ר"ה יום כללי שמשפיע על כל השנה; הצלחה בר"ה ע"י עניוות ודביקות בצדיקים

קאטאלאג: זמנים ראש השנה נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 15 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 23 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 23 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה איז דער כללות'דיגער שורש פונעם גאנצן יאר, דער "ירושלים" פון זמן, און אז די הצלחה פון ראש השנה קומט דורך זיין אינגאנצן בטל און זיך מקשר זיין מיט די צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.

דער משגיח עפנט מיט "אתם נצבים היום", וואס מ'ליינט פאר ראש השנה, און ערקלערט אז יעדער טאג פונעם יאר איז תלוי אין ראש השנה, די "פאבריק" וואו אלעס ווערט געמאכט. ער מאכט א חילוק צווישן דעם דין פון ראש השנה, וואס באשטימט די כללות'דיגע שפע פאר'ן יאר און אמאל פאר אסאך יארן, און דעם דין פון יעדן טאג, וואס קען נאר איבערדרייען די שפע אינעווייניג, און ער ברענגט דערויף מעשיות פונעם בעל שם טוב און פון אנדערע צדיקים. שרה, רחל און חנה זענען נפקד געווארן ממש ראש השנה, ווייל זייער פקידה איז נוגע געווען גאנץ כלל ישראל. ראש השנה איז דער ירושלים פון זמן, דערפאר איז עס די צייט צו מתפלל זיין אויף ירושלים און ארץ ישראל וואס זענען ווי אן עקרה, וואס די גוים קענען נישט באשטימען זייער גורל, און דער אייבערשטער לאכט פון זייער געטומל. צום סוף לערנט ער אז פון ראש השנה דארף מען שעפן יראת שמים מיט שמחה אויף א גאנץ יאר, און אז די הצלחה פון ראש השנה קומט דורך ענוה און זיך מקשר זיין מיט די צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.

ענינים: ראש השנה · ענוה און ביטול · התקשרות צו צדיקים און אמונת חכמים · אידן און די אומות העולם · ירושלים און דער כותל

סדר השיעור

  1. 0:00 יעדער טאג איז תלוי אין ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח עפנט מיט "אתם נצבים היום" און ערקלערט אז "היום" מיינט ראש השנה, דער שורש פון יעדן טאג פונעם יאר. ער דערציילט פון רבי פנחס קאריצער מיטן שטענדער, ברענגט אז שרה, רחל און חנה זענען נפקד געווארן ראש השנה, און גלייכט ראש השנה צו דער פאבריק וואו מ'מאכט אלעס לויט'ן באשטעלונג.

  2. 4:15 נידון בראש השנה און נידון בכל יום שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס מ'דארף זיך אזוי מטריח זיין ראש השנה ווען א מענטש ווערט דאך נידון יעדן טאג, און ענטפערט אז ראש השנה ווערט אלעס גע'משפט סיי בפרטיות און סיי בכללות. דעם פרט ווייזט ער פון ר' יוסף חיים זאנענפעלד, וואס האט נישט מסכים געווען צו א שידוך פאר א קינד וואס ער האט נישט מתפלל געווען אויף אים ראש השנה, און דעם כלל פון די יארן פון שובע ביי פרעה.

  3. 8:15 איבערדרייען די שפע: צוויי מעשיות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט ווי דער בעל שם טוב האט געקענט געבן א קינד פאר א רייכן מענטש נאר דורך איבערדרייען זיין שפע פון מזוני אויף בני, און ער וועט ווערן אן ארימאן, און א מעשה מיט א חסיד פון ר' אהרן'לע וואס האט באקומען א קינד אבער פארלוירן זיין לעבן. דערפון ערקלערט ער אז די תפילה פון יעדן טאג קען נאר איבערדרייען די שפע וואס איז באשטימט געווארן ראש השנה, און אז איין ראש השנה קען באשטימען אויף אסאך יארן, ווי ביי יוסף.

  4. 15:16 פארוואס די עקרות זענען נפקד געווארן ממש ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס שרה, רחל און חנה זענען געהאלפן געווארן ממש ראש השנה, און ערקלערט אז זייער פקידה איז געווען א ספעציעלע, כללות'דיגע, וואס קומט גלייך פונעם טאג פון בריאה, יש מאין. דערפאר איז ראש השנה די צייט וואס יעדער "עקר", אפילו איינער וואס זיין תפילה אדער זיין לערנען איז עקר, קען נפקד ווערן, און די קריאה פונעם טאג איז געמאכט פון די אותיות.

  5. 20:39 ראש השנה, דער ירושלים פון זמן שטייט אינעם קאטאלאג

    לויט'ן ספר יצירה, עולם שנה נפש, ערקלערט דער משגיח אז ראש השנה איז אין זמן וואס ירושלים איז אין מקום: דער אנהייב און דער ארט פונעם מלך, וואו מ'בוקט זיך מיט ביטול. אויף די רגלים דארף א איד ארויפגיין קיין ירושלים, אבער ראש השנה און יום כיפור קומט די מלכות צו יעדן איד, און די גאנצע וועלט ווערט ירושלים.

  6. 27:48 ירושלים די עקרה דארף נפקד ווערן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז ראש השנה איז די צייט צו מתפלל זיין אויף ארץ ישראל און ירושלים, וואס זענען "נישט ערגער ווי שרה, רחל און חנה", ווייל פון זיי איז ארויסגעקומען כלל ישראל און משיח. ער ברענגט דעם פסוק פון זכרונות וואס געדענקט די ארץ, דאס פעלד פון עפרון וואס האט באקומען א תקומה ווען עס איז אריבער צו אברהם, די טרויעריגע וועגן פון ציון, און די ברכה און דעם פסוק וואס רופן ציון אן עקרה וואס ווארט אויף אירע קינדער.

  7. 33:35 יעדער איד קען ברענגען די פקידה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז יעדער איד דארף מעורר זיין רחמים אויף ירושלים די עקרה, די מאמע פון כלל ישראל, אזוי ווי מ'זוכט יעדע עצה פאר אן עקרה אין שטוב. ער דערציילט דעם חתם סופר'ס מעשה מיט א יולדת וואס האט זיך געמאטערט און איז געהאלפן געווארן ווען א איד וואס איז ראש השנה עולה געווען צו דער הפטרה איז אריינגעקומען, און די מעשה פונעם בעל שם טוב מיט א דארף-יינגל וואס האט מיט זיין פייפן מבטל געווען א גזירה, און ער שליסט אז קיינער ווייסט נישט וועמענס פשוט'ע ריינע תפילה וועט ברענגען משיח.

  8. 37:51 די גוים זיצן אויף ירושלים

    דער משגיח שילדערט ווי ראש השנה ווערט באשטימט דער גורל פון יעדע מדינה, און שטעלט עס אקעגן דעם בילד אין די צייטונגען, ווי גוים קומען זיך צוזאם אין וואשינגטאן און אין די יו-ען צו באשטימען דעם גורל פון ירושלים און ארץ ישראל. ער לאזט אוועק די פאליטישע שאלה און פרעגט ווי אזוי די וואס זיצן דארט זאלן באשטימען א זאך וואס דער אייבערשטער, וואס פירט אליין כלל ישראל אן קיין שר אין הימל, האט נאך נישט באשטימט.

  9. 42:43 דער טומל אויף דער וועלט שפיגלט אפ דעם הימל

    דער משגיח ברענגט דעם חפץ חיים'ס ווארט אויף דער באלפור דעקלעראציע און ערקלערט עס: וואס מענטשן טומלען זיך אויף דער וועלט איז א סימן וואס טוט זיך אין הימל, ווי א ראדיא וואס כאפט אויף די כוואליעס, אזוי ווי דער מדרש לערנט ארויס פון דעם וואס מענטשן האבן גערעדט וועגן לאה. אבער די גאולה אליין איז נישט תלוי אין קיין מענטש, ווי דער מהר"ל ווייזט פון דעם וואס די תורה נענט נישט עמרם און יוכבד, און ווי דער מדרש ווייזט ביי טיטוס און דעם חורבן.

  10. 48:50 קיין מענטש האט נישט חרוב געמאכט ירושלים

    דער משגיח ברענגט די גמרא אז די ענוותנות פון רבי זכריה בן אבקולס האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש, און ערקלערט אז קיין מענטש האט באמת נישט חרוב געמאכט ירושלים; חז"ל האבן עס געשריבן נאר כדי מ'זאל זיך דערפון אפלערנען, ווייל מגלגלין זכות על ידי זכאי. דערנאך ברענגט ער דעם חתם סופר'ס רמז אין "פנחס בן אלעזר בן אהרן הכהן" אז אליהו, וואס ברענגט דעם יחוד פון די שמות הקדושים, וועט מבשר זיין דעם בנין ירושלים.

  11. 52:39 זייער טומל מוז עפעס טון אין הימל

    דער משגיח שילדערט ווי די וועלט קאכט זיך מיט קעמפ דעיוויד און מיט די אפשטימונגען וועגן ארץ ישראל, און טענה'ט אז די גוים קענען נישט מיט זייער כח עפענען דעם הימל צו באשטימען וועגן ירושלים. ווייל זיי ווייסן פונעם תנ"ך אז דאס לאנד איז צוגעזאגט געווארן צו אידן און מאכן זיך נישט וויסנדיג, איז זייער טומל א מרידה, און אין הימל ברענגט עס נאר ארויס א גרויס געלעכטער.

  12. 56:00 "למה רגשו גוים": דער אייבערשטער לאכט

    דער משגיח לערנט קאפיטל ב אין תהילים: דער טומל פון די גוים קעגן השם און קעגן זיין משיח איז א פרואוו אראפצווארפן דעם עול מלכות שמים, און "יושב בשמים ישחק"; נאר דער אייבערשטער באשטימט ווער עס איז דער בעל הבית פון ציון, און צום סוף וועט די גאנצע וועלט געהערן צו אידן. ער לייגט צו אז דאס איז נישט קיין ווארט אויף דער היינטיגער ממשלה, און ערקלערט פארוואס מ'ליינט ראש השנה די פרשה פון ישמעאל, מיט'ן חילוק צווישן הגר'ס טרערן און רחל וואס וויינט אויף אירע קינדער.

  13. 1:03:36 יראת שמים מיט שמחה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז ראש השנה איז די צייט צו שעפן יראת שמים אויף א גאנץ יאר, א העכערע יראה פונעם מלך און נישט א מורא פאר זיך אליין. ער ברענגט דעם חתם סופר'ס משל אויף נחמיה'ס "אכלו משמנים": אן עבד וואס האט געווארט אויף זיין משפט און האט זיך געפרייט ביי דער קרוינונג פונעם מלך, און מ'האט אים דערהויבן, און זאגט אז דאס איז די נקודה פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב אז ראש השנה איז א טאג פון שמחה, וואס איז נאר מעגליך פאר איינעם וואס האט זיך צוגעגרייט מיט תשובה.

  14. 1:09:22 הצלחה דורך זיין גארנישט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח לערנט אז ווייל ראש השנה באשאפט דער אייבערשטער יש מאין, איז די גאנצע הצלחה פונעם טאג צו זיין גארנישט; איינער וואס האלט זיך פאר א "יש" האט נישט קיין שייכות דערמיט. ער ברענגט די גמרא אז א שופר וואס איז מער איינגעבויגן איז בעסער, ווארנט קעגן מחלוקת וועגן כבוד אין שול, און טייטשט "מחוטב עציך עד שואב מימיך" אז אלע, גרויס און קליין, זאלן שטיין ווי די קלענסטע.

  15. 1:12:57 שעפן מלכות שמים אויף א נייעם יאר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח טייטשט "לעברך בברית ה' אלקיך" אז מ'משפט'ט ווי פיל אלקות א איד וועט האבן א גאנץ יאר, און ברענגט דערויף דעם ליקוטי תורה, און זאגט אז יעדעס יאר קומט א נייע הנהגה פון אויבן. ווי די גמרא זאגט, מיט מלכיות מאכט מען דעם אייבערשטן פאר א מלך, און לויט ווי מ'נעמט אן די מלכות ראש השנה אזוי קעניגט ער א גאנץ יאר; און ווען מ'שפירט גארנישט ראש השנה, איז די עצה פונעם בעל שם טוב זיך מקשר צו זיין מיט אלע צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.

  16. 1:16:26 זיך מחבר זיין מיט כלל ישראל, און די תפילה צום סוף שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט "כולכם לפני ה'": אפילו א נאגל האט א גוט יאר ווען דער קאפ און דאס הארץ שפירן ראש השנה, און "תרועה" מיינט פריינדשאפט מיט אלע אידן, וואס דורך דעם גייט אוועק די מדת הדין. ער דערציילט פון ר' זושא מיט'ן וואגן היי, ערקלערט מרדכי'ס תירוץ "אשר הוא יהודי", און שליסט אז מ'זאל זאגן "המלך" מיט אן אמת'ע קבלת עול מלכות שמים, מיט א תפילה אז די מלכות פונעם אייבערשטן זאל נתגלה ווערן אויף דער וועלט און אלע אידן זאלן האבן א ישועה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

יעדער טאג איז תלוי אין ראש השנה

0:53

דער משגיח עפנט מיט "אתם נצבים היום", וואס מ'ליינט די וואך פאר ראש השנה: "היום" איז ראש השנה, ווען אלע שטייען פארן אייבערשטן צום דין. יעדער טאג האט זיין אייגענעם כח, און אלע זענען תלוי אין ראש השנה, דער שורש פון יעדן טאג. א

2:04

ער דערציילט אז רבי פנחס קאריצער האט געזאגט אז אפילו א שטענדער ווערט דעמאלט גע'משפט. די גמרא זאגט אז שרה, רחל און חנה זענען נפקד געווארן ראש השנה; אפילו זיי האבן געדארפט ווארטן דערויף, ווייל ראש השנה איז די פאבריק וואו מ'מאכט אלעס לויט'ן באשטעלונג. ד

נידון בראש השנה און נידון בכל יום

4:24

דער משגיח פרעגט: אויב א מענטש ווערט נידון יעדן טאג, ווי די גמרא זאגט, פארוואס לייגט מען אזוי פיל כחות אריין אין ראש השנה? ער ענטפערט אז ראש השנה ווערט אלעס גע'משפט סיי בפרטיות סיי בכללות. דעם פרט ווייזט ר' יוסף חיים זאנענפעלד, וואס האט אפגעזאגט א שידוך פאר א קינד וואס ער האט נישט מתפלל געווען אויף אים ראש השנה. דעם כלל ווייזן די יארן פון שובע אין פרעה'ס חלומות, וואס זענען דעמאלט באשטימט געווארן, און די פרטים קומען שפעטער. ה,ז

איבערדרייען די שפע פונעם יאר

8:19

כדי צו ווייזן דעם חילוק דערציילט דער משגיח פון א גביר וואס האט געבעטן ביים בעל שם טוב א קינד. דער בעל שם טוב האט געזאגט אז ער קען האבן א קינד נאר אויב ער נעמט אויף זיך צו ווערן אן ארימאן. ראש השנה איז אים באשטימט געווארן א גרויסע שפע אין מזוני אבער נישט אין בני, און דער בעל שם טוב האט געקענט איבערדרייען די איבעריגע שפע פון איין צינור צום אנדערן. דאס, ערקלערט דער משגיח, קען די תפילה פון יעדן טאג: איבערדרייען, נישט צולייגן.

11:44

ער לייגט צו א מעשה מיט א חסיד פון ר' אהרן'לע וואס האט געגעבן הונדערט מטבעות מיט דער האפענונג אויף א קינד. דער רבי האט אים צוריקגעגעבן דאס געלט און געזאגט אז ער טרעפט נישט קיין קינד פאר אים אין הימל; אן אנדער צדיק האט אים געבענטשט, א קינד איז געבוירן געווארן, און דער טאטע איז באלד אומגעקומען, ווייל ער האט געהאט שפע נאר אויף איינס פון די צוויי.

14:16

איין ראש השנה, זאגט דער משגיח, קען באשטימען אויף זיבן אדער פערצן יאר, ווי דער ראש השנה וואס יוסף איז ארויס פון בית האסורים און דער גורל פון מצרים איז באשטימט געווארן. ח

פארוואס די עקרות זענען נפקד געווארן ממש ראש השנה

15:23

ווייל אלעס ווערט באשטימט ראש השנה, פרעגט דער משגיח פארוואס די גמרא באטאנט אז שרה, רחל און חנה זענען דעמאלט נפקד געווארן. ער ענטפערט אז מ'האט זיי נישט נאר ראש השנה גע'משפט אז זיי זאלן געהאלפן ווערן אויף א שפעטערן טאג; זיי זענען געהאלפן געווארן ממש ראש השנה, א ספעציעלע פקידה וואס קומט גלייך פונעם טאג וואס די וועלט איז באשאפן געווארן יש מאין, און דערפאר א כללות'דיגע. ד

18:08

ממילא איז ראש השנה א זמן פון פקידת עקרות. ער ברענגט די גמרא אז מ'קען זיין אן "עקר" אין לערנען אדער אין תפילה, און זאגט אז איינער וואס שפירט אז זיין תפילה איז עקר קען היינט נפקד ווערן, אין דעם טאג וואס די קריאה דערציילט פון שרה און חנה. ט

ראש השנה, דער ירושלים פון זמן

20:39

דער ספר יצירה זאגט אז די בריאה איז אין דריי בחינות, עולם שנה נפש, וואס זענען איינס אנטקעגן דעם אנדערן. דער משגיח ערקלערט אז דער ראש פון עולם איז ארץ ישראל, און בפרט ירושלים, פון וואו די וועלט האט זיך אנגעהויבן; אזוי איז דא א ראש אין שנה, ראש השנה, וואו אלע זמנים קומען צום מלך בעטן וואס זיי דארפן. י

23:55

ירושלים איז דער ארט פון גילוי מלכות, וואו מ'בוקט זיך מיט ביטול פארן מלך. דערפאר דארף יעדער איד אויף די רגלים ארויפגיין קיין ירושלים, אבער ראש השנה און יום כיפור איז נישטא קיין מצוה פון עליה לרגל: דעמאלט, ווי די גמרא דרש'נט "דרשו ה' בהמצאו", קומט די מלכות צו יעדן איד. די גאנצע וועלט ווערט דעמאלט ירושלים, און יעדער איד בוקט זיך וואו ער איז. כ

ירושלים די עקרה

27:49

אין דעם טאג, זאגט דער משגיח, דארף מען מתפלל זיין אויף ארץ ישראל און ירושלים, וואס זענען נישט ערגער ווי שרה, רחל און חנה: פון שרה און רחל איז ארויסגעקומען כלל ישראל, און פון חנה משיחו. אזוי ווי זיי זענען נפקד געווארן ממש ראש השנה, אזוי וועט כלל ישראל מיט ירושלים נפקד ווערן, ווי מ'זאגט אין זכרונות "והארץ אזכר". מ

30:08

ער ברענגט רש"י אויף עפרון'ס פעלד, וואס האט באקומען א תקומה ווען עס איז אריבער פון א הדיוט צו א מלך, און בעט אז מ'זאל שוין וויסן ווער עס איז דער אמת'ער בעל הבית פון ירושלים. די וועגן פון ציון זענען טרויעריג ווייל קיינער גייט נישט אויף זיי, און די ברכה פון דער הפטרה און דער פסוק "רני עקרה" רופן ציון אן עקרה וואס ווארט אויף אירע קינדער. נ,ס,ע,פ

יעדער איד קען ברענגען די פקידה

33:40

יעדער איד, זאגט דער משגיח, דארף מעורר זיין רחמים אויף דער עקרה, די מאמע פון כלל ישראל, אזוי ווי מ'זוכט יעדע עצה פאר אן עקרה אין שטוב. ער דערציילט דעם חתם סופר'ס מעשה מיט א יולדת וואס איז באלד געהאלפן געווארן ווען דער איד וואס איז ראש השנה עולה געווען צו דער הפטרה איז אריינגעקומען אין שטוב.

35:55

אמאל פועל'ט א פשוט'ער יחיד וואס גרויסע צדיקים קענען נישט, ווי דאס דארף-יינגל אין דעם בעל שם טוב'ס צייטן וואס האט מיט זיין פייפן מבטל געווען א גזירה. משיח וועט קומען צו א שפל'דיגן דור, אפשר דורך די ריינע תפילה פון א פשוט'ן איד.

די גוים זיצן אויף ירושלים

37:58

ראש השנה, זאגט דער משגיח, ווערט באשטימט דער גורל פון יעדע מדינה, און בפרט פון ירושלים, וואס איז כולל אלע עקרות פון כלל ישראל און וואס נאר דער רבונו של עולם קען פוקד זיין. און דאך ווייזן די צייטונגען ווי גוים קומען זיך צוזאם אין וואשינגטאן און אין די יו-ען צו באשטימען דעם גורל פון ירושלים און ארץ ישראל.

39:29

די פאליטישע מחלוקת לאזט ער אוועק, ווייל זי גייט אים נישט אן. זיין שאלה איז ווי אזוי די וואס זיצן דארט זאלן באשטימען וואס דער אייבערשטער האט נאך נישט באשטימט. כלל ישראל האט נישט קיין שר אין הימל; דער אייבערשטער אליין פירט זיי, און ער גיט זייער גורל נישט איבער אין קיינעמס הענט.

דער טומל אויף דער וועלט שפיגלט אפ דעם הימל

43:14

ווען די באלפור דעקלעראציע איז ארויסגעקומען, האט דער חפץ חיים געזאגט אז דאס איז א סימן אז אין הימל טוט זיך א גרויסע זאך. נישט ווייל באלפור האט אוועקגעגעבן דאס לאנד, ערקלערט דער משגיח; יעדער חומש-יינגל ווייסט אז עס געהערט צו אידן. נאר ווען מענטשן טומלען זיך וועגן א זאך, זענען זיי ווי א ראדיא וואס כאפט אויף כוואליעס פון הימל, ווי דער מדרש לערנט ארויס פון לאה, וואס האט געוויינט ווייל מענטשן האבן געזאגט אז זי איז באשטימט פאר עשו. צ

45:54

אבער די גאולה אליין איז נישט תלוי אין קיין מענטש. דער מהר"ל ערקלערט אז די תורה נענט נישט עמרם און יוכבד ביי משה'ס געבורט, כדי קיינער זאל נישט צושרייבן די גאולה צו זייער צדקות. אזוי אויך זאגט דער מדרש, ווען טיטוס האט זיך באריימט אז ער האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש, האט מען אים געזאגט אז ער האט געמאלן געמאלענעם מעל. ק,ר

קיין מענטש האט נישט חרוב געמאכט ירושלים

48:52

די גמרא זאגט אז די ענוותנות פון רבי זכריה בן אבקולס האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש. דער משגיח פרעגט: ס'איז דאך א כלל אז מגלגלין זכות על ידי זכאי וחובה על ידי חייב, ווי קען א תנא זיין די סיבה? ער ענטפערט אז ער האט עס באמת נישט חרוב געמאכט; די גמרא שרייבט עס נאר כדי מ'זאל זיך אפלערנען, ווייל דער חורבן ווערט נישט איבערגעגעבן אין קיין מענטשנס הענט. ש

50:48

לויט'ן חתם סופר אויפ'ן נאמען פנחס בן אלעזר בן אהרן הכהן, זאגט דער משגיח אז אליהו, וואס ברענגט דעם יחוד פון די שמות הקדושים, וועט מבשר זיין משיח און דעם בנין ירושלים.

זייער טומל מוז עפעס טון אין הימל

52:47

די וועלט קאכט זיך מיט קעמפ דעיוויד און מיט די אפשטימונגען וועגן ארץ ישראל. אויב דער טומל דא שפיגלט אפ דעם הימל, פרעגט דער משגיח, וואס טוט זיך דארט? די גוים קענען נישט מיט זייער כח עפענען דעם הימל צו באשטימען וועגן ירושלים. זיי ווייסן פונעם תנ"ך אז דאס לאנד איז צוגעזאגט צו אידן, און מאכן זיך נישט וויסנדיג; דאס איז א מרידה, און אין הימל ברענגט עס נאר ארויס א גרויס געלעכטער.

"למה רגשו גוים"

56:11

דוד המלך פרעגט אין תהילים קאפיטל ב פארוואס די גוים טומלען. געווענליך האט יעדער טומל א ממשות אויבן, זאגט דער משגיח, אבער דער טומל איז ליידיג, ווי מ'דרייט א סוויטש וואס איז נישט אנגעשלאסן. זייער אמת'ע כוונה איז אפצורייסן די שטריק פון מלכות שמים, קעגן השם און קעגן דעם גאנצן ענין פון משיח. ת

58:05

דערפאר "יושב בשמים ישחק", א ביטער געלעכטער אויף זייער קאפ. נאר דער אייבערשטער באשטימט ווער עס איז דער בעל הבית פון ציון; "שאל ממני ואתנה גוים נחלתך" איז פונקט פארקערט פון זייערע פלענער, ווייל ווען משיח וועט קומען וועט די גאנצע וועלט געהערן צו אידן. דער משגיח באטאנט אז ער רופט נישט די היינטיגע ממשלה אין ארץ ישראל די גאולה; זיין נקודה איז אז די גוים קענען נישט באשטימען קעגן דעם אייבערשטנס הבטחה. ת

1:01:43

דערפאר, זאגט ער, ליינט מען ראש השנה די פרשה פון ישמעאל. דער מדרש שטעלט אקעגן הגר'ס טרערן מיט רחל וואס וויינט אויף אירע קינדער, די שכינה וואס וויינט אויף כלל ישראל, און כלל ישראל וויינט שוין טויזנטער יארן אויף ציון. אא,אב

יראת שמים מיט שמחה

1:03:38

יעדער יום טוב איז א קוואל פאר'ן יאר, זאגט דער משגיח: סוכות פון שמחה, ראש השנה פון יראת שמים. ציטערן פאר'ן אייגענעם דין איז א גוטע מדרגה, אבער גרעסערע מענטשן האבן פארגעסן פון זיך און געציטערט פארן מלך.

1:05:00

דער חתם סופר ערקלערט נחמיה'ס רוף ראש השנה "אכלו משמנים" מיט א משל: אן עבד וואס האט געווארט אויף זיין משפט האט געזונגען דעם טאג פון דער קרוינונג פונעם מלך, ווייל די שמחה פונעם מלך איז אים געווען וויכטיגער ווי זיין אייגענע צרה; ווען דער מלך האט דאס געהערט, האט ער אים דערהויבן. אג

1:07:54

דאס, זאגט דער משגיח, איז די נקודה פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב, אז ראש השנה איז א טאג פון שמחה מיט קבלת עול מלכות שמים. נאר איינער וואס האט זיך צוגעגרייט מיט תשובה קען אריינגיין מיט אזא יראה פון שמחה.

הצלחה דורך זיין גארנישט

1:09:22

ראש השנה, ערקלערט דער משגיח, באשאפט דער אייבערשטער יש מאין, ממילא איז די גאנצע הצלחה צו זיין גארנישט; איינער וואס האלט זיך פאר א "יש" האט נישט קיין שייכות דערמיט, און מחלוקת וועגן כבוד אין שול איז א גרויסער טעות. די גמרא זאגט אז וואס מער דער שופר איז איינגעבויגן, אלץ בעסער. אד

1:11:46

ער טייטשט "מחוטב עציך עד שואב מימיך" אז יעדער זאל שטיין ווי דער קלענסטער. לויט'ן בעל שם טוב איז דער ערשטער טאג נאר פאר דער נשמה. אה

שעפן מלכות שמים אויף א נייעם יאר

1:13:05

"לעברך בברית ה' אלקיך" מיינט דער דין ווי ערליך א איד וועט זיין. דער משגיח ברענגט דעם ליקוטי תורה אז ראש השנה משפט'ט מען ווי פיל אלקות ער וועט האבן א גאנץ יאר, און יעדעס יאר קומט א נייע הנהגה פון אויבן. ווי די גמרא זאגט, מיט מלכיות מאכט מען דעם אייבערשטן פאר א מלך, און לויט ווי מ'נעמט עס אן ראש השנה אזוי קעניגט ער א גאנץ יאר. אה,או,אז

1:15:27

אסאך מאל קומט מען אן צו ראש השנה און מ'שפירט גארנישט. די עצה אין ספרים, זאגט ער, איז זיך מקשר צו זיין מיט אלע צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.

זיך מחבר זיין מיט כלל ישראל

1:16:31

"כולכם לפני ה'" מיינט זיך מחבר זיין מיט גאנץ כלל ישראל. א נאגל שפירט נישט ראש השנה, אבער ווען דער קאפ און דאס הארץ שפירן עס, האט דער גאנצער גוף א גוט יאר. "תרועה" מיינט פריינדשאפט, און דורך דעם, ווי "עלה אלקים בתרועה" לערנט, גייט אוועק די מדת הדין פון איינעם וואס פארבינדט זיך מיט כלל ישראל. אח,אט

1:18:38

ר' זושא האט אמאל געהערט א גוי שרייען אויף אים ער זאל אויפהייבן אראפגעפאלענע היי, און אז ער קען יא נאר ער וויל נישט, און איז גערירט געווארן צו תשובה. אזוי ווען די עבדי המלך האבן געפרעגט מרדכי פארוואס ער איז עובר אויף דעם מלך'ס מצוה, האט ער געהערט דעם אייבערשטנס רוף און געענטפערט "אשר הוא יהודי", א קליינער, אבער א איד, פארבונדן מיט אלע. אי

1:20:23

דער משגיח שליסט אז דאס ווארט "המלך", ביי מלכיות און אין די עשרת ימי תשובה, דארף ממש ממשיך זיין מלכות שמים, ביז צום שמע ישראל אינעם לעצטן מאמענט פון יום כיפור. ער בעט אז די מלכות פונעם אייבערשטן זאל נתגלה ווערן אומעטום און אז אלע אידן זאלן האבן א ישועה. אכ

מראי מקומות

תורה

  1. א Devarim 29:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:53
  2. ז לכאורה Bereishis 41 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:24
  3. ל Devarim 11:12 27:03 טעקסט מפתח
  4. מ Vayikra 26:42 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:49
  5. ק Shemos 2:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:54
  6. אה Devarim 29:9-11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:46, 1:13:05
  7. אכ לכאורה Devarim 6:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:23

נביאים

  1. פ Yeshayahu 54:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:08
  2. אב לכאורה Yirmiyahu 31:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:43

כתובים

  1. ג Iyov 1:6 0:27 טעקסט מפתח
  2. ס לכאורה Eichah 1:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:08
  3. ת Tehillim 2:1-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:11, 58:05
  4. אג Nechemiah 8:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:00
  5. אח לכאורה Tehillim 89:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:31
  6. אט Tehillim 47:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:31
  7. אי Esther 3:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:38

תלמוד בבלי

  1. ד Rosh Hashanah 11a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:04, 15:23
  2. ה Rosh Hashanah 16a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:24
  3. ו לכאורה Rosh Hashanah 18a 8:00 מפתח
  4. ח לכאורה Rosh Hashanah 11a מפתח אינעם אויסשרייב: 14:16
  5. ט לכאורה Bechoros 44b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:08
  6. כ לכאורה Rosh Hashanah 18a מפתח אינעם אויסשרייב: 23:55
  7. ש Gittin 56a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 48:52
  8. אד Rosh Hashanah 26b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:22
  9. אז לכאורה Rosh Hashanah 16a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:13:05

מדרש

  1. צ לכאורה Bereishis 29:17 אינעם אויסשרייב: 43:14
  2. ר Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 45:54
  3. אא לכאורה Tehillim 39:13 אינעם אויסשרייב: 1:01:43

זוהר און קבלה

  1. ב Zohar (מקום נישט באשטימט) 0:04 מפתח
  2. י Sefer Yetzirah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 20:39

ראשונים

  1. נ לכאורה Rashi Bereishis 23:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 30:08

אחרונים און חסידות

  1. או Likkutei Torah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:13:05

תפילה און פיוט

  1. ע לכאורה Blessings after the Haftarah מפתח אינעם אויסשרייב: 30:08

עיקרי הדברים

  1. 1:19 יעדער טאג פונעם יאר נעמט זיין כח פון ראש השנה, וואס איז דער שורש פון אלע טעג.
  2. 5:48 ראש השנה ווערט באשטימט די כללות'דיגע שפע; דער דין פון יעדן טאג קען זי נאר איבערדרייען אינעווייניג פון דעם וואס מ'האט שוין באקומען.
  3. 16:19 שרה, רחל און חנה זענען נפקד געווארן אינעם עצם טאג פון ראש השנה, ווייל זייער פקידה איז געווען א כללות'דיגע, וואס איז נוגע געווען גאנץ כלל ישראל.
  4. 22:11 ראש השנה איז אין זמן וואס ירושלים איז אין מקום, און ראש השנה און יום כיפור קומט די מלכות צו יעדן איד וואו ער איז.
  5. 32:26 ירושלים איז ווי אן עקרה, און ראש השנה איז די צייט צו מתפלל זיין אז זי זאל נפקד ווערן; איר גורל ליגט נישט אין די הענט פון די גוים.
  6. 1:03:38 ראש השנה איז דער קוואל פון יראת שמים פאר'ן גאנצן יאר, א יראה וואס קומט מיט שמחה מיט דער מלכות פונעם מלך.
  7. 1:09:54 די הצלחה פון ראש השנה קומט דורך זיין גארנישט פארן רבונו של עולם און דורך זיך מקשר זיין מיט אלע צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 5:04 אויב א מענטש ווערט נידון יעדן טאג, פארוואס דארף מען אזוי פיל אריינלייגן אין ראש השנה?

    תירוץ: 5:26 ראש השנה ווערט באשטימט די כללות'דיגע שפע, און דער דין פון יעדן טאג קען נאר ארבעטן אינעווייניג פון איר.

  2. קשיא: 15:20 אויב אלעס ווערט באשטימט ראש השנה, פארוואס באטאנט די גמרא אז שרה, רחל און חנה זענען נפקד געווארן ראש השנה?

    תירוץ: 16:08 זיי זענען געהאלפן געווארן אינעם טאג אליין, נישט נאר גע'משפט, ווייל זייער פקידה איז געווען א ספעציעלע, כללות'דיגע, וואס איז נוגע גאנץ כלל ישראל.

  3. קשיא: 24:36 פארוואס איז דא א מצוה פון עליה לרגל אויף די רגלים אבער נישט ראש השנה און יום כיפור?

    תירוץ: 25:18 אויף די רגלים גייט א איד צום ארט פון מלכות; ראש השנה און יום כיפור קומט די מלכות צו יעדן איד, און די גאנצע וועלט איז ירושלים.

  4. קשיא: 46:03 פארוואס נענט די תורה נישט עמרם און יוכבד ביי משה רבינו'ס געבורט?

    תירוץ: 46:07 לויט'ן מהר"ל, כדי מענטשן זאלן נישט מיינען אז די גאולה איז געקומען צוליב זייער צדקות; די גאולה איז נישט תלוי אין קיין מענטש.

מעשיות

  1. 2:01 רבי פנחס קאריצער און דער שטענדער

    ווען ראש השנה איז געקומען, האט רבי פנחס קאריצער אנגעכאפט א שטענדער און געזאגט אז אפילו דער שטענדער ווערט גע'משפט ראש השנה, צי ער וועט בלייבן דאס יאר, צי ער וועט פארברענט ווערן אדער צעבראכן ווערן.

    אין דער מעשה: רבי פינחס קאריצער

  2. 5:55 ר' יוסף חיים זאנענפעלד און דער שידוך

    ר' יוסף חיים זאנענפעלד פלעגט באלד מסכים זיין ווען מ'האט אים פארגעלייגט א שידוך פאר איינע פון זיינע קינדער, אבער איינמאל האט ער נישט מסכים געווען. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געענטפערט אז דעם לעצטן ראש השנה האט ער נישט מתפלל געווען פאר יענעם קינד אויף א שידוך, ממילא האלט ער נאך נישט דערביי.

    אין דער מעשה: רבי יוסף חיים זאנענפעלד

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  3. 8:19 דער בעל שם טוב און דער גביר וואס האט געבעטן א קינד

    א איד איז געקומען צום בעל שם טוב און געבעטן א קינד. האט דער בעל שם טוב געענטפערט אז ער קען אים אויספועלן א קינד, נאר דער מענטש, וואס איז געווען א גרויסער גביר, וועט מוזן ווערן אן ארימאן, אויב ער נעמט עס אויף זיך. דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה איז אים באשטימט געווארן א גרויסע שפע אין מזוני אבער נישט אין בני, און דער בעל שם טוב האט געקענט איבערדרייען די שפע פון מזוני אויף בני.

    אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב

  4. 11:01 דער חסיד וואס האט געגעבן הונדערט מטבעות פאר א קינד

    א חסיד פון ר' אהרן'לע האט אסאך מאל געבעטן דעם רבי'ן אז ער דארף האבן א קינד. איינמאל האט דער רבי געדארפט א גרויסע סומע געלט אויף הכנסת כלה, און דער חסיד האט געגעבן הונדערט מטבעות מיט דער האפענונג אז דאס וועט אים ברענגען א קינד. דריי טעג שפעטער האט אים דער רבי אריינגערופן, געזאגט אז ער האט דורכגעקוקט אלע הימלען און טרעפט נישט קיין קינד פאר אים, און אים צוריקגעגעבן דאס געלט. דער חסיד איז געפארן צו אן אנדער צדיק, וואס האט אים געבענטשט, און א קינד איז געבוירן געווארן; ר' אהרן'לע האט געזאגט אז ער האט אויך געקענט, נאר ער האט געזען אז עס וועט נישט אויסקומען גוט, און טאקע איז דער טאטע באלד נאך דער געבורט גע'הרג'עט געווארן, ווייל ראש השנה האט ער געהאט גענוג שפע נאר אויף איינס פון זיי.

  5. 34:29 דער חתם סופר און דער איד וואס איז עולה געווען צו דער הפטרה

    דער חתם סופר איז געווען ביי א יולדת וואס האט זיך שווער געמאטערט. האט ער געזאגט מ'זאל אריינברענגען דעם איד וואס איז ראש השנה עולה געווען צו דער הפטרה, און ווען יענער איז אריינגעקומען אין שטוב איז זי באלד געהאלפן געווארן. דער משגיח ערקלערט אז דער וואס איז עולה צו דער הפטרה פון חנה'ס פקידה טראגט מיט זיך א רושם פון דעם כח פון פקידה.

    אין דער מעשה: דער חתם סופר

  6. 36:00 דאס פייפן פונעם דארף-יינגל

    דער משגיח דערמאנט די מעשה פונעם בעל שם טוב, וואו א גזירה וואס דער בעל שם טוב מיט זיין גאנצע חבורה האבן נישט געקענט מבטל זיין, האט מבטל געווען א דארף-יינגל וואס האט נישט געקענט דאווענען און האט גענומען פייפן פארן רבונו של עולם מיט'ן גאנצן הארץ.

    אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  7. 1:18:38 ר' זושא און דער וואגן היי

    ר' זושא איז אמאל געגאנגען אויפ'ן וועג, און א וואגן היי וואס א גוי האט געפירט איז פארבייגעפארן און א בינטל היי איז אראפגעפאלן. האט דער גוי געשריגן: "זושא, הייב אויף דאס היי!", און ווען ר' זושא האט געזאגט אז ער קען נישט, האט דער גוי געענטפערט אז ער קען יא, נאר ער וויל נישט. ר' זושא איז שטארק גערירט געווארן און האט עס גענומען ווי א רוף צו תשובה, ווייל צדיקים הערן א מוסר אין אלעס, אפילו פון א גוי.

    אין דער מעשה: רבי זושא אניפאליער

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 3:29 ראש השנה איז ווי די פאבריק וואו מ'קען מאכן א זאך פונקט לויט'ן באשטעלונג; במשך פונעם יאר איז מען נאר אין געשעפט, וואו מ'קען נאר איבערדרייען וואס איז שוין געמאכט.
  2. 9:26 די תפילה פון יעדן טאג קען איבערדרייען דעם צינור פון דער שפע וואס איז באשטימט געווארן ראש השנה, פון מזוני אויף בני, אבער זי קען נישט צולייגן צום סך הכל.
  3. 22:14 אזוי ווי ירושלים איז דער ארט פון וואו די וועלט האט זיך אנגעהויבן, איז ראש השנה דער ירושלים פונעם קאלענדאר; אויף די רגלים גייען אידן צום מלך, אבער ראש השנה און יום כיפור קומט דער מלך צו יעדן איד.
  4. 28:55 ירושלים איז אן עקרה, א מאמע, וואס איר פקידה, אזוי ווי ביי שרה, רחל און חנה, דארף קומען ממש ראש השנה, און יעדער איד קען זיין דער וואס ברענגט עס.
  5. 44:33 דער טומל וואס מענטשן מאכן אויף דער וועלט איז ווי א ראדיא וואס כאפט אויף כוואליעס פון הימל, אבער דער טומל פון די גוים וועגן ארץ ישראל איז א ליידיגע מרידה, און אין הימל ברענגט עס נאר ארויס דעם אייבערשטנס געלעכטער.
  6. 1:09:22 ווייל ראש השנה איז בריאה יש מאין, קען נאר איינער וואס מאכט זיך פאר גארנישט ווערן באשאפן פון ניי, און דערפאר איז א שופר וואס איז מער איינגעבויגן בעסער.
  7. 1:16:45 "תרועה" מיינט פריינדשאפט: ווען מ'פארבינדט זיך מיט גאנץ כלל ישראל, אזוי ווי א נאגל האט א חלק אינעם גוטן יאר פונעם גוף, גייט אוועק די מדת הדין פון א מענטש.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 27:49 דער משגיח זאגט אז ראש השנה איז די צייט צו מתפלל זיין אויף ארץ ישראל און ירושלים, אז זיי זאלן נפקד ווערן.
  2. 1:10:39 דער משגיח זאגט אז ראש השנה דארף מען זיין אינגאנצן בטל פארן רבונו של עולם, און מ'טאר קיינעם נישט באליידיגן און נישט טראכטן שלעכטס אויף קיינעם.
  3. 1:08:42 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן מיט תשובה פאר ראש השנה כדי אריינצוגיין אין ראש השנה מיט א יראה פון שמחה.
  4. 1:16:12 דער משגיח זאגט אז איינער וואס שפירט נישט דעם ראש השנה זאל זיך מקשר זיין מיט אלע צדיקים און מיט גאנץ כלל ישראל.
  5. 1:20:23 דער משגיח זאגט אז ווען מ'זאגט "המלך" ביי די פסוקים פון מלכיות און אין די עשרת ימי תשובה, דארף מען ממש ממשיך זיין מלכות שמים.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אליהו הנביא, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער מהר"ל פון פראג, הגר, חנה, טיטוס הרשע, יוכבד, יוסף הצדיק, ישמעאל, לאה אמנו, מרדכי הצדיק, נחמיה, עמרם, עפרון, פינחס, ר' לייבעלע אייגער, רבי זושא אניפאליער, רבי זכריה בן אבקולס, רבי יוסף חיים זאנענפעלד, רבי פינחס קאריצער, רחל אמנו, שרה אמנו

ערכים יראת שמים, יש מאין, עולם שנה נפש, עליה לרגל, עקרה, פקידת עקרות, קבלת עול מלכות שמים, ראש השנה, רבונו של עולם

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט