חודש של זריזות והתחדשות

קאטאלאג: זמנים ניסן נומ׳ ⁨8⁩ פאקעט גייד ז׳ 26 תשס"ד (2003–04) אידיש 41 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 41 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח לערנט אז ניסן איז א חודש פון חסד און התחדשות, וואו דער רבונו של עולם פרובירט נאכאמאל זיין ערשטן פלאן פאר דער וועלט, און אז מ'כאפט אריין איר ברכה נאר מיט זריזות, די זריזות פון מצה, נישט מיט דער פוילקייט פון חמץ.

דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש און זאגט אז ניסן איז א חודש פון חסד און פון זריזות: פון הימל גיסט זיך חסד, און א מענטש אן זריזות איז ווי א דלי מיט א לאך. די זריזות לערנט מען אפ פון מצה. דערנאך ערקלערט ער אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן כדי מ'זאל לעבן מיט א זיסע דביקות אין השם יתברך, ווי אן אייביגער פרילינג, און אברהם אבינו איז דער פרילינג פון אידישקייט. אדם הראשון האט עס קאליע געמאכט; דער אויבערשטער האט נאכאמאל פרובירט ביי יציאת מצרים, וואס איז קאליע געווארן דורכן עגל, און ביים משכן, וואס איז קאליע געווארן דורך דעם אש זרה; דער פערטער ניסן, די גאולה, וועט זיכער מצליח זיין. דער משכן וואס מ'האט אויפגעשטעלט זיבן מאל לערנט אז ווער ס'פאלט דארף ווידער אויפשטיין און נישט לאזן עס ווערן חמץ'דיג. פסח איז א נייע געבורט, ווי דער פרילינג אין דער טבע. א מעשה מיט א פריץ וואס האט אויסגעשיט צוקער אויפן פעלד כדי צו פארן מיט א שליטן אין זומער ווערט פארגליכן מיט דער זיסקייט פון א אידס שבת. ער ענדיגט מיט א חיזוק צו זריזות אין דאווענען און לערנען.

ענינים: זריזות און די ווערט פון צייט · חודש ניסן · מצה, מיכלא דמהימנותא · חמץ און די הכנה צו פסח

סדר השיעור

  1. 0:00 ניסן: א חודש פון חסד און זריזות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש און איר פיוט אויף די געבענטשטע טעג וואס קומען, און רופט ניסן א חודש פון חסד וואו מ'דארף אונטערשטעלן א דלי אן א לאך. ער ערקלערט אז ניסן איז א חודש פון התחדשות און זריזות, וואס מ'לערנט אפ פונעם שנעלן באקן פון מצה.

  2. 5:50 די וועלט באשאפן אין ניסן פאר זיסקייט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די מחלוקת אין דער גמרא צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן, און ערקלערט די כוונה פונעם רבונו של עולם: א וועלט ווי גן עדן וואו דער מענטש האט הנאה פון דער זיסקייט פון דביקות, א זיסקייט וואס אידן קענען טועם זיין ביים דאווענען. ער שילדערט דעם פרילינג, רופט אברהם אבינו דעם פרילינג פון אידישקייט, און זאגט אז אדם הראשון האט עס קאליע געמאכט.

  3. 13:34 דער צווייטער און דריטער ניסן: יציאת מצרים און משכן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח מערקט אן אז היינט הייבן זיך אן די שבעת ימי המילואים, און ערקלערט אז דער אויבערשטער האט נאכאמאל פרובירט זיין פלאן אין א קלענערן אופן מיט די אידן ביי יציאת מצרים, וואס איז קאליע געווארן דורכן עגל, און נאכאמאל מיטן משכן וואס איז אויפגעשטעלט געווארן ראש חודש ניסן, וואס איז קאליע געווארן דורך דעם אש זרה.

  4. 19:00 דער פערטער ניסן: די לעצטע גאולה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט חז"ל אז אין ניסן וועט קומען די גאולה, און זאגט אז דער פערטער ניסן וועט שוין נישט אנטוישן: די גאנצע וועלט וועט דינען דעם רבונו של עולם און די גוים וועלן שטראמען צום בית המקדש השלישי. ער זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן צו ניסן מיט קדושה און תורה.

  5. 22:19 אויפשטיין נאך א פאל; חמץ איז עצלות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח מערקט אן אז די פרשיות פון חנוכת המשכן לייענט מען אין דער צייט, און אז דער משכן איז אויפגעשטעלט און צונויפגענומען געווארן זיבן מאל איידער ער איז געבליבן שטיין, ווי א צדיק וואס פאלט זיבן מאל און שטייט אויף. ווער ס'פאלט טאר נישט לאזן עס ווערן חמץ'דיג: חמץ איז לחם עצלות וואס הייבט זיך אויף נאר מיט לופט, און מצה איז דאס ברויט פון זריזות.

  6. 25:41 פסח: אברהם אבינוס יום טוב און תחיית המתים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט ווי מ'האט געבאקן מצות מיט שמחה און מיט געזאנג, און ברענגט דעם זוהר אז מצה איז מיכלא דמהימנותא. פסח איז דער יום טוב פון אברהם אבינו, וואו זיינע גרויסע זאכן זענען געשען, און דער גרעסטער יום טוב ווייל דורך אים ווערט מען א איד. ער שילדערט דעם ווינטער ווי טויט און דעם פרילינג ווי תחיית המתים, דער ענין פון דער הפטרה פון די עצמות היבשות, און פרעגט פארוואס א איד זאל בלייבן שלאפן.

  7. 32:28 דער פריץ וואס איז געפארן אויף צוקער מעשה

    דער משגיח פרעגט ווען א איד וועט זיך נעמען מיט זריזות צו עבודת השם און שפירן א תענוג וואס קיין גוי קען נישט קויפן. ער דערציילט פון א פריץ וואס האט אין אויגוסט געהייסן אויסשיטן זעק צוקער אויף זיין פעלד כדי צו קענען פארן מיט זיין שליטן, און שטעלט אנטקעגן דעם ארעמען תענוג וואס א איד שפירט ביים זאגן נשמת שבת אינדערפרי.

  8. 37:11 די זיסקייט פון שבת און דער רוף צו זריזות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שילדערט די זיסקייט פון שבת און ברענגט דעם בית אהרן אז א בלאט גמרא פארן דאווענען איז גן עדן. ער ענדיגט מיט א רוף צו די צוהערער צו נוצן די צייט, אויפשטיין פרי, קומען פרי צום דאווענען, און זיך צוגרייטן אין די ימי המילואים ווי די כהנים, וואס זענען זריזים, אויף דעם קומענדיגן ניסן.

דער שיעור, אויסגעשריבן

ניסן: א חודש פון חסד און זריזות

0:16

דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש, וואו דער פיוט רעדט פון די געבענטשטע טעג וואס קומען: ניסן קומט, טעג פון ברכה און פון מדת החסד. ניסן איז דער חודש פון חסד און פון אברהם אבינו. פון הימל גיסט זיך חסד, און א מענטש דארף אונטערשטעלן א דלי; האט דער דלי א לאך, האט ער גארנישט פארדינט. א

3:05

ניסן איז אויך א חודש פון התחדשות און זריזות. די זריזות לערנט מען אפ פון מצה: פון "ושמרתם את המצות" דרש'נען חז"ל אז א מצוה וואס קומט צו דער האנט טאר מען נישט לאזן ווערן חמץ, און פון ווען מ'גיסט אריין די וואסער ביז די מצה גייט אריין אין אויוון נעמט עס נישט מער ווי צוויי מינוט. ווער ס'האט נישט קיין זריזות, זאגט ער, האט א לאך אין דלי. ג

די וועלט באשאפן אין ניסן פאר זיסקייט

5:58

דער משגיח ברענגט די מחלוקת אין דער גמרא צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין תשרי אדער אין ניסן. די כוונה פונעם רבונו של עולם, ערקלערט ער, איז געווען א וועלט פון תיקון, וואו דער מענטש זאל זיצן אין גן עדן און האבן דעם גרעסטן תענוג, דביקות אין השם יתברך. אפילו א פשוטער איד שפירט דערפון א משהו ביים דאווענען אדער ביי קידוש, א זיסקייט וואס צען טויזנט טאן אייז-קרים קומט נישט צו, און דאס האט דוד המלך געמיינט אז תורה און מצוות זענען זיסער פון האניג. ה,ו

10:05

דערנאך שילדערט ער דעם פרילינג: די פעלדער ווערן צוגעדעקט מיט גרין און בלומען, די פייגעלעך קומען צוריק מיט נייע זמירות, די פייגנבוים גיט ארויס איר ריח, ווי שלמה המלך שרייבט. אזוי האט די וועלט געדארפט זיין א גאנץ יאר. אברהם אבינו, וועמענס חודש איז ניסן, איז דער פרילינג פון אידישקייט, דער ערשטער איד פון וועמען אלעס האט אנגעהויבן וואקסן. אבער אדם הראשון האט דעם פלאן קאליע געמאכט. ז

דער צווייטער און דריטער ניסן

13:42

היינט, מערקט אן דער משגיח, הייבן זיך אן די שבעת ימי המילואים. ער רעדט, זאגט ער, נאר בדרך לסבר את האוזן: דער אויבערשטער האט דעמאלט געמאכט דעם פלאן קלענער. אין א צווייטן ניסן האט ער ארויסגענומען די אידן, זיי געגעבן די מצוה פונעם חודש, און זיי האבן געדארפט לעבן אייביג און דורכפירן דעם פלאן אין ארץ ישראל. אבער דעם פערציגסטן טאג האבן זיי געדינט דעם עגל, און עס איז געזאגט געווארן "אכן כאדם תמותון". ח,ט,י

17:33

דערנאך איז געקומען א דריטער ניסן: דער משכן, אויפגעשטעלט ראש חודש ניסן, איין קליין ארט פון השראת השכינה. אבער מ'האט מקריב געווען אן אש זרה, און אויך דאס איז נישט געווארן וואס עס האט געדארפט זיין. כ,ל

דער פערטער ניסן

19:22

א פערטער ניסן איז צוגעזאגט, ווייל חז"ל זאגן אז אין ניסן וועלן מיר אויסגעלייזט ווערן. צדיקים האבן געווארט אויף משיח יעדן ראש חודש ניסן און יעדן ערב פסח; דער ניסן, זאגט דער משגיח, וועט שוין נישט אנטוישן, ווייל דעם רבונו של עולמס פלאן מוז מקוים ווערן, און די גאנצע וועלט וועט אים דינען, ווי מ'זאגט אין די תפילות פון ראש השנה. מ,נ

20:49

יעדן ניסן בויט זיך א נייער בית המקדש, וואו אלע גוים וועלן צושטראמען, ווי ישעיה הנביא זאגט. דערפאר, זאגט ער, דארף מען זיך צוגרייטן צו ניסן מיט קדושה און מיט תורה. ס

אויפשטיין נאך א פאל; חמץ איז עצלות

22:44

די פרשיות פון חנוכת המשכן לייענט מען רוב יארן אין דער צייט. אין די ימי המילואים האט מען דעם משכן אויפגעשטעלט און צונויפגענומען זיבן מאל, און דעם אכטן טאג איז ער געבליבן שטיין, ווי ס'שטייט "שבע יפול צדיק וקם". ממילא, ווער ס'פאלט אין עבודת השם אדער אין לערנען טאר עס נישט לאזן, כדי עס זאל נישט ווערן חמץ'דיג. ע

24:23

חמץ, ערקלערט דער משגיח, איז לחם עצלות: א טייג וואס מ'לאזט שטיין הייבט זיך אויף נאר ווייל לופט גייט אריין, ממילא איז זיין גרויסקייט הבל. מצה איז דאס ברויט פון זריזות, וואס מ'באקט שנעל און מיט קדושה.

פסח: אברהם אבינוס יום טוב און תחיית המתים

25:50

דער משגיח דערציילט ווי מ'איז געשטאנען שעות און געבאקן מצות מיט א שמחה של מצוה און מיט געזאנג. דער זוהר רופט מצה "מיכלא דמהימנותא", ווייל פסח איז דער יום טוב פון אמונה און פון אברהם אבינו: די בשורה אז יצחק וועט געבוירן ווערן, די מלחמה מיט די ארבעה מלכים, א סימן אז אידן וועלן איבערלעבן די פיר גלות'ן, און יצחקס געבורט זענען אלע געווען פסח. פ

27:53

הגם שבועות האט א גרעסערע קדושה, איז פסח דער גרעסטער יום טוב, ווייל דורך אים איז מען געווארן א איד; ס'איז א געבורט, און יעדער איד קען אויפשטיין פון ניי. דערפאר לייענט מען חול המועד די הפטרה פון די עצמות היבשות. אויך די טבע שטייט אויף פון טויט: נאך א ווינטער מיט נאקעטע ביימער און פארפרוירענע טייכן, ווארעמט די זון, וואס איז דער רבונו של עולם, די וועלט, און די ביימער טוען זיך אן אין גרין. אלעס שטייט אויף; פארוואס, פרעגט ער, זאל א איד בלייבן שלאפן? ד,ק

דער פריץ וואס איז געפארן אויף צוקער

32:28

ווען, פרעגט דער משגיח, וועט א איד זיך נעמען מיט זריזות צו תשובה און עבודת השם, און שפירן א תענוג וואס קיין גוי קען נישט קויפן פאר קיין שום געלט? ער דערציילט פון א חסיד, משמעות פונעם בית אהרן, וואס האט געארבעט ביי א פריץ, און האט געזאגט אז דער פריץ איז משוגע געווארן: אינמיטן אויגוסט וויל ער פארן מיט א שליטן. זיין טאטע האט אים דערציילט אז אין פוילן און רוסלאנד איז צוקער געווען אזוי טייער, אז מ'האט געטרונקען טיי מיט א שטיקל צוקער אונטער דער צונג.

36:00

דער פריץ האט געהייסן אויסשיטן הונדערטער זעק צוקער אויפן פעלד, און איז דערויף געפארן מיט זיינע פיר פערד. וואס איז דאס, זאגט דער משגיח, אקעגן דעם וואס א איד שפירט ביים זאגן נשמת שבת אינדערפרי?

די זיסקייט פון שבת און דער רוף צו זריזות

37:15

דער משגיח שילדערט די זיסקייט פון שבת, פון קידוש און פון די שבת'דיגע ליכט, וואס מ'קען נישט אויסדרוקן מיט ווערטער. ער ברענגט דעם בית אהרן אז א בלאט גמרא פארן דאווענען אינמיטן וואך איז גן עדן התחתון, און שבת אינדערפרי איז עס גן עדן העליון. ר

39:34

ער מאנט די צוהערער צו נוצן די צייט און זי נישט פארשלאפן: פרי אויפשטיין, פרי קומען צום דאווענען, און די וואס לערנען פארן דאווענען זאלן זיך דערמיט נעמען, ווייל דאס זענען די ימי המילואים, טעג פון זיך איינאיבן. כהנים, זאגט די גמרא, זענען זריזים. ש

מראי מקומות

תורה

  1. ג Shemos 12:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:05
  2. ח לכאורה Shemos 12:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 13:42
  3. ט Shemos 13:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:42
  4. כ Shemos 40:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:33
  5. ל לכאורה Vayikra 10:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:33

נביאים

  1. ד Yechezkel 37:1-14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:53
  2. ס Yeshayahu 2:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:49

כתובים

  1. ב Tehillim 96:11 2:24 טעקסט מפתח
  2. ו Tehillim 19:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:58
  3. ז Shir HaShirim 2:12-13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:05
  4. י Tehillim 82:6-7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:42
  5. ע Mishlei 24:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:44
  6. ק Tehillim 84:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:53

תלמוד בבלי

  1. ה Rosh Hashanah 10b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:58
  2. מ Rosh Hashanah 11a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22
  3. ש לכאורה Shabbos 20a מפתח אינעם אויסשרייב: 39:34

זוהר און קבלה

  1. פ Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 25:50

ראשונים

  1. צ לכאורה Rashi on Shemos 15:1 30:54 מפתח

אחרונים און חסידות

  1. ר Beis Aharon (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 37:15

תפילה און פיוט

  1. א Piyut for Parshas HaChodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:16
  2. נ Rosh Hashanah prayers (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:22

עיקרי הדברים

  1. 1:47 ניסן איז א חודש פון חסד, און נאר ווער ס'נעמט עס אן מיט זריזות בלייבט מיט דער ברכה וואס גיסט זיך ארונטער.
  2. 3:25 זריזות אין אלע מצוות לערנט מען אפ פון מצה, וואס מ'דארף באקן שנעל כדי זי זאל נישט ווערן חמץ.
  3. 5:53 דער רבונו של עולם האט באשאפן די וועלט אין ניסן כדי דער מענטש זאל זיצן אין גן עדן אין דער זיסקייט פון דביקות, און ניסן איז דער חודש וואו מ'פרובירט נאכאמאל דעם פלאן.
  4. 13:22 דער פלאן איז פרובירט געווארן אין פיר ניסנס: ביי בריאת העולם, ביי יציאת מצרים, ביים משכן, און ביי דער קומענדיגער גאולה, וואס וועט שוין נישט קאליע ווערן.
  5. 24:21 חמץ איז לחם עצלות, אויפגעבלאזן מיט לופט און הבל, און מצה איז דאס ברויט פון זריזות.
  6. 28:04 פסח איז דער גרעסטער יום טוב ווייל דורך אים איז מען געווארן א איד; ער איז א נייע געבורט, ווי דער פרילינג וואס מאכט לעבעדיג די טויטע ווינטער-וועלט.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 24:43 פארוואס הייבט זיך חמץ אויף און ווערט גרעסער?

    תירוץ: 24:50 ווייל לופט גייט אריין אין טייג; זיין גרויסקייט איז גארנישט ווי הבל.

  2. קשיא: 27:40 שבועות האט א גרעסערע קדושה; פארוואס איז פסח דער גרעסטער יום טוב?

    תירוץ: 28:04 ווייל דורך פסח איז מען געווארן א איד; ס'איז א געבורט און א נייע בריאה, ווען יעדער איד קען אויפשטיין פון ניי.

  3. קשיא: 39:56 וואס מיינט "מילואים"?

    תירוץ: 39:58 א טרענירונג: אין די זיבן טעג האבן די כהנים זיך צוגעגרייט און געאיבט ווי צו טון די עבודה.

מעשיות

  1. 33:10 דער פריץ וואס האט אויסגעשיט צוקער כדי צו פארן אין זומער

    א חסיד וואס האט געארבעט ביי א פריץ איז געקומען צו זיין רבי'ן, משמעות דעם בית אהרן, און דערציילט אז דער פריץ איז משוגע געווארן: אינמיטן אויגוסט האט ער געוואלט פארן מיט זיין שליטן. דער משגיח לייגט צו וואס זיין טאטע האט אים דערציילט, אז אין פוילן און רוסלאנד איז צוקער געווען אזוי טייער אז מ'האט געטרונקען טיי מיט א קליין שטיקל צוקער אונטער דער צונג, און מ'האט זיך פארגעשטעלט אז דער קעניג גיסט די טיי אריין אין א לאך אין א שטיק צוקער. דער פריץ האט געהייסן די ארבעטער ברענגען הונדערטער זעק צוקער און עס אויסשיטן אויפן פעלד, און דערנאך איז ער געפארן דערויף מיט זיינע פיר פערד ווי אין ווינטער. דער משגיח שטעלט אנטקעגן דעם נארישן תענוג מיט דעם וואס א איד שפירט שבת אינדערפרי ביים זאגן נשמת.

    אין דער מעשה: דער בית אהרן, Reb Eliyahu Shalom (the Mashgiach's father), רבי משה לייב סאסאווער

    דערציילט אין נאך 13 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 1:55 אין ניסן גיסט זיך חסד פון הימל ווי רעגן אין א דלי; זריזות איז דער דלי וואס האלט עס, און עצלות איז די לאך וואו די ברכה רינט ארויס.
  2. 15:13 ס'איז דא פיר ניסנס פונעם רבונו של עולמס פלאן: בריאת העולם, יציאת מצרים און דער משכן זענען יעדעס מאל געווען א קלענערע מהדורה פונעם ערשטן גן עדן וואס איז קאליע געווארן, און דער פערטער, די גאולה, איז זיכער מצליח.
  3. 23:35 דער משכן איז אויפגעשטעלט און צונויפגענומען געווארן זיבן מאל אין די ימי המילואים און איז געבליבן שטיין דעם אכטן טאג, א בילד פון "שבע יפול צדיק וקם".
  4. 24:23 חמץ איז א טייג וואס מ'לאזט שטיין פון עצלות; עס ווערט גרעסער נאר ווייל לופט גייט אריין, ממילא איז זיין גרויסקייט הבל, און מצה באקט מען שנעל און מיט קדושה.
  5. 9:37 אברהם אבינו איז דער פרילינג פון אידישקייט: אזוי ווי די טבע הייבט אן וואקסן אין פרילינג, אזוי האט אידישקייט אנגעהויבן מיטן ערשטן איד, וועמענס חודש איז ניסן.
  6. 28:25 דאס אויפלעבן פון דער טבע אין פרילינג נאכן ווינטער איז אליין תחיית המתים, און דערפאר לייענט מען אום פסח די הפטרה פון די עצמות היבשות.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 5:14 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך נעמען צו ניסן מיט זריזות: פרי אויפשטיין, קומען אין צייט צום דאווענען און צום לערנען.
  2. 24:05 דער משגיח זאגט אז ווער ס'פאלט אין עבודת השם אדער אין לערנען טאר עס נישט לאזן, כדי עס זאל נישט ווערן חמץ'דיג, נאר ער דארף ווידער אויפשטיין.
  3. 39:34 דער משגיח מאנט צו נוצן די טעג און זיי נישט פארשלאפן: אויפשטיין פרי, קומען פרי צום דאווענען, און די וואס לערנען פארן דאווענען זאלן זיך מחזק זיין דערין.
  4. 20:45 דער משגיח זאגט אז ווען ניסן קומט דארף מען זיך צוגרייטן מיט קדושה און מיט לערנען תורה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, דוד המלך, דער בית אהרן, יצחק אבינו, רש"י, שלמה המלך

ערכים גן עדן, דביקות, החודש הזה לכם, התחדשות, זריזות, מיכלא דמהימנותא, רבונו של עולם, תחיית המתים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט