תשובה על “כי קרוב אליך הדבר מאד” - איך אהבת ה' ויראת ה' קרוב לבינוני. די להם אהבה ויראה שכליות' בלי הרגשים גדולים שיש לצדיקים.
קאטאלאג: ספר התניא א' ט"ז נומ׳ 34 פאקעט גייד ז׳ 44 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אויף תניא פרק ט"ז ווי אזוי "כי קרוב אליך הדבר מאד" איז אמת אפילו פאר א בינוני וואס קען נישט שפירן אהבה און יראה אין הארצן: די אהבה און יראה וואס ער פארשטייט מיטן מוח ווערן די פליגל וואס הייבן ארויף זיין תורה און מצוות.
דער משגיח עפנט מיט דעם שער בלאט פונעם תניא, וואס איז מיוסד אויפן פסוק "כי קרוב אליך הדבר מאד", און חזר'ט איבער די פריערדיגע פרקים: דורך זיך מתבונן זיין מיט חכמה און בינה אין גדלות ה' ווערט געבוירן אהבה און יראה, וואס ביי צדיקים קומט עס גרינג. פאר א בינוני וואס זיין הארץ צינדט זיך נישט אן, גיט דער בעל התניא אין פרק ט"ז א כלל גדול: אהבה און יראה וואס ער פארשטייט מיטן מוח איז אויך גענוג. אונטערוועגנס רעדט ער וועגן אמת'ע סיפורי צדיקים, דערציילט דעם חלום פונעם ישמח משה וואס האט געטועמט דעם יראת שמים פונעם רמב"ם, און באשרייבט די שרעקליכע יראה פון רבי זושא, רבי שלמה קארלינער און רבי שמעלקע. ער ברענגט דעם בעל שם טוב פארוואס דער אויבערשטער האט געהאלטן דעם בארג איבער די אידן ביי הר סיני, ערקלערט פארוואס חז"ל זאגן אז א מחשבה טובה ווערט מצורף צום מעשה, און ענדיגט מיט דעם פשוט'ן איד וועמענס פארבארגענע אהבה הייבט זיינע מצוות ביז עולם היצירה.
ענינים: צדיק, בינוני און רשע (תניא פרקים ט-יז) · אהבת השם און דביקות · יראת שמים
סדר השיעור
-
0:00 "קרוב מאד" פאר יעדן לויט זיין מדריגה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיטן פסוק "כי קרוב אליך הדבר מאד" וואס דער תניא איז אויף אים מיוסד, און חזר'ט איבער אז מתבונן זיין מיט חכמה און בינה געבוירט אהבה און יראה, וואס ביי צדיקים גייט עס גרינג. ער פרעגט וואס זאל טאן א בינוני, ענטפערט אז אן אהבה און יראה פונעם פארשטאנד איז גענוג, און ברענגט דעם ישמח משה אז "וחי בהם" מיינט עפעס אנדערש ביי יעדן לויט זיין מדריגה. דערנאך הייבט ער אן לערנען פרק ט"ז.
-
8:46 דער ישמח משה טועמט דעם רמב"ם'ס יראה מעשה
דער משגיח לויבט אמת'ע סיפורי צדיקים אלס א וועג צו דערנענטערן א מענטש צום אויבערשטן, ער רעקאמענדירט דעם תהלה למשה, און דערציילט דעם חלום פונעם ישמח משה, וואס האט געבעטן צו שפירן דעם יראת שמים פון גרויסע צדיקים און האט נישט געקענט אויסהאלטן אפילו דעם רמב"ם'ס יראה פון א צייט פון קטנות. מיטן קלאפן פונעם הארץ ערקלערט ער אז יעדער מענטש גייט דורך ארויף און אראפ.
-
15:12 די שטארקע הרגשים פון צדיקים מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט די יראה פון רבי זושא, וואס דער בעל התניא האט געזאגט וועגן רבי שלמה קארלינער'ס יראה כסדר, און רבי שמעלקע וואס מ'האט אים געדארפט אויפוועקן פון זיין דביקות. ער ערקלערט אז די צדיקים האבן דאס געשפירט ווייל זייערע ריינע נשמות האבן נישט געהאט קיין שום אפשטעל פארן שטראם.
-
18:56 ווען דאס הארץ קען נישט שפירן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם תניא וועגן איינעם וואס זיין התבוננות אין גדלות ה' קומט קיינמאל נישט צו א הרגש אין הארצן. זיין מוח פארשטייט פון דעסטוועגן אז זיין נשמה וואלט געדארפט אויסגיין צום אויבערשטן, אז די נשמה בלייבט אין גוף ווי אן אלמנות חיות, און אז מ'כאפט דעם אויבערשטן נאר דורך תורה און מצוות, ווי איינער וואס נעמט ארום א קעניג וואס איז אנגעטאן.
-
25:08 דער פארשטאנד גיט די מצוות פליגל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס דער תניא זאגט אז אן אהבה און יראה פונעם פארשטאנד איז אויך גוט: דער פארשטאנד ברענגט א מענטש צו לערנען און טאן מצוות, און ער ווערט די צוויי פליגל וואס הייבן זיי ארויף, ווי דער זוהר זאגט. א מענטש מיט שכל קען זיך עוסק זיין אין אנדערע חכמות אדער אין שאך; וויבאלד זיין מוח ברענגט אים צו תורה, האט זיין לערנען די זעלבע עליה.
-
28:50 פארוואס דער אויבערשטער האט געהאלטן דעם בארג
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב'ס קשיא פארוואס דער אויבערשטער האט געהאלטן דעם בארג איבער די אידן ביי הר סיני נאכדעם וואס זיי האבן שוין געזאגט "נעשה ונשמע". די תורה איז געגעבן געווארן אויף אלע דורות, אויך פאר מענטשן וואס מוזן זיך צווינגען צו לערנען און צו דינען; זיך צווינגען איז גוט, און די כפיה ביי הר סיני איז געווען פאר זיי.
-
32:17 דער אויבערשטער איז מצרף די מחשבה טובה למעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס חז"ל זאגן "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה" און נישט דעם געווענליכן לשון "מעלה עליו הכתוב כאילו עשה", און ענטפערט אז אין חז"ל'ס ווערטער ליגט א כוונה שניה. אן אהבה פון הארצן קומט פונעם גשמיות'דיגן לב און קען ארויפהייבן דעם גשמיות'דיגן מעשה; א מחשבה פונעם מוח קען דאס נישט על פי טבע, דערפאר איז דער אויבערשטער מצרף, און די מצוה גייט ארויף ביז עולם הבריאה.
-
38:21 די פארבארגענע אהבה פונעם פשוט'ן איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט א פשוט'ן איד וואס טוט מצוות פון געוואוינהייט, פון זיין חינוך, אן קיין מחשבה. זיינע מצוות גייען פון דעסטוועגן ארויף, ווייל זיי קומען פון דער אהבה מסותרת וואס איז דא ביי יעדן איד, אבער נאר ביז עולם היצירה. ער ענדיגט מיטן געדאנק אז יעדע מצוה האט אסאך שיכטן, און דער פנימיות'דיגער חלק וואס געהערט צו עולם הבריאה בלייבט אונטן.
דער שיעור, אויסגעשריבן
"קרוב מאד" פאר יעדן לויט זיין מדריגה
דער משגיח עפנט מיטן שער בלאט פונעם תניא, וואו ס'שטייט אז דער גאנצער ספר איז מיוסד אויפן פסוק "כי קרוב אליך הדבר מאד". אין די פריערדיגע פרקים האט מען געלערנט אז דורך זיך מתבונן זיין מיט חכמה און בינה ווערט געבוירן אהבה און יראה, און פאר צדיקים וואס האבן נישט קיין מניעות אין הארצן איז דאס גרינג. א,ב
וואס זאלן אבער טאן בינונים, וואס זענען נישט קיין געבוירענע צדיקים? דער בעל התניא ענטפערט אז ווען מ'פארשטייט מיטן קאפ אז מ'דארף ליב האבן און מורא האבן פארן אויבערשטן, איז דאס אויך גענוג. דער משגיח ברענגט צו דעם דעם ישמח משה אויף "וחי בהם": ביי א פשוט'ן מענטש מיינט עס א גשמיות'דיג לעבן, און ביי א גרויסן מענטש א רוחניות'דיג לעבן. אזוי איז "קרוב מאד" ביי יעדן לויט זיין מדריגה. ה,ד
דער ישמח משה טועמט דעם רמב"ם'ס יראה
פאר ער לערנט ווייטער, זאגט דער משגיח אז קיין זאך דערנענטערט נישט אזוי א מענטש ווי אמת'ע סיפורי צדיקים פון פארלעסליכע מקורות, און ער דערמאנט דעם תהלה למשה, מעשיות פונעם ישמח משה וואס דער יטב לב האט דערציילט. ו
דארט דערציילט דער ישמח משה אז ער האט געבעטן אין הימל צו שפירן די יראה פון אברהם אבינו, דערנאך פון דוד המלך, דערנאך פון רבי עקיבא, און מ'האט אים יעדעס מאל אפגעזאגט, ביז מ'האט אים געלאזט טועמען דעם רמב"ם'ס. מיט אמאל האט ער אזוי געציטערט אז דער טיש האט זיך געשאקלט מיט אים, און ער האט געבעטן מ'זאל עס צונעמען. דאס, האט ער געזאגט, איז געווען דעם רמב"ם'ס יראה בשעת קטנות. דער משגיח ערקלערט אז דאס לעבן איז רצוא ושוב, ווי דאס הארץ וואס קלאפט מיט שטופן און נישט מיט א גלייכן שטראם.
די שטארקע הרגשים פון צדיקים
דער משגיח באשרייבט אזעלכע הרגשים: די אדער וואס קלאפט ווען מ'זעט דעם מלאך ביי דער פטירה האט ביי רבי זושא געקלאפט כסדר, און דער בעל התניא האט פארגליכן רבי שלמה קארלינער'ס יראה צו איינעם וואס זעט א קויל פליען צו אים. רבי שמעלקע האט מען געדארפט אויפשאקלען פון זיין דביקות. זייערע ריינע נשמות זענען נישט געווען איינגעוויקלט, האט דער שטראם געקענט דורכגיין.
ווען דאס הארץ קען נישט שפירן
צוריק אין פרק ט"ז לערנט דער משגיח וועגן איינעם וואס טראכט כסדר אין גדלות ה' און קומט פון דעסטוועגן נישט צו א הרגש אין הארצן, ווייל זיין נשמה קומט פון אזא שורש. די אהבה בלייבט פארבארגן אין זיין מוח. דאך פארשטייט זיין מוח אז אלעס איז גארנישט קעגן דעם אויבערשטן, און אז זיין נשמה וואלט געדארפט אויסגיין צו אים; זי בלייבט אין גוף נאר ווי אן אלמנות חיות, א פרוי וועמענס מאן לעבט ווייט אוועק. ג,ח
וויבאלד מ'קען דעם אויבערשטן נישט כאפן גלייך, דערגרייכט מען אים דורך תורה און מצוות, ווי איינער וואס נעמט ארום א קעניג וואס איז אנגעטאן אין זיינע מלבושים, נעמט ער ארום דעם קעניג אליין.
דער פארשטאנד גיט די מצוות פליגל
דער תניא רופט דאס אויך גוט, ווייל דער פארשטאנד ברענגט אים צו לערנען און טאן מצוות. ער ווערט די צוויי פליגל, אהבה און יראה, וואס לויטן זוהר הייבן זיי ארויף תורה און מצוות. א מענטש מיט שכל קען זיך עוסק זיין אין אנדערע חכמות אדער אין שאך; וויבאלד זיין מוח ברענגט אים צו תורה, האט זיין לערנען די זעלבע עליה ווי מיט א געפילטע אהבה און יראה. ז
פארוואס דער אויבערשטער האט געהאלטן דעם בארג
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב: פארוואס האט דער אויבערשטער געהאלטן דעם בארג איבער די אידן, נאכדעם וואס זיי האבן שוין געזאגט "נעשה ונשמע"? יענער דור פול מיט התלהבות האט נישט געדארפט קיין כפיה, נאר די תורה איז געגעבן געווארן אויף דורי דורות, און דער אויבערשטער האט געוואוסט אז געוויסע וועלן זיך מוזן צווינגען צו לערנען און דאווענען. זיך צווינגען איז גוט, און די כפיה איז געווען פאר זיי. י
דער אויבערשטער איז מצרף די מחשבה טובה למעשה
דער משגיח פרעגט פארוואס חז"ל זאגן "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה", ווען זייער געווענליכער לשון איז "כאילו עשה". ער ענטפערט אז אין חז"ל'ס ווערטער ליגט א כוונה שניה: די אהבה און יראה פונעם מוח ווערן מצורף צום מעשה המצוה, אים צו געבן חיות און אים ארויפצוהייבן. כ
אן אהבה פון הארצן איז אליין גשמיות'דיג, ממילא קען זי ארויפהייבן א גשמיות'דיגן מעשה. א מחשבה פונעם מוח איז רוחניות'דיג, און על פי טבע קען זי זיך נישט פאראייניגן מיט א מעשה פונעם גוף. דער אויבערשטער איז זיי פון דעסטוועגן מצרף, די מחשבה ווערט די פליגל, און די מצוה גייט ארויף ביז עולם הבריאה, דעם מקום פונעם כסא הכבוד.
די פארבארגענע אהבה פונעם פשוט'ן איד
צום סוף רעדט דער משגיח וועגן א פשוט'ן איד וואס טוט מצוות פון געוואוינהייט, פון זיין חינוך, אן טראכטן פארוואס. זיינע מצוות גייען פון דעסטוועגן ארויף, ווייל זיי קומען פון דער אהבה מסותרת וואס איז דא ביי יעדן איד, אבער אירע פליגל דערגרייכן נאר ביז עולם היצירה. ער לייגט צו אז יעדע מצוה האט אסאך פנימיות'דיגע שיכטן, און דער חלק וואס געהערט צו עולם הבריאה בלייבט אונטן.
מראי מקומות
תורה
נביאים
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:02 דער גאנצער ספר התניא איז מיוסד אויפן פסוק "כי קרוב אליך הדבר מאד", און דער משגיח ווייזט ווי אזוי דאס איז אמת ביי יעדן איינעם לויט זיין מדריגה.
- 4:18 א בינוני וואס קען נישט ברענגען די אהבה און יראה צו א הרגש אין הארצן, דינט פון דעסטוועגן דעם אויבערשטן ווי עס דארף צו זיין מיט אן אהבה און יראה וואס ער פארשטייט מיטן מוח.
- 26:00 ווען דער פארשטאנד ברענגט אים צו לערנען און טאן מצוות, ווערט ער די פליגל וואס הייבן ארויף זיין תורה און מצוות, גלייך ווי ער וואלט געדינט מיט א הרגש פון אהבה און יראה.
- 34:40 על פי טבע קען א מחשבה פונעם מוח זיך נישט פאראייניגן מיט א גשמיות'דיגן מעשה און אים ארויפהייבן; דער אויבערשטער איז זיי מצרף, און דאס איז דער פשט פון "מחשבה טובה הקב"ה מצרפה למעשה".
- 37:15 מצוות וואס ווערן געטאן מיט א געפילטע אהבה און יראה גייען ארויף ביז עולם הבריאה; די וואס קומען פונעם פארשטאנד מאכט דער אויבערשטער אויך דערגרייכן אהין; און די וואס ווערן געטאן פון געוואוינהייט גייען ארויף דורך דער פארבארגענער אהבה נאר ביז עולם היצירה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:41 אויב פאר א בינוני וואס איז נישט קיין געבוירענער צדיק איז שווער צו קומען צו אהבה און יראה, ווי אזוי איז עס "קרוב מאד"?
תירוץ: 2:54 דער בעל התניא לערנט אז ווען מ'פארשטייט מיטן קאפ אז מ'דארף ליב האבן און מורא האבן פארן אויבערשטן, איז דאס אויך גענוג.
-
קשיא: 5:30 ווי אזוי מעג א חסיד זיך מוסר נפש זיין אויף יעדע מצוה, ווען די תורה זאגט "וחי בהם"?
תירוץ: 5:51 דער ישמח משה ענטפערט אז יעדנס תורה איז לויט זיין מדריגה: ביי א גרויסן מענטש מיינט "חיים" א רוחניות'דיג לעבן, און אן עבירה וואלט דעם סותר געווען.
-
קשיא: 28:50 פארוואס האט דער אויבערשטער געהאלטן דעם בארג איבער די אידן ביי הר סיני, נאכדעם וואס זיי האבן שוין מקבל געווען די תורה?
תירוץ: 29:09 די תורה איז געגעבן געווארן אויף דורי דורות, און די כפיה איז געווען פאר די וואס וועלן זיך מוזן צווינגען צו דינען.
-
קשיא: 32:08 פארוואס זאגן חז"ל אז א מחשבה טובה ווערט "מצורף" צום מעשה, און נישט "כאילו עשה"?
תירוץ: 32:21 בדרך כוונה שניה ווייזן זיי אן אז די אהבה און יראה פונעם מוח ווערן מצורף צום מעשה המצוה כדי אים צו געבן חיות און אים ארויפצוהייבן.
-
קשיא: 34:52 ווי אזוי קען א רוחניות'דיגע מחשבה פונעם מוח ארויפהייבן א מצוה וואס ווערט געטאן מיט די גשמיות'דיגע אברים?
תירוץ: 36:10 על פי טבע קען עס נישט; דער אויבערשטער איז זיי מצרף, און די מחשבה ווערט פליגל אנשטאט די אהבה און יראה פון הארצן.
-
קשיא: 38:23 פון וואנעט קומט די כח פונעם פשוט'ן איד וואס טוט מצוות פון געוואוינהייט?
תירוץ: 39:50 פון דער פארבארגענער אהבה און יראה וואס איז דא ביי יעדן איד; זי הייבט ארויף זיינע מצוות, אבער נאר ביז עולם היצירה.
מעשיות
-
11:55 דער ישמח משה בעט צו שפירן די יראה פון די גדולים
דער ישמח משה, א גרויסער בעל חלומות, האט דערציילט פארן יטב לב אז ער האט געבעטן אין הימל צו שפירן דעם יראת שמים פון אברהם אבינו, און מ'האט אים געזאגט אז ס'איז צו פיל פאר אים. ער האט געבעטן דעם פון דוד המלך, דערנאך פון די נביאים און תנאים ביז רבי עקיבא, און יעדעס מאל האט מען אים אפגעזאגט, ביז ער איז אנגעקומען צום רמב"ם און מ'האט אים געלאזט טועמען. מיט אמאל האט ער אנגעהויבן ציטערן און שאקלען אזוי אז דער טיש האט זיך געשאקלט מיט אים, און ער האט געשריגן צום רבונו של עולם אז מ'זאל עס צונעמען ווייל ער קען עס נישט אויסהאלטן. ער האט פארענדיגט אז דאס איז געווען דעם רמב"ם'ס יראה אין א צייט פון קטנות.
אין דער מעשה: דער ישמח משה, דער רמב"ם, דער ייטב לב, אברהם אבינו, דוד המלך, רבי עקיבא, דער הייליגער בעל שם טוב
-
15:22 רבי זושא'ס יראה
איינער וואס האט געזען דעם גרויסן יראת שמים פון רבי זושא האט געזאגט אז ס'איז דא אן אדער וואס הייבט אן קלאפן ווען א מענטש'נס נשמה גייט אוועק, פון שרעק ווען ער זעט דעם מלאך מיט די טויזנט אויגן. ביי רבי זושא האט די אדער געקלאפט כסדר.
אין דער מעשה: רבי זושא אניפאליער
-
16:01 רבי שלמה קארלינער פאר די שיסער
דער בעל התניא האט געזאגט וועגן רבי שלמה קארלינער אז זיין יראת שמים איז געווען ווי איינער וואס שטייט פאר א רייע סאלדאטן וואס האבן שוין געשאסן, און ער זעט דאס פייער ארויסקומען פון די ביקס און די קויל פליט שוין צו אים. אזא יראה פארן אויבערשטן האט ער געהאט כסדר.
אין דער מעשה: דער בעל התניא, רבי שלמה קארלינער
-
17:41 רבי שמעלקע'ס דביקות
רבי שמעלקע, דער ברודער פונעם הפלאה און ווי ער א תלמיד פונעם מגיד, האט געדארפט האבן מענטשן וואס זאלן כסדר אויף אים אכטונג געבן. ווען ער איז אריין אין דביקות האט מען אים געגעבן א שטופ, ער זאל זיך אויפוועקן און וויסן וואו ער איז, ווייל זיין נשמה איז געווען אין סכנה ארויסצוגיין דורך זיין דביקות צום אויבערשטן.
אין דער מעשה: רבי שמעלקע ניקלשבורגער, דער הפלאה, דער מעזריטשער מגיד
געדאנקען
- 5:51 לויטן ישמח משה ערקלערט דער משגיח אז "וחי בהם" מיינט ביי א פשוט'ן מענטש א ביאלאגיש לעבן, און ביי א גרויסן מענטש א רוחניות'דיג לעבן; אזוי מאנט די זעלבע תורה פון יעדן לויט זיין מדריגה, פונקט ווי "קרוב מאד".
- 13:59 דאס רוחניות'דיגע לעבן גייט ווי דאס קלאפן פונעם הארץ, מיט שטופן און נישט מיט א גלייכן שטראם: יעדער מענטש מוז גיין און צוריקפאלן, און דערמיט פארשטייט מען ווי אזוי דער ישמח משה האט געטועמט דעם רמב"ם'ס יראה פון א צייט פון קטנות.
- 17:02 די צדיקים האבן געשפירט אזא שטארקע אהבה און יראה ווייל זייערע ריינע נשמות זענען נישט געווען איינגעוויקלט: ווי עלעקטרישער שטראם גייט עס נאר דורך וואו גארנישט שטעלט עס נישט אפ.
- 29:09 לויטן בעל שם טוב איז דער בארג וואס מ'האט געהאלטן איבער די אידן ביי הר סיני נישט געווען פאר יענעם דור פול מיט התלהבות, נאר פאר די שפעטערדיגע דורות וואס וועלן זיך מוזן צווינגען צו לערנען און צו דינען.
- 32:55 חז"ל האבן אויסגעקליבן דאס ווארט "מצרפה" און נישט "כאילו עשה" אלס א כוונה שניה: עס ווייזט אן אז דער אויבערשטער פאראייניגט די אהבה פונעם מוח מיטן גשמיות'דיגן מעשה, וואס על פי טבע קענען זיי זיך נישט פאראייניגן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הפלאה, דער ייטב לב, דער ישמח משה, דער מעזריטשער מגיד, דער רמב"ם, משה רבינו, רבי זושא אניפאליער, רבי עקיבא, רבי שלמה קארלינער, רבי שמעלקע ניקלשבורגער
ערכים אהבה ויראה, אהבה מסותרת, בינוני, דביקות, כי קרוב אליך הדבר מאד, עולם הבריאה, עולם היצירה, קטנות, רצוא ושוב