צד א: יום של אמונה בדברים שהם למעלה מהשגתינו.

קאטאלאג: זמנים סעודת זאת חנוכה נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 20 תשמ"ה (1984–85) אידיש 46 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 46 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז חנוכה, און בפרט זאת חנוכה, קומט פון אן עולם וואס איז העכער פון מענטשליכן שכל, און דערפאר הענגט איר ליכט און דער גוטער חתימה פון כלל ישראל אין זייער אמונה פשוטה אין זאכן וואס מ'קען נישט פארשטיין.

דער משגיח עפנט מיט דער קשיא פון דער גמרא "מאי חנוכה", וואס מ'פרעגט נישט ביי קיין אנדער יום טוב, און ערקלערט אז דער תירוץ, אכט טעג, איז אליין דער פשט: אכט איז העכער פון די זיבן טעג פון טבע, און חנוכה קומט פון אן עולם וואס מ'קען נאר פרעגן אבער נישט וויסן. דאס געפינט ער אינעם נאמען חשמונאים, וואס איז שמן, ח' און "מאי", און אינעם שמן וואס גייט אלעמאל ארויף. מיט א משל פון א מלך וואס שפרינגט אריין אין בלאטע פאר זיין קינד ערקלערט ער פארוואס די ליכט גייט דאך ארונטער למטה מעשרה, די איינציגע הלכה פון חנוכה וואס איז מרומז אין דער משנה. דער נס האט מבטל געווען די חכמת יון וואס פאדערט צו פארשטיין אלעס. דורך דעם רמב"ן, דעם חידושי הרי"ם און דעם בני יששכר ווייזט ער אז דער אור הגנוז פון חנוכה ווערט קיינמאל נישט אויסגעלאשן, אזוי ווי שמיני עצרת. זאת חנוכה ענדיגט דעם דין פון ראש השנה, און דעמאלט געפינט הקב"ה באהאלטענע זכותים ביי יעדן איד, אזוי ווי דער אמרי אמת לערנט פון פרשת מקץ.

ענינים: זאת חנוכה · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס די גמרא פרעגט "מאי חנוכה" שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס די גמרא פרעגט "מאי חנוכה" און נישט ביי קיין אנדער יום טוב, און ערקלערט אז דער תירוץ, אכט טעג, ווייזט אז חנוכה קומט פון אן עולם העכער פון טבע וואס מ'קען נאר פרעגן אבער נישט וויסן. דערפאר ווערן אידן זאת חנוכה פארשריבן לטובה אן א טעם וואס מ'קען ערקלערן.

  2. 7:46 חשמונאים, שמן, און דעם מלכ'ס קינד

    דער משגיח טייטשט דעם נאמען חשמונאים אלס שמן, ח' און "מאי", און ערקלערט אז שמן גייט אלעמאל ארויף און געהערט צום עולם פון שמונה. מיט א משל פון א מלך וואס שפרינגט אריין אין בלאטע ארויסצונעמען זיין קינד ערקלערט ער פארוואס די שכינה גייט פונדעסטוועגן ארונטער למטה מעשרה אום חנוכה.

  3. 12:16 די איינציגע הלכה פון חנוכה אין דער משנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח מערקט אן אז אין דער משנה שטייט נישט קיין הלכות חנוכה חוץ איינע וואס מ'איז מדייק דערפון, אז נר חנוכה מצוה להניחה למטה מעשרה, און ער פארבינדט דאס מיט רבי, וואס איז פון מלכות בית דוד און די בחינה פון משיח. דערנאך ערקלערט ער אז די חכמת יון האט געפאדערט צו פארשטיין אלעס, און דער נס פון אן ארט העכער פון שכל האט מבטל געווען די קליפה.

  4. 18:22 זאת חנוכה און די אייביגע מנורה

    דער משגיח זאגט אז דער אכטער טאג איז דער תירוץ אויף "מאי חנוכה", און אין אים ליגט די אהבה פון הקב"ה צו כלל ישראל און דער סוד פון זייער נצחיות. ער ברענגט רש"י און דעם רמב"ן אין בהעלותך, אז מ'האט געזאגט צו אהרן אז זיין חלק איז לעולם, און דעם חידושי הרי"ם, אז אהרנ'ס מנורה איז נגנז געווארן ברענענדיג.

  5. 22:00 דער שמיני ווערט קיינמאל נישט בטל

    דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז די חנוכה ליכט לייכטן מיט דעם אור הגנוז, און פארגלייכט חנוכה מיט שמיני עצרת, וואס איר ברכה בלייבט ווייל דער שמיני איז העכער פון עולם הזה. דערנאך פארבינדט ער חנוכה מיט ראש השנה דורך דעם פסוק "בעבר הנהר ישבו אבותיכם מעולם", און טייטשט עולם אלס דער נעלם'דיגער עולם.

  6. 27:06 "לא כן הרשעים": אמונה אין דעם באהאלטענעם שטייט אינעם קאטאלאג

    פון "כן עשה את המנורה" און דעם מדרש אויף "לא כן הרשעים" ערקלערט דער משגיח אז די רשעים, די חכמת יון, לייקענען אין וואס מ'זעט נישט, און אידן גלייבן אין רבונו של עולם, אין דער תורה און אינעם נס פון חנוכה. נאר צוליב דער אמונה ווערן זיי פארשריבן לטובה, און די רשעים האבן נישט קיין תקומה אין דעם משפט.

  7. 32:05 הקב"ה געפינט זכותים: דער אמרי אמת אויף מקץ

    דער משגיח ברענגט דעם אמרי אמת אויף "האלקים מצא את עון עבדיך": די שבטים זענען געווען אזוי ריין אז אפילו זייער חטא האט מען געדארפט זוכן און "געפינען". דורך דעם קל וחומר פון רש"י אין דער פרשה ערקלערט ער אז אויב אזוי ביים דין, איז כל שכן אז הקב"ה זוכט און געפינט באהאלטענע זכותים ביי יעדן איד אין דער וואך פון חנוכה.

  8. 37:55 דער אור הגנוז אין יעדן איד; שמחה און הודאה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ענדיגט אז זאת חנוכה קומט ארויס דער אור הגנוז וואס ליגט אין יעדן איד, און ביי זיין ליכט ווערט פארשריבן זיין זכות. ער רופט זיך צו פרייען מיט זאת חנוכה און מיט דער אמונה, און בעט אז מ'זאל קומען צייטליך דאווענען אינדערפרי און זאגן הלל צוזאמען, און דאנקען הקב"ה פאר אלע מצוות און מנהגים פון חנוכה.

  9. 42:28 ברכה: דער חותם פונעם כהן גדול (ברכה)

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס די גמרא פרעגט "מאי חנוכה"

0:02

דער משגיח עפנט מיט דער קשיא פון דער גמרא "מאי חנוכה", א שאלה וואס מ'פרעגט נישט ביי פסח, שבועות אדער סוכות. די גמרא ענטפערט נאר אז די טעג פון חנוכה זענען אכט. אכט, ערקלערט ער, שטייט העכער פון די זיבן טעג פון טבע, ממילא ווייזט דער תירוץ אליין אז חנוכה איז העכער פון טבע און מ'קען נישט וויסן איר טעם. א

3:52

חנוכה קומט פון אן עולם, אזוי ווי דער זוהר איז מרמז, וואס מ'קען נאר פרעגן אבער נישט וויסן. דאס ברענגט ער אויף זאת חנוכה, דער גמר חתימה: אידן זענען נישט בעסער געווארן זינט ראש השנה, און פונדעסטוועגן ווערן זיי פארשריבן לטובה אן א טעם וואס מ'פארשטייט. מ'קען נאר געבן א האלבן תירוץ, און דאס אליין איז דער תירוץ. ג

חשמונאים, שמן, און דעם מלכ'ס קינד

8:37

דער נס איז געווען מיט שמן ווייל שמן גייט אלעמאל ארויף העכער פון אנדערע משקים און האט נישט קיין שייכות מיט דער ערד; דאס ווארט שמן קומט פון שמונה. דער נאמען חשמונאים האט אין זיך שמן און ח', אכט, און מ'האט צוגעלייגט "מאי" מרמז צו זיין די קשיא פון דער גמרא.

10:21

פארוואס גייט דען די שכינה ארונטער למטה מעשרה? א מלך שיקט א קנעכט אויפצוהייבן א פארלוירענעם רינג, אבער פאר זיין קינד שפרינגט ער אליין אריין אין בלאטע. די דביקות פון א טאטן מיט א קינד איז העכער פון שכל, און אזוי איז הקב"ה'ס ארונטערגיין פאר זיינע קינדער.

די איינציגע הלכה פון חנוכה אין דער משנה

12:19

אין דער משנה שטייט נישט קיין הלכות חנוכה, און ספרים זאגן אז רבי האט געהאט א פאריבל אויף די חשמונאים וואס זיי האבן גענומען די מלוכה. דער משגיח לייגט צו אז איין הלכה איז מען מדייק פון דער משנה פון א גץ וואס האט געמאכט היזק, וואו רבי יהודה איז פוטר ביי נר חנוכה: די ליכט געהערט למטה מעשרה, אזוי ווי דער שולחן ערוך ברענגט, כאטש די גמרא זאגט אז ס'איז נישט קיין קלארע ראיה. ז,ח,ט

15:10

רבי, פון מלכות בית דוד, איז די בחינה פון משיח, דערפאר איז דווקא אין זיין משנה מרומז די ליכט וואס גייט ארונטער למטה מעשרה. די חכמת יון האט נאר געגלייבט וואס זי האט פארשטאנען; דער נס פון עולם השמיני האט מבטל געווען די קליפה דורך אמונה פשוטה וואס מ'האט מקבל געווען פון אבות און פון רביס.

זאת חנוכה און די אייביגע מנורה

18:30

דער אכטער טאג איז דער תירוץ אויף "מאי חנוכה", און אין אים ליגט די אהבה פון הקב"ה צו כלל ישראל און דער סוד פון זייער נצחיות. דער משגיח ברענגט רש"י און דעם רמב"ן אז אהרנ'ס חלק איז לעולם, דאס הייסט חנוכה, און דעם חידושי הרי"ם אז אהרנ'ס מנורה איז נגנז געווארן ברענענדיג. ביידע, זאגט ער, מיינען דעם אור הגנוז. י,כ,ל

דער שמיני ווערט קיינמאל נישט בטל

22:06

דער בני יששכר ברענגט אז די חנוכה ליכט לייכטן מיט דעם אור הגנוז, ממילא ווערט עס קיינמאל נישט בטל. שמיני עצרת זאגט הקב"ה "קשה עלי פרידתכם"; דער עקסטערער טאג גייט אוועק, אבער די ברכה בלייבט, ווייל מיתה איז נאר נגזר געווארן אויף עולם הזה. אזוי בלייבט חנוכה אויף אייביג. מ

24:32

דאס הייבט זיך אן ראש השנה מיט דעם פסוק "בעבר הנהר ישבו אבותיכם מעולם". עולם, געשריבן אלס נעלם, איז דער שורש פון כלל ישראל העכער פון עולם הזה; דער דין פון דארט ווערט נגמר זאת חנוכה. ס

"לא כן הרשעים": אמונה אין דעם באהאלטענעם

27:07

דער משגיח לערנט "כן עשה את המנורה" מיט דעם מדרש אויף "לא כן הרשעים": די מנורה טראגט א ליכט פונעם באהאלטענעם עולם, און די רשעים, די חכמת יון, לייקענען אין ניסים און אין נצח ישראל. אידן גלייבן אין רבונו של עולם, אין דער תורה און אינעם נס פון חנוכה. פ,צ

30:03

נאר צוליב דער אמונה ווערן זיי פארשריבן לטובה. אזוי ווי דער מזמור זאגט, לא יקומו רשעים במשפט; ווער עס לייקנט אין וואס די אויגן זען נישט, האט נישט קיין תקומה זאת חנוכה. ק

הקב"ה געפינט זכותים: דער אמרי אמת אויף מקץ

32:05

דער אמרי אמת פרעגט אויף "האלקים מצא את עון עבדיך" אין פרשת מקץ: די שבטים זענען געווען אזוי ריין אז זייער חטא האט מען געדארפט זוכן און "געפינען". רש"י האקט איבער די שפאנענדע מעשה מיט א קל וחומר, צו לערנען דעם גרעסערן: אויב הקב"ה האט אזוי געזוכט א פגם, איז כל שכן, ווייל מדה טובה מרובה, אז ער זוכט א זכות. ר,ש,ת

36:20

די פרשה פאלט אין דער וואך פון חנוכה, זאגט דער משגיח, ווייל דעמאלט געפינט הקב"ה זכותים וואס קיין מלאך קומט נישט צו זיי, באהאלטן ווי דער אור הגנוז, כדי צו מאכן דעם גוטן חתימה.

דער אור הגנוז אין יעדן איד

38:21

זאת חנוכה קומט ארויס דער אור הגנוז וואס ליגט אין יעדן איד; יעדער איד איז פאר הקב"ה א ליכטל, און ביי דער ליכט ווערט פארשריבן זיין זכות. דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך פרייען מיט זאת חנוכה און מיט דער אמונה, און גלייבן אז מ'האט א נקודה טובה וואס וואקסט.

40:08

ער בעט אז מ'זאל קומען צייטליך דאווענען אינדערפרי, דער לעצטער טאג פון הלל, און צוזאמען דאנקען הקב"ה פאר אלע מצוות און מנהגים פון חנוכה.

ברכה: דער חותם פונעם כהן גדול

42:28

דער משגיח בענטשט דעם עולם מיט א גוטן חתימה פון הקב"ה, דער כהן גדול, וואס צו זיין חותם האבן די יוונים נישט געקענט צוקומען. זאת חנוכה ווערט יעדער איד געחתמט מיט א חותם פון שמן.

מראי מקומות

תורה

  1. פ Bamidbar 8:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:07
  2. ש Bereishis 44:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:05

נביאים

  1. ס Yehoshua 24:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:32

כתובים

  1. ק Tehillim 1:1-6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:03
  2. אא Mishlei 20:27 38:26 טעקסט מפתח

משנה

  1. ז Mishnah Bava Kamma 6:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:19

תלמוד בבלי

  1. א Shabbos 21b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:02
  2. ד לכאורה Makkos 24a 4:19 מפתח
  3. ח לכאורה Bava Kamma 62b מפתח אינעם אויסשרייב: 12:19
  4. ע לכאורה Pesachim 50a 25:54 מפתח
  5. אב לכאורה Sanhedrin 39a 42:34 מפתח

מדרש

  1. ו Midrash (מקום נישט באשטימט) 8:18
  2. צ לכאורה Midrash Tehillim 1 מפתח אינעם אויסשרייב: 27:07

זוהר און קבלה

  1. ג לכאורה Zohar I:1b מפתח אינעם אויסשרייב: 3:52

ראשונים

  1. י Rashi on Bamidbar 8:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:30
  2. כ Ramban on Bamidbar 8:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:30
  3. נ לכאורה Rashi on Vayikra 23:36 22:34 מפתח
  4. ת Rashi on Bereishis 44:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:05

אחרונים און חסידות

  1. ה Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) 7:46 מפתח
  2. ט לכאורה Shulchan Aruch OC 671 מפתח אינעם אויסשרייב: 12:19
  3. ל Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 18:30
  4. מ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 22:06
  5. ר Imrei Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 32:05

תפילה און פיוט

  1. ב לכאורה Ma'oz Tzur, stanza 'Yevanim nikbetzu' 2:15 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 1:33 חנוכה איז אכט טעג, און אכט שטייט העכער פון די זיבן טעג פון טבע, ממילא קומט חנוכה פון אן ארט וואס מ'קען נישט פארשטיין.
  2. 16:49 די חכמת יון האט געהאלטן אז מ'גלייבט נאר וואס מ'פארשטייט, און דער נס פון חנוכה האט מבטל געווען די קליפה דורך אמונה פשוטה.
  3. 18:58 די ליכט פון חנוכה איז דער אור הגנוז וואס ווערט קיינמאל נישט אויסגעלאשן, און דארט ליגט דער נצחיות פון כלל ישראל.
  4. 26:08 דער דין וואס הייבט זיך אן ראש השנה קומט פונעם נעלם'דיגן עולם און ווערט נגמר זאת חנוכה.
  5. 29:38 אידן ווערן פארשריבן לטובה זאת חנוכה ווייל זיי גלייבן אין רבונו של עולם און אין זאכן וואס מ'קען נישט פארשטיין.
  6. 36:41 זאת חנוכה געפינט הקב"ה באהאלטענע זכותים ביי יעדן איד, זכותים וואס אפילו די גרעסטע מלאכים קומען נישט צו זיי.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 0:11 פארוואס פרעגט די גמרא "מאי חנוכה" ווען זי פרעגט עס נישט ביי קיין אנדער יום טוב?

    תירוץ: 1:45 ווייל חנוכה קומט פון אן עולם וואס מ'קען נאר פרעגן; דער תירוץ "אכט טעג" ווייזט אז עס איז העכער פון טבע און מ'קען עס נישט אינגאנצן ערקלערן.

  2. קשיא: 8:37 פארוואס איז דער נס פון חנוכה געווען דווקא מיט שמן?

    תירוץ: 8:40 ווייל שמן גייט אלעמאל ארויף העכער פון אנדערע משקים און האט נישט קיין שייכות מיט דער ערד, עס געהערט צום עולם פון שמונה; דאס ווארט שמן קומט פון שמונה.

  3. קשיא: 10:17 אויב חנוכה איז אזוי הויך, פארוואס דארף איר ליכט שטיין למטה מעשרה?

    תירוץ: 10:53 אזוי ווי א מלך וואס שפרינגט אליין אריין אין בלאטע ארויסצונעמען זיין קינד, איז די דביקות פון הקב"ה מיט זיינע קינדער העכער פון שכל, און ארונטערגיין פאר זיי איז זיין כבוד.

  4. קשיא: 5:35 פארוואס קומט אידן א גוטע חתימה זאת חנוכה, ווען זיי זענען נישט בעסער געווארן זינט יום כיפור און סוכות?

    תירוץ: 5:40 ס'איז נישטא קיין טעם וואס מ'קען פארשטיין; עס קומט פונעם באהאלטענעם עולם, און אין זכות פון חנוכה און פון זייער אמונה געפינט הקב"ה ביי זיי באהאלטענע זכותים.

  5. קשיא: 34:25 פארוואס האקט רש"י איבער די שפאנענדע מעשה מיט בנימין און דעם גביע צו ברענגען א קל וחומר?

    תירוץ: 35:08 ווייל דארט ליגט דער גרויסער קל וחומר: אויב הקב"ה האט געזוכט ביז ער האט געפונען א פגם ביי די הייליגע שבטים, איז כל שכן אז ער זוכט צו געפינען זכותים, ווייל מדה טובה מרובה.

געדאנקען

  1. 7:11 דער תירוץ פון דער גמרא אויף "מאי חנוכה" איז נישט קיין הסבר נאר די אכט טעג אליין: ווייל חנוכה איז העכער פון שכל קען מען נישט געבן א גאנצן תירוץ, און דאס אליין איז דער תירוץ.
  2. 9:25 דער נאמען חשמונאים האט אין זיך די אותיות פון שמן און ח' (אכט), און די איבריגע אותיות זענען "מאי", די קשיא פון דער גמרא.
  3. 14:57 די איינציגע הלכה פון חנוכה וואס איז מרומז אין דער משנה, אז די ליכט זאל שטיין למטה מעשרה, קומט דורך רבי פון מלכות בית דוד, ווייל די בחינה פון משיח איז צו ברענגען די העכסטע ליכט ארונטער צום נידעריגסטן ארט.
  4. 21:21 דער פשט פונעם רמב"ן, אז אהרנ'ס אייביגער חלק איז חנוכה, און דער פשט פונעם חידושי הרי"ם, אז זיין מנורה איז נגנז געווארן ברענענדיג, זענען איין פשט: ביידע מיינען דעם אור הגנוז פון חנוכה.
  5. 22:52 אזוי ווי די ברכה פון שמיני עצרת גייט נישט אוועק ווען דער טאג גייט אוועק, ווייל מיתה איז נאר נגזר געווארן אויף זאכן פון עולם הזה, אזוי ווערט דער אכטער טאג פון חנוכה קיינמאל נישט בטל.
  6. 35:01 דער קל וחומר פון רש"י אינמיטן דער מעשה פון יוסף לערנט אז ביי די ריינע שבטים שטייט "האלקים מצא" כדי מ'זאל קענען לערנען א קל וחומר אז הקב"ה זוכט נאך מער זכותים.
  7. 30:38 דער "לא כן" פון די רשעים איז זייער לייקענען אין דעם באהאלטענעם, און דערפאר האבן זיי נישט קיין תקומה אין דעם משפט וואס ווערט נגמר זאת חנוכה.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 38:58 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך פרייען מיט חנוכה, מיט זאת חנוכה און מיט דער אמונה וואס מ'האט.
  2. 39:11 דער משגיח זאגט אז יעדער איד דארף גלייבן אז ביי רבונו של עולם איז ער א צדיק, אז ער האט אין זיך א נקודה טובה וואס וואקסט און ענדיגט זיך קיינמאל נישט.
  3. 40:08 דער משגיח בעט אז מ'זאל קומען צייטליך דאווענען מארגן אינדערפרי און זאגן הלל צוזאמען מיט שמחה, און דאנקען הקב"ה פאר אלע מצוות און מנהגים פון חנוכה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אהרן הכהן, בנימין, די חשמונאים, דער אמרי אמת, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חידושי הרי"ם, דער רמב"ן, חבקוק, יהושע בן נון, יוסף הצדיק, משה רבינו, רבי יהודה בר אילעאי, רבי יהודה הנשיא, רש"י

ערכים אור הגנוז, גמר חתימה, זאת חנוכה, חשמונאים, יוונים, למטה מעשרה, למעלה מן הטבע, נצח, נקודה הפנימית, קל וחומר, שמיני עצרת

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט