דרוש בענין - זמני תשובה הנרמזים בפרשיות התורה
קאטאלאג: זמנים אלול נומ׳ 6 פאקעט גייד ז׳ 15 תשנ"ג (1992–93) אידיש 1 שעה 17 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די פארגעסענע און פארלוירענע נשמות פון סוף הימים זענען פארבונדן מיטן ראשית, אז דער אייבערשטער פארגעסט זיי קיינמאל נישט כאטש עמלק וויל זיי פארלירן, און אז אלול איז דער זמן פון השבת אבידה, וואס מ'דארף דינען מיט דעם אש וואס איז דער חילוק צווישן ישראל און עמלק.
דער משגיח עפנט מיטן חתם סופר אויף פרשת כי תבוא, וואס פארבינדט עמלק, "ראשית גוים", מיט ביכורים און מיט די לעצטע פירות. כלל ישראל זענען דעם אייבערשטנס ראשית תבואתה, און די ביכורים, די פריצייטיגע פירות, געהערן קיין ירושלים, דער ערשטער ארט וואס איז באשאפן געווארן. אנטקעגן זיי שטייען די פארגעסענע פירות, שכחה, לקט און פאה, וואס דער משגיח גלייכט צו די פארנאכלעסיגטע נשמות פונעם לעצטן דור; פונדעסטוועגן זענען זיי פארבונדן מיטן ראשית, ווי מ'זעט ביי רות און ביים אביון וואס איז משיח. דערנאך פרעגט ער פארוואס המן'ס געלט האט אויסגעלאזט די אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים פון די ווים פונעם משכן, און פארוואס משה רבינו האט זיי פארגעסן: זיי זענען נשמות פון שכחה, אינדרויסן פונעם פארהאנג, און דער אייבערשטער האט אים דערמאנט. שבט דן, וואס האט צוריקגעגעבן אבידות, און אסתר שטייען אנטקעגן עמלק, וואס וויל אז אידן זאלן פארלוירן ווערן. אלול איז דער זמן פון השבת אבידה. צום סוף איז המן'ס געלט געווען קאלט, און א אידישע נתינה האט אש; דער משגיח מוטשעט זיך אז מ'זאל דאווענען און לערנען מיט פייער.
ענינים: חודש אלול · די עבודה פונעם לעצטן דור · ספיקות אין אמונה און עמלק
סדר השיעור
-
0:00 דער חתם סופר און די ביכורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אויף כי תבוא, וואס פארבינדט עמלק "ראשית גוים", ביכורים און די לעצטע פירות, און זאגט אז ער דארף א ביאור. ער שילדערט כלל ישראל ווי דעם אייבערשטנס ראשית תבואתה, און ערקלערט אז ביכורים, די פירות וואס ווערן פריער צייטיג, ברענגט מען קיין ירושלים, דער ארט וואס איז באשאפן געווארן פריער.
-
6:51 די פארגעסענע פירות און די נשמות פונעם סוף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גלייכט שכחה, פאה און לקט צו די פארגעסענע נשמות פונעם לעצטן דור, און ווייזט אז זיי זענען פארבונדן מיטן ראשית: דער סוף פון דער תורה איז מקושר מיט בראשית, רות האט אויפגעקליבן שכחה און איז געווארן דער שורש פון מלכות בית דוד, און דער אור החיים לערנט אז דער אביון איז משיח.
-
14:02 שבועות, לקט און שכחה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה מישט אריין לקט און פאה אין דער פרשה פון שתי הלחם אויף שבועות, און ענטפערט אז די פארנאכלעסיגטע נשמות געהערן אויך צום יום טוב פון ביכורים. ער לייגט צו אז מ'טאר קיינמאל נישט מזלזל זיין א פשוט'ן איד, און ווייזט אז שכחה אין כי תצא איז אויך פארבונדן מיט ראשית.
-
18:47 המן'ס שקלים און די פארגעסענע אלף ושבע מאות שטייט אינעם קאטאלאג
ביי זכירת עמלק ברענגט דער משגיח די גמרא אז די שקלים פון אידן האבן זיך מקדים געווען פאר המן'ס שקלים, און תוספות אז המן'ס געלט איז געווען קעגן די מחצית השקל. ער פרעגט פארוואס המן האט גארנישט געגעבן פאר די אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים שקלים וואס זענען געווארן ווים, און ווי אזוי משה רבינו, וואס האט קיינמאל נישט פארגעסן, האט פארגעסן וואס ער האט מיט זיי געטון.
-
23:32 די נחשלים פון דן און דעם אייבערשטנס אהבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם תרגום יונתן אז די נחשלים וואס עמלק האט אטאקירט זענען געווען מענטשן פון שבט דן וואס האבן מיטגעטראגן עבודה זרה און זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד. ער שילדערט דעם אייבערשטנס כעס אויף עמלק וואס האט זיך פארטשעפעט אפילו מיט זיי, דעם אייבערשטנס אהבה צו יעדן איד, און ערקלערט אז עמלק האט געמיינט אז פארגעסענע אידן זענען נישט חשוב, אבער דער אייבערשטער פארגעסט זיי נישט.
-
31:01 דן דער משיב אבידה, עמלק דער מאבד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דן, אויפן סוף פונעם מחנה און נאנט צו עבודה זרה, איז געווען א פארגעסענער שבט, און דערפאר האט ער באקומען די מצוה פון השבת אבידה. עמלק איז דער היפך, דער וואס מאכט אידן פארלוירן, ווי מ'זעט ביי המן'ס גזירה; דן'ס נאמען, "דנני אלקים", ווייזט אז דער פארלוירענער וועט צוריק געפונען ווערן.
-
34:25 די ווים אינדרויסן פונעם פארהאנג שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענטפערט זיינע קשיות: די מחצית השקל פון די דריי טויזנט פינף הונדערט און פופציג איבעריגע אידן איז נישט געווארן אדנים נאר די זילבערנע ווים, דער איינציגער טייל פונעם משכן אינדרויסן פון זיין מחיצה. דאס זענען נשמות פון שכחה, דערפאר האט משה רבינו זיי פארגעסן, און דער אייבערשטער, וואס פארגעסט נישט, האט אים דערמאנט; אזוי האט אויך המן געמיינט אז פאר פארגעסענע אידן דארף ער נישט צאלן.
-
40:36 אסתר, די נשמה פון אבידה מתבקשת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער שופר גדול פון אלול און תשרי וועקט אויף די פארלוירענע אידן, און אז אסתר, וואס האט זיך אנטקעגנגעשטעלט צו המן'ס פלאן פון לאבד, איז די נשמה פון השבת אבידה. זי איז די הסתרה אויפן סוף פונעם גלות, אן אבידה מתבקשת, "כאשר אבדתי אבדתי", און איר נאמען איז מרמז אויף אבידה.
-
46:39 אלול און אדר: דער זמן פון השבת אבידה שטייט אינעם קאטאלאג
מיטן ארי ז"ל אז די חדשים טיילן זיך אין צוויי העלפטן, ווייזט דער משגיח אז אלול און אדר ענדיגן ביידע א האלב יאר און זענען א זמן פון השבת אבידה. ער פארבינדט דאס מיט לדוד ה' אורי, מיט חג האסיף, און מיטן ארי'ס רמז אז אלול איז מתנות לאביונים, צדקה פאר די נידריגע וואו משיח געפינט זיך.
-
51:50 צוריק צום חתם סופר; דאס געשריי פון אלול שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח קערט זיך אום צום חתם סופר: נישט נאר די ערשטע פירות נאר אויך די לעצטע דארף מען מקדש זיין, נישט אזוי ווי עמלק וואס האט געהאלטן אז די פארגעסענע דארף מען נישט אויסלייזן. דערנאך ערקלערט ער אז אין אלול דארף א איד שרייען צום אייבערשטן אז ער איז פארלוירן אויפן סוף הזמן, ווי דוד המלך'ס "תעיתי כשה אובד", און דער אייבערשטער וועט העלפן.
-
56:00 פרשת הכסף און דאס פייער אינעם מקדש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם דברי שמואל און רש"י אויף "פרשת הכסף" און פרעגט וואספארא פירוש דארף כסף האבן. ער ערקלערט פון "תוכו רצוף אהבה" אז די פנימיות פונעם בית המקדש איז נישט געווען דאס זילבער און גאלד נאר די ברענענדיגע אהבה פון אידישע הערצער, און דאס האט דער אייבערשטער געוויזן משה רבינו מיט דער מטבע של אש.
-
1:00:15 כסף מיט מילוי: דאס אש פון ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז המן האט געגעבן קאלטע געלט מיט א שלעכטע כוונה, און דער מילוי פון די אותיות פון כסף איז בגימטריא אש, ווי דער "כסף מלא" ביי אברהם אבינו און דוד המלך. ישראל אן עמלק איז אויך אש: ישראל גיט מיט פייער און עמלק קילט אפ. ער ברענגט פון דער תוכחה "בשמחה", און דעם שערי תשובה און ישעיה קעגן מצוות אנשים מלומדה.
-
1:05:30 דאווענען מיט פייער; דער איד אין סטאלין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט דאס קאלטע, געוואוינהייטליכע דאווענען פונעם גלות און מוטשעט זיך פאר א פרישן, פייערדיגן דאווענען און לערנען; ער פארבינדט "דשנים ורעננים" מיט ראש השנה און באטאנט די חשיבות פון עלינו. ער דערציילט פון א איד אינעם סטאלינער שטיבל אין וויליאמסבורג וואס האט זיך געפרייט אז מ'לאזט אים אריין, און לערנט דערפון "ברוב חסדך אבוא ביתך" ביי יעדן אריינקומען אין שול.
-
1:10:55 יעדן טאג ראש השנה; מחזק זיין אידן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט פון "אחת שאלתי" און פון רש"י'ס "בכל יום יהיו בעיניך כחדשים" אז מ'זאל יעדן טאג אנגיין מיט פרישקייט, ווי אין ארץ ישראל איז יעדער טאג ווי ראש השנה. ער זאגט אז היינטיגע אידן דארף מען מחזק זיין מיט דעם אייבערשטנס אהבה, ווי מלאכי, און נישט שטראפן, און ענדיגט מיט אלול, דעם קומענדיגן שמיטה יאר און א תפילה אויפן שופר גדול.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער חתם סופר און די ביכורים
דער משגיח עפנט מיטן חתם סופר אויף כי תבוא, וואס פארבינדט עמלק, "ראשית גוים" וועמענס זכר מ'דארף מוחק זיין, מיט די ערשטע פירות און מיט די לעצטע פירות, און ברענגט אז "חלב ודבש" איז בגימטריא רצון און ארץ רצון בגימטריא די אבות. די ווערטער, זאגט ער, דארפן א ביאור. א,ב,ג,ד,ה
ער הייבט אן מיטן פסוק "קודש ישראל לה' ראשית תבואתה": יעדער איד איז א קערנדל אדער א פרי אינעם אייבערשטנס פעלד, יעדער לויט זיין מדריגה. ביכורים, די פירות וואס ווערן פריער צייטיג, ברענגט מען קיין ירושלים, ווייל דער מקום המקדש, די אבן שתיה וואס פון דארט איז די וועלט געגרינדעט געווארן, איז באשאפן געווארן פריער. וואס ווערט פריער צייטיג געהערט צום ארט וואס איז פריער געמאכט געווארן. ו,י
די פארגעסענע פירות און די נשמות פונעם סוף
אנטקעגן זיי זענען פאראן פארנאכלעסיגטע פירות, שכחה, לקט און פאה, וואס דער בעל הבית פארגעסט. דער משגיח גלייכט זיי צו פארגעסענע נשמות, די נשמות פון עקבתא דמשיחא, די לעצטע וואס קומען צו זייער תיקון, וואס זאגן "ה' שכחני". שכחה געהערט צום אביון ווייל ער איז אויך א פארגעסענער, ווי דער פסוק "כי לא לנצח ישכח אביון". כ,ל
פונדעסטוועגן זענען די נשמות נישט אפגעווארפן. די תורה ענדיגט זיך מיט "לעיני כל ישראל", וואס רש"י טייטשט אויף שבירת הלוחות, און חז"ל זאגן אז שבירת הלוחות האט גורם געווען שכחה; און דעם סוף פון דער תורה פארבינדט מען מיט בראשית. ממילא זענען די לעצטע נשמות מקושר מיט די ערשטע און טראגן א ניצוץ פון משיח. רות האט אויפגעקליבן שכחה אויף בועז'ס פעלד און איז געווארן דער שורש פון מלכות בית דוד, און דער אור החיים לערנט אז דער אביון איז משיח. ע,פ,צ
שבועות, לקט און שכחה
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה, ביי שבועות און שתי הלחם, מישט אריין דעם ציווי צו לאזן לקט און פאה פארן עני און פארן גר. ער ענטפערט אז די פארגעסענע נשמות זענען נישט אפגעשניטן פונעם יום טוב פון ביכורים: זיי געהערן צום עני, דוד המלך, און דערפאר ליינט מען רות אויף שבועות. מ'טאר קיינמאל נישט מזלזל זיין א פשוט'ן אדער א געפאלענעם איד, זאגט ער; קיינער ווייסט נישט וואספארא ניצוצות ליגן אין זיין נשמה. מ
המן'ס שקלים און די פארגעסענע אלף ושבע מאות
ביי זכירת עמלק ברענגט דער משגיח די גמרא אז די שקלים פון אידן האבן זיך מקדים געווען פאר המן'ס שקלים, און תוספות אז המן'ס עשרת אלפים ככר כסף איז געווען קעגן די מחצית השקל פון מדבר. דער יערות דבש לייגט צו אז המן האט עס געגעבן אלס צדקה, אז דער זכות זאל העלפן זיין גזירה. אב,אג,אד
דא פרעגט ער: אידן האבן געגעבן מער ווי די מאה ככר פון די אדנים, און פון די איבעריגע אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים האט משה רבינו געמאכט ווים לעמודים. פארוואס האט המן גארנישט געגעבן קעגן זיי? און דער מדרש און דער אלשיך זאגן אז משה האט פארגעסן וואס ער האט מיט זיי געטון, ביז מ'האט אים דערמאנט. ווי אזוי האט משה רבינו, וואס האט קיינמאל נישט פארגעסן, געקענט פארגעסן? אה,או,אז
די נחשלים פון דן און דעם אייבערשטנס אהבה
עמלק האט געשלאגן "כל הנחשלים אחריך". דער תרגום יונתן זאגט אז דאס זענען געווען מענטשן פון שבט דן וואס האבן מיטגעטראגן עבודה זרה און זענען ארויסגעווארפן געווארן פון די ענני הכבוד, דערפאר האט עמלק געהאט א שליטה אויף זיי. דן איז געגאנגען לעצט, "מאסף לכל המחנות", און חז"ל זאגן אז ער האט צוריקגעגעבן וואס די אנדערע שבטים האבן פארלוירן. אח,אט,אי
דער משגיח שילדערט דעם אייבערשטנס כעס וואס עמלק האט זיך פארטשעפעט אפילו מיט די אידן, "מלחמה לה' בעמלק מדור דור". דער אייבערשטער האט ליב יעדן איד: ער האט איבערגעדרייט בלעם'ס קללה צו ברכה "כי אהבך", און כאטש הימל און ערד זענען זיינע, האט ער נאר געגלוסט די אבות און זייערע קינדער; דער אור החיים זאגט אז דורכן זיך מתבונן זיין אין דעם קומט מען צו אהבת ה'. עמלק האט זיך פארטשעפעט מיט די אידן פונעם סוף, מיינענדיג אז זיי זענען פארגעסן, אבער דער אייבערשטער זאגט "ואנכי לא אשכחך". אכ,אל,אמ,אנ,אפ
דן דער משיב אבידה, עמלק דער מאבד
דן, ערקלערט דער משגיח, איז געווען א פארגעסענער שבט, דער ארט פון עבודה זרה וואו ירבעם האט אוועקגעשטעלט זיין עגל; דערפאר האט אים דער אייבערשטער געגעבן די מצוה פון השבת אבידה, אז דער זכות זאל אים היטן פון פארלוירן ווערן. עמלק איז דער היפך, דער וואס מאכט אידן פארלוירן, ווי ביי המן'ס גזירה "להשמיד להרוג ולאבד". דן'ס נאמען, "דנני אלקים", ווייזט אז דער פארלוירענער וועט געפונען ווערן. אצ,אק
די ווים אינדרויסן פונעם פארהאנג
יעצט ענטפערט דער משגיח. יעדע מחצית השקל איז געווארן אן אדן אונטערן משכן, אבער די מחצית השקל פון די דריי טויזנט פינף הונדערט און פופציג אידן איבער דעם חשבון איז געווארן די זילבערנע ווים, וואס זענען געהאנגען אינדרויסן פונעם פארהאנג, דער איינציגער טייל פונעם משכן אינדרויסן פון זיין מחיצה. די אידן זענען געבליבן אינדרויסן; זיי זענען נשמות פון שכחה, וואס על פי התורה דארף מען זיי פארגעסן, און דערפאר האט משה רבינו פארגעסן. אה
אסתר, די אבידה מתבקשת
דער שופר גדול פון אלול און תשרי, זאגט דער משגיח, וועקט אויף די פארלוירענע אידן, "האובדים בארץ אשור". אסתר האט איבערגעדרייט המן'ס פלאן פון לאבד; אזוי ווי דן איז זי די נשמה פון השבת אבידה. די גמרא אין חולין געפינט איר אין "הסתר אסתיר": זי איז געשטאנען אויפן סוף פון גלות בבל און איז מרמז אויפן סוף פון אונזער גלות, וועמענס נשמות זענען נאך נישט געקומען צו זייער תיקון. אר,את
אלול און אדר: השבת אבידה
מיטן ארי ז"ל אז די חדשים טיילן זיך אין צוויי העלפטן, זאגט דער משגיח אז אלול און אדר ענדיגן יעדער א האלב יאר און זענען א זמן פון השבת אבידה. אין אלול זאגט מען לדוד ה' אורי, "כי אבי ואמי עזבוני", ווי אסתר די יתומה, ווי דער מהר"ל ברענגט. דער ארי לערנט אין אלול "איש לרעהו ומתנות לאביונים", דערפאר גיט מען דעמאלט צדקה, ווייל דער נידריגסטער דור, ווי רות, טראגט משיח און וועט ווערן דער ערשטער פון זיין צייט. בו,בז
צוריק צום חתם סופר; דאס געשריי פון אלול
צוריק צום חתם סופר ערקלערט דער משגיח אז נישט נאר די ערשטע פירות נאר אויך די לעצטע דארף מען מקדש זיין, נישט ווי עמלק וואס האט געהאלטן אז די פארגעסענע דארף מען נישט אויסלייזן. אין אלול, דער לעצטער חודש, דארף א איד שרייען אז ער איז פארלוירן אויפן סוף הזמן, ווי דוד המלך'ס "תעיתי כשה אובד". ביי דער נערה שטייט "ואין מושיע לה", אבער לויטן כלל פונעם מדרש, ווי ביי שרה, מיינט "אין" אז עס וועט יא זיין: דער אייבערשטער וועט העלפן. א,בג,בח,בט,בי
פרשת הכסף און דאס פייער אינעם מקדש
אויף "פרשת הכסף" אין דער מגילה ברענגט דער דברי שמואל רש"י, "פירוש הכסף", און דער משגיח פרעגט וואספארא פירוש דארף כסף האבן. פון שיר השירים ערקלערט ער אז דער אייבערשטער דארף נישט קיין זילבער און גאלד פארן מקדש; די פנימיות דערפון איז "תוכו רצוף אהבה", די ברענענדיגע אהבה פון אידישע הערצער, וואס דער אייבערשטער האט געוויזן משה רבינו מיט דער מטבע של אש. בכ,בל,במ,בנ,בס
כסף מיט מילוי: דאס אש פון ישראל
דאווענען מיט פייער; דער איד אין סטאלין
יעדן טאג ראש השנה; מחזק זיין אידן
א איד האט געזאגט פארן משגיח א פשט אין "אחת שאלתי": צו זיצן אין בית ה' כל ימי חיי, אבער מיט דער פרישקייט פון א גאסט. אזוי דארף יעדער טאג אין שול און ביי א גמרא זיין נייע, ווי רש"י זאגט, און אין ארץ ישראל איז יעדער טאג ראש השנה. גג,גה
אזוי ווי דער דרך פון די תלמידי הבעל שם טוב, דארף מען היינט מונטערן אידן און נישט שטראפן: ישעיה האט אנגעהויבן מיט שטראף רייד אין דער גרויסקייט פון כלל ישראל, אבער מלאכי, נאכן גלות, האט אנגעהויבן מיט "אהבתי אתכם". אין אלול, דער סוף פונעם יאר, דארף א איד וויסן אז דער אייבערשטער האט אים ליב און אנצינדן זיין באהאלטענע אהבה. דער משגיח ענדיגט מיטן קומענדיגן שמיטה יאר און א תפילה אויפן שופר גדול. גז,גח,אר
מראי מקומות
תורה
- ב Devarim 26:1-2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17
- ג Bamidbar 24:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17
- ד Devarim 25:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17
- ה Devarim 26:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17
- מ Vayikra 23:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:12
- ס Devarim 33:21 10:53 טעקסט מפתח
- ש Devarim 24:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:13
- אה Shemos 38:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:11, 35:02
- אח Devarim 25:17-18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:44
- אי Bamidbar 10:25 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:44
- אכ Shemos 17:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58
- אל Devarim 23:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58
- אמ Devarim 10:14-15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58
- אק Bereishis 30:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:29
- בח לכאורה Devarim 22:27 מפתח אינעם אויסשרייב: 52:31
- בי לכאורה Bereishis 11:30 מפתח אינעם אויסשרייב: 52:31
- בצ Devarim 28:47 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:37
- גו Devarim 11:12 1:12:45 טעקסט מפתח
נביאים
- ו Yirmiyahu 2:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:05
- ט Yirmiyahu 11:16 3:11 טעקסט מפתח
- כ Yeshayahu 49:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:57
- אע Shmuel II 14:14 29:39 טעקסט מפתח
- אפ Yeshayahu 49:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58, 38:14
- אר Yeshayahu 27:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:36, 1:14:00
- בר Yeshayahu 29:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:37
- גז Yeshayahu 1:1-2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:00
- גח Malachi 1:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:00
כתובים
- ח Tehillim 80:9 2:58 טעקסט מפתח
- ל Tehillim 9:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:57
- פ לכאורה Rus 2:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:10
- ק Tehillim 113:7 13:18 טעקסט מפתח
- ר לכאורה Tehillim 109:22 13:30 מפתח
- ת לכאורה Eichah 1:1 17:43 מפתח
- אס Tehillim 22:4 28:52 טעקסט מפתח
- אצ לכאורה Esther 3:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 31:29
- אש לכאורה Esther 9:5 41:53 מפתח
- בא Esther 2:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:06
- בב Esther 4:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:06
- בג Tehillim 119:176 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:06, 52:31
- בד Esther 2:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:06
- בו לכאורה Tehillim 27:1, 27:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 46:50
- בז Esther 9:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 46:50
- בכ Esther 4:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:20, 1:00:36
- בנ Shir HaShirim 3:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:20
- בש Tehillim 92:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:58
- גא Tehillim 5:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:42
- גב Tehillim 87:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:42
- גג Tehillim 27:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:10:55
- גט Shir HaShirim 6:3 1:15:16 טעקסט מפתח
- גי Shir HaShirim 8:7 1:15:33 טעקסט מפתח
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ע לכאורה Rashi, Devarim 34:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:10
- אא לכאורה Rashi, Devarim 24:20 18:13 מפתח
- אג Tosafos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:05
- במ לכאורה Rashi, Esther 4:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 56:20
- בע לכאורה Rashi, Bereishis 23:9 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:36
- בק Shaarei Teshuvah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:37
- גה לכאורה Rashi, Shemos 13:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:10:55
אחרונים און חסידות
- א Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:17, 52:31
- צ לכאורה Ohr HaChaim, Devarim 15:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:10
- אד Yaaros Devash (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 19:05
- אז Alshich (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:11, 38:14
- אנ Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 25:58
- בל Divrei Shmuel (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 56:20
- בת Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) 1:07:48 מפתח
עיקרי הדברים
- 4:03 ביכורים, די פירות וואס ווערן צייטיג פריער פון אלע, ברענגט מען קיין ירושלים ווייל זיי געהערן צום ארט וואס איז באשאפן געווארן פריער, די אבן שתיה וואס פון דארט איז די וועלט געגרינדעט געווארן.
- 7:27 די פארגעסענע פירות, שכחה, לקט און פאה, זענען קעגן די פארנאכלעסיגטע נשמות פונעם לעצטן דור פאר משיח, און פונדעסטוועגן זענען זיי פארבונדן מיטן ראשית און טראגן א ניצוץ פון משיח.
- 36:20 די אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים שקלים וואס זענען געווארן די ווים אינדרויסן פונעם פארהאנג פונעם משכן, זענען געקומען פון אידן וועמענס מחצית השקל איז נישט אריין אין די אדנים; זיי זענען נשמות פון שכחה, דערפאר האט משה רבינו זיי פארגעסן און דער אייבערשטער האט אים דערמאנט.
- 32:17 עמלק וויל אז אידן זאלן פארלוירן און פארגעסן ווערן, און דן, וואס האט אויפגעקליבן און צוריקגעגעבן אבידות, און אסתר, וועמענס נאמען איז מרמז אויף אבידה, זענען דער כח פון השבת אבידה אנטקעגן אים.
- 47:23 אלול, אזוי ווי אדר, שטייט אויפן סוף פון א האלב יאר און איז דער זמן פון השבת אבידה, ווען די פארגעסענע נשמות ווערן צוריק אויפגעקליבן.
- 1:00:49 דער חילוק צווישן ישראל און עמלק איז אש: המן האט געגעבן קאלטע געלט, און א אידישע נתינה, תפילה און לימוד דארף האבן פייער.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:33 פארוואס ברענגט מען דווקא די ערשטע פירות, די ביכורים, קיין ירושלים?
תירוץ: 6:10 ווייל פירות וואס ווערן פריער צייטיג געהערן צום ארט וואס איז באשאפן געווארן פריער, דער מקום המקדש, וואס פון דארט איז די וועלט געגרינדעט געווארן.
-
קשיא: 14:07 פארוואס מישט די תורה אריין לקט און פאה אין דער פרשה פון שתי הלחם אויף שבועות?
תירוץ: 15:02 כדי צו ווייזן אז די פארנאכלעסיגטע נשמות זענען נישט אפגעשניטן פון ראשית; זיי געהערן צום עני און צום גר, וואס דער משגיח לערנט אז דאס מיינט דוד המלך, און זיי זענען א טייל פונעם יום טוב פון ביכורים.
-
קשיא: 21:45 אויב המן'ס געלט איז געווען קעגן די מחצית השקל פון אידן, פארוואס האט ער גארנישט געגעבן פאר די איבעריגע אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים שקלים וואס זענען געווארן די ווים?
תירוץ: 39:59 המן האט געהאלטן אז ער דארף נאר אויסלייזן די אידן וועמענס מחצית השקל איז געווארן אדנים אינעם משכן, נישט די פארגעסענע אינדרויסן.
-
קשיא: 22:53 ווי אזוי האט משה רבינו, וואס האט קיינמאל נישט פארגעסן קיין זאך אין דער תורה, פארגעסן וואס ער האט געטון מיט די אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים?
תירוץ: 37:39 יענע שקלים זענען געקומען פון נשמות פון שכחה, וועמענס גאנצע מציאות איז צו ווערן פארגעסן, דערפאר האט משה פארגעסן; דער אייבערשטער, וואס פארגעסט נישט, האט אים דערמאנט.
-
קשיא: 56:49 וואס מיינט רש"י'ס "פירוש הכסף" ביי פרשת הכסף, אז יעדער ווייסט דאך וואס כסף איז?
תירוץ: 1:01:32 מרדכי האט געזאגט פאר אסתר אז המן'ס כסף איז כסף אן מילוי, אן דעם מילוי וואס איז בגימטריא אש; א אידישע נתינה איז כסף מלא, מיט פייער, ממילא דארף מען נישט מורא האבן פאר זיין געלט.
-
קשיא: 57:45 דארף דער אייבערשטער האבן זילבער און גאלד פארן בית המקדש?
תירוץ: 58:03 ניין; די פנימיות פונעם בית המקדש איז "תוכו רצוף אהבה", די ברענענדיגע אהבה פון אידישע הערצער וואס מיט איר האבן זיי געגעבן.
מעשיות
-
1:08:42 דער איד וואס האט זיך געפרייט אז מ'לאזט אים אריין אין סטאלין
דער משגיח דערציילט אז ווען ער האט געוואוינט אין וויליאמסבורג האט ער געדאווענט אינעם סטאלינער שטיבל. דארט איז געווען א טייערער, אויסגעארבעטער איד וואס פלעגט זאגן: "ברוך השם, מ'לאזט מיך אריין אין סטאלין!" ער האט געהאט אזא הנאה וואס מ'לאזט אים אריין. דער משגיח לערנט דערפון ווי אזוי א איד דארף פילן ווען ער גייט אריין אין א בית הכנסת: "ברוב חסדך אבוא ביתך".
געדאנקען
- 11:29 די נשמות פונעם סאמע סוף, די פארגעסענע און פארנאכלעסיגטע, זענען פארבונדן מיטן סאמע ראשית, אזוי ווי די לעצטע ווערטער פון דער תורה, "לעיני כל ישראל", זענען מקושר מיט בראשית; אין זיי ליגט דער ניצוץ פון משיח.
- 37:35 משה רבינו האט נישט פארגעסן די אלף ושבע מאות וחמשה ושבעים פון א טעות, נאר ווייל די גאנצע מציאות פון יענע אידן איז געווען שכחה: זייער מחצית השקל איז געהאנגען אינדרויסן פונעם פארהאנג פונעם משכן, ממילא על פי התורה דארף מען זיי פארגעסן, און דער אייבערשטער, וואס פארגעסט נישט, האט אים דערמאנט.
- 39:59 המן'ס צען טויזנט ככר כסף איז געווען א פדיון נאר פאר די מחצית השקל וואס זענען געווארן אדנים; ער האט געמיינט אז פאר די פארגעסענע אידן דארף ער גארנישט געבן, און דאס איז געווען זיין טעות.
- 44:48 אלול, אזוי ווי אדר, ענדיגט א האלב יאר, און ביידע זענען דער זמן פון השבת אבידה: דן דער "מאסף" און אסתר, די אבידה מתבקשת, זענען זיינע נשמות, אנטקעגן עמלק וואס מאכט אידן פארלוירן.
- 1:01:03 דער מילוי פון די אותיות פון כסף איז בגימטריא אש, זאגט דער משגיח; דערפאר איז דער "כסף מלא" וואס אברהם אבינו און דוד המלך האבן געגעבן געווען געלט מיט פייער, און המן'ס כסף איז געווען אן דעם.
- 1:03:20 די גימטריא פון ישראל אן די גימטריא פון עמלק איז די גימטריא פון אש: דער גאנצער חילוק צווישן זיי איז אז ישראל גיט מיט אש און עמלק אן אש.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 15:58 דער משגיח זאגט אז מ'טאר קיינמאל נישט אראפקוקן אויף א פשוט'ן אדער א געפאלענעם איד, ווייל מ'קען נישט וויסן וואספארא ניצוצות עס ליגן באהאלטן אין די טיפקייטן פון זיין נשמה.
- 50:10 דער משגיח זאגט אז אין אלול דארף מען געבן צדקה, לויטן סימן פונעם ארי ז"ל אויף אלול, מתנות לאביונים.
- 1:06:05 דער משגיח מוטשעט זיך אז מ'זאל דאווענען, לערנען און געבן צדקה מיט פייער און פרישקייט און נישט פון געוואוינהייט, און אויפשטיין אינדערפרי מיט א ברען.
- 1:11:33 דער משגיח זאגט אז א איד דארף פילן יעדעס מאל ווען ער גייט אריין אין בית הכנסת אדער עפנט א גמרא אז דאס איז א גרויסער חסד פונעם אייבערשטן, "ברוב חסדך".
- 1:14:00 דער משגיח זאגט אז היינטיגע אידן, וואס זענען פארשוואכט, דארף מען מונטערן און זיי זאגן ווי גרויס א איד איז און ווי שטארק דער אייבערשטער האט זיי ליב, און נישט שטראפן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אסתר המלכה, בועז, בלעם, דוד המלך, דן, דער אלשיך הקדוש, דער דברי שמואל פון סלאנים, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, המן, ישעיהו הנביא, מלאכי, מרדכי הצדיק, משה רבינו, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי יהושע בן חנניה, רבינו יונה, רות, רש"י
ערכים אבן שתיה, אדנים, אחרית הימים, ביכורים, השבת אבידה, ווי העמודים, מאסף לכל המחנות, מחצית השקל, מטבע של אש, מילוי, נחשלים, עמלק, עקבתא דמשיחא, ראשית, שכחה