כל הנשמות הם באים מחכמה שהוא למעלה מהשגה. אמונה מתלבש בחכמה. חידוש המסירת נפש של יהודי על מסירת נפש שיש פעמים אצל הגוים.
קאטאלאג: ספר התניא א' י"ח נומ׳ 39 פאקעט גייד ז׳ 45 אידיש 43 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אויף תניא פרק י"ח אז יעדע אידישע נשמה איז געווארצלט אין חכמה, די נקודה וואס איז העכער פון הבנה און וואו דער אור אין סוף רוט, און דערפאר גיט אפילו דער פשוטסטער איד אוועק זיין לעבן אבי נישט צו לייקענען אין השם.
דער משגיח חזר'ט איבער די אהבה מסותרת וואס יעדער איד האט, ווייל אפילו די נידעריגסטע נשמה איז פארבונדן מיט חכמה עילאה. ער לערנט תניא פרק י"ח און ערקלערט אז חכמה איז נישט שכל, נאר דער "כח מה", די ערשטע נקודה אדער דער בליץ פון וואו די הבנה ווערט אויפגעבויט, אזוי ווי א טיפה וואס וואקסט אין בטן האם צו א קינד. ווייל דער אור אין סוף איז מלובש אין חכמה און קיין מחשבה קען השם נישט תופס זיין, איז אמונה העכער פון שכל, און לגבי השם איז יעדער איינער א "פתי" וואס גלייבט. אמונה איז א פארבאנד פון הרגש, אזוי ווי א מאמע צו איר קינד, און דערפאר האבן אפילו בעלי עבירות זיך מוסר נפש געווען על קידוש השם דורך די גאנצע היסטאריע, ווי די מעשה מיט די גנבים פונעם שפאלער זיידע. ביי גוים קומט מסירות נפש פון אריינרעדן; ביי אידן קומט עס פונעם שורש. צום סוף רעדט ער פון פרשת בשלח, די פרשה פון אמונה, פון השם'ס נאמנות צו כלל ישראל, און פון חמשה עשר בשבט אלס דער יום טוב פון אמונה.
ענינים: אהבה מסותרת (תניא פרקים יח-כה) · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · מסירת נפש
סדר השיעור
-
0:00 חזרה: די אהבה מסותרת ביי יעדן איד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח חזר'ט איבער די פריערדיגע פרקים: יעדער איד, אפילו דער נידעריגסטער, האט א באהאלטענע אהבה, ווייל זיין נשמה איז פארבונדן מדריגה נאך מדריגה ביז חכמה עילאה. נאכדעם וואס דער תניא האט גערעדט פון די וואס ביי זיי איז די אהבה אנטפלעקט, רעדט ער יעצט פון די וואס ביי זיי איז זי אינגאנצן צוגעדעקט.
-
3:28 וואס חכמה מיינט באמת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט דעם תניא און ערקלערט אז חכמה איז נישט שכל, נאר דער מקור פונעם שכל, די ערשטע נקודה העכער פון הבנה, געגליכן צו דער טיפה פונעם טאטן וואס די מאמע בויט אויס צו א קינד. ער ברענגט א משל פון א פלוצעמדיגן בליץ ביי א שווערן תוספות אדער רמב"ם, דעם חובות הלבבות אז חכמה איז קרוב לנבואה, און דעם אריז"ל'ס טייטש אז חכמה איז "כח מה".
-
10:24 אמונה למעלה פון הבנה שטייט אינעם קאטאלאג
ווייל דער אור אין סוף איז מלובש אין חכמה און קיין מחשבה קען השם נישט תופס זיין, איז אמונה העכער פון שכל. דער משגיח גלייכט עס צו איינעם וואס וויל זען מוזיק מיט שטארקערע אויגן, ערקלערט "פתי יאמין לכל דבר" אלס א מעלה לגבי השם, און ברענגט דוד המלך'ס ווערטער אז ער איז ווי א בהמה פאר השם און דורך דעם תמיד מיט אים.
-
15:54 א פארבאנד פון הרגש, און מסירות נפש אין דער היסטאריע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אמונה איז א פארבאנד פון הרגש, ווי א מאמע צו איר קינד, וואס איז שטארקער ווי דער פארבאנד פון א רבי מיט א תלמיד. ער לערנט אין תניא אז אפילו די קלענסטע אידן זענען זיך מוסר נפש על קידוש השם, און דערציילט פון די צייטן פון שמד: דער גירוש שפאניע, די פליטים וואס פוילן האט אריינגעלאזט, און גאנצע קהילות וואס זענען אומגעקומען אין די קרייצצוגן כמעט אן אן אויסנאם.
-
22:43 די גנבים פונעם שפאלער זיידע מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז א אידס מסירות נפש קומט פון זיין אמונה וואס איז געווארצלט אין חכמה עילאה, און דערציילט פון די גנבים צווישן די חסידים פונעם שפאלער זיידע, וואס מ'האט זיי געכאפט, געפייניגט און מיט שמחה געהרג'עט על קידוש השם, אבי נישט זיך צו שמד'ן.
-
26:03 מסירות נפש ביי גוים: טרענירונג און אריינרעדן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט וואס איז דער חידוש פון אידישע מסירות נפש, אז גוים זענען זיך אויך מוסר נפש, און ענטפערט אז סאלדאטן און אנדערע ווערן טרענירט און מ'רעדט זיי עס איין. ער ברענגט די אמאליגע נאמנות צום קעניג מיט א מעשה פון א חסיד פונעם בעל התניא וואס האט געזען ווי מ'שמייסט א סאלדאט פאר פארפרוירענע אויערן, און פון אן אלטן סאלדאט וואס האט געזאגט צום קעניג אז די דינסט ווארעמט, נישט דאס בלוט.
-
31:37 אן פארשטאנד, פונעם שורש; אמונה אלס נאמנות שטייט אינעם קאטאלאג
ווייטער אין תניא ערקלערט דער משגיח אז אידן וואס טוען עבירות, וואס מ'האט זיי קיינמאל נישט אריינגערעדט און זיי פארשטייען נישט, וועלן פונדעסטוועגן נישט לייקענען אין השם, ווייל השם'ס ליכט איז מלובש אין זייער חכמה, העכער פון שכל. ער לייגט צו אז דאס ווארט אמונה מיינט סיי גלויבן און סיי געטריישאפט, און השם איז געטריי צו אידן ווי זיי זענען געטריי צו אים.
-
35:24 פרשת בשלח און חמשה עשר בשבט: די צייט פון אמונה
דער משגיח ווייזט אז פרשת בשלח איז אינגאנצן אמונה, פון קריעת ים סוף ביז דער מלחמה מיט עמלק, ערקלערט "מה תצעק אלי" אז כלל ישראל'ס ישועה קומט פון זייער שורש אין עתיקא, און דערמאנט דעם מנהג צו עסן קאשע. ער פארענדיגט מיט דעם צאנזער רב'ס ווארט אויף די ימים טובים פון חמשה עשר בשבט ביז שבועות, און מיט חמשה עשר בשבט אלס דער יום טוב פון אמונה ווען דער זאפט הייבט אן ארויפגיין אינעם שורש.
דער שיעור, אויסגעשריבן
חזרה: די אהבה מסותרת ביי יעדן איד
דער משגיח דערמאנט אז יעדער איד, אפילו דער נידעריגסטער, האט א באהאלטענע אהבה צו השם, ווייל זיין נשמה איז פארבונדן מדריגה איבער מדריגה ביז חכמה עילאה. נאכדעם וואס דער תניא האט גערעדט פון די וואס ביי זיי איז די אהבה אנטפלעקט ביי תפילה, תורה און מצוות, רעדט ער יעצט פון די ביי וועמען זי איז אינגאנצן צוגעדעקט.
וואס חכמה מיינט באמת
דער משגיח לערנט אין תניא פרק י"ח אז חכמה איז נישט שכל, נאר דער מקור פונעם שכל, העכער פון הבנה. חכמה הייסט "אבא" און בינה "אמא": אין דער טיפה פונעם טאטן זעט מען גארנישט, ביז די מאמע בויט זי אויס אין נין חדשים צו א קינד. א
אזוי אויך ווען מ'מוטשעט זיך מיט א שווערן תוספות אדער רמב"ם, פאלט פלוצלינג איין א בליץ; קיינער קען נישט מסביר זיין פון וואו ער איז געקומען, און ערשט נאכדעם בויט מען עס אויס ביז מ'קען עס מסביר זיין פאר אנדערע. דערפאר זאגט דער חובות הלבבות אז חכמה איז קרוב לנבואה, און דער אריז"ל טייטשט "כח מה", דער כח פון א נקודה וואס מ'קען נישט ארומנעמען. ב
אמונה למעלה פון הבנה
א פארבאנד פון הרגש, און מסירות נפש אין דער היסטאריע
ס'איז פאראן פארבאנדן העכער פון שכל: א מאמע וועט באשיצן איר קינד מיט מסירות נפש, ווייל דאס קינד איז א המשך פון איר. אזא פארבאנד פון הרגש איז שטארקער ווי דער פארבאנד פון א רבי מיט א תלמיד, וואס שטייט אויף השכלה. אזוי איז כלל ישראל פארבונדן מיט השם.
די גנבים פונעם שפאלער זיידע
דאס קומט, ערקלערט דער משגיח, פון אמונה וואס איז געווארצלט אין חכמה עילאה. ער דערציילט פון די גנבים פונעם שפאלער זיידע, וואס מ'האט זיי געכאפט ביים גנב'ענען אין א טשורטש און געפייניגט אז זיי זאלן זיך שמד'ן. זיי האבן זיך געוואגערט, מיט שמחה געפאטשט מיט די ברענענדיגע הענט, און זענען געהרג'עט געווארן על קידוש השם; דער שפאלער זיידע האט געזאגט: זעט וואס מיינע גנבים זענען.
טרענירונג און אריינרעדן
דער משגיח פרעגט וואס איז דער חידוש, אז גוים, ווי די אראבער היינט, זענען זיך אויך מוסר נפש. ער ענטפערט אז סאלדאטן און אנדערע ווערן טרענירט און מ'רעדט זיי איין, און יעדן איינעם קען מען אזוי ברענגען צו שטארבן, אפילו פאר נארישקייטן.
די אמאליגע נאמנות צום קעניג ווייזט ער מיט א חסיד פונעם בעל התניא וואס האט געזען ווי מ'שמייסט א סאלדאט ווייל זיינע אויערן זענען פארפרוירן געווארן אויף דער וואך, ווייל די דינסט פונעם קעניג דארף ווארעמען דאס בלוט; און מיט אן אלטן סאלדאט וואס האט געזאגט צום קעניג אז די דינסט ווארעמט, נישט זיין אלט בלוט.
אן פארשטאנד; אמונה אלס נאמנות
אידן, לערנט דער משגיח ווייטער אין תניא, האט מען קיינמאל נישט אריינגערעדט; אסאך וואס האבן געשריגן שמע ישראל האבן עס נישט פארשטאנען, און פונדעסטוועגן וועלן אפילו בעלי עבירות נישט לייקענען אין השם, ווייל זיין ליכט איז מלובש אין זייער חכמה. אמונה מיינט אויך געטריישאפט: השם איז געטריי צו אידן ווי זיי זענען געטריי צו אים. ו
פרשת בשלח און חמשה עשר בשבט
די וואכיגע פרשת בשלח איז אינגאנצן אמונה: אידן זענען אריינגעשפרונגען אין ים ווייל משה רבינו האט אזוי געהייסן, "ויאמינו בה' ובמשה עבדו", און משה'ס הענט זענען געווען "אמונה" קעגן עמלק. דער משגיח דערמאנט דעם מנהג צו עסן קאשע: מ'דארף קענען אראפשלינגען א קשיא און ווייטער גלייבן. ז,ח
השם גלייבט אויך אין אידן. אויף "מה תצעק אלי" זאגט רש"י אז ס'איז נישט געווען קיין צייט צו מאריך זיין אין תפילה, און דער אור החיים ערקלערט אז יחידים דארפן מתפלל זיין, אבער דאס גאנצע פאלק מוז געראטעוועט ווערן, ווייל עס איז פארבונדן מיט השם אין שורש. ט,י,כ
ער ברענגט דעם צאנזער רב אז פון חמשה עשר בשבט איז יעדע צוויי וואכן א יום טוב, און רופט חמשה עשר בשבט דעם יום טוב פון אמונה: ביים בוים אונטערן שניי הייבט שוין אן דער זאפט ארויפגיין אין די שרשים, און דערפאר ליינט מען דעמאלט בשלח.
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:37 אפילו די נידעריגסטע אידישע נשמה איז פארבונדן, מדריגה איבער מדריגה, מיט חכמה עילאה, און דערפאר טראגט זי אין זיך א באהאלטענע אהבה צו השם.
- 3:36 חכמה איז נישט שכל, נאר דער מקור פונעם שכל: די ערשטע נקודה אדער דער בליץ, העכער פון הבנה, פון וואו די בינה בויט אויף א גאנצן בנין.
- 10:29 דער אור אין סוף איז מלובש אין חכמה, און ווייל קיין מחשבה קען השם בכלל נישט תופס זיין, שטייט אמונה העכער פון שכל און השגה.
- 16:04 אמונה איז א פארבאנד פון הרגש און עצמיות, ווי דער פארבאנד פון עלטערן צו א קינד, און אזא פארבאנד איז שטארקער ווי א פארבאנד וואס איז געבויט אויף השכלה.
- 18:06 דערפאר האבן אפילו די פשוטסטע אידן און בעלי עבירות, דורך די גאנצע היסטאריע, זיך מוסר נפש געווען כדי נישט צו לייקענען אין השם.
- 26:45 גוים זענען זיך מוסר נפש דורך אריינרעדן און טרענירן, אבער אידן טוען עס אן קיין אריינרעדן און אן פארשטיין, פונעם שורש פון זייער נשמה.
- 35:07 אמונה מיינט אויך נאמנות: השם איז געטריי צו כלל ישראל, און פרשת בשלח, וואס מ'ליינט ארום חמשה עשר בשבט, איז די פרשה פון אמונה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 11:01 איז דאס וואס מ'קען השם נישט תופס זיין נאר ווייל דער מענטשליכער מוח איז צו שוואך, אז א גרעסערער קאפ וואלט אים יא פארשטאנען?
תירוץ: 11:30 ניין: די מחשבה איז נישט דער כלי מיט וואס מ'דערקענט השם, אזוי ווי מוזיק הערט מען און מ'זעט עס נישט, און קיין שטארקערע אויגן וועלן נישט העלפן.
-
קשיא: 14:06 איז עס נישט קיין חסרון אז א מענטש גלייבט ווי א "פתי", אן פארשטיין?
תירוץ: 14:22 ס'איז א מעלה: די נשמה פילט השם אפילו דארט וואו דער שכל דערגרייכט נישט, און לגבי השם איז יעדער מענטש א פתי.
-
קשיא: 22:43 פון וואו נעמט זיך ביי א פשוט'ן איד די גרייטקייט זיך מוסר נפש צו זיין פאר השם?
תירוץ: 22:56 פון זיין אמונה, וואס קומט פון חכמה עילאה, וואו אפילו די נידעריגסטע נשמה איז געווארצלט און גלייבט העכער פון שכל, אן קיין שום פארוואס.
-
קשיא: 26:06 גוים זענען זיך אויך מוסר נפש פאר זייער אמונה, ווי די אראבער היינט מיט זעלבסטמארד-אטאקעס; וואס איז דען דער חידוש פון א אידס מסירות נפש?
תירוץ: 26:31 ביי זיי ווערט עס געמאכט דורך טרענירן און אריינרעדן, וואס קען יעדן איינעם ברענגען צו שטארבן פאר אלעס; אידן, אפילו בעלי עבירות, זענען זיך מוסר נפש אן דעם וואס מ'האט זיי עס קיינמאל אריינגערעדט און אן פארשטיין, פונעם שורש פון דער נשמה.
-
קשיא: 37:56 פארוואס האט השם געזאגט צו משה רבינו ביים ים "מה תצעק אלי"?
תירוץ: 38:15 יחידים אין א צרה דארפן מתפלל זיין, אבער ווען דאס גאנצע אידישע פאלק איז אין סכנה מוז עס געראטעוועט ווערן, ווייל עס איז פארבונדן מיט השם אין שורש, אין עתיקא.
מעשיות
-
23:31 די גנבים פונעם שפאלער זיידע
דער שפאלער זיידע, איינער פון די גרויסע חסידישע רביים, האט געהאט צווישן זיינע חסידים גנבים און אלע סארט אונטערוועלט-מענטשן, און מ'האט זיך געוואונדערט פארוואס ער איז זיי מקרב. איינמאל האבן די גנבים געפלאנט צו גנב'ענען גאלדענע זאכן מיט דימענטן פון א טשורטש, און מ'האט זיי געכאפט. מ'האט זיי געפייניגט אז זיי זאלן זיך שמד'ן, און זיי האבן זיך געוואגערט; מ'האט זיי צוגעבינדן די הענט און אנגעצונדן, און צוגעזאגט די בעסטע דאקטוירים אויב זיי וועלן זיך שמד'ן, אבער זיי האבן מיט גרויס שמחה געפאטשט מיט די ברענענדיגע הענט, און מ'האט זיי געהרג'עט על קידוש השם. דעמאלט האט דער שפאלער זיידע געזאגט: זעט וואס מיינע גנבים זענען. דער משגיח זאגט אז ער געדענקט נישט אלע פרטים.
אין דער מעשה: דער שפאלער זיידע
-
28:12 דער חסיד און דער געשמיסענער סאלדאט
א חסיד פונעם בעל התניא איז זעקס יאר נישט געווען ביי זיין רבי'ן. ער האט געארבעט פאר דער רעגירונג לעבן די סאלדאטן, און איינמאל האט ער געזען ווי מ'שמייסט א סאלדאט. ער האט געפרעגט וואס ער האט געזינדיגט, און מ'האט אים געענטפערט אז ער איז געשטאנען א גאנצע נאכט אויף דער וואך אין דער רוסישער קעלט, און אינדערפרי איז ער אריינגעקומען מיט פארפרוירענע אויערן; די דינסט פונעם קעניג דארף ווארעמען און קאכן דאס בלוט, און אויב זיינע אויערן זענען פארפרוירן געווארן, האט זיין בלוט נישט געקאכט פארן קעניג. דאס האט דעם חסיד געגעבן אן התעוררות צו יראת שמים און אים געדינט ביים דאווענען זעקס יאר, און ווען עס איז אויסגעוועפט געווארן איז ער נאכאמאל געקומען צום בעל התניא נאך א חיזוק.
אין דער מעשה: דער בעל התניא
-
30:09 דער אלטער סאלדאט אינעם פראסט
א קעניג איז אמאל געגאנגען באזוכן זיינע סאלדאטן און האט געזען אן אלטן אלטן סאלדאט שטיין אויף דער וואך אין א גרויסן פראסט. דער קעניג האט אים געפרעגט צי דאס בלוט ווארעמט אים נאך. דער אלטער סאלדאט האט געענטפערט אז די דינסט ווארעמט, דאס וואס מ'דינט דעם קעניג, אבער נישט דאס בלוט: זיין בלוט איז שוין אלט און מ'קען עס שוין נישט ווארעמען.
אין דער מעשה: דער צאר ניקאלאי
געדאנקען
- 6:35 חכמה איז נישט קלוגשאפט, נאר דער "כח מה", דער ערשטער בליץ וואס מ'קען נישט מסביר זיין, וואס א מענטש באקומט ווי פון הימל און בויט עס נאכדעם אויס מיט בינה, און דערפאר רופט עס דער חובות הלבבות קרוב לנבואה.
- 11:03 וואס מ'קען השם נישט תופס זיין איז נישט קיין חסרון אינעם מוח: דער מוח איז נישט דער כלי דערצו, אזוי ווי קיין שטארקערע אויגן וועלן נישט מאכן אז מ'זאל זען מוזיק.
- 14:14 "פתי יאמין לכל דבר" איז א מעלה, נישט קיין חסרון: לגבי השם איז יעדער איינער א פתי, און דוד המלך'ס הודאה אז ער איז ווי א בהמה פאר השם איז גופא וואס האלט אים תמיד מיט אים.
- 26:45 די ראיה אז אידישע מסירות נפש קומט פונעם שורש פון דער נשמה איז, אז די וואס האבן זיך מוסר נפש געווען האט מען קיינמאל נישט אריינגערעדט, און אסאך מאל האבן זיי אפילו נישט פארשטאנען דעם שמע וואס זיי האבן געשריגן, נישט ווי סאלדאטן וואס מ'טרענירט צו שטארבן.
- 34:53 אין לשון קודש פארבינדט דאס ווארט "אמונה" גלויבן און געטריישאפט אין איין ווארט, און דערפאר גייט עס אויף ביידע זייטן: השם גלייבט אין אידן און איז זיי געטריי, אזוי ווי זיי גלייבן אין אים.
- 38:08 "מה תצעק אלי" איז א רמז אז די ישועה פון כלל ישראל ווי א גאנצקייט הענגט נישט אין תפילה, ווייל דאס פאלק איז פארבונדן מיט השם אין שורש, אין עתיקא.
- 41:46 חמשה עשר בשבט איז דער יום טוב פון אמונה: אזוי ווי א בוים וואס זיין זאפט הייבט אן ארויפגיין אין די שרשים בשעת ער זעט נאך אויס טויט אונטערן שניי, אזוי לעבט די אמונה אינעם שורש, און דערפאר ליינט מען דעמאלט פרשת בשלח.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 36:52 דער משגיח פארבינדט דעם מנהג צו עסן קאשע אויף שבת שירה מיט אמונה: מ'דארף קענען אראפשלינגען א "קשיא" און נישט נתפעל ווערן דערפון, און ווייטער גלייבן אין השם אן קיין פארוואס.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דער בעל התניא, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער שפאלער זיידע, משה רבינו, רש"י
ערכים אהבה מסותרת, אין סוף, חכמה עילאה, ט"ו בשבט, כח מה, לית מחשבה תפיסא ביה, מסירות נפש, עתיקא קדישא, פושעי ישראל, קל שבקלים