באלול נעשה הקב"ה עיר מקלט של ישראל - ואין השטן יכול לנוס שמה (שייכות לפרשת שופטים)

קאטאלאג: זמנים אלול נומ׳ ⁨5⁩ פאקעט גייד ז׳ 15 תשנ"ב (1991–92) אידיש 1 שעה 34 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 34 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט די גמרא אז דער שטן וועט מיט א טעות אנטלויפן קיין בצרה ווי צו אן עיר מקלט, אז א באשעפעניש וואס איז צעטומלט לויפט צו זיין שורש, און אז דער חודש אלול איז אן עיר מקלט וואו א איד לויפט צום רבונו של עולם און צו זיין תורה.

דער משגיח עפנט מיטן חתם סופר אויף דער מצוה פון שום תשים עליך מלך: א אידישער מלך איז ממשיך מלכות שמים, און דער חטא אין די צייטן פון שמואל איז געווען וואס מ'האט געבעטן א מלך ככל הגוים. פרשת שופטים, וואס מ'לייענט אנהייב אלול, איז א פרשה פון גאולה, א הכנה צו המלך הקדוש פון ראש השנה. די דריי נאך ערי מקלט, וואס זענען נאך קיינמאל נישט מקוים געווארן, זענען דעם רמב"ם'ס ראיה פון דער תורה אז משיח וועט קומען. דערנאך ערקלערט ער די גמרא אז דער שטן וועט מאכן דריי טעותים ווען ער וועט אנטלויפן קיין בצרה, און ער איז זיי מתרץ: א רוצח האט נישט קיין מקום, יעדער באשעפעניש אין א סכנה לויפט צו זיין שורש אזוי ווי דער כלב הים צו דער יבשה, און דאס וואס דער שטן לויפט קיין בצרה, דער שורש פון אדום, ווייזט אז ער איז א מזיד. אלול אליין איז אן עיר מקלט; מ'לויפט אהין דורך תורה, א חברותא, הונדערט ברכות מיט כוונה און מוסר יעדן טאג, און מ'דערמאנט זיך ראש השנה אין זיין נאמען און שליחות.

ענינים: חודש אלול · ראש השנה · דער יצר הרע און נסיונות

סדר השיעור

  1. 0:00 דער חתם סופר אויף דער מצוה פון א מלך

    דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אז א אידישער מלך איז ממשיך מלכות שמים אויף כלל ישראל, און די מלכים פון די גוים פירן פאליטיק און מלחמות; דער חטא אין די צייטן פון שמואל איז געווען וואס מ'האט געבעטן א מלך ככל הגוים אנשטאט צו ווארטן אויף א מלך פון שבט יהודה. ער לייגט צו דעם זוהר אז אפילו משה רבינו האט געדארפט חור פון יהודה, און דעם חתם סופר'ס ראשי תיבות פון משכן.

  2. 7:51 פרשת שופטים, א פרשה פון גאולה פאר אלול

    דער משגיח ערקלערט אז שופטים, די ערשטע פרשה וואס מ'לייענט אין אלול, איז א פרשה פון גאולה, ווייל אלול איז דער חודש פון גד וואס פון אים קומט אליהו הנביא, און אין איר געפינט מען דעם מלך, דעם נביא און דעם כהן. דאס מקבל זיין עול מלכות שמים איז א הכנה צו זאגן המלך הקדוש, און ער ברענגט דעם היכל הברכה אז ווען מ'וואלט געווארט אויף א מלך פון יהודה וואלט שוין דעמאלט געקומען משיח.

  3. 17:17 די נאך נישט מקוים'טע מצוה פון דריי נאך שטעט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די מצוה אין דער פרשה צו צולייגן נאך דריי ערי מקלט, וואס דער רמב"ם ברענגט אלס א ראיה אז משיח וועט קומען, ווייל זי איז נאך קיינמאל נישט מקוים געווארן. אלע תרי"ג מצוות האט מען מקיים געווען בזמן המקדש חוץ פון די, און די וועלט ווארט אויף משיח אז זיי זאלן ווערן שלים.

  4. 23:11 דעם שטן'ס דריי טעותים מיט בצרה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא אין מכות אז דער שטן וועט אנטלויפן קיין בצרה און מאכן דריי טעותים: בצרה איז נישט בצר, אן עיר מקלט איז נאר קולט א שוגג, און נאר א מענטש און נישט קיין מלאך. ער פרעגט וויאזוי א גרויסער למדן מאכט א טעות וואס א קינד אין חדר מאכט נישט, פארוואס מ'דארף דריי טעותים, און ערקלערט אז א מלאך, א שכל נבדל, קען נישט מאכן קיין טעות.

  5. 27:28 קען דער שטן מאכן א טעות, און פארוואס נישט קיין תשובה? שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם ירושלמי וואס תוספות ברענגט אין ראש השנה, אז דער שטן ווערט צעטומלט פונעם שופר, און דעם דברי יואל אז מ'נארט אים אפ מדה כנגד מדה. אויב אזוי איז ער דאך א שוגג, און ער פרעגט ווייטער פארוואס זאל נישט העלפן זיין תשובה, ווען נאר א בית דין פון מענטשן קען נישט זען אין הארץ.

  6. 31:00 א רוצח האט נישט קיין מקום שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם שפת אמת בשם דעם חידושי הרי"ם אז א רוצח האט נישט קיין מקום, און דער רבונו של עולם גיט ברוב חסדיו א רוצח בשוגג א מקום אין עיר מקלט. יעדער באשעפעניש האט א שליחות און דערפאר א מקום; דער רוצח האט אויסגעליידיגט א מקום, ממילא פארלירט ער זיין אייגענעם, אזוי ווי קין וואס איז געווארן נע ונד, און אזוי ווי כלל ישראל אין גלות.

  7. 35:02 ירושלים און די נקודה פנימית פון א איד שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם היכל הברכה אז אלע ערי מקלט זענען כלול אין ציון וירושלים, קעגן די ווערטער פון קריאת שמע. דער קודש הקדשים, וואו קיין פגם דערגרייכט נישט, איז קעגן די נקודה פנימית אין יעדן אידנס הארץ, די אהבה מסותרת פונעם תניא, ממילא גיט ירושלים, וואס איז למעלה מן המקום, א מקום פאר דעם וואס האט פארלוירן זיינעם.

  8. 38:48 אנטלויפן צום שורש: דער כלב הים און בצרה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט ר' צדוק הכהן אויף דער משנה פונעם כלב הים, וואס לויפט צו דער יבשה און ווייזט דערמיט אז ער געהערט אהין; א איד וואס לויפט אין צרה צו דער תורה ווייזט אז דארט איז זיין שורש. דערנאך רעדט ער וועגן בצרה, וואס לויט רש"י איז פון מואב און האט פונדעסטוועגן געשטעלט א מלך פאר אדום, און ערקלערט אז זי האט זיך אפגעריסן צו אדום ווייל זי האט אהין געהערט, אלס דאס הארץ פון אדום'ס מדת הדין און חרב.

  9. 45:46 פארוואס דער שטן לויפט קיין בצרה: דער תירוץ שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אויף א גט מעושה און דעם ישמח משה אז ביי א איד איז א מזיד א שוגג און ביי א גוי איז א שוגג א מזיד. צעטומלט פון משיח'ס שופר, לויפט דער שטן לויטן אינסטינקט צו זיין שורש, בצרה, די צד הנקבה פון דער סטרא אחרא לויטן אור החיים, און נישט קיין בצר; דאס ווייזט אז ער איז א מזיד, ממילא איז קיינע פון זיינע דריי טענות נישט קיין טעות, און תשובה קען אים נישט העלפן.

  10. 56:48 אלול איז אן עיר מקלט: לויפן צו דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז ראש השנה איז אן עיר מקלט פאר יעדן איד, און דעם אריז"ל אז דער גאנצער חודש אלול איז איינע, וואס איז מרומז אין די ראשי תיבות, מיט א ברייטן וועג וואס איז אפן אין די ימי רצון. וויבאלד דברי תורה קולטין, איז דער גרינגסטער וועג צו לויפן צום רבונו של עולם אין אלול דורך תורה, און ער גיט אן עצה פון א קביעות'דיגע חברותא.

  11. 1:04:32 משיח און די לעצטע מצוה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פארגלייכט משיח'ס שייכות מיט דער מצוה פון ערי מקלט צום ראפשיצער'ס שייכות מיט סוכה. די לעצטע מצוה וואס איז נאך נישט מקוים געווארן ווערט אפגעהאלטן דורכן שטן, און ווען א איד לויפט צום רבונו של עולם דורך תורה איז ער מעורר די מצוה, און די מצוה אליין שרייט מ'זאל זי מקיים זיין, אזוי ווי מצוות בעטן זיך ביי א איד.

  12. 1:10:29 ראש השנה: זיך דערמאנען אין זיין נאמען און שליחות

    דער משגיח ערקלערט ראש השנה אלס דער יום הזכרון: עמלק מאכט פארגעסן און דער שופר וועקט. יעדער באשעפעניש האט א שליחות וואס ליגט אין זיין נאמען, אזוי ווי רש"י ערקלערט דעם מלאך'ס ווערטער צו יעקב; אדם הראשון האט ראש השנה באקומען זיין נאמען און שליחות, און א רשע פארגעסט זיין נאמען ווייל ער האט פארגעסן פאר וואס ער איז געקומען, אזוי ווי ווען געלט ווערט דער תכלית אנשטאט א מיטל.

  13. 1:19:34 וועמענס שליח ביסטו?

    דער משגיח שילדערט ווי מ'שטעלט אפ א איד וואס לויפט אויף דער גאס און מ'פרעגט אים וועמענס שליח ער איז, און ערקלערט אז דעם שטן'ס מלאך, וואס האט געזאגט צו יעקב "למה זה תשאל לשמי", איז באשאפן געווארן צו מאכן מענטשן פארגעסן זייער נאמען. ראש השנה פאדערט פון יעדן איד ער זאל זיך דערמאנען אין זיין שליחות.

