלגולים

    דער בעל שם טוב ערקלערט אז די דריי זענען געווען א בעל דין וואס האט אומגערעכט גענומען געלט, דער וואס מ'האט אים געשעדיגט, און דער דיין וואס איז נישט געווען מתון און באצאלט יעצט פאר זיין פסק. דער משגיח לערנט ארויס אז ווער עס פילט זיך געשעדיגט פון א דין, אדער זעט א צדיק ליידן, זאל וויסן אז ס'איז א חשבון פון פריערדיגע גלגולים; דאס פארענטפערט ירמיהו'ס קשיא און ערקלערט די יסורים פון מצרים.

  11. 48:32 ערב שבת פון דער היסטאריע

    דער משגיח גלייכט דעם סוף פון א תיקון צו א קיך ערב שבת: אלעס איז אין א יאגעניש. מיר זענען אינעם אלף השישי, דער ערב שבת פאר משיח; ער ברענגט דעם זוהר אז אין שנת שש מאות עפענען זיך די שערי חכמה, און ערקלערט די יאגעניש פון די נייע אויפטואונגען אלס די שנעלקייט וואס די לעצטע תיקונים פאדערן.

  12. 54:23 מ'באשולדיגט די צדיקים, מ'באשולדיגט משה רבינו

    דער משגיח דערמאנט אז אין דער צייט פון דער מלחמה האט מען באשולדיגט די צדיקים פון אייראפע וואס זיי האבן נישט געלאזט אידן פארן קיין אמעריקע אדער ארץ ישראל, א געדאנק וואס די אידישע צייטונגען האבן אריינגעפיטערט. ער רופט די אפיקורסים די שולדיגע, און ווייזט אז ס'איז נישט קיין נייעס: ווען דער סוף פון מצרים איז געווארן דאס שווערסטע, האבן דתן ואבירם באשולדיגט משה רבינו.

  13. 1:00:01 די טענה אויף מרדכי

    דער משגיח ברענגט די גמרא אויף "איש יהודי... איש ימיני": כלל ישראל האט זיך באקלאגט אז דוד המלך האט נישט גע'הרג'עט שמעי, פון וועמען מרדכי איז ארויסגעקומען, און שאול האט נישט גע'הרג'עט אגג, פון וועמען המן איז ארויסגעקומען. ער ווייזט אז מען האט באשולדיגט מרדכי אין דער גזירה, כאטש די גמרא גיט אן אנדער סיבה און מרדכי האט געטאן מיט מסירות נפש, און אז ער איז מיט וויסן געגאנגען מיט אידן אין גלות.

  14. 1:07:00 אז אידן זאלן בלייבן אידן

    דער משגיח ערקלערט אז די צדיקי אמת פירן לויט א מסורה וואס איר ערשטער כלל איז אז אידן זאלן בלייבן אידן, און זיי האבן געוואוסט אז אין דעמאלטדיגן אמעריקע וועלן זיי נישט בלייבן; ער רעדט פון דער אסימילאציע וואס ער האט געזען. דער חורבן, זאגט ער, איז געווען דאס צוזאמנעמען די תיקונים פון אלע דורות, אזוי ווי יעקב אבינו'ס שיקן יוסף'ן, וואס האט נאר אויסגעזען ווי די סיבה פון גלות מצרים.

  15. 1:14:30 אסתר אין בית הצלמים

    דער משגיח זאגט אז יעדער דור האט זיין מרדכי. אסתר, וואס האט געמוזט זיין אין הויז פון אחשורוש, האט געפילט אז די שכינה גייט אוועק פון איר אין בית הצלמים און האט געשריגן "אלי אלי למה עזבתני"; דער היינטיגער גלות איז איין גרויסער בית הצלמים. ווער עס מוז זיין אין אזעלכע ערטער דארף וויסן די סכנה, מתפלל זיין אזוי ווי אסתר, און זיך צוגרייטן, אזוי ווי מרדכי.

  16. 1:20:41 "לגור בארץ באנו": יעקב אבינו'ס פארמל

    דער משגיח פרעגט פארוואס די הגדה ברענגט א ראיה אויף "ויגר שם" פון "לגור בארץ באנו", און ענטפערט אז די ראיה איז פונעם סוף פסוק: פאר פרעה האבן די שבטים נישט געלויבט מצרים, נאר געזאגט אז זיי זענען געקומען צוליב זייערע בהמות. יעקב אבינו האט אויסגעלערנט זיינע קינדער זיך צו פילן ווי פרעמדע דארט, און דערפאר האבן זיי זיך נישט אסימילירט.

  17. 1:25:48 אדר, פורים און מחיית עמלק

    דער משגיח שליסט מיט אדר אלס א חודש פון שמחה און תורה. די מגילה איז נישט קיין היסטאריע, פורים קען מען אויפטאן וואס יום כיפור קען מען נישט, און ער דערציילט פון א סעודת פורים ביים סטאלינער רבי'ן וואס מען האט פארבונדן מיט סטאלין'ס טויט. די גרעסטע ישועה איז אויסמעקן דעם המן וואס יעדער האט אין הארץ; ער ענדיגט מיט ברכות אויף א גוטן חודש אדר.

דער שיעור, אויסגעשריבן

געמשפט'ט לויט דער מדריגה: נעגל וואסער

0:24

דער משגיח עפנט מיט א מאמר חז"ל אז א געוויסע חסרון איז "כאילו" מ'האט געדינט עבודה זרה, כאטש בית דין וואלט דערפאר נישט געשטראפט ווי פאר עבודה זרה. ער דערציילט אז דער רבי ר' בונם האט זיך געפרייט וואס ער האט אוועקגעצויגן פון זיינע חסידים א יונגן למדן מיט השכלה אין קאפ, וואס האט שפעטער געשפעט פונעם זוהר אז ווער עס גייט ארבע אמות אינדערפרי אן נעגל וואסער איז חייב מיתה, און איז געווארן אן אפיקורס. ב

3:37

דער זוהר זאגט טאקע אזוי, זאגט דער משגיח, און פונדעסטוועגן מעג מען על פי שולחן ערוך גיין צום סינק און זיך וואשן. נאר יעדע זאך איז לויט די מדריגה, און די הלכה אליין ווייזט עס: א ישראל מעג חתונה האבן מיט א גרושה און א כהן נישט; א כהן מעג חתונה האבן מיט אן אלמנה און א כהן גדול נישט. וואס העכער א מענטש שטייט, אלץ מער דינים נעמט ער אויף זיך, און ביי די וואס האבן זיך אויסגעארבעט העכער, ווי די תלמידים פונעם בעל שם טוב, איז דער זוהר כפשוטו. ב

ראובן, דוד המלך און דעם רבי ר' אלימלך'ס תשליך

6:16

אזוי אויך זאגן חז"ל אז ראובן האט נישט געזינדיגט, און דוד המלך האט נישט געזינדיגט מיט בת שבע, ווייל יעדער וואס איז ארויס צו דוד'ס מלחמה האט געגעבן א גט; און פונדעסטוועגן רעדט דער פסוק פון זיי ווי פון חוטאים, לויט זייער מדריגה. דער רבי ר' אלימלך, וואס דער לובלינער האט אים געזען ביי תשליך, האט געזאגט אז וואס ביי א קליינעם מענטש איז א מצוה איז ביי א גרויסן אן עבירה. דער משגיח לייגט צו אז ווער עס ווייסט באמת וואס משיח איז, קען זיך נישט פארשטעלן אז דוד האט געזינדיגט. ד,ה

די פיינע הרגשים פון צדיקים

9:45

צדיקים, זאגט דער משגיח, האבן גרויסע הרגשים און פילן וואס אנדערע פילן נישט. א גדול וואס האט קיינמאל נישט געגעסן פון א זאך וואס האט געדארפט א שאלה, האט מען אמאל דערלאנגט א הינדל וואס דער רב האט געזאגט אז ס'איז גארנישט קיין שאלה, און ער האט געזאגט אז ער פילט דא א שאלה. דער בעלזער רב ר' אהרן האט נישט געוואלט עסן אן עפל און א באר וואס זענען אפשר געלעגן אויף א מילכיגן טעלער, ווייל ער האט געגעסן פליישיגס אין די זעקס שעה. ביי פשוטע מענטשן איז עס מותר; ביי גרויסע איז עס א ממש.

די טרעגער'ס פאס און "ולא תעלה במעלות"

13:33

טרעגער האבן צובראכן רבה בר בר חנה'ס פאס, און רב האט גע'פסק'נט אז זיי זענען גארנישט שולדיג, און אז ער מוז זיי נאך באצאלן זייער שכירות, ווייל "למען תלך בדרך טובים". ווען מ'האט אים געפרעגט "דינא הכי?", האט רב געענטפערט יא. דער משגיח ערקלערט אז ביי א פשוט'ן מענטש וואלטן די טרעגער געמוזט צאלן, אבער ביי איינעם פון רבה בר בר חנה'ס מדריגה איז דאס געווען דער דין אליין, נישט לפנים משורת הדין. ו,ז

15:35

די גמרא אין סוטה זאגט אז א בעל גאוה איז ווי ער וואלט עובר געווען אויף אלע עריות, ווייל ביידע הייסן תועבה. דערמיט טייטשט דער משגיח "ולא תעלה במעלות על מזבחי": ווער עס איז שוין צוגעקומען צום מזבח טאר נישט זיין קיין בעל גאוה, ווייל ביי אים איז דאס עריות, און ווייל "ואלה המשפטים" קומט גלייך דערנאך, איז עס א דין. א,ח,ט,י

שובבי"ם און די נשמות פון מצרים

17:51

דער משגיח גייט איבער צום סוף פון שובבי"ם, די זעקס וואכן פון שמות ביז משפטים, וואס דער אריז"ל האט מגלה געווען אז זיי זענען מסוגל צו תשובה. אין די וואכן ליינט מען פון גלות מצרים ביז "נעשה ונשמע" אין סוף משפטים, און אידן גייען דורך דעם זעלבן תיקון וואס דער דור פון מצרים איז דורכגעגאנגען. ש

19:59

די אידן אין מצרים, ערקלערט ער, זענען געווען הויכע נשמות פארשמוצט מיט עבירות. דור המבול איז צוריקגעקומען אלס די קינדער וואס מ'האט געווארפן אין טייך; דור הפלגה, וואס האט געזאגט "הבה נלבנה לבנים", איז צוריקגעקומען צו ארבעטן בחומר ובלבנים; און די אנשי סדום זענען אויך געקומען. ווער עס ווייסט דאס נישט וואלט געפרעגט ווי ירמיהו אויף די משפטים פונעם אייבערשטן; אבער מצרים איז געווען א וועשעריי, און ערשט ווען זיי זענען גערייניגט געווארן האבן זיי געזאגט "נעשה ונשמע". כ,ל,מ,ש

זעקס וואכן תיקון און די יגיעה פון תורה

24:51

די סדרות האבן נאך היינט דעם כח פון תיקון. תוספות אין פסחים ערקלערט אז שבת איז א זכר ליציאת מצרים ווייל אין מצרים האבן זיי געטאן אלע מלאכות; ממילא זענען די זעקס וואכן קעגן די זעקס וואכנטעג, און משפטים, וואו דער עבד עברי ארבעט זעקס יאר און גייט ארויס פריי אין זיבעטן, איז זייער שבת. עס בלייבן נאך עטליכע טעג צו מתקן זיין די גאנצע וואך. נ,ס

26:53

וויאזוי? דער זוהר טייטשט "בעבודה קשה בחומר ובלבנים" אויף דער יגיעה פון גמרא: קושיא, קל וחומר, ליבון הלכתא. היינט דארף מען נישט דורכגיין דעם פשט פונעם פסוק; די יגיעה אין תורה איז דער תיקון, און דערנאך גייט מען ארויס פריי. כ,ע

אדר, פרייהייט און דער קטרוג

29:23

פרייהייט, דרור, טייטשט די גמרא אז מ'קען וואוינען וואו מ'וויל. ווען מ'ציילט די חדשים פון תשרי איז אדר דער זעקסטער, וואו דער תיקון איז דער גרעסטער, און זיין חידוש איז "קימו וקבלו" און "ליהודים היתה אורה ושמחה". אבער א צייט פון תיקון ברענגט א קטרוג: דער בעל דבר לאזט נישט מתקן זיין. אין אדר ווערט שוואך דאס לערנען אין די ישיבות צוליב די הכנות און פארשטעלונגען, און דער משגיח זאגט אז דווקא דעמאלט דארף מען זיך מערסטנס שטארקן אין תורה. פ,צ,ק

נעשה ונשמע, לערנען פורים און גאוה

33:31

אין אדר דארף מען אריינגיין מיט "נעשה ונשמע", וואס איז דאס זעלבע ווי "קימו וקבלו": מקבל זיין אן קיין שאלות. דער משגיח דערציילט, כאטש ער זאגט אז ער רעקאמענדירט עס נישט, אז דער קאצקער האט געזאגט אז א גאון אין פוילן האט זוכה געווען צו א זון ווי דער אבני נזר ווייל ער האט געלערנט גמרא פורים ווען קיינער האט נישט געלערנט. אבער יעדע צייט האט איר עבודה: פורים שיקט מען שלח מנות און מ'איז פריילעך. ש,צ

36:13

דער איבעריגער אדר איז צו שטארקן די סדרים, און דער משגיח בעט מען זאל קומען אין צייט. שפעט קומען איז ווי איינער פון די אבות נזיקין: ווער עס קומט שפעט און זעט א ליידיגן בית המדרש, רואט זיך אפ, ממילא שעדיגט איינער דעם אנדערן, און שפעט קומען ווייזט אז די עבודה איז נישט חשוב.

38:27

נאכן תיקון פון שובבי"ם שטייגט מען, און דערמיט קומט די סכנה פון גאוה. ווער עס האט געענדיגט פילט זיך ווי א כהן ביים מזבח; צו אים זאגט די תורה "ולא תעלה במעלות", ווייל גאוה איז ווי עריות, און "ואלה המשפטים" לערנט אז דאס איז א דין. ט,י,א

דעם בעל שם טוב'ס לימוד ביים קוואל

40:23

דער זוהר רופט "ואלה המשפטים" די דינים פון גלגולים. כדי דאס צו ווייזן האט דער בעל שם טוב געשיקט דעם מגיד זיך באהאלטן ביי א קוואל ביז חצות. א רייכער האט זיך דארט אפגערוט און איז אוועקגעפארן און פארגעסן זיין בייטל; א צווייטער האט עס גענומען; דערנאך האט זיך אן אויסגעמוטשעטער ארעמאן אוועקגעזעצט עסן א טרוקן שטיקל ברויט. דער רייכער איז צוריקגעקומען, באשולדיגט דעם ארעמאן און אים געשלאגן ביז ער איז געפאלן אן כוחות. י,ת

דינים פון גלגולים

44:10

דער בעל שם טוב האט ערקלערט אז אין א פריערדיגן גלגול האט א דיין וואס איז נישט געווען קיין בקי אומגערעכט גע'פסק'נט א דין תורה אין געלט. דער רייכער האט דעמאלט באקומען געלט וואס איז נישט געווען זיינס, דער געפינער איז געווען דער געשעדיגטער, און דער געשלאגענער איז געווען דער דיין, וואס האט באקומען זיין עונש פאר זיין פסק.

45:59

ממילא, זאגט דער משגיח, ווער עס ווייסט אז ער איז גערעכט און האט פארלוירן זיין דין תורה, זאל וויסן אז ס'איז מן השמים; דאס זענען דינים פון נשמות, און ווער עס שטייט צו נאנט זעט נישט דאס גאנצע בילד. דאס פארענטפערט ירמיהו'ס קשיא "מדוע דרך רשעים צלחה", און ערקלערט די יסורים פון מצרים. מ,ת

ערב שבת פון דער היסטאריע

49:02

אין סוף פון יעדן תיקון ווערט עס א יאגעניש, אזוי ווי אין א קיך ערב שבת, און דער טומל ווייזט גארנישט צי שבת וועט זיין גרייט. משפטים איז די לעצטע וואך און אדר דער לעצטער חודש, און אין דער היסטאריע זענען מיר אינעם אלף השישי, דער ערב שבת פאר משיח.

50:26

דער זוהר זאגט אז אין שנת שש מאות פונעם אלף השישי וועלן זיך עפענען די שערי חכמה. צדיקים האבן געמיינט אז משיח קומט; אנשטאט דעם איז די חכמה אריבער צו די אומות, און עס האט זיך אנגעהויבן די אינדוסטריעלע רעוואלוציע. צדיקים האבן ערקלערט אז די תיקונים מוזן יעצט גיין שנעל: א רייזע וואס האט אמאל גענומען חדשים נעמט היינט שעה'ן מיט באן, עראפלאן און דזשעט. אזוי זאגט אויך דער אריז"ל אז דער גלות פארענדיגט די יארן וואס זענען אפגעקירצט געווארן אין מצרים. אא

מ'באשולדיגט די צדיקים, מ'באשולדיגט משה רבינו

54:35

דער משגיח דערמאנט אז אין דער צייט פון דער מלחמה, ווען עס זענען אנגעקומען די ידיעות פון די זעקס מיליאן, האבן אסאך באשולדיגט די צדיקים וואס זיי האבן נישט געלאזט אידן פארן קיין אמעריקע אדער ארץ ישראל. די אידישע צייטונגען האבן געפיטערט דעם המון מיט אפיקורסות, און מ'האט עס איבערגעחזר'ט אפילו אין מקוה. דער משגיח זאגט אז די אפיקורסים זענען די שולדיגע, און דער אייבערשטער זאל מוחל זיין דעם המון.

59:00

ס'איז נישט קיין נייעס: ווען משה רבינו איז געקומען אויסלייזן איז דער שעבוד ערגער געווארן, דתן ואבירם האבן אים באשולדיגט, און משה האט געפרעגט "למה הרעותה לעם הזה". דער סוף פון א גלות איז אלעמאל דאס שווערסטע. אב

די טענה אויף מרדכי

1:00:32

די גמרא אויף "איש יהודי... איש ימיני" זאגט אז כלל ישראל האט זיך באקלאגט: דוד המלך האט נישט גע'הרג'עט שמעי, פון וועמען מרדכי איז ארויסגעקומען, און שאול האט נישט גע'הרג'עט אגג, פון וועמען המן איז ארויסגעקומען. די אידן האבן דעמאלט געזאגט אז ווען מרדכי וואלט נישט אנגעצינדן המן'ען, וואס "ויבז בעיניו לשלוח יד במרדכי לבדו", וואלט נישט געווען קיין גזירה. אג,אד,אה

1:03:56

אבער די גמרא גיט אן אנדער סיבה: זיי האבן זיך געבוקט צום צלם אדער הנאה געהאט פון אחשורוש'ס סעודה. מרדכי האט זיך נישט געבוקט כדי מ'זאל אים הרג'ענען אלס כפרה פאר כלל ישראל, און ער האט זיי אפגעהאלטן פון דער סעודה; פונדעסטוועגן האט מען אים באשולדיגט. או

1:05:55

געוויסע האבן געזאגט אז ער האט נישט ליב געהאט ארץ ישראל, אבער די מגילה זאגט "אשר הגלה מירושלים": ער האט געקענט בלייבן, נאר ער איז געגאנגען מיט אידן אין גלות כדי זיי צו ברענגען צו תשובה. אז

אז אידן זאלן בלייבן אידן

1:07:07

די צדיקי אמת, ערקלערט דער משגיח, האבן א מסורה איש מפי איש פון משה רבינו, און איר ערשטער כלל איז אז אידן זאלן בלייבן אידן. זיי האבן געוואוסט אז אין דעמאלטדיגן אמעריקע וועלן זיי נישט בלייבן; מיליאנען זענען געקומען און מ'ווייסט נישט פון זייער זכר. דער משגיח זאגט אז פון זיינע חברים אין קלאס האט כמעט קיינער נישט געהיטן שבת, און אז היינט האט איינס פון דריי חתונה מיט א גוי. ארץ ישראל האט דעמאלט געמיינט גיין מיט פארביסענע רוסישע אפיקורסים, דערפאר האבן די צדיקים געהאלטן מ'זאל בלייבן אין פוילן.

1:09:28

עס איז געקומען א גרויסער חורבן. נשמות פון דורות וואס זענען נאך נישט מתוקן קומען צוריק אין עקבתא דמשיחא, און דער אייבערשטער האט צוזאמגענומען די תיקונים פון אלע דורות אין איין קאנטינענט, אלעס בחסד, אויף אן אופן וואס מיר פארשטייען נישט. מ'קען פונקט אזוי באשולדיגן יעקב אבינו וואס ער האט געשיקט יוסף'ן, אבער דער גלות איז שוין לאנג פריער נגזר געווארן. די צדיקים האבן כאטש אויפגעטאן אז אידן זענען געשטארבן אלס אידן און זיך נישט אסימילירט.

אסתר אין בית הצלמים

1:14:30

יעדער דור, זאגט דער משגיח, האט זיין משה און זיין מרדכי. אסתר האט געמוזט זיין אין הויז פון אחשורוש, און מרדכי איז יעדן טאג געגאנגען פארן חצר בית הנשים צו וויסן ווי עס גייט איר. ווען זי איז אריין אין בית הצלמים איז די שכינה אוועק פון איר, און זי האט געשריגן "אלי אלי למה עזבתני". דער היינטיגער גלות איז איין גרויסער בית הצלמים: די סאבוועי, די גאס, אפילו געוויסע בתי כנסיות. אח,אט,אי

1:17:55

דער משגיח פסק'נט נישט ווען מ'מעג גיין, ער רעדט נאר פון דער מציאות. ווער עס מוז גיין, אזוי ווי אסתר האט געמוזט, דארף מתפלל זיין אזוי ווי זי, וויסן די סכנה און זיך צוגרייטן, אזוי ווי מרדכי יעדן טאג.

"לגור בארץ באנו": יעקב אבינו'ס פארמל

1:20:42

די הגדה ברענגט א ראיה אז יעקב אבינו איז נישט אראפ זיך צו באזעצן נאר צו וואוינען ווי א גר, פון "לגור בארץ באנו", און דער משגיח פרעגט וואס דאס לייגט צו אויף "ויגר". די ראיה איז פונעם סוף פסוק. א איד וואס ווערט אויפגענומען ביים פרעזידענט וואלט געלויבט דאס לאנד, אבער ווען פרעה האט געפרעגט די שבטים, האבן זיי נישט געלויבט מצרים'ס קולטור און פיראמידן, אפילו נישט געזאגט אז זיי זענען הונגעריג; זיי האבן געזאגט אז זיי זענען געקומען צוליב פיטער פאר די בהמות. אכ,אל

1:23:40

יעקב אבינו האט אויסגעלערנט זיינע קינדער צו פילן "איך געהער נישט דא", און דערפאר האבן זיי זיך נישט אסימילירט. א איד וואס מ'האט געשיקט אין אזא ארט דארף וויסן אז דאס איז זיין הצלה; די סכנה הייבט זיך אן ווען ער ווערט דארט באקוועם.

אדר, פורים און מחיית עמלק

1:25:50

אדר איז א חודש פון שמחה, תורה און ניסים. ווער עס לייענט די מגילה ווי אן אלטע היסטאריע איז נישט יוצא; זי קומט פאר אין יעדן דור, און וואס מ'קען נישט אויפטאן יום כיפור קען מען אויפטאן פורים. דער משגיח דערציילט אז ביי א סעודת פורים פונעם סטאלינער רבי'ן האט מען עפעס אפגעטאן קעגן סטאלין, און באלד דערנאך האט מען געמעלדעט אז ער איז געשטארבן. אמ,אנ

1:28:46

די גרעסטע ישועה, זאגט ער, איז מחיית עמלק, דער פריוואטער המן וואס יעדער האט אין הארץ. ער ענדיגט מיט א ברכה אויף א גוטן חודש אדר פון תשובה, תורה און עבודה.

מראי מקומות

תורה

  1. ט Shemos 20:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:35, 38:27
  2. י Shemos 21:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:35, 38:27, 40:23
  3. כ Shemos 1:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:59, 26:53
  4. ל Bereishis 11:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:59
  5. ס Shemos 21:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:51
  6. ש Shemos 24:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:51, 19:59, 33:31
  7. אב Shemos 5:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:00
  8. אל Bereishis 47:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:42

נביאים

  1. מ Yirmiyahu 12:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:59, 45:59

כתובים

  1. ז Mishlei 2:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:33
  2. ח Mishlei 16:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:35
  3. צ Esther 9:27 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:23, 33:31
  4. ק Esther 8:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:23
  5. אג Esther 2:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:32
  6. אה Esther 3:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:32
  7. אז Esther 2:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:55
  8. אח Esther 2:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:30
  9. אי Tehillim 22:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:30

משנה

  1. ג לכאורה Mishnah Kiddushin 4:1 4:05 מפתח

תלמוד בבלי

  1. א לכאורה Sotah 4b מפתח אינעם אויסשרייב: 15:35, 38:27
  2. ד לכאורה Shabbos 55b מפתח אינעם אויסשרייב: 6:16
  3. ה לכאורה Shabbos 56a מפתח אינעם אויסשרייב: 6:16
  4. ו Bava Metzia 83a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:33
  5. פ לכאורה Rosh Hashanah 9b מפתח אינעם אויסשרייב: 29:23
  6. אד Megillah 12b-13a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:32
  7. או לכאורה Megillah 12a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:56
  8. אט לכאורה Megillah 15b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:30
  9. אמ לכאורה Megillah 17a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:50

זוהר און קבלה

  1. ב Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:24, 3:37
  2. ע לכאורה Zohar I:27a מפתח אינעם אויסשרייב: 26:53
  3. ת לכאורה Zohar II:94a (Mishpatim) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:23, 45:59
  4. אא לכאורה Zohar I:117a (Vayera) מפתח אינעם אויסשרייב: 50:26
  5. אנ לכאורה Tikkunei Zohar 57b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:50

ראשונים

  1. נ לכאורה Tosafos Pesachim 117b מפתח אינעם אויסשרייב: 24:51

אחרונים און חסידות

  1. ר Yaaros Devash (מקום נישט באשטימט) 31:43 מפתח

תפילה און פיוט

  1. אכ לכאורה Haggadah shel Pesach, Maggid (Arami oved avi) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:42

עיקרי הדברים

  1. 3:52 דער משגיח לערנט אז די זעלבע זאך האט אן אנדער וואג לויט די מדריגה פונעם מענטש; אפילו די הלכה ווייזט עס, ווייל ווער עס שטייט העכער באקומט מער דינים.
  2. 14:37 ביי א גרויסן מענטש איז די העכערע מדה נישט לפנים משורת הדין, נאר דער דין אליין, אזוי ווי רב האט געזאגט פאר רבה בר בר חנה.
  3. 18:17 די זעקס וואכן שובבי"ם, פון גלות מצרים ביז "נעשה ונשמע" אין סוף משפטים, זענען א צייט פון תיקון, און דער עיקר תיקון היינט איז יגיעה אין תורה.
  4. 19:49 די אידן אין מצרים זענען געווען די נשמות פון דור המבול, דור הפלגה און סדום, וואס זענען צוריקגעקומען כדי צו ווערן גערייניגט דורך די יסורים פונעם גלות.
  5. 40:28 "ואלה המשפטים" זענען, לויטן זוהר, די דינים פון גלגולים: יסורים וואס זעען אויס אומגערעכט זענען א טייל פון א חשבון פון פריערדיגע גלגולים וואס קיינער זעט נישט אינגאנצן.
  6. 56:44 דער משגיח שטעלט זיך אפ פאר די צדיקים פון אייראפע קעגן די וואס האבן זיי באשולדיגט אין דעם חורבן: אזוי ווי משה רבינו און מרדכי, האט מען זיי באשולדיגט אין דער שווערקייט פונעם סוף גלות, כאטש זייער זארג איז געווען אז אידן זאלן בלייבן אידן.
  7. 1:23:08 אזוי ווי די שבטים פאר פרעה, דארף א איד וואס מוז וואוינען צווישן די אומות אלעמאל פילן אז ער געהערט נישט דארט; די סכנה הייבט זיך אן ווען ער ווערט באקוועם.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 3:37 אז דער זוהר זאגט אז ווער עס גייט ארבע אמות אן נעגל וואסער איז חייב מיתה, פארוואס מעג מען על פי שולחן ערוך גיין צום סינק?

    תירוץ: 3:52 יעדע זאך איז לויט די מדריגה פונעם מענטש: די הלכה רעדט צו יעדן, און דער זוהר'ס חומרא איז פאר די וואס האבן זיך אויסגעארבעט העכער.

  2. קשיא: 14:18 פארוואס האט רב געזאגט פאר רבה בר בר חנה אז ער מוז באצאלן די טרעגער וואס האבן צובראכן זיין פאס, ווען על פי דין זענען זיי חייב?

    תירוץ: 14:37 ביי איינעם פון זיין מדריגה איז די העכערע מדה דער דין אליין; ס'איז נישט לפנים משורת הדין.

  3. קשיא: 22:23 פארוואס האבן די אידן אין מצרים, די קינדער פון אברהם יצחק און יעקב, געמוזט אזוי פיל ליידן?

    תירוץ: 22:50 זיי זענען געווען די נשמות פון דור המבול, דור הפלגה און סדום, וואס האבן געדארפט ווערן גערייניגט איידער זיי האבן מקבל געווען די תורה.

  4. קשיא: 1:20:42 פארוואס ברענגט די הגדה א ראיה אויף "ויגר שם" פון "לגור בארץ באנו", ווען "ויגר" זאגט דאך שוין דאס זעלבע?

    תירוץ: 1:21:29 די ראיה איז פונעם סוף פסוק: די שבטים האבן געזאגט פאר פרעה אז זיי זענען נאר געקומען צוליב די בהמות, וואס ווייזט אז זיי האבן זיך געהאלטן פאר פרעמדע.

  5. קשיא: 1:00:01 פארוואס האט משה רבינו געפרעגט "למה הרעותה לעם הזה" ווען דער שעבוד איז ערגער געווארן נאכדעם וואס ער איז געקומען?

    תירוץ: 1:00:03 ס'איז געווען דער סוף פונעם גלות, און דער סוף איז אלעמאל דאס שווערסטע, אזוי ווי די יאגעניש פון ערב שבת.

מעשיות

  1. 1:37 דער רבי ר' בונם און דער משכיל

    ביים רבי ר' בונם האט זיך אומגעדרייט א יונגערמאן, א גוטער למדן, אבער מיט השכלה אין קאפ, וואס האט זיך דעמאלט פארשפרייט אין פוילן. דער רבי ר' בונם האט זיך געפרייט וואס ער האט אים אוועקגעצויגן פון זיינע חסידים. דער יונגערמאן האט שפעטער געשריבן א שפעט אויפן זוהר וועגן גיין ארבע אמות אן נעגל וואסער, און איז געווארן אן אפיקורס.

    אין דער מעשה: דער קאצקער רבי, דער רבי ר' בונם

    דערציילט אין נאך 3 שיעורים ←

  2. 7:27 דעם רבי ר' אלימלך'ס תשליך

    דער רבי ר' אלימלך האט נישט געלאזט מען זאל מיטגיין מיט אים צו תשליך, אבער דער לובלינער איז בהחבא מיטגעגאנגען צו זען ווי ער טוט עס. דער רבי ר' אלימלך האט געזאגט אז ער שאקלט אפ זיינע עבירות, און אז וואס ביי א קלענערן מענטש וואלט געווען א מצוה איז ביי א גרויסן אן עבירה.

    אין דער מעשה: דער רבי ר' מלך, דער לובלינער חוזה

  3. 12:00 דער בעלזער רב און די פירות

    ווען מ'האט דערלאנגט דעם בעלזער רב ר' אהרן אן עפל און א באר, האט ער נישט געוואלט עסן. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געזאגט אפשר זענען זיי געלעגן אויף א מילכיגן טעלער; ער האט געגעסן פליישיגס ווייניגער ווי זעקס שעה פריער. על פי הלכה איז דאס גארנישט, אבער ער האט עס געפילט.

    אין דער מעשה: רבי אהרן בעלזער

  4. 41:15 דער מגיד ביים קוואל

    דער בעל שם טוב האט געשיקט דעם מגיד זיך באהאלטן אין א שפאלט ביי א קוואל ביז חצות. א רייכער איז צוגעריטן, זיך אפגערוט, געטרונקען, אוועקגעלייגט זיין בייטל און איז אוועקגעפארן אן אים; א צווייטער האט געטרונקען און גענומען דעם בייטל; דערנאך האט זיך אן אויסגעמוטשעטער ארעמאן אוועקגעזעצט עסן א טרוקן שטיקל ברויט איינגעטונקען אין וואסער. דער רייכער איז צוריקגעקומען, באשולדיגט דעם ארעמאן און אים שטארק געשלאגן. דער בעל שם טוב האט ערקלערט אז אין א פריערדיגן גלגול האט א דיין וואס איז נישט געווען מתון אומגערעכט מחייב געווען איינעם צו באצאלן; דער רייכער האט באקומען יענע געלט, דער געפינער איז געווען דער געשעדיגטער, און דער געשלאגענער ארעמאן איז געווען דער דיין.

    אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב, דער מעזריטשער מגיד

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

  5. 34:10 דער קאצקער אויפן טאטן פונעם אבני נזר

    א גרויסער גאון אין פוילן מיט עטליכע דורות צוריק האט זוכה געווען צו א זון וואס האט באלויכטן די וועלט מיט תורה, דער אבני נזר. דער קאצקער האט געזאגט אז ער האט דערצו זוכה געווען ווייל פורים, ווען קיינער האט נישט געלערנט, איז ער געזעסן און געלערנט גמרא. דער משגיח לייגט צו אז ער רעקאמענדירט דאס נישט, ווייל יעדע צייט האט איר עבודה.

    אין דער מעשה: דער אבני נזר, דער קאצקער רבי

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  6. 1:27:58 דעם סטאלינער רבי'נס סעודת פורים

    מיט יארן צוריק אין אמעריקע, ביי א סעודת פורים פונעם סטאלינער רבי'ן ר' יוחנן, האט מען עפעס אפגעטאן קעגן סטאלין, וואס האט דעמאלט גערודפט אידן. באלד דערנאך האבן די צייטונגען געמעלדעט אז סטאלין איז געשטארבן, און מען האט געזאגט אז דאס איז געפועלט געווארן ביי דער סעודת פורים.

    אין דער מעשה: רבי יוחנן סטאלינער

געדאנקען

  1. 15:45 דער משגיח טייטשט "ולא תעלה במעלות על מזבחי" אויף איינעם וואס איז שוין ארויפגעגאנגען: ביי אים איז גאוה ווי עריות, ווייל ביידע הייסן תועבה, און דאס וואס עס שטייט פאר "ואלה המשפטים" ווייזט אז ס'איז דין, נישט קיין מדת חסידות.
  2. 25:29 די זעקס וואכן שובבי"ם זענען קעגן די זעקס וואכנטעג און די מלאכות פון מצרים, און משפטים איז זייער שבת; אזוי ווי דער עבד עברי וואס ארבעט זעקס יאר און גייט ארויס פריי אין זיבעטן, גייט א איד ארויס פריי נאכן תיקון.
  3. 19:52 דור המבול, וואס זייער עונש איז נאך נישט געווען פארטיג, איז צוריקגעקומען אלס די קינדער וואס מ'האט געווארפן אין טייך, און דור הפלגה, וואס האט געזאגט "הבה נלבנה לבנים", איז צוריקגעקומען צו ארבעטן בחומר ובלבנים אין מצרים.
  4. 52:08 די יאגעניש פון די נייע אויפטואונגען איז די יאגעניש פון ערב שבת פאר משיח: יעדער מענטש ווערט געשיקט צו מתקן זיין זאכן אין ווייטע ערטער, און די תיקונים מוזן יעצט געשען שנעל.
  5. 1:21:17 די ראיה אין דער הגדה איז פונעם סוף פסוק: פאר פרעה האבן די שבטים נישט געלויבט מצרים, אפילו נישט געזאגט אז זיי זענען הונגעריג, נאר אז זיי זענען געקומען צוליב די בהמות; דאס הייסט בלייבן א גר.
  6. 1:04:09 מען האט באשולדיגט מרדכי אין המן'ס גזירה אזוי ווי מ'האט באשולדיגט די צדיקים פון אייראפע אין דעם חורבן, כאטש מרדכי האט זיך נישט געבוקט כדי צו זיין א כפרה פאר כלל ישראל'ס חטא מיטן צלם.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 32:54 דער משגיח זאגט אז אין אדר, ווען דער בעל דבר מאכט שוואך דאס לערנען, דארף מען זיך מערסטנס שטארקן אין תורה.
  2. 36:16 ער בעט די צוהערער צו קומען אין צייט צום סדר, ווייל ווער עס קומט שפעט שוואכט אויך אפ אנדערע.
  3. 1:18:59 ער זאגט אז ווער עס מוז זיין אין ערטער פון סכנה דארף מתפלל זיין אזוי ווי אסתר און יעדן טאג געדענקען ווי גרויס די סכנה איז.
  4. 1:24:55 ער זאגט אז א איד אין גלות דארף אלעמאל פילן אז ער געהערט נישט דארט, און זיך היטן פון ווערן באקוועם.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אבירם, אגג, אסתר המלכה, דוד המלך, דער אבני נזר, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער לובלינער חוזה, דער מעזריטשער מגיד, דער קאצקער רבי, דער רבי ר' בונם, דער רבי ר' מלך, דתן, המן, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, ירמיהו הנביא, מרדכי הצדיק, משה רבינו, ראובן, רבה בר בר חנה, רבי אהרן בעלזער, רבי יהושע לייב דיסקין, רבי יוחנן סטאלינער, שאול המלך, שמעי בן גרא

ערכים אלף השישי, גאוה, גלגול, ל"ט מלאכות, לפנים משורת הדין, מדריגה, נטילת ידים, נעשה ונשמע, עמלק, עקבתא דמשיחא, קטרוג, קימו וקבלו, שובבים, תיקון

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט