שיר המעלות בשוב ה' את שיבת ציון
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 34 פאקעט גייד ז׳ 50 אידיש 41 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח טייטשט אפ דעם שיר המעלות "בשוב ה' את שיבת ציון", אז די גאולה וועט מאכן דעם לאנגן גלות ווי א חלום, און עס וועט זיך אנטפלעקן אז די גדולה, די השפעה און די טרערן פון אידן אין גלות זענען געווען א זריעה פאר דער גאולה; דערנאך גייט ער איבער צו "שיר המעלות לשלמה" און פארוואס דער בית המקדש וואס א מענטש האט געבויט האט געמוזט חרוב ווערן.
דער משגיח לערנט "בשוב ה' את שיבת ציון היינו כחולמים": די גאולה וועט זיין העכער פון אלע חלומות, און דער ביטערער גלות וועט אדורכפליען ווי א חלום פון וועלכן מ'וועקט זיך אויף. אין גלות שפירן אידן אז מ'לאכט פון זיי און אז זיי טוען גארנישט אויף, אבער זייער השפעה, וואס ער טייטשט לויט ר' יעקב קאמינעצקי'ס פשט אין ווארט "השפעה", פליסט אראפ אויף די גוים און אויף אידן וואס זענען נישט אזוי ערליך, ווי דער רמב"ם ווייזט; דאס איז "לאור גוים". לויט ר' נחמן ברעסלאווער איז די גדולה שוין היינט ביי אידן, און ווען משיח קומט וועלן אידן לאכן פון דעם באגרעניצטן פארשטאנד פון די גוים. ער רעדט פון דער בענקשאפט אין "שובה ה' את שבותנו", פון דעם בעל התניא אז דער דורשט אין גלות איז גרעסער ווי אין צייט פון בית המקדש, און פון די טרערן וואס זענען א זריעה פאר דער גאולה, מיט א ווארט פון ר' זושא. דערנאך לערנט ער "שיר המעלות לשלמה": דער בית המקדש וואס מענטשן האבן געבויט האט געמוזט חרוב ווערן, אלעס אין פלאן פונעם אייבערשטן, כדי דער כותל מערבי מיט זיין קדושה זאל איבערבלייבן.
ענינים: גלות אלס הכנה צו גאולה · משיח און ימות המשיח · ווארטן אויף משיח · דער בית המקדש און דער חורבן · תהלים
סדר השיעור
-
0:00 די גאולה וועט זיין ווי א חלום שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח הייבט אן "בשוב ה' את שיבת ציון היינו כחולמים" און ערקלערט אז די גאולה וועט זיין העכער פון אלע חלומות, און דער ביטערער גלות וועט אדורכפליען ווי א חלום. די גרויסע נבואות פון די נביאים, זאגט ער, זענען גארנישט קעגן דעם וואס וועט באמת זיין.
-
3:37 די באהאלטענע השפעה פון אידן אין גלות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט ווי אין גלות שפירן אידן אז זיי טוען גארנישט אויף, ארומגערינגלט מיט שונאי ישראל און ליצים וואס מאכן חוזק אפילו פון ערליכע אידן. ער ערקלערט, מיט ר' יעקב קאמינעצקי'ס פשט אין ווארט "השפעה", אז זייער השפעה פליסט אראפ אויף די גוים און אויף אידן וואס זענען נישט אזוי ערליך, און אז דאס איז דער תכלית פונעם גלות, צו זיין א "לאור גוים", ווי מ'זעט אינעם רמב"ם.
-
7:33 "אז ימלא שחוק פינו" שטייט אינעם קאטאלאג
ביי "אז ימלא שחוק פינו" זאגט דער משגיח אז אידן וועלן לאכן צום לעצט, און זייער שפראך וועט ווערן א געזאנג. ער ברענגט ר' נחמן ברעסלאווער און א משל פון א בן המלך וואס די משרתים מוזן אים דיסציפלינירן, און ערקלערט אז די גדולה איז ביי אידן אפילו אין גלות; ווען משיח קומט וועלן די גוים עס נאר באגרעניצט פארשטיין, און דערפאר וועט מען לאכן פון זיי.
-
13:03 בענקען נאך דער גאולה "כאפיקים בנגב" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט "שובה ה' את שבותנו" אלס א תפילה מיט א דורשט און בענקשאפט נאך ימות המשיח, א בענקשאפט וואס איז לדבריו אפגעשוואכט געווארן אפילו צווישן בני תורה, און ער ברענגט דעם מדרש אז אידן אין מצרים פלעגן רעדן שבת וועגן דער גאולה. ער ערקלערט "כאפיקים בנגב" און ברענגט דעם בעל התניא אז דער דורשט פון אידן אין גלות צום אייבערשטן איז שטארקער ווי אין צייט פון בית המקדש, אזוי ווי א מענטש אין א מדבר קעגן איינעם וואס ווייסט אז ער האט וואסער.
-
19:09 "הזורעים בדמעה ברנה יקצורו" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די תורה, עבודה, תפילות, בענקשאפט און טרערן פון אידן אין גלות זענען א זריעה פאר דער גאולה, און אז אפילו אין גלות האבן אידן זיך געפרייט, ווי א שעפסעלע צווישן זיבעציג וועלף. ער ברענגט א ווארט פון ר' זושא וועגן דינען דעם אייבערשטן מיט טרערן אדער מיט שמחה, און דעם מדרש אז אידן אין גלות הייסן יזרעאל, ווייל זיי פלאנצן איין אמונה צווישן די אומות העולם, און דערפאר וועלן זיי באלוינט ווערן ווען דער גלות ענדיגט זיך.
-
26:01 שיר המעלות לשלמה און דער ערשטער בית המקדש
דער משגיח גייט איבער צו "שיר המעלות לשלמה", וואס דוד המלך האט געזאגט ברוח הקודש וועגן דעם בית המקדש וואס זיין זון וועט בויען און וואס וועט נישט בלייבן, און דערציילט פון חז"ל ווי שלמה'ס חתונה מיט בת פרעה האט פארשפעטיגט דעם קרבן תמיד, און ווי גבריאל האט אריינגעשטעקט א רויער אין ים פון וועלכן רוים איז געוואקסן. ער זאגט אז מ'פארשטייט נישט שלמה המלך, וואס האט אלעס געטון לשם שמים, און טייטשט "אם ה' לא יבנה בית": נאר וואס דער אייבערשטער בויט האט א קיום.
-
31:12 א מקדש וואס א מענטש בויט מוז חרוב ווערן
מיט רש"י אויף "מקדש ה' כוננו ידיך" און א ווארט וואס ער האט געהערט פון א צדיק, ערקלערט דער משגיח אז דער בית המקדש איז חרוב געווארן ווייל א מענטשליכע האנט האט אים געבויט; עס זעט נאר אויס אז שלמה איז די סיבה. אזוי ווי מכירת יוסף, דער חטא פון עץ הדעת און די מרגלים, איז אלעס געווען אין פלאן פונעם אייבערשטן, און דאס וועט מען פארשטיין ווען משיח קומט. ער לייגט צו רש"י'ס פשט אז דער דריטער בית המקדש וועט אראפקומען פון הימל.
-
35:59 געבויט כדי עס זאל בלייבן דער כותל מערבי
דער משגיח ברענגט דעם ישמח משה אז דער בית המקדש איז געבויט געווארן כדי חרוב צו ווערן, כדי עס זאל איבערבלייבן דער כותל מערבי, פון וואו די שכינה רירט זיך קיינמאל נישט, און דעם ערבי נחל אז די גאנצע קדושה פונעם מקדש ליגט באהאלטן אונטערן כותל. ער ענדיגט מיטן רמב"ם אז די קדושה פון ירושלים און פונעם מקדש ווערט קיינמאל נישט בטל, ווייל זי קומט פון דער שכינה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די גאולה וועט זיין ווי א חלום
דער משגיח הייבט אן "בשוב ה' את שיבת ציון היינו כחולמים" (תהלים קכו, א). ווען משיח וועט קומען, וועט די שיינקייט און דער כבוד זיין ווי די העכסטע חלומות, און דער ביטערער גלות פון צוויי טויזנט יאר וועט אדורכפליען ווי א חלום פון וועלכן מ'וועקט זיך אויף. די גרויסע נבואות פון די נביאים, זאגט ער, זענען גארנישט קעגן דעם וואס וועט באמת זיין. א
די באהאלטענע השפעה פון אידן אין גלות
אין גלות, זאגט דער משגיח, מיינען אידן אז זיי טוען גארנישט אויף, ארומגערינגלט מיט שונאי ישראל און ליצים וואס מאכן חוזק אפילו פון ערליכע אידן, ווי מ'בעט ראש השנה "תן כבוד... תהלה ליראיך", און ווי דוד המלך זאגט "ישיחו בי יושבי שער" (תהלים סט, יג). ב,ג
אבער זייער השפעה איז גאר גרויס. ר' יעקב קאמינעצקי האט געטייטשט אז "השפעה" קומט פון "משופע", א בארג אראפ: זי פליסט פון זיך אליין אראפ אויף די גוים און אויף אידן וואס זענען נישט אזוי ערליך. שפעטער וועט נתגלה ווערן אז דערפאר האט דער אייבערשטער אידן געשיקט אין גלות, צו זיין "לאור גוים", ווי מ'זעט אינעם רמב"ם אין סוף הלכות מלכים. ד,ה
"אז ימלא שחוק פינו"
"אז ימלא שחוק פינו" (תהלים קכו, ב): היינט לאכן די גוים פון אידן, אבער אידן וועלן לאכן צום לעצט, און אין ימות המשיח וועלן מענטשן אין גאס נישט רעדן איינער צום צווייטן, נאר זינגען. ו
דער משגיח ברענגט ר' נחמן ברעסלאווער: א איד אין גלות, אונטערגעדריקט, מיינט אז די גדולה איז ביי די גוים, אבער זי איז ביי אידן, ווי א בן המלך וואס די משרתים מוזן אים דיסציפלינירן. ווען משיח קומט וועלן אפילו די גוים זען אז די גדולה איז געווען ביי אידן, נאר זייער השגה וועט בלייבן באגרעניצט, און דערפאר וועט מען לאכן פון זיי; אזוי טייטשט ער "הגדיל ה' לעשות עם אלה" און "היינו שמחים". ו,ז
בענקען "כאפיקים בנגב"
"שובה ה' את שבותנו" (תהלים קכו, ד), זאגט דער משגיח, דארף מען זאגן מיט אן אמת'ע בענקשאפט נאך ימות המשיח, וואס איז היינט אפגעשוואכט אפילו צווישן בני תורה. אין מדרש שטייט אז אין מצרים פלעגן אידן זיך צוזאמקומען שבת און רעדן פון דער גאולה; היינט, מיט די נביאים און מדרשים, דארף מען די זאכן לערנען. ח,י
"הזורעים בדמעה ברנה יקצורו"
די תורה, עבודה, תפילות און תשוקה פון אידן אין גלות לייגן צו צו דער גאולה; אין די מדרשים שטייט אז האפן אויף משיח ברענגט אים נענטער. די טרערן אויף ירושלים זענען די זריעה פון "הזורעים בדמעה ברנה יקצורו" (תהלים קכו, ה), און דער שניט וועט זיין די גאולה. ל,מ
אפילו אין גלות האבן אידן זיך געפרייט סוכות און שמחת תורה, כאטש זיי זענען ווי א שעפסעלע צווישן זיבעציג וועלף. ר' זושא האט געזאגט אז דער וואס דינט מיט טרערן טראגט אהיים נאר דעם זרע, און דער וואס דינט מיט שמחה ברענגט גאנצע באנדלעך (תהלים קכו, ו). דער מדרש רופט אידן אין גלות יזרעאל: זיי האבן איינגעפלאנצט אמונה אינעם בורא צווישן די אומות, און וועלן דערפאר באלוינט ווערן. ז,נ,ס
שיר המעלות לשלמה
"שיר המעלות לשלמה" (תהלים קכז) האט דוד המלך געזאגט ברוח הקודש וועגן דעם בית המקדש וואס זיין זון וועט בויען און וואס וועט נישט בלייבן. דער משגיח דערציילט פון חז"ל אז די נאכט ווען ער איז פארענדיגט געווארן האט שלמה חתונה געהאט מיט בת פרעה, פארשלאפן מיט די שליסלען אונטערן קאפ, און דער תמיד איז פארשפעטיגט געווארן; דעמאלט האט גבריאל אריינגעשטעקט א רויער אין ים, פון וועלכן רוים איז געוואקסן. ע
א מקדש וואס א מענטש בויט מוז חרוב ווערן
דעם אמת'ן בית המקדש וועט דער אייבערשטער אליין בויען, ווי רש"י טייטשט "מקדש ה' כוננו ידיך". דער משגיח האט געהערט פון א צדיק אז דער ערשטער איז חרוב געווארן ווייל א מענטשליכע האנט האט אים געבויט. עס זעט נאר אויס אז שלמה איז די סיבה; אזוי ווי מכירת יוסף, עץ הדעת און די מרגלים, איז אלעס געווען אין פלאן פונעם אייבערשטן, וואס מ'וועט פארשטיין ווען משיח קומט. צ
געבויט כדי עס זאל בלייבן דער כותל מערבי
דער ישמח משה אויף דער הפטרה פון פקודי זאגט אז דער בית המקדש איז געבויט געווארן כדי חרוב צו ווערן, כדי עס זאל בלייבן דער כותל מערבי; אן אים וואלטן אידן נישט געהאט קיין קיום אין גלות. דער ערבי נחל שרייבט אז די גאנצע קדושה פונעם מקדש ליגט באהאלטן אונטערן כותל. דער משגיח ענדיגט מיטן רמב"ם: די קדושה פון ירושלים און פונעם מקדש ווערט קיינמאל נישט בטל, ווייל זי קומט פון דער שכינה. ר,ת,אב
מראי מקומות
נביאים
כתובים
- א Tehillim 126:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:41
- ג לכאורה Tehillim 69:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 3:49
- ו Tehillim 126:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:33, 9:14
- ז Tehillim 126:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:14, 21:52
- ח Tehillim 126:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:13
- כ Tehillim 63:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:57
- מ Tehillim 126:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:25
- נ Tehillim 126:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:52
- ע Tehillim 127:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:11, 28:38
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:14 די גאולה וועט זיין גרעסער פון אלע חלומות, און דער לאנגער גלות וועט דעמאלט אויסזען ווי א חלום וואס איז אדורכגעפלויגן.
- 4:59 אפילו ווען אידן שפירן אין גלות אז זיי האבן קיין כח נישט און מ'לאכט פון זיי, פליסט זייער השפעה אראפ אויף די גוים און אויף ווייניגער ערליכע אידן, און דערפאר האט דער אייבערשטער זיי געשיקט אין גלות, צו זיין א "לאור גוים".
- 9:34 די אמת'ע גדולה איז ביי אידן אפילו אין גלות; ווען משיח קומט וועט עס נתגלה ווערן, און מ'וועט לאכן פון דעם באגרעניצטן פארשטאנד פון די גוים.
- 16:52 די בענקשאפט פון אידן אין גלות איז גרעסער ווי אין צייט פון בית המקדש, און די תשוקה, מיט זייער תורה, תפילות און טרערן, איז אליין די זריעה וואס ברענגט די גאולה.
- 30:57 דער בית המקדש וואס מענטשליכע הענט האבן געבויט האט נישט געקענט האבן קיין קיום; דער חורבן איז געווען אין פלאן פונעם אייבערשטן, און דעם אמת'ן בית המקדש וועט דער אייבערשטער אליין בויען.
- 36:19 לויט דעם ישמח משה איז דער בית המקדש געבויט געווארן כדי נאכן חורבן זאל איבערבלייבן דער כותל מערבי, וואו די שכינה בלייבט, און פון דעם נעמט זיך דער קיום פון אידן אין גלות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 21:59 פארוואס פרייט זיך א איד אין גלות, ארומגערינגלט מיט שונאי ישראל ווי א שעפסעלע צווישן זיבעציג וועלף?
תירוץ: 22:16 ווייל פון דער גדולה וואס דער אייבערשטער טוט מיט אידן אפילו אין גלות, "הגדיל ה' לעשות עמנו היינו שמחים".
-
קשיא: 30:57 פארוואס האט דער בית המקדש וואס שלמה האט געבויט געמוזט חרוב ווערן?
תירוץ: 31:09 ווייל א מענטשליכע האנט האט אים געבויט; נאר וואס דער אייבערשטער אליין בויט האט א קיום, און דעם אמת'ן בית המקדש וועט ער אליין בויען.
-
קשיא: 34:48 ווי אזוי קען דער בית המקדש געבויט ווערן אום יום טוב, ווי רבן יוחנן בן זכאי'ס תקנה רעכנט?
תירוץ: 35:29 רש"י ענטפערט אז דער דריטער בית המקדש וועט אראפקומען פון הימל.
-
קשיא: 36:19 פארוואס האט דער אייבערשטער געמאכט אז דער בית המקדש זאל געבויט ווערן כדי חרוב צו ווערן?
תירוץ: 36:32 כדי עס זאל בלייבן דער כותל מערבי, וואו די שכינה רוט, און פון דעם נעמט זיך דער קיום פון אידן אין גלות.
מעשיות
-
26:45 שלמה המלך און די נאכט ווען דער בית המקדש איז פארענדיגט געווארן
דער משגיח דערציילט פון חז"ל אז די נאכט נאכדעם וואס שלמה המלך האט פארענדיגט דעם בית המקדש, פאר מ'האט געדארפט מקריב זיין דעם ערשטן קרבן, האט ער חתונה געהאט מיט בת פרעה, וואס האט אים געבראכט כמה וכמה מיני ניגונים. ער האט פארשלאפן, מיט די שליסלען פונעם בית המקדש אונטער זיין קאפ, און דער קרבן תמיד פון אינדערפרי איז נישט מקריב געווארן אין צייט, און די גזירה פונעם חורבן איז נחתם געווארן. דעמאלט איז געקומען גבריאל און אריינגעשטעקט א רויער אין ים, ארום אים האט זיך אנגעזאמלט ערד, און עס איז אויסגעוואקסן א גאנצע מדינה, דאס איז רוים וואס האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש.
אין דער מעשה: שלמה המלך, בתיה בת פרעה, ירמיהו הנביא, דער מלאך גבריאל
געדאנקען
- 5:44 לויט ר' יעקב קאמינעצקי טייטשט דער משגיח "השפעה" פון א שיפוע, א בארג אראפ: השפעה פליסט פון זיך אליין אראפ, און ממילא האבן אידן א השפעה אויף זייער סביבה אפילו ווען זיי מיינען אז זיי מאכן קיין רושם נישט.
- 11:28 דער "שחוק" פון "אז ימלא שחוק פינו" וועט זיין אויף די גוים אליין: זיי וועלן ענדליך זען אז אין גלות איז די גדולה געווען ביי אידן, אבער זייער השגה וועט בלייבן באגרעניצט, בשעת אידן וועלן פארשטיין אסאך מער.
- 16:52 דער גלות מאכט דעם דורשט צום אייבערשטן גרעסער ווי אין צייט פון בית המקדש, אזוי ווי א מענטש אין א מדבר דורשט שטארקער ווי איינער וואס ווייסט אז אינדערהיים ווארט אויף אים וואסער.
- 22:39 לויט ר' זושא וועלן ביידע, דער וואס דינט דעם אייבערשטן מיט טרערן און דער וואס דינט אים מיט שמחה, שניידן ישועות; נאר דער וואס זייט מיט טרערן טראגט אהיים נאר דעם זרע, און דער וואס דינט מיט שמחה ברענגט גאנצע באנדלעך.
- 23:53 די אמונה פון די אומות העולם אינעם בורא, כאטש זי איז א קרומע, איז די פלאנצונג פון אידן אין גלות, און דערפאר הייסן אידן אין גלות יזרעאל.
- 32:08 אזוי ווי מכירת יוסף, דער חטא פון עץ הדעת און די מרגלים, זעט נאר אויס אז שלמה האט גורם געווען דעם חורבן; באמת איז אלעס געווען אין פלאן פונעם אייבערשטן, ווי מ'וועט זען ווען משיח קומט.
- 36:21 דער ערשטער בית המקדש איז געבויט געווארן כדי חרוב צו ווערן, כדי עס זאל בלייבן דער כותל מערבי אלס דער ארט פון דער שכינה אין גלות.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 9:40 דער משגיח זאגט אז מ'דארף האבן א טיפע הבנה אין אידישע השקפה אז אפילו היינט אין גלות איז די גדולה ביי אידן, און דער וואס האט נישט די הבנה זאל כאטש גלייבן אין דעם.
- 15:00 דער משגיח זאגט אז מ'דארף רעדן און לערנען די מדרשים וועגן ימות המשיח, און דאווענען "שובה ה' את שבותנו" מיט אן אמת'ע בענקשאפט.
- 28:32 דער משגיח זאגט אז ווען מ'רעדט וועגן שלמה המלך דארף מען זינגען זיין שבח און נישט רעדן קעגן אים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען בתיה בת פרעה, דוד המלך, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער ישמח משה, דער מלאך גבריאל, דער ערבי נחל, דער רמב"ם, ישעיהו הנביא, משה רבינו, ר' יעקב קאמינעצקי, רבי זושא אניפאליער, רבי נחמן בראסלאווער, רבן יוחנן בן זכאי, רש"י, שלמה המלך
ערכים השגה, השפעה, ימות המשיח, כותל המערבי, עץ הדעת, שכינה, תשוקה