  14. 1:23:34 צוויי עצות: הונדערט ברכות און מוסר

    דער משגיח גיט צוויי עצות זיך צו דערמאנען אינעם רבונו של עולם: דעם רמב"ם'ס הונדערט ברכות א טאג, קעגן די שכחה וואס איז פארבונדן מיטן שטן, געזאגט מיט כוונה, מיט בענטשן און אפילו א קורצע ברכה פון א סידור; און לערנען אביסל מוסר יעדן טאג, אזוי ווי די משנה ברורה שרייבט.

  15. 1:30:01 אברהם אבינו ביים טויער און די ימי רצון

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז אברהם אבינו זיצט ביים פתח פון גיהנום, און שליסט אז די פערציג טעג זענען ימי רחמים און רצון, א ברייטער וועג צו לויפן צום רבונו של עולם, צו דער תורה, צום מוסר ספר, צום סידור און צו תהלים, מיט א ברכה אויף א תשובה שלמה און א כתיבה וחתימה טובה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

דער חתם סופר אויף דער מצוה פון א מלך

0:00

דער משגיח עפנט מיט דער מצוה פון שום תשים עליך מלך און פרעגט פארוואס מ'האט זיך געקלאגט אויף די אידן ווען זיי האבן געבעטן א מלך. ער ברענגט דעם חתם סופר: ביי די שבעים אומות האט יעדע אומה א שר אין הימל וואס נעמט די שפע, און א גשמיות'דיגן מלך וואס פירט איר פאליטיק, מלחמות און ווירטשאפט. א אידישער מלך איז אנדערש, ער איז א מרכבה צו מלכות שמים און ממשיך עס אויפן גאנצן כלל ישראל. ב,א

3:00

אויף אזא אופן איז "ככל הגוים אשר סביבותי" גוט. דער חטא אין די צייטן פון שמואל איז געווען וואס מ'האט געוואלט א מלך פאר מלחמות און פאר דער מדינה, ווען אויף דעם האבן אידן די תורה, די תלמידי חכמים און די סנהדרין. לויטן חתם סופר און דעם צמח צדק, און אזוי שטייט אויך אין דברי יואל, האט מען געדארפט ווארטן אויף א מלך פון שבט יהודה, וואס האט אין זיך מלכות, און נישט נעמען פריצייטיג שאול. ג,א,ד,ה,ו

6:33

ער לייגט צו דעם זוהר אז אפילו משה רבינו האט געדארפט האבן חור פון יהודה צוליב מלכות שמים. ז

פרשת שופטים, א פרשה פון גאולה פאר אלול

8:04

יעדע פרשה איז ממשיך השפעות וואס געהערן דווקא צו איר שבת, ערקלערט דער משגיח, אזוי ווי דער מגן אברהם ברענגט אז מ'טאר נישט אויסבייטן די קריאה. שופטים, די ערשטע פרשה פון אלול, איז א פרשה פון גאולה: אלול איז דער זעקסטער חודש, קעגן גד, דער זעקסטער אין סדר הדגלים, און פון גד קומט אליהו הנביא. אזוי ווי אליהו קומט פאר משיח, קומט אלול פאר תשרי, און אין דער פרשה געפינט מען דעם מלך, דעם נביא, דעם שר הצבא און דעם כהן. ט

11:38

תשרי איז די צייט צו מקבל זיין עול מלכות שמים, און א מענטשנס ארט אין דער מלוכה פונעם רבונו של עולם, וואס ווערט נתחדש יעדן ראש השנה, הענגט אין דעם ווי שטארק ער איז אים ממליך ווען ער זאגט המלך הקדוש. ממילא איז די פרשה פונעם מלך אן התעוררות צו קבלת עול מלכות שמים און צו האפן אויף משיח.

14:28

ער ברענגט דעם היכל הברכה אז ווען מ'וואלט געווארט אויף א מלך פון יהודה, וואלט שוין דעמאלט נתגלה געווארן משיח און מקוים געווארן "למען יאריך ימים על ממלכתו"; שאול האט נאר געקעניגט ארום צוויי יאר. דער פסוק מיינט משיח, דערפאר דארף מען אין אלול טון מצוות וואס זענען מסוגל צו גאולה, ווי תורה לערנען. י,כ

די נאך נישט מקוים'טע מצוה פון דריי נאך שטעט

17:28

אין דער פרשה איז אויך די מצוה פון ערי מקלט, מיט דער הבטחה צו צולייגן נאך דריי ווען די גבולים וועלן ווערן ברייטער. דער רמב"ם אין הלכות מלכים ברענגט דריי ראיות פון דער תורה אז משיח וועט קומען, און איינע איז דער פסוק: די דריי שטעט זענען קיינמאל נישט אפגעזונדערט געווארן, און די תורה רעדט נישט אומזיסט. ל,מ

20:19

דער משגיח מערקט אן אז אלע תרי"ג מצוות האט מען מקיים געווען בזמן המקדש חוץ פון די. די וועלט ווארט אויף משיח אז זיי זאלן ווערן שלים, און ער לערנט "כי תשמור את כל המצוה" אזוי ווי דער אור החיים ערקלערט "כל המצוות" אין אן אנדער פרשה: אלע תרי"ג. נ

דעם שטן'ס דריי טעותים מיט בצרה

23:11

דער משגיח ברענגט די גמרא אין מכות אז ווען משיח וועט קומען וועט דער שטן אנטלויפן קיין בצרה און מאכן דריי טעותים: ער מיינט אז בצרה איז אן עיר מקלט ווי בצר, אז אן עיר מקלט איז קולט א מזיד, און אז זי איז קולט א מלאך. ס

25:06

ער פרעגט וויאזוי אזא למדן מאכט א טעות וואס א קינד מאכט נישט, און פארוואס מ'דארף דריי טעותים ווען איינס איז גענוג. ער ערקלערט אז די דריטע איז כלול אין דער צווייטער: א מלאך איז א שכל נבדל און קען נישט טועה זיין, ממילא קען ער נישט זיין קיין שוגג.

קען דער שטן מאכן א טעות?

27:38

אבער דער שטן קען יא טועה זיין: דער ירושלמי וואס תוספות ברענגט זאגט אז דער שופר צעטומלט אים, און מ'נארט אים אפ יעדעס מאל ווען מלכות בית דוד ווערט געבוירן. דער דברי יואל זאגט אז דאס איז מדה כנגד מדה. אויב אזוי איז ער א שוגג, און דער משגיח פרעגט ווייטער פארוואס זיין תשובה זאל נישט העלפן, ווען נאר א בית דין פון מענטשן קען נישט זען אין הארץ. ע,ה

א רוצח האט נישט קיין מקום

31:03

דער משגיח ברענגט דעם שפת אמת בשם דעם חידושי הרי"ם: א רוצח האט נישט קיין מקום אויף דער וועלט, און דער רבונו של עולם גיט ברוב חסדיו דעם שוגג א מקום אין עיר מקלט. יעדער באשעפעניש האט א שליחות, אזוי ווי די משנה זאגט אז ס'איז נישטא קיין זאך וואס האט נישט קיין מקום. פ,צ

32:57

דער רוצח האט אויסגעליידיגט א מקום וואס איז באשאפן געווארן פאר יענעמס שליחות, ממילא פארלירט ער זיין אייגענעם, אזוי ווי קין איז געווארן נע ונד. אויך אידן זענען פארטריבן געווארן אין גלות ווייל זיי האבן פארלוירן זייער מקום. ק

ירושלים און די נקודה פנימית פון א איד

35:04

דער היכל הברכה שרייבט אז אלע ערי מקלט זענען כלול אין ציון וירושלים, די זעקס שטעט קעגן די זעקס ווערטער פון שמע ישראל. דער משגיח ערקלערט אז דער קודש הקדשים, וואו קיין פגם קומט נישט אריין, איז קעגן די נקודה פנימית פון יעדן איד וואו אפילו א רשע האט נישט געזינדיגט, די אהבה מסותרת פונעם תניא. ממילא גיט ירושלים, וואס איז למעלה מן המקום, א מקום פאר דעם וואס האט נישט קיין מקום. י,ש

אנטלויפן צום שורש: דער כלב הים און בצרה

38:48

ר' צדוק הכהן אין אור זרוע לצדיק ברענגט די משנה אין כלים: אלעס וואס אין ים איז טהור חוץ פונעם כלב הים, ווייל ער אנטלויפט צו דער יבשה. אויב ער לויפט אהין אין א סכנה, געהערט ער דארט. אזוי אויך א איד וואס לויפט אין צרה צו דער תורה ווייזט אז דארט איז זיין שורש. ת,אא

40:34

יובב בן זרח מבצרה האט געקעניגט איבער אדום. רש"י זאגט אז בצרה איז פון מואב און וועט באשטראפט ווערן מיט אדום ווייל זי האט אים געגעבן א מלך; דער רמב"ן פרעגט פונעם פסוק וואס שטעלט בצרה אין ארץ אדום. דער משגיח ברענגט רש"י אין עמוס אז זי האט זיך אפגעריסן פון מואב, און וויבאלד יעדע זאך ציט זיך צו איר שורש, אזוי ווי דער מהר"ל שרייבט, האט זי געהערט צו אדום, און מיט אזא כח אז זי איז דאס הארץ פון אדום, ווי דער רמב"ם זאגט אז דער מלך איז דאס הארץ פונעם פאלק. אב,אג,אד,אה,או,אז

44:05

דער אריז"ל פארבינדט יובב מיט גבורה און מיט דער תרועה. בצרה איז דער חרב וואס איז מקצר ימים, פארקערט פונעם מזבח וואס איז מאריך, און דער זוהר זאגט אז אירע חיילים האבן אנגעצונדן דעם בית המקדש. אח,אט

פארוואס דער שטן לויפט קיין בצרה: דער תירוץ

45:46

דער רמב"ם ערקלערט פארוואס א גט מעושה איז כשר: יעדער איד וויל בפנימיות טון דעם רצון פונעם רבונו של עולם, נאר דער יצר הרע פארדעקט עס. אזוי לערנט דער ישמח משה "כי לכל העם בשגגה": ביי א איד איז אפילו א מזיד א רוח שטות, ווי דער תניא זאגט, און בפנימיות א שוגג צוליב דער אהבה מסותרת. ביי א גוי איז פארקערט, אפילו זיין שוגג איז א מזיד, און דער חיד"א שרייבט אז ביי אים איז תשובה, א צוריקקערן צום שורש, נישט שייך. אי,אכ,אל,ש

48:56

יעצט ענטפערט דער משגיח. ווען דער שטן הערט משיח'ס שופר ווערט ער צעטומלט און לויפט לויטן אינסטינקט, נישט מיטן שכל, צו זיין שורש, אזוי ווי דער כלב הים לויפט צו דער יבשה כאטש דארט כאפן אים די ציידים נאך גרינגער. ווען ער שרייט פארן רבונו של עולם אז ער איז א שוגג און טוט תשובה, ענטפערט מען אים: פארוואס ביסטו נישט אנטלאפן קיין בצר? יעדע עיר מקלט איז כלול אין ירושלים, וואס איז בגימטריא שופר, און א איד לויפט צום רבונו של עולם, זיין מבצר.

51:59

לויטן אור החיים, אז ביי דער סטרא אחרא איז די צד הנקבה שטארקער, ערקלערט ער פארוואס בצרה, א לשון נקבה, און נישט בצר. זיין לויפן ווייזט אז ער איז א מזיד, ממילא נישט קיין מלאך, און קיינע פון די דריי איז נישט קיין טעות, און תשובה קען נישט העלפן. א איד וואס לויפט צום רבונו של עולם ווייזט אז ער איז משורש אין קדושה. אמ

אלול איז אן עיר מקלט: לויפן צו דער תורה

56:56

דער רמב"ם אין פירוש המשניות רופט ראש השנה אן עיר מקלט פאר יעדן איד. דער משגיח לייגט צו אז דער גאנצער אלול איז איינע, מרומז אין די ראשי תיבות פון "אנה לידו ושמתי לך". דעמאלט ווערן נתגלה די י"ג מדות הרחמים, און דער אמרי אמת מערקט אן אז דער וועג צו אן עיר מקלט איז געמאכט געווארן ברייט; דער רבונו של עולם האט פאר אונז געמאכט א ברייטן וועג צו לויפן צו אים. אס,אע,אפ

1:00:47

די גמרא זאגט אז משה רבינו האט אפגעזונדערט דריי שטעט, און אז דברי תורה קולטין. ממילא איז דער גרינגסטער וועג אין אלול צו לויפן צום רבונו של עולם, ווי ר' צדוק שרייבט, צו לויפן צו דער תורה; יעדער איד איז דארט משורש. דער משגיח גיט אן עצה פון א חברותא אויף א קביעות'דיגער צייט, ווייל אליין לערנען לאזט מען לייכט איבער. אצ,ת

משיח און די לעצטע מצוה

1:04:56

דער ראפשיצער האט געהאט א שייכות מיט סוכה, יעדן טאג האט ער אריינגעקלאפט א נאגל, געלערנט אדער גערעדט דערפון. אזוי אויך, וויבאלד דער רמב"ם לערנט ארויס משיח פון די ערי מקלט, איז משיח משורש אין דער מצוה. זי אליין פעלט נאך, ווייל דער שטן לאזט נישט משיח קומען. מ

1:08:47

ווען א איד לויפט צום רבונו של עולם דורך תורה איז ער מעורר די מצוה, און זי שרייט מ'זאל זי מקיים זיין. יעדע מצוה בעט זיך, און חז"ל זאגן אז די מצוה פון לא ירבה לו נשים האט זיך געקלאגט פארן רבונו של עולם אויף שלמה.

ראש השנה: זיך דערמאנען אין זיין נאמען

1:10:31

ראש השנה איז דער יום הזכרון: אז א איד פארגעסט נישט דעם רבונו של עולם, געדענקט אים דער רבונו של עולם. עמלק מאכט פארגעסן; דער שופר איז דאס פארקערטע, ער וועקט, ווי דער רמב"ם שרייבט, עורו ישנים. ראש השנה ווערט יעדער געמשפט צי ער האט מקיים געווען די שליחות פאר וואס ער איז געשיקט געווארן; אין דער בריאה איז נישטא קיין איבעריגע זאך. אק

1:14:00

דער רבונו של עולם רופט יעדן שטערן מיטן נאמען, און א נאמען איז א שליחות: רש"י ערקלערט דעם מלאך'ס ענטפער צו יעקב, אז די נעמען פון מלאכים ענדערן זיך לויט דער שליחות. ווען עלטערן געבן א קינד א נאמען טרעפן זיי דעם נאמען וואס האלט זיין שליחות, און דער משגיח דערמאנט ווי דער חידושי הרי"ם האט געהייסן איינעם אליין געבן א נאמען. אדם הראשון האט ראש השנה באקומען זיין נאמען, מיט דער שליחות צו מאכן א דירה בתחתונים. אר,אש

1:17:26

א רשע פארגעסט זיין נאמען ווייל ער האט פארגעסן פאר וואס ער איז געקומען. עמלק זאגט א איד ער זאל פארדינען מער אנשטאט גיין לערנען; אבער געלט איז נאר א מיטל צו לעבן, לערנען און מחנך זיין קינדער, נישט דער תכלית.

וועמענס שליח ביסטו?

1:19:52

דער משגיח מאלט אויס א גאס וואו יעדער לויפט, און מ'שטעלט אפ א איד און פרעגט וועמענס שליח ער איז: פון זיין ווייב, פאר א רייזע אדער מעבל, אדער זיין אייגענער? ער ענטפערט אז ער האט נישט קיין צייט. יעקב'ס מלאך האט געענטפערט "למה זה תשאל לשמי" ווייל דעם שטן'ס מלאך איז באשאפן געווארן צו מאכן מענטשן פארגעסן זייער נאמען. ראש השנה פאדערט פון יעדן איד ער זאל זיך אוועקזעצן מיט ישוב הדעת און זיך דערמאנען אין זיין שליחות.

צוויי עצות: הונדערט ברכות און מוסר

1:23:43

די ערשטע עצה איז פונעם רמב"ם: חכמים האבן מתקן געווען הונדערט ברכות כדי מ'זאל אלעמאל געדענקען דעם רבונו של עולם. דער משגיח ערקלערט אז שכחה, וואס איז פארבונדן מיטן שטן, הערשט ביז הונדערט, און "מה ה' אלקיך שואל מעמך" לייענט מען "מאה", קעגן די הונדערט אדנים פונעם משכן. את,בא

1:26:12

ער קען אידן וואס זאגן הונדערט ברכות און געדענקען פונדעסטוועגן נישט, פון געוואוינהייט. די גרינגסטע עצה איז בענטשן פון א סידור; ער האט געזען אידן וואס נעמען א סידור אפילו פאר א בורא נפשות. דער שולחן ערוך הרב האלט אז א ברכה דארף האבן כוונה. די צווייטע עצה איז לערנען אביסל מוסר יעדן טאג, ווי די משנה ברורה שרייבט, צען פופצן מינוט. בב,בג

אברהם אבינו ביים טויער און די ימי רצון

1:30:07

דער מדרש זאגט אז אברהם אבינו זיצט ביים פתח פון גיהנום און לאזט נישט אריין קיין נימול'טן איד. דער משגיח שליסט אז אין די פערציג טעג גיסן זיך רחמים און רצון, א ברייטער וועג צו לויפן צום רבונו של עולם, צו דער תורה, צום מוסר ספר, צום סידור און צו תהלים, און בענטשט אז מ'זאל זוכה זיין צו א תשובה שלמה און א כתיבה וחתימה טובה. בד

מראי מקומות

תורה

  1. ב Devarim 17:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
  2. ג Devarim 17:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:00
  3. ו Bereishis 49:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:00
  4. כ Devarim 17:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:28
  5. ל Devarim 19:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:28
  6. ק Bereishis 4:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:57
  7. אב Bereishis 36:33 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  8. אל Bamidbar 15:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:46
  9. אנ Devarim 4:43 56:09 טעקסט מפתח
  10. אע Shemos 21:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 56:56
  11. בא Devarim 10:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:43

נביאים

  1. אה Yeshayahu 34:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  2. אר Yeshayahu 40:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:00

כתובים

  1. ח Tehillim 133:1 7:33 טעקסט מפתח

משנה

  1. צ Pirkei Avos 4:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:03
  2. אא לכאורה Kelim 17:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:48

תלמוד בבלי

  1. ס Makkos 12a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:11
  2. אצ לכאורה Makkos 10a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:47

מדרש

  1. בד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:30:07

זוהר און קבלה

  1. ז Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:33
  2. אט Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 44:05

ראשונים

  1. מ לכאורה Rambam, Hilchos Melachim ch. 11 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:28, 1:04:56
  2. ע לכאורה Tosafos, Rosh Hashanah 16b מפתח אינעם אויסשרייב: 27:38
  3. אג לכאורה Rashi on Bereishis 36:33 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  4. אד לכאורה Ramban on Bereishis 36:33 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  5. או לכאורה Rashi on Amos 1:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  6. אז לכאורה Rambam, Hilchos Melachim 3:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
  7. אי לכאורה Rambam, Hilchos Geirushin 2:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 45:46
  8. אס Rambam, Peirush HaMishnayos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 56:56
  9. אק לכאורה Rambam, Hilchos Teshuvah 3:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:10:31
  10. אש לכאורה Rashi on Bereishis 32:30 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:14:00
  11. את Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:43

אחרונים און חסידות

  1. א Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00, 3:00
  2. ה Divrei Yoel (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 3:00, 27:38
  3. ט Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 8:04
  4. י Heichal HaBrachah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:28, 35:04
  5. נ Ohr HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 20:19
  6. פ Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 31:03
  7. ר Megaleh Amukos (מקום נישט באשטימט) 34:13 מפתח
  8. ש Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 35:04, 45:46
  9. אכ Yismach Moshe (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 45:46
  10. אמ לכאורה Ohr HaChaim, Parshas Vayechi מפתח אינעם אויסשרייב: 51:59
  11. אפ Imrei Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 56:56
  12. בב Shulchan Aruch HaRav (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:26:12
  13. בג Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:26:12

אנדערע

  1. ד Tzemach Tzedek (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 3:00
  2. ת Ohr Zarua LaTzaddik (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 38:48, 1:00:47
  3. אח Shaar HaPesukim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 44:05

עיקרי הדברים

  1. 0:36 לויטן חתם סופר איז דער תפקיד פון א אידישן מלך צו משפיע זיין מלכות שמים אויף כלל ישראל, נישט אזוי ווי די מלכים פון די גוים וואס פירן זייער פאליטיק און מלחמות.
  2. 18:33 די מצוה פון די דריי נאך ערי מקלט איז נאך קיינמאל נישט מקוים געווארן, דערפאר ברענגט עס דער רמב"ם אלס א ראיה פון דער תורה אז משיח וועט קומען און אלע תרי"ג מצוות וועלן ווערן שלים.
  3. 39:42 א באשעפעניש וואס איז פלוצלונג אין א סכנה לויפט לויטן אינסטינקט צו זיין שורש, אזוי ווי דער כלב הים לויפט צו דער יבשה; דאס וואס דער שטן לויפט קיין בצרה, דאס הארץ פון אדום, ווייזט וואו ער געהערט.
  4. 47:01 ביי א איד איז אפילו א מזיד בשורש א שוגג צוליב דער אהבה מסותרת אין זיין הארץ, און ביי א גוי איז אפילו א שוגג בשורש א מזיד.
  5. 57:20 דער גאנצער חודש אלול איז אן עיר מקלט, און דער גרינגסטער וועג אין אלול צו אנטלויפן צום רבונו של עולם איז צו אנטלויפן צו דער תורה.
  6. 1:13:05 יעדן מענטשנס נאמען האלט אין זיך זיין שליחות, און ראש השנה, דער יום הזכרון, פאדערט פון א איד ער זאל זיך דערמאנען אין דער שליחות פאר וואס ער איז געקומען אויף דער וועלט.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 25:06 וויאזוי קען דער שטן, א גרויסער למדן, מאכן א טעות וואס א קינד אין חדר מאכט נישט?

    תירוץ: 48:56 צעטומלט פונעם שופר טראכט ער נישט; ער לויפט לויטן אינסטינקט צו זיין שורש, בצרה, אזוי ווי דער כלב הים לויפט צו דער יבשה.

  2. קשיא: 26:07 פארוואס דארף די גמרא דריי טעותים, ווען איין טעות אליין איז שוין גענוג אז ער זאל נישט קענען נקלט ווערן?

    תירוץ: 54:36 זיין לויפן קיין בצרה ווייזט אז ער איז א מזיד און נישט קיין מלאך וואס קען נישט טועה זיין, ממילא פאלן אלע דריי טענות צוזאמען.

  3. קשיא: 26:43 וואו שטייט אין דער תורה אז א מלאך קען נישט אנטלויפן אין אן עיר מקלט?

    תירוץ: 26:48 עס איז כלול אין דעם וואס נאר א שוגג ווערט נקלט: א מלאך, א שכל נבדל, קען נישט מאכן קיין טעות.

  4. קשיא: 31:08 פארוואס דארף א רוצח בכלל גלות?

    תירוץ: 31:24 א רוצח האט נישט קיין מקום, ווייל ער האט אויסגעליידיגט דעם מקום פון איינעם וואס איז געשיקט געווארן מיט א שליחות; דער רבונו של עולם גיט ברוב חסדיו דעם שוגג א מקום אין עיר מקלט.

  5. קשיא: 42:21 אויב בצרה איז געווען פון מואב, פארוואס האט זי זיך אפגעריסן צו אדום?

    תירוץ: 42:28 יעדע זאך ציט זיך צו איר שורש, ממילא ווייזט דאס אפרייסן אז זי האט באמת געהערט צו אדום, און מיט אזא כח, אלס איר הארץ.

  6. קשיא: 30:12 פארוואס זאל נישט העלפן דעם שטן'ס תשובה, ווען נאר א בית דין פון מענטשן קען נישט זען אין הארץ?

    תירוץ: 50:42 דאס לויפן קיין בצרה ווייזט אז דארט איז זיין שורש, און פאר אזא איינעם איז תשובה, א צוריקקערן צום שורש, נישט שייך.

מעשיות

  1. 1:04:56 דער ראפשיצער און די מצוה פון סוכה

    דער משגיח דערציילט וואס צדיקים האבן געזאגט אויף ר' נפתלי ראפשיצער, אז ער האט געהאט א באזונדערע שייכות מיט דער מצוה פון סוכה. יעדן טאג האט ער אריינגעקלאפט א נאגל אין דער סוכה, אדער געלערנט מסכת סוכה, אדער גערעדט וועגן סוכה. דער משגיח ברענגט עס צו ווייזן אז א מענטש קען זיין משורש אין א געוויסע מצוה.

    אין דער מעשה: רבי נפתלי ראפשיצער

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  2. 1:14:47 געבן א קינד א נאמען מיט רוח הקודש

    דער משגיח דערמאנט זיך אז איינער איז געקומען צום חידושי הרי"ם נאכדעם וואס ער האט געהאט א קינד, און געפרעגט וועלכן נאמען צו געבן. דער רבי האט אים געענטפערט אז יעצט האט ער א געלעגנהייט צו האבן רוח הקודש, און ער זאל אליין געבן דעם נאמען. דער משגיח ברענגט עס נאכדעם וואס ער ערקלערט אז ווען מ'גיט א קינד א נאמען טרעפט מען דעם נאמען וואס אין אים ליגט דעם קינדס שליחות.

    אין דער מעשה: דער חידושי הרי"ם, דער לובלינער חוזה

    דערציילט אין נאך 7 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 48:56 דער משגיח לערנט אז דעם שטן'ס לויפן קיין בצרה איז אן אינסטינקט און נישט קיין חשבון: אין א פלוצעמדיגן שרעק לויפט א באשעפעניש צו זיין שורש, אזוי ווי דער כלב הים לויפט צו דער יבשה, ממילא ווייזט דאס לויפן אליין אז בצרה, דאס הארץ פון אדום'ס מדת הדין, איז זיין שורש.
  2. 53:56 מיטן ישמח משה'ס כלל אז ביי א גוי איז אפילו א שוגג בשורש א מזיד, ווייזט דער משגיח אז דעם שטן'ס דריי "טעותים" זענען בכלל נישט קיין טעותים: דאס לויפן קיין בצרה ווייזט אז ער איז א מזיד, און דערמיט פאלט אויך די טענה אז ער איז א מלאך.
  3. 36:26 דער משגיח פארבינדט דעם קודש הקדשים, וואו קיין פגם קומט נישט אריין, מיט דער נקודה פנימית אין יעדן אידנס הארץ וואו אפילו דער גרעסטער רשע האט קיינמאל נישט געזינדיגט, דערפאר איז ירושלים כולל אלע ערי מקלט.
  4. 1:05:28 וויבאלד די מצוה פון די דריי נאך ערי מקלט איז די איינציגע מצוה וואס איז נאך קיינמאל נישט מקוים געווארן, זעט דער משגיח אין איר משיח'ס אייגענע מצוה, וואס דער שטן האלט אפ, און וואס א איד איז מעורר ווען ער לויפט צום רבונו של עולם דורך תורה.
  5. 32:57 א רוצח פארלירט זיין מקום ווייל ער האט אויסגעליידיגט דעם מקום פון א מענטש וואס איז געשיקט געווארן מיט א שליחות; אויפן זעלבן אופן האבן אידן אין גלות פארלוירן זייער מקום, און ירושלים, וואס איז למעלה מן המקום, גיט עס צוריק.
  6. 1:24:04 דער משגיח פארבינדט דעם שטן, וואס זיין נאמען איז לויט אים פארבונדן מיטן צאל הונדערט און מיט שכחה, מיט די הונדערט ברכות א טאג, וואס זענען דא כדי א מענטש זאל אלעמאל געדענקען דעם רבונו של עולם.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 1:02:29 דער משגיח זאגט אז אין אלול זאל מען לויפן צום רבונו של עולם דורך דער תורה, און זיך קובע זיין שטארקע עתים לתורה.
  2. 1:03:38 דער משגיח גיט אן עצה אז יעדער איד זאל האבן א חברותא אויף א באשטימטער צייט, ווייל אליין לערנען לאזט מען לייכט איבער.
  3. 1:26:50 דער משגיח גיט אן עצה צו זאגן די הונדערט ברכות מיט כוונה, בענטשן פון א סידור און אפילו א קורצע ברכה זאגן פון א סידור.
  4. 1:28:55 דער משגיח גיט אן עצה צו לערנען אביסל מוסר יעדן טאג, אפילו צען פופצן מינוט, כדי זיך צו דערמאנען אז ס'איז דא א רבונו של עולם.
  5. 1:18:53 דער משגיח זאגט אז א איד זאל געדענקען אז פארדינען געלט איז נאר א מיטל צו מקיים זיין זיין שליחות, און נישט דער תכלית פאר וואס ער איז געקומען אויף דער וועלט.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליהו הנביא, דוד המלך, דער אמרי אמת, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער חיד"א, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער ישמח משה, דער מהר"ל פון פראג, דער סאטמארער רב, דער צמח צדק, דער קאמארנער רבי, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חור, יובב בן זרח, יעקב אבינו, משה רבינו, קין, רבי נפתלי ראפשיצער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, רש"י, שאול המלך, שלמה המלך, שמואל הנביא

ערכים אהבה מסותרת, אלול, מלכות בית דוד, סמאל, עיר מקלט, עמלק, קודש הקדשים, רוח שטות, שום תשים עליך מלך, שכל נבדל, שליחות

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט