דרוש נפלא בענין התענוג הגדול של יראת שמים (שייכות לפרשת נצבים)

קאטאלאג: זמנים ראש השנה נומ׳ ⁨5⁩ פאקעט גייד ז׳ 16 תשל"ו (1975–76) אידיש 1 שעה 32 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 32 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דורך דער מצוה פון הקהל און דעם סדר פון מסכת ראש השנה ערקלערט דער משגיח אז ראש השנה איז דער מלך פונעם יאר, און אז די יראה פארן מלך וואס עס ברענגט איז ביי א איד א זיסער פחד אויסגעמישט מיט שמחה, א מעין פון ימות המשיח.

דער משגיח עפנט מיט א קשיא: פארוואס הייבט די משנה אין ראש השנה אן די דינים פון שופר ערשט נאך דער מעשה פון רבן גמליאל מיט רבי יהושע. דערנאך נעמט ער די פרשה פון הקהל אין דער וואכעדיקער סדרה: פארוואס מ'האט געברענגט די קליינע קינדער, די דרשה פון רבי אלעזר בן עזריה, און דער פשט פונעם חתם סופר. א מלך, זאגט ער, איז דער לבוש פון מלכות שמים און דער צינור פון אלע השפעות, און מ'דארף פאר אים מורא האבן; א פרנס קען זיין באשטימט פון הימל אדער פון די אידן. ראש השנה איז דער מלך און דער נשיא פונעם יאר, דערפאר באשטימט דער נשיא ווען ראש השנה איז, און דערפאר קומט דער פרק פון שופר דערנאך. הקהל זאמלט אלע נשמות אזוי ווי ראש השנה זאמלט אלע טעג, און דער שופר רעדט העכער פון ווערטער. דער פחד פון ראש השנה איז א זיסער פחד, א טעם פון משיח. ער פארענטפערט דעם חתם סופר'ס שמחה מיטן אריז"ל'ס וויינען: א געוויין פון שמחה ווען מ'קומט צוריק צום טאטן, פון הושע און ירמיה, און ער ענדיגט מיט הכנה אין אלול און דעם לעצטן שבת.

ענינים: ראש השנה · יראת שמים

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס א נייער פרק פאר שופר?

    דער משגיח ווייזט אן אויף דעם דיוק אין רבי'ס סדר המשנה, און פרעגט פארוואס נאך צוויי פרקים פון קידוש החודש און א קליינע משנה וועגן דעם זעלבן ענין, הייבט זיך אן א נייער פרק פון שופר. דערנאך ברענגט ער די וואכעדיקע פרשה: משה שרייבט די גאנצע תורה און גיט די מצוה פון הקהל.

  2. 4:54 הקהל און די קליינע קינדער

    דער משגיח שילדערט הקהל נאך א יאר פון עבודה, און פרעגט פארוואס מ'האט געברענגט קליינע קינדער וואס פארשטייען גארנישט. ער ברענגט ווי רבי יהושע'ס מאמע האט געברענגט זיין וויג אין בית המדרש, די דרשה פון רבי אלעזר בן עזריה אין חגיגה, און דעם חתם סופר: עלטערן גייען מוותר אויף זייער אייגענע רוחניות פאר די קינדער, אזוי ווי אברהם וואס האט זיך אפגעגעבן מיט מענטשן אנשטאט חנוך'ס פרישות.

  3. 15:04 וואס איז א מלך: דער צינור פון השפע

    דער משגיח ערקלערט אז דער מלך איז כולל דאס גאנצע פאלק און איז דער לבוש פון מלכות שמים, דער פרנס דורך וועמען אלע השפעות קומען; פרעה האט נישט אנגענומען די פתרונים אויף זיינע חלומות פון ראש השנה וואס האבן נישט גערעדט וועגן דער פרנסה פונעם פאלק, און תלמידי חכמים הייסן אויך מלכים. ער מאכט א חילוק צווישן א פרנס וואס איז באשטימט צוליב זיינע מעלות, ווי יוסף, און איינער וואס אידן האבן באשטימט לשם שמים.

  4. 21:34 רבן גמליאל און רבי יהושע

    דער משגיח דערציילט דעם סוף פונעם צווייטן פרק ראש השנה: רבן גמליאל איז גוזר געווען אויף רבי יהושע צו קומען מיט זיין שטעקן און געלט אין דעם טאג וואס לויט זיין חשבון איז יום כיפור; רבי יהושע איז געקומען, און רבן גמליאל האט אים געקושט אויפן קאפ. די גמרא לערנט אז אפילו א קלענערער פרנס, וויבאלד ער איז באשטימט, איז ווי דער גרעסטער, און מ'טאר נישט זאגן אז די ערשטע טעג זענען געווען בעסער.

  5. 25:53 מורא פארן מלך; ראש השנה איז דער מלך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס מ'דארף מורא האבן פארן מלך, און ענטפערט אז ער איז דער לבוש פון מלכות שמים, און דורך מורא פאר אים קומט מען צו יראת שמים. לויט ספר יצירה, עולם שנה נפש, ערקלערט ער אז ראש השנה איז דער מלך און דער נשיא פונעם יאר, וואס פון אים שעפט מען יראת שמים אויפן גאנצן יאר; דערפאר באשטימט דער נשיא ווען ראש השנה איז, און רבי יהושע האט זיך מבטל געווען.

  6. 30:45 צוויי סארטן ראש השנה, צוויי סארטן פרנס

    דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה קען באשטימט ווערן דורך בית דין, אדער, ווען בית דין האט נישט מקדש געווען, פון הימל; אזוי אויך קען א פרנס באשטימט ווערן פון די אידן אדער פון הימל. די השפעה פון אויבן איז די זעלבע, אבער דער געשמאק איז אנדערש, און ראש השנה בעטן אידן אויף א נתגלה'דיגע מלכות, "ה' אורי", הארת פנים און נישט הסתר פנים. דערפאר קומט דער פרק פון שופר נאך דער מעשה: עס איז א הקדמה צו מקבל זיין דעם מלך.

  7. 38:29 רבי אלעזר בן עזריה, באשטימט פון הימל

    דער משגיח ערקלערט אז רבי אלעזר בן עזריה איז געווען א נשיא באשטימט פון הימל, ווי מ'זעט פונעם נס פון זיין ווייסער בארד ביי אכצן יאר. וויבאלד יעדער צדיק דרשנט לויט זיין שורש הנשמה, האט ער גע'דרש'נט הקהל ווי א טאטע וואס קערט זיך צו מיטן פנים צו די קינדער: דער דור איז נישט קיין יתום. הקהל זאמלט אלע נשמות צום מלך, אזוי ווי ראש השנה זאמלט אלע טעג.

  8. 43:53 זיך צוזאמקומען ראש השנה; דער קול פונעם שופר

    דער משגיח ברענגט רבי אהרן קארלינער וועגן קומען ראש השנה צום רבי'ן, ווייל ווען מ'איז צוזאמען ווערט מער מלכות שמים נתגלה. יעדע נשמה איז אן אות אין דער תורה; ווען משה האט פארענדיגט די תורה איז געקומען הקהל, און דער מלך ליינט די אותיות פאר די צוזאמגעזאמלטע נשמות. דער שופר רעדט מיט א קול העכער פון ווערטער וואס די נשמה הערט, אזוי ווי די קינדער ביי הקהל זאפן איין וואס זיי פארשטייען נישט.

  9. 52:40 מלך מלכי המלכים און דער פחד פונעם שופר של משיח שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שילדערט די מדריגות פון מלכים: דער מלך פון יעדן דור, די נשמה פון אדם הראשון וואס איז נתגלה געווארן ביי דוד המלך און וועט נתגלה ווערן ביי משיח, און דער אייבערשטער אליין אינעם ראש השנה פון לעתיד. ווען דער גרויסער שופר של משיח וועט בלאזן, וועלן די גוים זיך באהאלטן פון פחד פאר השם'ס גרויסקייט, נישט פון שטראף. יעדער אידישער מלך און יעדער ראש השנה איז א מעין דערפון, און ער ברענגט א צדיק'ס ווארט ווי משיח וועט טרייסטן יעדן איד.

  10. 59:26 דער זיסער פחד וואס נאר א איד קען שמעקן שטייט אינעם קאטאלאג

    מיטן בני יששכר אויף "כי אין מחסור ליראיו" ערקלערט דער משגיח אז ביי א איד איז יראת שמים נישט קיין חסרון נאר א תענוג: די נשמה האט סטרונעס וואס זענען געשטימט צו משיח, און דער שופר שפילט זיי. ער פארבינדט עס מיט "לפניו נעבוד ביראה ופחד" פרייטאג צונאכטס און מיט "ובכן תן פחדך" ראש השנה, און ערקלערט אז מ'האט מורא פאר ראש השנה אליין, א מלך מיט א כתר, ווייל מלכות שמים ווערט אין אים נתגלה.

  11. 1:04:32 אדם, דוד, משיח און די תקיעות

    דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה איז דער טאג וואס אדם הראשון איז באשאפן געווארן, וועמענס נשמה איז די נשמה פון דוד און משיח; די תשובה פון אידן איז מתקן דעם חטא פון אדם און גרייט צו פאר משיח. לויט די כוונות אינעם סידור פון רבי יעקב עמדין זענען די תקיעות ממשיך די אבות מיט דוד, און די תקיעה גדולה איז דער שופר של משיח וואס זאמלט צוזאמען אלע נשמות, דער גרויסער הקהל.

  12. 1:09:39 דער חתם סופר: זיך פרייען אויפן יום הדין

    דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אויפן פסוק אין נחמיה "אל תעצבו", וואס זעט אויס ווי א סתירה צו דעם ציטערן פון די מוסר ספרים. דער חתם סופר'ס משל: א ארעסטאנט האט געטאנצט אינעם טאג פון דעם קעניג'ס קרוינונג, דער טאג פון זיין אייגענעם משפט, און דער קעניג האט אים באפרייט ווייל ער האט פארגעסן אויף זיך פון שמחה מיטן מלך. דער וואס פרייט זיך אז השם ווערט מלך, דאס איז זיין שטארקייט אינעם דין.

  13. 1:13:05 א געוויין פון שמחה: דער אריז"ל און דער חתם סופר

    דער משגיח ברענגט דעם אריז"ל אז דער וואס וויינט נישט ראש השנה איז זיין נשמה נישט בשלימות, און דעם חתם סופר אז "בשמך יגילון כל היום" איז ראשי תיבות "בכיה", א געוויין פון שמחה. וויינען איז א שטארקער אויסדרוק פון געפיל, ווי רבי עקיבא האט געוויינט שבת ביי שיר השירים; ראש השנה איז עס א ביטער-זיס געוויין פון א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן, און דאס פירט צו הושע, דער נביא פון תשובה.

  14. 1:17:14 הושע: א קינד קען מען נישט אויסטוישן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח לערנט דעם אנהייב פון הושע מיט רש"י: דער אייבערשטער הייסט דעם נביא נעמען אן אשת זנונים, און ווען ער קען נישט אויסטוישן זיינע אייגענע קינדער, לערנט ער אז השם וועט אויך נישט אויסטוישן זיינע. די נעמען לא רחמה און לא עמי ווערן איבערגעדרייט, השם האט ליב די אידן אפילו אין זייער נידעריקן מצב, און צום סוף וועלן זיי צוריקקומען און "פחדו אל ה' ואל טובו", א פחד פון גוטסקייט וואס איז לויטער זיסקייט.

  15. 1:25:18 זיך צוגרייטן אין אלול און דעם לעצטן שבת

    פון דער הפטרה פונעם צווייטן טאג, "בבכי יבאו", ערקלערט דער משגיח אז אידן וועלן וויינען ווייל זיי קומען צוריק צום טאטן, און יעדער ראש השנה איז א מעין דערפון. אזעלכע טרערן דארפן הכנה דורך אלול און סליחות; אן דעם מוז מען אנהייבן פונעם פשוט'ן שופר וואס וועקט אויף. ער ענדיגט מיטן לעצטן שבת פון אלול, וואס מ'דארף זיך צוגרייטן צו אים מיט חשק, און ברענגט רבי שלמה קארלינער וועגן איינעם וואס היט שבת אן חשק.

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס א נייער פרק פאר שופר?

0:15

דער משגיח ווייזט אן אז רבי האט מסדר געווען די משנה בדיוק, און ממילא דארף מען פארשטיין אפילו א קליינעם דיוק אינעם סדר. אין ראש השנה רעדן צוויי פרקים וועגן קידוש החודש, דערנאך קומט א קליינע משנה און א שטיקל גמרא וועגן דעם זעלבן, און ערשט דערנאך הייבט זיך אן א נייער פרק פון שופר. פארוואס, פרעגט ער, עפנט מען דארט א נייעם פרק?

3:39

ער גייט איבער צו דער וואכעדיקער פרשה, וואו משה שרייבט די גאנצע תורה, גיט זי די כהנים, און גיט די מצוה פון הקהל. א

הקהל און די קליינע קינדער

5:26

נאך א יאר פון עבודה, אלול, ראש השנה און יום כיפור, זענען אלע אידן געקומען קיין ירושלים און דער מלך האט געליינט פון דער תורה: אנשים, נשים און טף. פארוואס ברענגט מען קינדער וואס פארשטייען גארנישט? דער ירושלמי ברענגט אז רבי יהושע'ס מאמע האט געברענגט זיין וויג אין בית המדרש, און וואס ער האט איינגעזאפט האט אים געלאזט א רושם אויפן גאנצן לעבן; פארקערט, אלישע בן אבויה האט געהערט גוי'אישע געזאנגען ווען ער איז געווען א קינד. א,ג

9:17

די גמרא אין חגיגה דערציילט אז רבי אלעזר בן עזריה האט גע'דרש'נט אז די טף קומען "ליתן שכר למביאיהם", און רבי יהושע האט געזאגט אז דער דור איז נישט קיין יתום ווען ער איז אין אים. אין מדרש שטייט נאך "אשריך אברהם אבינו". דער חתם סופר זאגט: עס וואלט בעסער געווען צו לאזן די קינדער אינדערהיים, ווייל זיי שטערן, כאטש דער רמב"ם זאגט אז אלע דארפן זיך גוט צוהערן צום מלך, דער שליח פונעם אייבערשטן. דער שכר איז אז די עלטערן גייען מוותר אויף זייער אייגענע רוחניות פאר די קינדער. ב,ד,ה,ו

12:54

דאס, ערקלערט דער משגיח מיטן חתם סופר, איז דער דרך פון אברהם. חנוך האט זיך אפגעזונדערט פון דער וועלט און איז געווארן ווי א מלאך; אברהם האט זיך אפגעגעבן מיט מענטשן און ממילא נישט דערגרייכט יענע מדריגה, און פון דעסטוועגן האט השם אים אויסגעקליבן. ער ברענגט רבי חצקל קוזמירער'ס משל: קענדל-צוקער איז זיסער פון צוקער, אבער נאר צוקער מאכט זיס דעם טיי. ה,ז

וואס איז א מלך

15:14

פארוואס דארף דווקא דער מלך ליינען ביי הקהל? דער מלך איז כולל דאס גאנצע פאלק, ווי דער קאפ איז כולל דעם גוף; ער איז דער לבוש פון מלכות שמים אויף דער וועלט, ווי שלמה איז געזעסן "על כסא ה'". ער איז דער פרנס, דער צינור וואס דורך אים קומען אלע השפעות צום פאלק. דערפאר האט פרעה, וועמענס חלומות זענען געווען ראש השנה, נישט אנגענומען פתרונים וועגן טעכטער, נאר א פתרון וועגן דער פרנסה פונעם פאלק. י

18:31

תלמידי חכמים הייסן אויך מלכים און די גאנצע השפעה קומט דורך זיי, דערפאר הייסט דער וואס פרעגט וואס טויגן די רבנן אן אפיקורס. עס זענען דא צוויי סארטן פרנס: איינער וואס איז אויסגעקליבן פון הימל צוליב זיינע מעלות, ווי יוסף, און איינער וואס אידן האבן באשטימט לשם שמים; אפילו קלענערע פרנסים אין עקבתא דמשיחא ברענגען די זעלבע השפעה. כ,ל

רבן גמליאל און רבי יהושע

21:41

דער צווייטער פרק ראש השנה ענדיגט זיך מיט דער מחלוקת צווישן רבן גמליאל, דער נשיא, און רבי יהושע וועגן קידוש החודש. רבן גמליאל איז גוזר געווען אז רבי יהושע זאל קומען מיט זיין שטעקן און געלט אויף זיין יום כיפור. מ'האט אים געזאגט אז דער בית דין'ס באשלוס בלייבט, און ער איז געקומען; רבן גמליאל האט אים געקושט אויפן קאפ, "רבי ותלמידי". די גמרא לערנט "יפתח בדורו כשמואל בדורו", און אז מ'טאר נישט זאגן אז די ערשטע טעג זענען געווען בעסער. נ,ס,ע

ראש השנה איז דער מלך פונעם יאר

26:05

פארוואס דארף מען מורא האבן פארן מלך? ווייל ער איז דער לבוש פון מלכות שמים, און דורך מורא פאר אים קומט מען צו יראת שמים. לויט ספר יצירה, עולם שנה נפש, ערקלערט דער משגיח אז ראש השנה איז דער מלך פון זמן, דער ראש פונעם יאר: ווען מ'בלאזט שופר קומט דער מלך, און דער וואס האלט ראש השנה ווי עס דארף צו זיין שעפט דערפון יראת שמים אויפן גאנצן יאר. פ

29:49

ממילא איז ראש השנה דער נשיא פונעם יאר, און דערפאר באשטימט דער נשיא, דער ראש השנה פון נפש, דעם ראש השנה פון זמן. דערפאר האט רבי יהושע זיך מבטל געווען, כאטש ער האט געהאלטן אנדערש.

צוויי סארטן ראש השנה

31:33

ראש השנה קען באשטימט ווערן אויף צוויי אופנים: דורך בית דין, אפילו בטעות, און ווען בית דין האט נישט מקדש געווען בזמנו, ווערט עס ראש השנה פון הימל די קומענדיגע נאכט. אזוי אויך קען א פרנס באשטימט ווערן פון די אידן אדער פון הימל. לגבי דער השפעה פון אויבן איז נישטא קיין חילוק, ווייל דער אייבערשטער העלפט דורכן קליינעם ווי דורכן גרויסן; דער חילוק איז אינעם געשמאק.

34:10

ראש השנה בעט מען "ה' אורי", ווי חז"ל דרשענען. הסתר פנים מיינט אז מ'זעט נישט מלכות שמים; אידן בעטן נישט צו טאפן אין דער פינסטער, נאר א נתגלה'דיגן מלך. די גדולים פון די ערשטע דורות זענען געווען אזוי, און אין סוף סוטה זעט מען אז מיט יעדן איז עפעס אוועק. דאס זוכן השם אין דער פינסטער האט א ווערט, אבער מ'בעט "אל תסתר פניך". צ,ק,ר

36:40

דאס פארענטפערט די קשיא פונעם אנהייב: די מעשה וויאזוי דער נשיא באשטימט ראש השנה איז די הקדמה צו "כל השופרות כשרים", ווייל דער פרק פון שופר איז קבלת מלכות שמים פארן מלך. ש

רבי אלעזר בן עזריה, באשטימט פון הימל

38:37

רבי אלעזר בן עזריה איז געווען א נשיא באשטימט פון הימל: ער איז געווען יונג, און ביי אכצן יאר איז אים אויסגעוואקסן א ווייסע בארד. יעדער צדיק דרשנט לויט זיין שורש הנשמה; וויבאלד דער טאטע האט אים באשטימט, האט ער גע'דרש'נט הקהל ווי א טאטע וואס קערט זיך צו מיטן פנים צו די קינדער, אז דער דור איז נישט קיין יתום. הקהל זאמלט אלע נשמות צום מלך, אזוי ווי ראש השנה זאמלט אלע טעג. ב,ת

די אסיפה און דער קול פונעם שופר

43:56

צדיקים האבן געזאגט אז עס איז א גרויסע זאך צו קומען ראש השנה צום רבי'ן; רבי אהרן קארלינער האט געזאגט "וואס מער אידן, אלץ מער גאט", ווייל ווען מ'איז צוזאמען ווערט מער מלכות שמים נתגלה. יעדע נשמה האט אן אות אין דער תורה; ערשט ווען משה האט פארענדיגט שרייבן, ווי רש"י זאגט, זענען אלע נשמות צוזאמגעזאמלט, און דערנאך קומט הקהל. די גמרא רעכנט פסוקים פון מלכיות אן דעם ווארט מלך, ווי "שמע ישראל". אא,אב

47:57

דער מלך, דער צינור פון גאנץ כלל ישראל, ליינט די אותיות ביי הקהל, און די נשמות ווערן גערירט און זענען מקבל מלכות שמים. אזוי רעדט דער שופר אן ווערטער, געדאנקען וואס זענען העכער פון ווערטער; דער מוח פארשטייט נישט, אבער די נשמה הערט. די קליינע קינדער ביי הקהל זאפן איין וואס זיי פארשטייען נישט, מער ווי די עלטערע. אלע קולות פון דער בריאה זענען כלול אינעם שופר, און "אם יתקע שופר בעיר ועם לא יחרדו". אג

דער פחד פונעם שופר של משיח

52:40

עס זענען דא מדריגות פון מלכים: דער מלך פון יעדן דור; דער מלך המלכים, די נשמה פון אדם וואס איז נתגלה ביי דוד און ביי משיח, פון וועמען קומט א שטארקערער הקהל; און דער אייבערשטער אליין, אינעם גרויסן ראש השנה ווען "ונשגב ה' לבדו ביום ההוא". אד

55:34

ווען דער שופר של משיח וועט בלאזן, וועט פאלן א פחד אויף דער וועלט, נישט פון שטראף נאר פון השם'ס גרויסקייט, ווי ישעיה זאגט אז די גוים וועלן זיך באהאלטן "מפני פחד ה' ומהדר גאונו". יעדער אידישער מלך און יעדער ראש השנה איז א מעין דערפון. דער משגיח ברענגט פון א צדיק אז משיח וועט אנקוקן יעדן איד, אים געבן א פאטש אויף דער באק און זאגן "וסר עונך"; אזוי גייען יעדן ראש השנה אלע דורך פארן אייבערשטן, און ער איז מוחל. אה

דער זיסער פחד

59:36

א גוי האט מורא ווען עס פעלט אים עפעס; ביי א איד איז פונקט פארקערט. דער בני יששכר טייטשט "כי אין מחסור ליראיו": דער וואס האט נישט קיין יראת שמים, אים פעלט. א אידישע נשמה האט סטרונעס וואס זענען געשטימט צו משיח, און דער שופר מאכט זיי שפילן. אזא פחד איז א תענוג, וואס מער פחד אלץ מער עונג, ווי מ'בעט פרייטאג צונאכטס "נעבוד ביראה ופחד", און ראש השנה "ובכן תן פחדך". או,אז,אח,אט

1:02:35

ראש השנה אליין איז א מלך מיט א כתר, דערפאר האט מען מורא פאר אים ווי פאר א מלך: נישט פונעם מקדש האט מען מורא, נאר פון דעם וואס האט מצווה געווען אויפן מקדש. אי

אדם, דוד, משיח און די תקיעות

1:04:39

ראש השנה איז דער טאג וואס אדם הראשון איז באשאפן געווארן, און אדם, דוד און משיח זענען איין נשמה. דורך תשובה זענען אידן מתקן דעם חטא פון אדם און גרייטן צו משיח'ס קומען. לויט די כוונות אין רבי יעקב עמדין'ס סידור זענען די תקיעות קעגן אברהם, יצחק, יעקב און דוד, און די תקיעה גדולה איז דער שופר של משיח וואס זאמלט אלע נשמות צום מלך, ווי דער רמב"ם ברענגט אז ביי הקהל האט מען געבלאזן. אכ,אל

זיך פרייען אויפן יום הדין

1:09:42

דער חתם סופר פרעגט אויף נחמיה, וואס האט ראש השנה געזאגט אז מ'זאל נישט זיין טרויעריג, "כי חדות ה' היא מעוזכם", כאטש די מוסר ספרים רעדן פון ציטערן. זיין משל: א ארעסטאנט האט געטאנצט אינעם טאג פון דעם קעניג'ס קרוינונג, זיין אייגענער יום הדין; דער קעניג האט אים באפרייט ווייל ער האט פארגעסן אויף זיך פון שמחה מיטן מלך. אנ,אס

א געוויין פון שמחה

1:13:15

דער אריז"ל זאגט אז דער וואס וויינט נישט ראש השנה איז זיין נשמה נישט בשלימות. דער חתם סופר טייטשט "בשמך יגילון כל היום" ראשי תיבות "בכיה": א געוויין פון שמחה. וויינען איז א שטארקער אויסדרוק פון געפיל; רבי עקיבא האט געוויינט שבת פון דער שמחה פון שיר השירים. ראש השנה איז עס א ביטער-זיס געוויין פון א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן. אנ,אפ

הושע: א קינד קען מען נישט אויסטוישן

1:17:27

הושע, דער נביא פון תשובה, הייבט אן מיט דעם וואס השם הייסט אים נעמען אן אשת זנונים. רש"י ערקלערט אז השם האט אים געזאגט אויסצוטוישן די אידן אויף אן אנדער פאלק; האט ער אים געוויזן אז אייגענע קינדער קען מען נישט אויסטוישן. א קנעכט קען מען טוישן, א קינד נישט, און דערפאר בעט השם זיינע קינדער זיי זאלן תשובה טאן. אק,אר

1:18:35

די קינדער האבן געהייסן לא רחמה און לא עמי, אבער די קומענדיגע פסוקים דרייען עס איבער: זיי זענען "בני א-ל חי". השם הייסט אים ליב האבן א פרוי וואס איז נישט ווערט, אזוי ווי השם האט ליב די אידן אין יעדן מצב, ווי דער תרגום יונתן טייטשט. אש,את,בא,בב

1:22:21

ווען מ'הערט אזעלכע ווערטער קומען טרערן פון צוריקקומען אויסגעמישט מיט שמחה, ווי ביי רבי עקיבא. דערנאך וועלן אידן תשובה טאן און "ופחדו אל ה' ואל טובו"; רש"י ברענגט מלכות שמים, מלכות בית דוד און בית המקדש. מ'האט מורא פאר א ביקס אדער פאר א שלעכטן מענטש; א פחד פון גוטסקייט איז א זיסער פחד. בג,בד

זיך צוגרייטן אין אלול און דעם לעצטן שבת

1:25:21

די הפטרה פונעם צווייטן טאג זאגט אז די גלות'ניקעס וועלן קומען "בבכי", נישט פון צרות נאר ווייל השם איז א טאטע פאר די אידן. יעדער ראש השנה איז א מעין דערפון. אבער אזעלכע טרערן דארפן הכנה דורך אלול און סליחות; אנדערש וויינט מען איבער פרנסה. דער וואס האט זיך נישט צוגעגרייט מוז אנהייבן מיטן שופר וואס וועקט אויף צו פשוט'ע תשובה. בה

1:30:24

דער משגיח ענדיגט מיטן לעצטן שבת פון אלול: אזוי ווי דער ערשטער שבת האט זיך אנגענומען פאר אדם, דארף דער שבת זיך אננעמען פאר אידן, און מ'דארף זיך צוגרייטן. רבי שלמה קארלינער האט געהערט אז דער וואס היט שבת אן חשק וועט זיצן אין גן עדן ווי א קלאץ. בו

מראי מקומות

תורה

  1. א Devarim 31:9-13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:39, 5:26
  2. ז Bereishis 5:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:54
  3. ח לכאורה Bereishis 18:19 14:05 מפתח
  4. ט לכאורה Devarim 17:15 15:22 מפתח
  5. י לכאורה Bereishis 41:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 15:14
  6. אע לכאורה Bereishis 40:20 1:11:16 מפתח

נביאים

  1. אג Amos 3:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 47:57
  2. אד Yeshayahu 2:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 52:40
  3. אה Yeshayahu 2:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:34
  4. אק Hoshea 1:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:17:27
  5. אש Hoshea 1:6-9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:35
  6. את Hoshea 2:1-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:35
  7. בא Hoshea 3:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:35
  8. בג Hoshea 3:4-5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:22:21
  9. בה Yirmiyahu 31:1-9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:25:21

כתובים

  1. ע Koheles 7:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:41
  2. צ Tehillim 27:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:10
  3. ק Tehillim 27:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:10
  4. או Tehillim 34:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:36
  5. אס Nechemiah 8:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:42
  6. אפ Tehillim 89:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:13:15

תרגום

  1. בב לכאורה Targum Yonasan on Hoshea 3:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:18:35

משנה

  1. ש Mishnah Rosh Hashanah 3:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:40

תלמוד בבלי

  1. ב Chagigah 3a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:17, 38:37
  2. כ לכאורה Gittin 62a מפתח אינעם אויסשרייב: 18:31
  3. ל לכאורה Sanhedrin 99b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:31
  4. מ Bava Basra 75a 20:16 טעקסט מפתח
  5. נ Rosh Hashanah 25a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:41
  6. ס Rosh Hashanah 25b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:41
  7. ר לכאורה Sotah 49a מפתח אינעם אויסשרייב: 34:10
  8. ת לכאורה Berachos 28a מפתח אינעם אויסשרייב: 38:37
  9. אב לכאורה Rosh Hashanah 32b מפתח אינעם אויסשרייב: 43:56
  10. אי לכאורה Yevamos 6b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:35
  11. בז לכאורה Shabbos 12a 1:31:01 מפתח

תלמוד ירושלמי

  1. ג לכאורה Yerushalmi Yevamos 1:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:26

מדרש

  1. ד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 9:17
  2. אצ Midrash (מקום נישט באשטימט) 1:16:08
  3. בו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:30:24

זוהר און קבלה

  1. פ Sefer Yetzirah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 26:05

ראשונים

  1. ו לכאורה Hilchos Chagigah 3:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:17
  2. אא לכאורה Rashi on Devarim 31:9 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:56
  3. אל לכאורה Hilchos Chagigah ch. 3 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:39
  4. אמ לכאורה Rashi on Devarim 31:10 1:08:47 מפתח
  5. אר לכאורה Rashi on Hoshea 1:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:17:27
  6. בד לכאורה Rashi on Hoshea 3:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:22:21

אחרונים און חסידות

  1. ה Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 9:17, 12:54
  2. אז Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 59:36
  3. אנ Chasam Sofer, Derashos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:42, 1:13:15

תפילה און פיוט

  1. אח Siddur (Friday night prayers) (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 59:36
  2. אט Rosh Hashanah prayers (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 59:36
  3. אכ Siddur of Rabbi Yaakov Emden (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:39

עיקרי הדברים

  1. 15:52 דער מלך איז דער לבוש און דער סמל פון מלכות שמים אויף דער וועלט, און דער צינור וואס דורך אים קומען אלע השפעות צום פאלק; דערפאר איז דא א מצוה מורא צו האבן פארן מלך.
  2. 27:43 ראש השנה איז דער מלך און דער ראש פונעם גאנצן יאר וואס איז כולל אלע טעג, אזוי ווי דער מלך איז כולל דאס גאנצע פאלק; פון אים קען מען שעפן יראת שמים אויפן גאנצן יאר.
  3. 43:13 הקהל זאמלט אלע אידישע נשמות צום מלך, אזוי ווי ראש השנה זאמלט אלע טעג פונעם יאר; דער שופר, אזוי ווי דעם מלך'ס ליינען, רעדט צו דער נשמה מיט א קול וואס איז העכער פון ווערטער.
  4. 56:47 דער פחד וואס א איד בעט ראש השנה איז א זיסער פחד, א פחד פון השם יתברך'ס גרויסקייט און גוטסקייט וואס איז אליין א תענוג, א מעין פונעם פחד וואס דער שופר של משיח וועט ברענגען.
  5. 1:13:42 די טרערן פון ראש השנה דארפן זיין טרערן פון שמחה אויסגעמישט מיט בושה, פון א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן, אזוי ווי דער חתם סופר טייטשט "בכיה" אין פסוק "בשמך יגילון כל היום".
  6. 1:27:05 אזעלכע טרערן פון צוריקקומען קומען נישט פלוצלונג; מ'דארף זיך צוגרייטן דערצו דורך דער תשובה פון אלול און סליחות.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:54 פארוואס הייבט די משנה אן א נייעם פרק פאר די דינים פון שופר נאך דער קליינער משנה און דער מעשה אין סוף פרק ב?

    תירוץ: 36:48 ווייל די מעשה ווייזט אז ראש השנה איז דער מלך פונעם יאר, באשטימט דורכן נשיא; דער פרק פון שופר, די קבלת מלכות שמים, קומט ווי א המשך, און די מעשה איז די הקדמה דערצו.

  2. קשיא: 7:00 פארוואס האט מען געברענגט קליינע קינדער צו הקהל, אז זיי פארשטייען גארנישט און שטערן די עלטערע?

    תירוץ: 11:34 דער חתם סופר: די עלטערן גייען מוותר אויף א טייל פון זייער אייגענע רוחניות כדי די קינדער זאלן איינזאפן קדושה; דער משגיח לייגט צו אז א קינד'ס נשמה זאפט איין מלכות שמים פון ווערטער וואס זי פארשטייט נישט.

  3. קשיא: 26:05 פארוואס איז דא א מצוה מורא צו האבן פאר א מלך בשר ודם?

    תירוץ: 26:19 ווייל דער מלך איז דער לבוש פון מלכות שמים אויף דער וועלט; דורך מורא פאר אים קומט מען צו יראת שמים, אזוי ווי מ'האט נישט מורא פונעם מקדש אליין נאר פון דעם וואס האט מצווה געווען אויפן מקדש.

  4. קשיא: 1:13:10 ווי אזוי קען דער חתם סופר זאגן אז מ'דארף זיך פרייען ראש השנה, ווען דער אריז"ל זאגט אז דער וואס וויינט נישט איז זיין נשמה נישט בשלימות?

    תירוץ: 1:13:42 דער חתם סופר אליין טייטשט "בשמך יגילון כל היום" ראשי תיבות "בכיה": דאס געוויין דארף זיין א געוויין פון שמחה, דאס געוויין פון א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן.

  5. קשיא: 1:25:28 פארוואס וועלן אידן וויינען ווען זיי וועלן צוריקקומען פון גלות, אז השם וועט זיי פירן ביי טייכן וואסער?

    תירוץ: 1:25:43 ווייל השם איז א טאטע פאר די אידן, און זיי וועלן וויינען ווייל זיי ווייסן אז זיי קומען צוריק צום טאטן.

מעשיות

  1. 7:31 רבי יהושע'ס וויג אין בית המדרש

    דער משגיח ברענגט דעם ירושלמי אז ווען רבי יהושע איז געווען א קליין קינד, האט די מאמע אים געברענגט אין בית המדרש כדי זיינע אויערן זאלן איינזאפן דעם קול התורה. כאטש ער האט גארנישט פארשטאנען, האט עס אים איבערגעלאזט א רושם אויפן גאנצן לעבן. פארקערט, לייגט ער צו, איז געווען ביי אלישע בן אבויה, וואס האט געהערט גוי'אישע געזאנגען ווען ער איז געווען א קינד, און דאס האט שפעטער גורם געווען זיין ירידה.

    אין דער מעשה: רבי יהושע בן חנניה, אלישע בן אבויה

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  2. 21:41 רבי יהושע קומט אויף זיין יום כיפור

    רבן גמליאל האט מקבל געווען עדות החודש אויף אזא אופן וואס רבי יהושע האט געוואוסט אז עס קען נישט זיין. אלס נשיא איז ער גוזר געווען אז רבי יהושע זאל קומען צו אים מיט זיין שטעקן און געלט אין דעם טאג וואס לויט רבי יהושע'ס חשבון איז יום כיפור. נאכדעם וואס מ'האט אים געזאגט אז דער בית דין'ס באשלוס בלייבט, איז רבי יהושע געקומען, און רבן גמליאל האט אים געקושט אויפן קאפ און אים גערופן "רבי ותלמידי".

    אין דער מעשה: רבן גמליאל, רבי יהושע בן חנניה

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  3. 38:37 רבי אלעזר בן עזריה'ס ווייסע בארד

    דער משגיח דערציילט פון דער גמרא אין ברכות אז רבי אלעזר בן עזריה איז געווען יונג, און די אומשטענדן האבן נישט געפאדערט אז ער זאל אויסגעקליבן ווערן אלס נשיא. עס איז געשען א נס: ביי אכצן יאר איז אים אויסגעוואקסן א ווייסע בארד, כדי צו ווייזן אז מן השמים האט מען אים באשטימט.

    אין דער מעשה: רבי אלעזר בן עזריה

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  4. 1:10:57 דער ארעסטאנט וואס האט געטאנצט אויף דער קרוינונג

    אינעם חתם סופר'ס משל איז געווען א קנעכט וואס האט זיך פארזינדיגט קעגן דעם קעניג און איז געזעסן אין תפיסה און געווארט אויפן משפט, וואס מ'האט געמשפט'ט אינעם טאג פון דעם קעניג'ס קרוינונג. אין יענעם טאג האט ער געזונגען און געטאנצט, און ווען מ'האט אים געפרעגט צי ער ווייסט אז היינט משפט'ט מען אים, האט ער געענטפערט אז היינט איז דעם קעניג'ס שמחה. ווען דער קעניג האט דאס געהערט, האט ער געזאגט אז אזא מענטש וואס האט פארגעסן אויף זיין אייגענעם משפט פון שמחה מיטן קעניג, מוז ארויסגיין פריי.

    אין דער מעשה: דער חתם סופר

    דערציילט אין נאך 5 שיעורים ←

  5. 1:14:44 רבי עקיבא וויינט שבת

    מ'האט געזען רבי עקיבא וויינען שבת ווען ער האט געזאגט שיר השירים. אויף דער פראגע פארוואס ער וויינט שבת, האט ער געענטפערט אז ער וויינט נישט פון צער נאר פון שמחה, ווייל שיר השירים איז פול מיט פסוקים פון דביקות.

    אין דער מעשה: רבי עקיבא

  6. 57:40 משיח באגריסט יעדן איד

    דער משגיח ברענגט פון א צדיק אז ווען משיח וועט קומען, וועט ער שטיין און יעדער איד וועט פארביי גיין, און ער וועט אים אנקוקן פון אויבן ביז אראפ. ער וועט זיפצן וואס דער גלות האט אים אנגעטאן, אים געבן א פאטש אויף דער באק און זאגן "וסר עונך". דער משגיח לייגט צו אז דאס געשעט יעדן ראש השנה, ווען אלע גייען דורך פאר דעם אייבערשטן.

  7. 1:31:16 רבי שלמה קארלינער וועגן א שבת אן חשק

    מ'דערציילט פון רבי שלמה קארלינער אז ער האט געהערט מן השמים וועגן איינעם וואס היט שבת ווי עס שטייט, טוט נישט קיין מלאכה, לערנט און דאוונט, אבער האט נישט קיין חשק צו קומען צום עונג פון שבת. ווען אזא איינער וועט קומען אין גן עדן, וועט ער דארט זיצן ווי א קלאץ, אן קיין שום תענוג, כאטש ער איז אין גן עדן.

    אין דער מעשה: רבי שלמה קארלינער

געדאנקען

  1. 30:01 די משנה שטעלט די מעשה פון רבן גמליאל מיט רבי יהושע גלייך פאר דעם פרק פון שופר, ווייל זי לערנט אז דער נשיא, דער ראש השנה פון נפש, באשטימט דעם ראש השנה פון זמן; דער פרק פון שופר איז דערנאך די קבלה פון דעם מלך.
  2. 39:32 רבי אלעזר בן עזריה, א נשיא וואס איז באשטימט געווארן פון הימל מיט א נס, האט גע'דרש'נט אז קינדער קומען צו הקהל, ווייל זיין שורש איז געווען א טאטע וואס קערט זיך צו מיטן פנים צו די קינדער; "אין הדור יתום" ווען ער איז אין אים.
  3. 43:13 הקהל און ראש השנה זענען צוויי גלייכע אסיפות: הקהל זאמלט אלע נשמות, יעדע אן אות אין דער תורה, צום מלך וואס ליינט זיי; ראש השנה זאמלט אלע טעג צו זייער מלך.
  4. 59:13 א גוי וואס עס פעלט אים עפעס האט מורא, אבער ביי א איד איז פונקט פארקערט: "כי אין מחסור ליראיו", ווייל דער וואס האט נישט קיין יראת שמים, אים פעלט.
  5. 1:23:56 מ'קען האבן א פחד פון גוטסקייט אליין, ווי "ופחדו אל ה' ואל טובו": מ'קען מורא האבן פאר א ביקס אדער פאר א שלעכטן מענטש, אבער דער פחד פאר השם'ס גוטסקייט איז א זיסער פחד.
  6. 1:06:05 די תקיעות גייען לויט די אבות און דוד: תקיעה, שברים און תרועה זענען ממשיך אברהם, יצחק און יעקב מיט דוד צווישן זיי, און די תקיעה גדולה איז דער שופר של משיח, דער גרויסער הקהל פון אלע נשמות.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 1:27:05 דער משגיח זאגט אז מ'קען נישט פלוצלונג ראש השנה נעמען וויינען פון צוריקקומען צום טאטן; מ'דארף זיך דערצו צוגרייטן דורך אלול און די ימי הסליחות.
  2. 1:30:39 דער משגיח זאגט אז דעם לעצטן שבת פון אלול דארף מען מאכן א גוטן שבת, מיט הכנה און חשק צום עונג שבת, כדי ער זאל זיך אננעמען פאר אונז.
  3. 28:09 דער משגיח זאגט אז דער וואס האלט ראש השנה ווי עס דארף צו זיין, קען שעפן דערפון יראת שמים אויפן גאנצן יאר.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אלישע בן אבויה, דוד המלך, דער בני יששכר, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער רמב"ם, הושע, חנוך, יוסף הצדיק, נחמיה, פרעה, ר' חזקל'ע קוזמירער, רבי אהרן קארלינער, רבי אלעזר בן עזריה, רבי יהושע בן חנניה, רבי יעקב עמדין, רבי עקיבא, רבי שלמה קארלינער, רבן גמליאל, שלמה המלך

ערכים הסתר פנים, הקהל, ימות המשיח, יראת שמים, קבלת עול מלכות שמים, שופר של משיח, שורש הנשמה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט