אלול ור"ה בזמן מכוון כנגד ירושלים ובהמ"ק במקום (שייכות לפרשת שופטים)
קאטאלאג: זמנים אלול נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 15 תשמ"ד (1983–84) אידיש 1 שעה 6 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אזוי ווי דער בית המקדש איז די נקודה האמצעית אין מקום פון וואו די בריאה האט זיך אנגעהויבן, אזוי זענען אלול, ראש השנה און יום כיפור די נקודה אין זמן, און אזוי ווי דעם מקום אשר יבחר ה' דארף מען זיי גיין זוכן.
דער משגיח עפנט מיט דער פרשה פון בית דין הגדול אין פרשת שופטים און פרעגט פארוואס אין אזא וויכטיגע פרשה דערציילט די תורה אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות. ער שטעלט אוועק דעם הר גריזים, וואס די תורה באצייכנט גענוי וואו ער שטייט, קעגן דעם מקום אשר יבחר ה', וואס מ'דארף גיין זוכן. ער ערקלערט אז עולם, שנה און נפש האבן יעדעס א מיטלפונקט: דער מקדש, פון וואו די בריאה האט זיך אנגעהויבן און וואו דער בורא איז זיך מתחבר מיט דער בריאה; די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור, די יצירה פונעם יאר; און די סנהדרין מיט דעם מופלא שבהם. א קליינע נקודה איז כולל דאס גאנצע, אזוי ווי ראש השנה איז כולל דאס גאנצע יאר. דערמיט איז מובן דער "מקום גורם" ביי זקן ממרא, וועמענס פסוק איז דער מיטלסטער פסוק פון ספר דברים. אזוי ווי דוד המלך און אברהם אבינו דארף מען זוכן ראש השנה, פרעגן חברים און זקנים דעם וועג, און, אלס זיין עצה, לערנען יעדן טאג מוסר.
ענינים: חודש אלול · ראש השנה · דער בית המקדש און דער חורבן · ירושלים און דער כותל
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס די תורה זאגט אז דער מקדש איז דער העכסטער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער פרשה פון בית דין הגדול און מיטן דרשה אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות. ער ברענגט דעם רמב"ן אז די פרשה איז א יסוד גדול, ווייל אן איר וואלט יעדער איינער טייטשן די תורה לויט זיין אייגענעם שכל, און ער פרעגט פארוואס אין אזא וויכטיגע פרשה שטייט א פרט וואס זעט אויס ווי א קליינע זאך פון געאגראפיע.
-
3:36 דעם מקום אשר יבחר ה' דארף מען זוכן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק דעם הר גריזים און הר עיבל, וואס די תורה באצייכנט גענוי וואו זיי שטייען, קעגן דעם מקום אשר יבחר ה', וואס ווערט נישט אנגעזאגט. מיטן רמב"ן און דעם ספרי אויף "לשכנו תדרשו" ערקלערט ער אז מ'דארף דעם מקום זוכן און פרעגן איינער דעם אנדערן דעם וועג, און ערשט נאכדעם זאגט א נביא אז מ'האט גוט געטראפן, אזוי ווי ביי דוד המלך.
-
7:37 דער מקדש אלס דער מיטלפונקט פון דער בריאה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז עולם, שנה און נפש האבן יעדעס א מיטלפונקט. דער מקדש איז די נקודה פון וואו דער רבונו של עולם האט אנגעהויבן באשאפן די וועלט, אזוי ווי א וועבער וואס הייבט אן פון א מיטלפונקט, און דארט איז דער קאנטאקט פונעם בורא מיטן נברא. ער ברענגט דעם חתם סופר פונעם כפתור ופרח אז ארץ ישראל איז נישט כפשוטו העכער, און ער ערקלערט עס מיט א קויל, וואס נאר דער וואס האט זי געמאכט ווייסט וואו איר שפיץ איז.
-
12:07 ירושלים, דער העכסטער בארג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ירושלים איז פיזיש נישט דער העכסטער בארג, פונדעסטוועגן איז זי די העכסטע ווייל דארט האט זיך די בריאה אנגעהויבן, און באחרית הימים וועט דאס יעדער זען, ווי דער נביא זאגט אז הר בית ה' וועט זיין בראש ההרים און פון ציון וועט ארויסגיין תורה. ער גלייכט דאס צו דער אנטוויקלונג פון א קינד פון אן ערשטע נקודה, ווי דער תניא ברענגט.
-
15:52 די פערציג טעג פון אלול: די יצירה פונעם יאר שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווענדט דעם זעלבן יסוד אויף זמן: די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען די יצירה פונעם יאר, אזוי ווי די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מתפלל זיין אז עס זאל זיין א ברכה. ער ברענגט דעם בעל הטורים מיטן גימטריא פון זכר און ברכה, און די קריאה פון "ראה" אום שבת מברכים אלול, און ער רופט אלול דאס ארץ ישראל פונעם יאר, די עשרת ימי תשובה איר ירושלים, און ראש השנה און יום כיפור די עיקר נקודה.
-
20:36 ראש השנה, די נקודה פון קירבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ראש השנה, אזוי ווי אינעם מקדש, איז דער רבונו של עולם נאנט צו דער בריאה, ווייל יעדעס יאר חזר'ט זיך איבער דער ערשטער ראש השנה פון דער בריאה; דאס איז "דרשו ה' בהמצאו". אזוי ווי שלמה המלך האט פארפלאנצט אין ירושלים אלע מינים, וואקסט דאס גאנצע יאר פון ראש השנה, דער ראש וואס איז כולל דעם גוף. דאס ארויפקלעטערן הייבט זיך אן ראש חודש אלול, א שווערער וועג צום מקור פון אלע ברכות, א קליינע נקודה וואס האלט אסאך.
-
26:33 מעט המחזיק את המרובה: דער ארון און די אבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט ביישפילן פון מעט המחזיק את המרובה: ארץ ישראל וואס הייסט "ארץ צבי", און דער קודש הקדשים, וואו מקום ארון אינו מן המדה, אן ארט וואס איז העכער פון די כללים פון טבע ווייל דארט איז דער יחוד פון בורא מיט נברא. די אכט און פערציג שעה פון ראש השנה זענען אזא נקודה, און אזוי אויך די אבות הקדושים, וואס ווערן אנגערופן הרים און זענען געבוירן געווארן אין תשרי.
-
30:15 די מיטלפונקט אין דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אלץ וואס איז פאראן אין דער בריאה איז פאראן אין דער תורה, ווייל דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה ווי א בויער אין זיינע פלענער און באשאפן די וועלט, ממילא האט די תורה אויך א מיטלפונקט. ער ברענגט מעגליכקייטן וואו דאס איז, דערמאנט די מחלוקת צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין תשרי אדער אין ניסן אן מאריך צו זיין, און לייגט צו אז ספר דברים איז א תורה בפני עצמה, א משנה תורה, ווי תוספות אין אנהייב גיטין ווייזט.
-
33:33 מקום גורם ביי זקן ממרא שטייט אינעם קאטאלאג
צוריקקומענדיג צו דער פרשה פון זקן ממרא, ברענגט דער משגיח די דרשה פון דער גמרא "מלמד שהמקום גורם": ער ווערט נאר חייב ווען די סנהדרין גדולה זיצט אויף איר ארט אינעם מקדש. ער ערקלערט אז די נפש האמצעית, די סנהדרין מיט איר מופלא, מוז זיצן אינעם מקום האמצעי, פון וואו תורה גייט ארויס צו דער וועלט, און ער ווייזט פון דער מסורה אז דער מיטלסטער פסוק פון ספר דברים איז דער פסוק פון "מן המקום ההוא".
-
40:20 די העכסטע הלכות גייען צום העכסטן ארט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער מקדש איז א פארבארגענער ארט, העכער פון שכל און טבע. אזוי ווי ירושלים איז נישט צעטיילט געווארן צו די שבטים, וואס האבן געהאט לאקאלע סנהדרין פאר לאקאלע הלכות, אזוי גייען נאר די העכסטע הלכות, וואס האבן א חיוב כרת, ארויף צו דער סנהדרין גדולה און נאר דארט ווערט מען א זקן ממרא; ער פארבינדט דאס מיט תפילין, וואס זענען איבערן ראש, און מיט "כי יפלא", דער מופלא.
-
45:35 זוכן ראש השנה ווי דוד המלך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווענדט "לשכנו תדרשו" אויף ראש השנה: עס זענען דא מענטשן וואס דערגרייכן דעם דאטום אבער געפינען נישט דעם טאג און הערן נישט זיין שופר. אזוי ווי דוד המלך וואס האט נישט געשלאפן ביז ער האט געפונען א מקום לה', שטייען אידן אויף ביינאכט צו סליחות אין אלול. ראש השנה ביינאכט זאגט מען "מי יעלה בהר ה'", און נאר א נקי כפים וואס האט זיך געגרייט גייט ארויף, אזוי ווי ביים מקדש איז דאס אריינגיין געווען לויט די מדריגה פון קדושה.
-
52:54 אברהם אבינו'ס זוכן און די ראשי תיבות פון אלול שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט ווי אברהם אבינו האט געזוכט דעם מקום ביי דער עקידה ביז דער אייבערשטער האט אים עס געוויזן, און זאגט אז אזוי דארף מען זוכן ירושלים, ראש השנה און די עשרת ימי תשובה. ער ערקלערט פארוואס אפילו די פשוט'ע ספרי פסקים ברענגען די ראשי תיבות פון אלול: א ראש איז כולל דאס גאנצע. מיטן רמב"ן זאגט ער אז מ'דארף זיך אפשאקלען פון די ווייטע אינטערעסן און פרעגן: "אנה דרך בית ה'?"
-
56:59 פרעגן חברים און זקנים דעם וועג שטייט אינעם קאטאלאג
ווייטער מיטן רמב"ן אויף "לכו ונעלה אל הר ה'" זאגט דער משגיח אז אליין קען מען זיך נישט גרייטן: מ'דארף רעדן מיט ערליכע חברים, יראי ה', און פרעגן תלמידי חכמים און זקנים ווי אזוי מ'קומט אן צו ראש השנה, ווייל איין ראש השנה קען באשטימען אויף אסאך יארן, ווי ביי יוסף'ס זיבן יאר. ער מערקט אן אז די קבלות פון ראש השנה ווערן געווענליך פארגעסן אין עטליכע וואכן.
-
1:00:12 יעדן טאג מוסר, און ברכות צום שלוס
אלס זיין עצה זאגט דער משגיח, מיטן משנה ברורה, אז מ'זאל אויף זיך נעמען צו לערנען יעדן טאג מוסר, אפילו צען מינוט, פון א ספר וואס פאסט צו זיין שורש הנפש, בפרט די יסודות'דיגע ספרים ווי חובות הלבבות און שערי תשובה; דאס טראגט דעם רוף פונעם שופר דורכאויס דאס גאנצע יאר. ער מאנט נישט צו פארלירן קיין טאג פון אלול, דער "ירח ימים", און ענדיגט מיט ברכות פאר א גוט יאר און דעם שופר גדול פון דער גאולה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס די תורה זאגט אז דער מקדש איז דער העכסטער
דער משגיח עפנט מיט דער פרשה פון בית דין הגדול, וואו "ועלית אל המקום" לערנט אז דער בית המקדש איז גבוה מכל המקומות. דער רמב"ן שרייבט אז די פרשה איז א יסוד גדול, ווייל אן איר וואלט יעדער איינער געטייטשט די תורה לויט זיין אייגענעם שכל. פרעגט דער משגיח: פארוואס ברענגט אזא וויכטיגע פרשה א פרט פון געאגראפיע? א,ב,ג
דעם מקום אשר יבחר ה' דארף מען זוכן
די קשיא ווערט שטארקער ווען מ'פארגלייכט: ביי הר גריזים און הר עיבל באצייכנט די תורה גענוי וואו זיי שטייען, אבער ביים מקדש שטייט נאר "המקום אשר יבחר ה'" און "לשכנו תדרשו". לויטן רמב"ן און דעם ספרי ערקלערט דער משגיח אז מ'דארף קומען פון ווייטן און פרעגן איינער דעם אנדערן דעם וועג; ערשט נאכן זוכן זאגט א נביא אז מ'האט גוט געטראפן, ווי ביי דוד המלך. ד,ה,ו,ז
דער מקדש אלס דער מיטלפונקט פון דער בריאה
דער תירוץ איז, ערקלערט דער משגיח, אז עולם, שנה און נפש האבן יעדעס א מיטלפונקט. אויפן ארט פונעם מקדש האט דער רבונו של עולם אנגעהויבן באשאפן די וועלט, אזוי ווי א וועבער וואס הייבט אן פון א פונקט אין מיטן, און דארט באגעגנט זיך דער בורא מיטן נברא. דער חתם סופר ברענגט פונעם כפתור ופרח אז מ'קען נישט זאגן אז דאס לאנד איז פיזיש העכער. נאר אויף א קויל זעט יעדער פונקט אויס גלייך, און בלויז דער וואס האט זי געמאכט ווייסט פון וואו ער האט אנגעהויבן; דער אייבערשטער איז מגלה אין דער תורה אז ער האט אנגעהויבן פון ארץ ישראל, ירושלים און דעם מקדש. ט
ירושלים, דער העכסטער בארג
ממילא איז ירושלים, הגם זי איז פיזיש נידעריגער פון אסאך בערג, דער העכסטער בארג, ווייל פון דארט האט זיך די בריאה אנגעהויבן. היינט איז דאס פארבארגן, אבער באחרית הימים, ווי ישעיהו זאגט, וועט הר בית ה' זיין בראש ההרים, און יעדער וועט זען אז פון ציון גייט ארויס תורה. דער משגיח גלייכט דאס צו א קינד וואס אנטוויקלט זיך פון אן ערשטע נקודה, ווי דער תניא ברענגט. י,כ,ל
די פערציג טעג פון אלול: די יצירה פונעם יאר
דאס זעלבע איז אין זמן. דאס יאר האט א צייט פון יצירה: פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור, אזוי ווי די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען לויט דער גמרא קען מען נאך מתפלל זיין וואס עס וועט זיין. דער משגיח ברענגט דעם בעל הטורים אז זכר איז בגימטריא ברכה, און דעם פסוק "ראה אנכי נותן לפניכם היום ברכה" וואס מ'ליינט שבת מברכים אלול. אלול איז דאס ארץ ישראל פונעם יאר, די עשרת ימי תשובה זיין ירושלים, און ראש השנה און יום כיפור די עיקר נקודה. ד,מ,נ
ראש השנה, די נקודה פון קירבה
אזוי ווי אינעם מקדש, איז ראש השנה דער ארט פון קאנטאקט, ווען דער רבונו של עולם איז נאנט צו דער בריאה. יעדעס יאר חזר'ט זיך איבער דער ערשטער ראש השנה: א וועלט ווערט באשאפן און דער אייבערשטער רעדט זי אן. דערפאר זענען די עשרת ימי תשובה די צייט פון "דרשו ה' בהמצאו". ע
חז"ל זאגן אז שלמה המלך האט געוואוסט וואו אין ירושלים צו פארפלאנצן יעדן מין וואס וואקסט אין דער וועלט, ווייל אלץ קומט פון דארט. אזוי וואקסט אלץ פונעם יאר פון ראש השנה, דער ראש וואס איז כולל דעם גאנצן גוף. דאס קלעטערן אויף דעם בארג הייבט זיך אן ראש חודש אלול, א שווערער וועג ארויף צום מקור פון חיים, ברכה און פרנסה.
מעט המחזיק את המרובה
דער משגיח רופט אזא נקודה "מעט המחזיק את המרובה". ארץ ישראל הייסט ארץ צבי, און אינעם קודש הקדשים האט דער ארון נישט פארנומען קיין ארט, אן ארט העכער פון טבע, וואו בורא און נברא זענען מיוחד. די אכט און פערציג שעה פון ראש השנה זענען אזא נקודה, און אזוי אויך די אבות, וואס ווערן אנגערופן הרים און זענען געבוירן געווארן אין תשרי, די קערנדלעך פון גאנץ כלל ישראל. פ,צ,ק,ר
די מיטלפונקט אין דער תורה
ווייל דער אייבערשטער האט אריינגעקוקט אין דער תורה ווי א בויער אין זיינע פלענער און באשאפן די וועלט, איז אלץ וואס איז אין דער בריאה פאראן אין דער תורה, און אויך די תורה האט א מיטלפונקט. דער משגיח לאזט אפן וואו דאס איז, און מערקט אן אז ספר דברים איז א תורה בפני עצמה, א משנה תורה, ווי תוספות אין אנהייב גיטין ווייזט. ש,אא
מקום גורם ביי זקן ממרא
צוריק צו זקן ממרא ברענגט דער משגיח די דרשה פון "מן המקום ההוא", מלמד שהמקום גורם: א זקן ווערט נאר חייב ווען די סנהדרין גדולה זיצט אויף איר ארט אינעם מקדש. אזוי ווי עס איז דא א מקום האמצעי און א זמן האמצעי, איז דא א נפש האמצעית: די סנהדרין און דער מופלא שבהם. פונדעסטוועגן איז ער נישט גענוג סיידן ער זיצט אויפן ארט פון וואו תורה גייט ארויס, ווי דער נביא זאגט "כי מציון תצא תורה", ווייל בריאה און תורה זענען פארבונדן. אב,אג,כ
די העכסטע הלכות גייען צום העכסטן ארט
דער מקדש, ערקלערט דער משגיח, איז פארבארגן און העכער פון שכל. ירושלים איז קיינמאל נישט צעטיילט געווארן צו די שבטים, בשעת יעדער שבט און יעדע שטאט האט געהאט אן אייגענע סנהדרין פאר לאקאלע הלכות. אזוי אויך ווייזט די גמרא אז מ'ווערט א זקן ממרא נישט ביי יעדע הלכה, נאר ביי הלכות וואס האבן א חיוב כרת, די העכסטע הלכות, וואס מוזן גיין צום העכסטן ארט. ער פארבינדט דאס מיט תפילין, וואס זענען איבערן ראש, און מיטן לשון "כי יפלא", וואס ווייזט אויפן מופלא פון דער סנהדרין. א,אה,או
זוכן ראש השנה ווי דוד המלך
דערנאך ווענדט זיך דער משגיח צו ראש השנה: אזוי ווי דעם מקום המקדש דארף מען אים זוכן. עס זענען דא מענטשן וואס קומען אן צו ראש השנה אויפן קאלענדאר און געפינען אים פונדעסטוועגן נישט; זיי שפירן נישט דעם טאג און הערן נישט זיין שופר גדול, ווייל זיי האבן קיינמאל נישט אנגעהויבן קלעטערן. דוד המלך האט געשוואוירן נישט צו שלאפן ביז ער געפינט א מקום לה', און דערפאר שטייען אידן אויף ביינאכט צו סליחות אין אלול. ח
ראש השנה ביינאכט, נאך מעריב, זאגט מען "לדוד מזמור": ווער וועט ארויפגיין אויפן הר ה' און שטיין אויף זיין הייליגן ארט? נאר א נקי כפים, וואס האט זיך פריער געגרייט. אזוי ווי אינעם מקדש, וואו יעדער האט געמעגט אריינגיין נאר לויט זיין מדריגה פון טהרה, דערגרייכט נישט יעדער דעם הר ה'; אלול איז די צייט צו קלעטערן. אח
אברהם אבינו'ס זוכן און די ראשי תיבות פון אלול
אברהם אבינו, ביים זוכן דעם מקום פון דער עקידה, האט געמוזט זוכן ביז דער אייבערשטער האט אים עס געוויזן; אזוי דארף מען זוכן ירושלים, ראש השנה און די עשרת ימי תשובה. דערפאר ברענגען אפילו די פשוט'ע ספרי פסקים די ראשי תיבות פון אלול, ווי "אני לדודי ודודי לי": א ראש איז כולל דאס גאנצע. דער רמב"ן זאגט אז מ'דארף גיין פון ווייטע לענדער, ווי אברהם, זיך אפשאקלען פון ווייטע אינטערעסן, און פרעגן דעם וועג צום בית ה'. אכ,אל,ו
פרעגן חברים און זקנים דעם וועג
ווייטער מיטן רמב"ן אויף "לכו ונעלה אל הר ה'" זאגט דער משגיח אז אליין קען מען זיך נישט גרייטן. מ'דארף רעדן מיט ערליכע חברים און פרעגן תלמידי חכמים און זקנים ווי אזוי מ'קומט אן צו ראש השנה, ווייל איין ראש השנה קען באשטימען אויף אסאך יארן, ווי ביי יוסף, וואו זיבן יאר זענען באשטימט געווארן אויף איינמאל. ו,כ
יעדן טאג מוסר, און ברכות צום שלוס
זיין עצה, כדי ראש השנה זאל בלייבן, איז אויף זיך צו נעמען, ווי דער משנה ברורה שרייבט, צו קוקן יעדן טאג אין מוסר ספרים, אפילו צען מינוט, לויט דעם שורש הנפש, אבער דער עיקר אין די יסודות'דיגע ספרים ווי חובות הלבבות און שערי תשובה. ווער עס לערנט יעדן טאג מוסר, זאגט ער, וועט זיכער ווערן בעסער, ווייל יעדן טאג נעמט ער מיט דעם רוף פונעם שופר צו וועקן. אפ,אצ,אק
מראי מקומות
תורה
- א Devarim 17:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14, 40:24
- ד Devarim 11:26-30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:32, 16:53
- ה Devarim 12:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 4:32
- אג Devarim 17:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:22, 38:57
- אי Bereishis 12:1 52:59 טעקסט מפתח
- אכ Bereishis 22:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 53:04
- אנ Devarim 30:6 54:55 טעקסט מפתח
- אס לכאורה Shemos 21:13 54:40 מפתח
- אר Devarim 21:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:13
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
- נ לכאורה Berachos 60a מפתח אינעם אויסשרייב: 16:53
- פ לכאורה Gittin 57a מפתח אינעם אויסשרייב: 26:40
- צ לכאורה Yoma 21a מפתח אינעם אויסשרייב: 26:40
- ר Rosh Hashanah 10b-11a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:40
- אב Sanhedrin 14b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:22
- אה לכאורה Yoma 12a מפתח אינעם אויסשרייב: 40:24
- או לכאורה Sanhedrin 87a מפתח אינעם אויסשרייב: 40:24
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ב לכאורה Rashi on Devarim 17:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
- ג לכאורה Ramban on Devarim 17:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:14
- ו לכאורה Ramban on Devarim 12:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:32, 53:04, 57:01
- מ לכאורה Ba'al HaTurim on Vayikra 12:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:53
- אא לכאורה Tosafos, beginning of Gittin מפתח אינעם אויסשרייב: 30:27
- אז Rambam, Hilchos Teshuvah 3:4 49:22 טעקסט מפתח
- אצ Chovos HaLevavos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:32
- אק Shaarei Teshuvah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:32
אחרונים און חסידות
אנדערע
- אד לכאורה Masorah at the end of Sefer Devarim אינעם אויסשרייב: 38:57
עיקרי הדברים
- 35:12 עולם, שנה און נפש האבן יעדעס א מיטלפונקט פון וואו עס אנטוויקלט זיך: דער בית המקדש, ראש השנה און יום כיפור, און די סנהדרין גדולה מיט איר מופלא.
- 8:12 דער מקדש איז "גבוה מכל המקומות" ווייל דארט האט דער רבונו של עולם אנגעהויבן באשאפן די וועלט און דארט איז דער בורא פארבונדן מיט דער בריאה, נישט ווייל ער איז פיזיש דער העכסטער.
- 17:14 די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען די צייט פון יצירה פונעם יאר, אזוי ווי די פערציג טעג פון יצירת הולד, ווען מ'קען נאך מתפלל זיין וואס עס וועט זיין.
- 5:33 די תורה זאגט נישט ארויס וואו דער מקום המקדש איז כדי מ'זאל אים זוכן, און אזוי אויך דארף מען זוכן ראש השנה און אנהייבן קלעטערן אויפן בארג פון ראש חודש אלול.
- 23:06 א קליינע נקודה קען זיין כולל דאס גאנצע: ראש השנה איז כולל דאס גאנצע יאר אזוי ווי דער ראש איז כולל דעם גאנצן גוף.
- 1:00:30 אלס זיין עצה ווי אזוי צו האלטן ראש השנה דורכאויס דאס יאר, זאגט דער משגיח אז מ'זאל אויף זיך נעמען צו לערנען יעדן טאג מוסר, אפילו צען מינוט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:41 פארוואס דערמאנט אזא וויכטיגע פרשה ווי די פון בית דין הגדול א פרט פון געאגראפיע, אז דער מקדש איז גבוה מכל המקומות?
תירוץ: 35:12 ווייל דער מקום איז דער מיטלפונקט פון דער בריאה, און די כח פון דער סנהדרין הענגט אין דעם וואס זי זיצט דארט: "המקום גורם".
-
קשיא: 3:58 פארוואס באצייכנט די תורה גענוי וואו הר גריזים און הר עיבל זענען, און נישט וואו דער מקום אשר יבחר ה' איז?
תירוץ: 6:52 ווייל דעם מקום דארף מען זוכן, "לשכנו תדרשו"; ערשט נאכן זוכן זאגט א נביא אז מ'האט גוט געטראפן.
-
קשיא: 10:02 ווי אזוי קען מען זאגן אז ארץ ישראל און דער מקדש זענען גבוה מכל המקומות, ווען מ'זעט אז עס איז נישט אזוי?
תירוץ: 10:18 די וועלט איז ווי א קויל, וואס נאר דער וואס האט זי געמאכט ווייסט וואו איר העכסטער פונקט איז: דער פונקט פון וואו ער האט אנגעהויבן, און ער איז מגלה אין דער תורה אז דאס איז ארץ ישראל, ירושלים און דער מקדש.
-
קשיא: 42:55 פארוואס ווערט מען א זקן ממרא נאר ביי געוויסע הלכות און נישט ביי יעדע הלכה?
תירוץ: 43:36 ווייל נאר די העכסטע הלכות, וואס האבן א חיוב כרת, געהערן צום העכסטן ארט, און די אנדערע הלכות געהערן צו דער לאקאלער רשות פון די שבטים און די שטעט.
-
קשיא: 54:04 פארוואס ברענגען אפילו פשוט'ע ספרי פסקים ראשי תיבות ביי אלול, וואס מ'געפינט נישט ביי קיין אנדערע הלכה?
תירוץ: 54:13 ווייל דער ראש פון א תיבה איז כולל די גאנצע תיבה, אזוי ווי ראש השנה איז כולל דאס יאר, און די ימים נוראים הייבן זיך אן אין אלול, דער ראש פונעם יאר.
געדאנקען
- 35:35 דער משגיח טייטשט "המקום גורם" ביי זקן ממרא אלס די פארבינדונג פון דער נפש האמצעית מיטן מקום האמצעי: אפילו דער גרעסטער חכם פון דער סנהדרין פסק'נט פאר כלל ישראל נאר ווען ער זיצט וואו די בריאה, און די תורה, גייען ארויס צו דער וועלט.
- 38:46 דער בנין פון דער תורה איז אזוי ווי דער בנין פון דער בריאה: לויט דער מסורה איז דער מיטלסטער פסוק פון ספר דברים דווקא דער פסוק פון "מן המקום ההוא", פון וואו מ'לערנט ארויס אז דער מקום איז גורם.
- 41:37 אזוי ווי ירושלים איז נישט צעטיילט געווארן צו די שבטים, געהערן נאר די העכסטע הלכות, וואס האבן א חיוב כרת, צו דער סנהדרין גדולה אינעם העכסטן ארט, און לאקאלע ענינים בלייבן ביי די לאקאלע בתי דינים.
- 54:04 די ספרי פסקים ברענגען די ראשי תיבות פון אלול, וואס מ'געפינט נישט ביי קיין אנדערע הלכה, ווייל א ראש התיבה איז כולל די גאנצע תיבה אזוי ווי ראש השנה איז כולל דאס גאנצע יאר.
- 29:03 די אבות ווערן אנגערופן הרים און זענען געבוירן געווארן אין תשרי, ווייל זיי זענען די קליינע קערנדלעך פון וועלכע עס איז ארויסגעוואקסן דאס גאנצע אידישע פאלק, א נקודה אין זמן און אין נפש וואס האלט אסאך.
- 17:21 די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור זענען קעגן די פערציג טעג פון יצירת הולד: דעמאלט איז גרינג מתפלל צו זיין אז דאס יאר זאל זיין א ברכה, און נאכדעם קען מען נאך פועל'ן אבער נאר מיט גרויסע שוועריקייטן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 56:26 דער משגיח זאגט אז אין אלול דארף מען זיך ווענדן צו חברים, רבנים, תלמידי חכמים און זקנים און פרעגן ווי אזוי מ'גרייט זיך צו ראש השנה.
- 1:00:30 אלס זיין עצה זאגט דער משגיח אז מ'זאל אויף זיך נעמען צו לערנען יעדן טאג מוסר, אפילו צען מינוט, פון א שטארקן ספר וואס לערנט ווי אזוי א איד דארף זיך פירן.
- 1:00:58 דער משגיח זאגט אז יעדער זאל אויסקלייבן מוסר ספרים לויט זיין שורש הנפש, אבער דער עיקר זענען די יסודות'דיגע ספרים, ווי חובות הלבבות און שערי תשובה.
- 1:04:13 דער משגיח זאגט אז מ'טאר נישט פארלירן קיין איין טאג פון אלול; יעדן טאג דארף מען אויסנוצן און אויף זיך נעמען קבלות וואס וועלן פארזיכערן אז מ'זאל בלייבן אויפן הר ה'.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דוד המלך, די אבות, דער בעל הטורים, דער הייליגער אור החיים, דער חתם סופר, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יוסף הצדיק, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי יהושע בן חנניה, שלמה המלך
ערכים אבן שתיה, זקן ממרא, יצירת הולד, לשכת הגזית, מוסר, מועט המחזיק את המרובה, מקום המקדש, עולם שנה נפש, עשרת ימי תשובה, קודש הקדשים, ראשי תיבות