מעלת החתימה של זאת חנוכה
קאטאלאג: זמנים סעודת זאת חנוכה נומ׳ 17 פאקעט גייד ז׳ 21 תשע"ב (2011–12) אידיש 56 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז זאת חנוכה, דער אכטער טאג, געהערט צו א עולם וואס איז העכער פון חשבון, און ס'איז א שפעטערע צייט פון חתימה וואו דער אייבערשטער משפט אפילו די אידן וואס זענען געבליבן אינדרויסן לויט זייער באהאלטענעם אור הגנוז.
דער משגיח עפנט ביי דער סעודה פון זאת חנוכה, אז וויבאלד חנוכה איז נקבע געווארן פאר הלל והודאה, ווערט די סעודה א סעודת מצוה ווען מ'זינגט שירות ותשבחות. דערנאך פרעגט ער פארוואס די חשמונאים, וואס זענען געווען קדושי עליון, האבן גענומען די מלוכה, און ענטפערט אז פונקט ווי משה רבינו האבן זיי זיך דורך אן אויסערגעווענליכער מסירות נפש אויפגעהויבן צום עולם השמיני, וואו מ'מעסט נישט און איינער קען זיין סיי מלך סיי כהן. דאס זעלבע ווייזט ער אין דער מסורה פון פרשת מקץ וואס ציילט ווערטער. דורך דער מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל און די צוויי סדרים פון די שבטים ערקלערט ער פארוואס לויט בית הלל איז דער לעצטער טאג, אין טבת, דער עיקר. זאת חנוכה איז א שפעטערע חתימה נאך יום כיפור, פאר שפעטערע דורות וואס האבן נישט פארענדיגט זייער תשובה. דעמאלט גייט די שכינה אראפ צו די אידן אינדרויסן און משפט יעדן לויט זיין אור הגנוז, ווי א מעשה מיטן לובלינער ווייזט.
ענינים: זאת חנוכה · אור הגנוז · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע
סדר השיעור
-
0:00 עפענונג, און שירות וואס מאכן א סעודת מצוה
נאך אנהייב-ווערטער וועגן חודש טבת, דעם לאנגן גלות און אז אלע אידן זאלן זיין יחדיו, ברענגט דער משגיח דעם מגן אברהם אז שירות ותשבחות מאכן די חנוכה סעודה פאר א סעודת מצוה, ווייל חנוכה איז נקבע געווארן פאר הלל והודאה.
-
11:50 הפסקה
-
15:50 פארוואס די חשמונאים האבן געטארט זיין מלכים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז די חשמונאים זענען נענש געווארן ווייל זיי האבן גענומען די מלוכה פון יהודה, און די פרשה פון מלך וואס נאך איר קומט דער חלק פון די כהנים. ער פרעגט ווי אזוי משה רבינו איז געווען מלך, נביא און כהן, און ענטפערט אז ער האט געהערט צום עולם השמיני וואו מ'מעסט נישט; די ערשטע חשמונאים האבן זיך אהין אויפגעהויבן דורך אן אויסערגעווענליכער מסירות נפש, דערפאר האבן זיי אליין געטארט זיין סיי כהן סיי מלך.
-
22:12 מקץ: מ'ציילט ווערטער, נישט פסוקים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז די מסורה ציילט די ווערטער פון פרשת מקץ, נישט ווי ביי יעדע אנדערע סדרה וואו זי ציילט פסוקים. ער ערקלערט אז א פסוק איז מחבר ווערטער צו א געדאנק, און א ווארט איז מחבר אותיות, וואס זענען העכער פון השגה און מיט זיי איז די וועלט באשאפן געווארן; פרשת מקץ, וואס מ'לייענט אום חנוכה, געהערט צו יענער העכערער מדרגה.
-
25:43 בית שמאי, בית הלל און די לעצטע מצוה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די אכט ליכט ווייזן אז דער נס איז געקומען פונעם עולם השמיני, און ברענגט די מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל: בית שמאי געהערט צום עולם התיקון, און אין א וועלט וואס ראנגלט זיך נאך מיטן יצר הרע פסק'נט מען ווי בית הלל. ער לייגט צו אז חנוכה איז דער לעצטער יום טוב און די לעצטע מצוה דרבנן, און אז אין דער תורה זענען דא צוויי סדרים פון די שבטים, די דגלים און די אבנים פונעם חושן.
-
29:18 בנימין אדער דן: ווער איז דער לעצטער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אנטקעגן דעם סדר פון די דגלים, וואס הייבט זיך אן מיט יהודה און פאסט פאר עולם הזה נאכן חטא, מיט די אבנים אויפן חושן פונעם כהן גדול. לויט בית שמאי געהערט די לעצטע מצוה צו בנימין, דער לעצטער אבן, וואו דער בית המקדש איז געשטאנען; לויט בית הלל איז דער לעצטער די מחנה פון דן, וואס רש"י רופט מאסף לכל המחנות, וואס האט צוריקגעברענגט וואס די אנדערע שבטים האבן פארלוירן.
-
32:59 א שפעטערע חתימה נאך יום כיפור שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז לויט בית שמאי פאלט דער עיקר טאג אין כסלו, און לויט בית הלל, ווי מ'פסק'נט, פאלט ער אין טבת. בית שמאי גייט ווי די תורה שבעל פה בפשטות, וואו יום כיפור איז די גמר חתימה; לויט בית הלל איז דא א שפעטערער תיקון, הושענא רבה און זאת חנוכה, וואס איז נתגלה געווארן אין שפעטערע דורות דורכן זוהר און דעם אריז"ל פאר אידן וואס האבן נישט פארענדיגט זייער תשובה.
-
36:41 געמשפט לויטן אור הגנוז שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אויף זאת חנוכה גייט די שכינה אראפ צו די נידעריקע אידן וואס זענען געבליבן אינדרויסן, וואס איז מרומז אין דער וואכעדיגער סדרה ביי "יעקב יעקב", א לשון חיבה ווען יעקב איז אראפ קיין מצרים. יעדער איד ווערט געמשפט לויט זיין באהאלטענער פנימיות, נישט לויט זיינע עבירות, און ער דערציילט א מעשה פון א קוויטל וועגן א מוסר וואס מ'האט געגעבן דעם לובלינער ווען יענער האט געצונדן חנוכה ליכט.
-
40:58 דער אכטער טאג כאפט אריין אלעס שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעדן טאג פון חנוכה האט איין נשיא געברענגט זיין קרבן צו חנוכת המזבח, אבער דער אכטער טאג כאפט אריין עטליכע נשיאים און אלע מידות, ווייל למעלה מן החשבון איז מועט מחזיק את המרובה. ער פארענדיגט מיט א תפילה אז דער אייבערשטער זאל זען דעם אור הגנוז פון יעדן איד אין עקבתא דמשיחא און העלפן אלע אידן צוזאמען.
-
44:14 ניגון (ניגון)
דער שיעור, אויסגעשריבן
שירות וואס מאכן א סעודת מצוה
פארוואס די חשמונאים האבן געטארט זיין מלכים
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אז די חשמונאים, הגם זיי זענען געווען קדושי עליון, זענען נענש געווארן ווייל זיי האבן גענומען די מלוכה און נישט איבערגעגעבן צו שבט יהודה. ער ווייזט אן אז גלייך נאך דער פרשה פון מלך קומט דער חלק פון די כהנים, וואס דארפן בלייבן כהנים און נישט נעמען קיין מלוכה. ב,ג
דערנאך פרעגט ער: משה רבינו איז דאך געווען א מלך, ווי רש"י ברענגט, און אויך א נביא און א כהן. ער ענטפערט אז די צעטיילונג געהערט צו עולם הזה, וואס איז געבויט אויף א חשבון. משה רבינו האט געהערט צום עולם השמיני, למעלה מן הזמן והמקום, וואו מ'מעסט נישט. די ערשטע חשמונאים, וואס זענען ארויס קעגן א גרויסער ארמיי אן קיין גשמיות'דיגע האפענונג, האבן זיך דורך אן אויסערגעווענליכער מסירות נפש אהין אויפגעהויבן, דערפאר האבן זיי געטארט זיין סיי כהן סיי מלך. ד
מקץ: מ'ציילט ווערטער
בית שמאי, בית הלל און די לעצטע מצוה
די אכט ליכט, ערקלערט דער משגיח, ווייזן אז דער נס איז געקומען פונעם עולם השמיני, וואס די חשמונאים האבן זוכה געווען דורך זייער מסירות נפש. דערנאך ברענגט ער די מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל. לויטן אריז"ל געהערט בית שמאי צום עולם התיקון; אבער כל זמן די וועלט ראנגלט זיך נאך מיטן יצר הרע און מיט חושך, פסק'נט מען ווי בית הלל. ו
ער לייגט צו, ווי עס שטייט אין ספרים, אז חנוכה איז דער לעצטער יום טוב און די לעצטע מצוה דרבנן, און אז אין דער תורה זענען דא צוויי סדרים פון די שבטים: די דגלים, און די אבנים פונעם חושן.
בנימין אדער דן
דער סדר פון די דגלים, וואס הייבט זיך אן מיט יהודה, פאסט פאר עולם הזה נאכן חטא, ערקלערט דער משגיח, און דער חושן געהערט צום כהן גדול און צום קודש הקדשים. לויט בית שמאי איז דער ערשטער טאג דער עיקר, און חנוכה, די לעצטע מצוה, געהערט צו בנימין, דער לעצטער אבן אויפן חושן, וואו דער בית המקדש איז געשטאנען.
א שפעטערע חתימה נאך יום כיפור
לויט בית שמאי פאלט דער עיקר טאג חנוכה אין כסלו, און לויט בית הלל, ווי די פוסקים פסק'נען, אין טבת. דער משגיח ערקלערט אז בית שמאי גייט ווי די תורה שבעל פה בפשטות, וואו יום כיפור איז די גמר חתימה און מ'דערמאנט נישט קיין שפעטערע צייט.
געמשפט לויטן אור הגנוז
אויף זאת חנוכה, ערקלערט דער משגיח, גייט די שכינה אראפ צו די נידעריקע אידן וואס זענען געבליבן אינדרויסן. דאס איז מרומז אין דער וואכעדיגער סדרה: "יעקב יעקב" ווען יעקב גייט אראפ קיין מצרים, א לשון חיבה צו אידן אין גלות. יעדער איד האט א נקודה פון אידישקייט וואס קען זיך נישט אויסלעשן, און דעמאלט משפט מען אים לויט זיין אור הגנוז, נישט לויט זיינע עבירות. ח
ער דערציילט אז חסידים האבן געגעבן דעם לובלינער א קוויטל וועגן א מוסר, און דער רבי האט געזען אז יענער לייכט אין אלע עולמות. שפעטער איז דאס קוויטל ווידער געקומען, און דער מוסר איז אוועק. דער רבי האט ערקלערט אז דאס ערשטע מאל האט יענער געצונדן חנוכה ליכט. חנוכה ליכט, זאגט דער משגיח, מעסט מען לויטן אור הגנוז.
דער אכטער טאג כאפט אריין אלעס
יעדער טאג חנוכה, ערקלערט דער משגיח, איז קעגן דעם קרבן פון איין נשיא צו חנוכת המזבח, און קעגן איין מידה. דער אכטער טאג כאפט אריין עטליכע נשיאים און אלע מידות, ווייל למעלה מן החשבון איז מועט מחזיק את המרובה, אזוי ווי דאס קליינע פכל שמן. י
ער פארענדיגט מיט א תפילה אז דער אייבערשטער זאל זען די פנימיות פון די אידן אין עקבתא דמשיחא און העלפן אלע אידן צוזאמען.
מראי מקומות
תורה
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
אנדערע
- ה לכאורה Masoretic note at the end of Parshas Mikeitz אינעם אויסשרייב: 22:28
עיקרי הדברים
- 10:28 וויבאלד חנוכה איז נקבע געווארן פאר הלל והודאה, ווערט די סעודה א סעודת מצוה ווען מ'זינגט דארט שירות ותשבחות.
- 19:47 אינעם עולם השמיני, וואס איז למעלה מן הזמן, המקום און החשבון, קען איין מענטש זיין סיי מלך, סיי כהן, סיי נביא, אזוי ווי משה רבינו און ווי די חשמונאים האבן געטארט.
- 30:19 לויט בית הלל איז דער עיקר חנוכה דער לעצטער טאג, ווען מ'צינדט אכט ליכט, און ער פאלט אין טבת; לויט בית שמאי איז עס דער ערשטער טאג, אין כסלו.
- 34:28 זאת חנוכה איז א שפעטערע צייט פון חתימה, נאך יום כיפור און הושענא רבה, פאר אידן וואס האבן תשובה געטון אבער נאך נישט פארענדיגט.
- 36:56 אויף זאת חנוכה גייט די שכינה אראפ צו די נידעריקע אידן וואס זענען געבליבן אינדרויסן, און משפט יעדן לויט זיין באהאלטענעם אור הגנוז, נישט לויט זיינע אויסערליכע מעשים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 15:54 אויב די חשמונאים זענען נענש געווארן פארן נעמען די מלוכה פון יהודה, און זיי זענען געווען קדושי עליון, ווי אזוי האבן זיי עס בכלל גענומען?
תירוץ: 20:41 די ערשטע חשמונאים האבן זיך דורך אן אויסערגעווענליכער מסירות נפש אויפגעהויבן צום עולם השמיני וואו מ'מעסט נישט, און דארט מעג מען זיין סיי כהן סיי מלך; די שפעטערע דורות זענען שוין נישט געווען אויף דער מדרגה און האבן געדארפט איבערגעבן די מלוכה צו יהודה.
-
קשיא: 18:16 ווי אזוי האט משה רבינו געקענט זיין סיי מלך, סיי נביא, סיי כהן, ווען די תורה טיילט צע די תפקידים?
תירוץ: 19:09 די צעטיילונג געהערט צו עולם הזה וואס איז געבויט אויף א חשבון; משה רבינו האט געהערט צום עולם השמיני, למעלה מן הזמן והמקום והחשבון, וואו ער האט געקענט אלעס זיין.
-
קשיא: 22:28 פארוואס ציילט די מסורה די ווערטער פון מקץ, ווען ביי יעדע אנדערע סדרה ציילט זי פסוקים?
תירוץ: 24:10 א ווארט איז א חיבור פון אותיות, וואס זענען העכער פון דיבור און פון השגה, און מקץ, די חנוכה סדרה, געהערט צו יענער העכערער מדרגה.
מעשיות
-
39:48 דאס קוויטל וועגן דעם מוסר
חסידים האבן געגעבן דעם לובלינער א קוויטל וועגן א מוסר פון וועמען זיי האבן געליטן. ער האט גענומען דאס קוויטל און געזאגט אז יענער לייכט אין אלע עולמות, און אז ער פארשטייט נישט וואס טוט זיך. שפעטער האבן זיי ווידער געגעבן דאס קוויטל; צופרי האט ער עס געזען, האט ער יענעם געשאלטן, און דער מוסר איז אוועק פון דער וועלט. ווען מ'האט געפרעגט, האט דער רבי ערקלערט אז דאס ערשטע מאל האט מען אים געגעבן דאס קוויטל פונקט ווען דער מוסר האט געצונדן חנוכה ליכט, און דעמאלט האט ער געלייכטן אין אלע עולמות.
אין דער מעשה: דער לובלינער חוזה, דער אמרי אמת, דער חידושי הרי"ם, דער שפת אמת, דער שם משמואל, דער אבני נזר
געדאנקען
- 11:03 סתם זמירות מאכן נישט קיין סעודת מצוה, אבער ביי דער חנוכה סעודה יא, ווייל הלל והודאה איז די מצוה אליין פאר וואס חנוכה איז נקבע געווארן.
- 18:51 די צעטיילונג, אז א כהן טאר נישט זיין קיין מלך און דער מלך מוז זיין פון יהודה, געהערט צו דער אפגעמאסטענער וועלט; אינעם עולם השמיני איז מען נישט אפגעמאסטן און איינער קען אלעס זיין, דערפאר האבן די ערשטע חשמונאים געטארט האבן ביידע.
- 22:28 נאר ביי מקץ, די חנוכה סדרה, ציילט די מסורה ווערטער און נישט פסוקים, ווייל א ווארט איז מחבר אותיות, וואס זענען העכער פון דיבור און פון השגה.
- 31:19 די צוויי סדרים פון די שבטים פאסן צו די צוויי שיטות: לויט בית שמאי איז דער לעצטער בנימין, דער לעצטער אבן פונעם חושן און דער ארט פונעם בית המקדש; לויט בית הלל איז עס דן, דער מאסף וואס ברענגט צוריק וואס די אנדערע האבן פארלוירן.
- 36:01 וואס מער די דורות גייען אראפ, דארפן זיי מער צייט פאר תשובה, דערפאר איז ערשט אין שפעטערע דורות נתגלה געווארן א שפעטערע חתימה אויף זאת חנוכה.
- 42:06 אויפן אכטן טאג זענען עטליכע נשיאים אריינגענומען אין איין טאג, ווייל למעלה מן החשבון איז מועט מחזיק את המרובה, אזוי ווי דאס קליינע פכל שמן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, בנימין, די חשמונאים, דן, דער הייליגער אר"י, דער לובלינער חוזה, דער רמב"ן, יעקב אבינו, משה רבינו, רש"י
ערכים אור הגנוז, בית שמאי, גמר חתימה, הודאה, זאת חנוכה, חושן, מאסף לכל המחנות, מועט המחזיק את המרובה, מסירות נפש, עולם השמיני, עקבתא דמשיחא