A Deeper Understanding of the עבד עברי: His Slavery and Redemption
קאטאלאג: PARSHA (English) בהר-בחקתי נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 59 תשמ"ח (1987–88) ענגליש 1 שעה
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער עבד עברי וואס איז פארקויפט געווארן צו עבודה זרה, וואס די תורה רופט "עקר", קען קיינמאל נישט אויסגעריסן ווערן פון זיין ארט אין כלל ישראל, ווייל דער אייבערשטער פראטעסטירט און זאגט צו אז ער וועט אויסגעלייזט ווערן, און ער פארבינדט די צוריקקער מיט יובל און מיט שבועות.
דער משגיח עפנט מיט א משל: די תורה איז א פעלד וואו מען געפינט אלס טיפערע אוצרות, און דער זעלבער חומש און די זעלבע גמרא ווערן געלערנט פון קינדווייז ביז דער עלטער, און פון אלע דורות ביז משה רבינו. דערנאך ברענגט ער די דינים פון שמיטה, יובל און עבד עברי, וואס האט זיך פארקויפט ווייל ער האט נישט געהיטן שמיטה, און איז אזוי נידעריג געפאלן אז ער מעג לעבן מיט א שפחה כנענית. יעדער איד איז אן אות אין ספר תורה, ממילא איז עבדות אן אויסרייסן פון די שורשים. די תורה רופט עבודה זרה "עקר" נאר דא וואו א איד ווערט פארקויפט צו איר, ווייל דא פראטעסטירט דער אייבערשטער: קיין איד טאר נישט אנקומען צום פונקט פון וואו מען קומט נישט צוריק, און די עבודה זרה אליין וועט אויסגעריסן ווערן. לויט דעם בעל הטורים וואס ציילט נייצן גאולות, פאסט ער צו די פסוקים צו ברכות פון שמונה עשרה. צום סוף ווייזט ער אז שבועות, דער פופציגסטער טאג, איז א יובל פון צוריקקערן, ווי מען זעט ביי רות וואס קערט זיך אום קיין בית לחם יהודה.
ענינים: נצח ישראל · שמיטה און יובל · משפטים
סדר השיעור
-
0:00 די טיפקייט פון תורה אן א סוף
דער משגיח גלייכט די תורה צו א פעלד וואו מען געפינט זילבער, גאלד און דימענטן אלס טיפער, און שטעלט אנטקעגן די ספרים פון וועלטליכע לימודים וואס א תלמיד וואקסט אויס מיט דעם חומש און דער גמרא וואס א איד לערנט א גאנץ לעבן, די זעלבע ביז משה רבינו. ער רופט דאס א נס וואס מען זעט אפילו אין א צייט פון הסתר פנים, און זאגט אז אין די וועכנטליכע שיעורים וועט ער פרובירן צו גיין טיפער ווי דער אויבערפלאך.
-
10:04 שמיטה, יובל און דער עבד עברי שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די דינים פון שמיטה און יובל אין דער סדרה, און דערנאך דעם עבד עברי: ווי גוט מען דארף אים האלטן, אז ער מעג לעבן מיט א שפחה כנענית, און אז ער גייט ארויס נאך זעקס יאר, אדער, אויב ער וויל בלייבן, ביי יובל.
-
15:33 ווי אזוי א איד פאלט אריין אין עבדות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון דער גמרא אז א מענטש פארקויפט זיך ווייל ער האט נישט געהיטן שמיטה און האט פארלוירן זיין פעלד, זיין הויז און זיין פארמעגן, אדער ער ווערט פארקויפט פאר גניבה. די עבדות נידערט אים אראפ פון דער קדושה פון כלל ישראל, און יובל באפרייט אים און גיט אים צוריק זיין פעלד, אז ער זאל קענען אנהייבן פון דאס ניי.
-
19:31 פארקויפט צו א גוי און צו עבודה זרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט די פסוקים פון א איד וואס ווערט פארקויפט צו א רייכן גוי און צו "עקר", וואס די גמרא אין קידושין טייטשט עבודה זרה אליין. ס'איז א מצוה אז א ברודער אדער א קרוב זאל אים אויסלייזן איידער ער זינקט איין, און דער אייבערשטער זאגט אז די אידן זענען זיינע עבדים וואס ער האט ארויסגענומען פון מצרים.
-
23:29 אויסגעריסן פון זיינע שורשים, און פארוואס "עקר" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעדער איד איז אן אות אין ספר תורה, ממילא איז דער היתר פון עבד צו חתונה האבן מיט א שפחה כנענית א שטארקע אפשניידונג פון זיינע שורשים. ער פרעגט פארוואס די תורה רופט עבודה זרה "עקר" נאר דא, ברענגט די גמרא אז זי וועט אויסגעריסן ווערן, און די הבטחה אז קיינער וועט נישט פארשטויסן ווערן פון כלל ישראל אויף אייביג.
-
29:41 קיין פונקט פון נישט צוריקקומען: דער פראטעסט פונעם אייבערשטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אויס די מדריגות פון אראפפאלן: עבדות, נישט ארויסגיין נאך זעקס יאר, פארקויפט ווערן צו א גוי, און דאס ערגסטע, צו עבודה זרה. אזוי ווי אין מצרים, וואו דער אייבערשטער האט ארויסגענומען די אידן ביים ניין און פערציגסטן שער הטומאה, לאזט דער אייבערשטער די נידעריגערע מדריגות, אבער פראטעסטירט קעגן די לעצטע; "עקר" איז דער פראטעסט, א הבטחה אז דער איד וועט צוריקגעברענגט ווערן.
-
35:53 נייצן גאולות און שמונה עשרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם בעל הטורים אז דער שורש "גאולה" קומט פאר נייצן מאל אין דער סדרה, אקעגן די נייצן ברכות פון שמונה עשרה, און ער פאסט צו די גאולה פון "עקר" צו ולמלשינים, "אחד מאחיו יגאלנו" צו על הצדיקים, און "דודו" צו דוד, משיח בן דוד: א הבטחה פאר דעם יחיד און פאר דעם כלל.
-
41:31 שבועות איז יובל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט צוזאמען די זיבן שמיטות און יובל מיט די זיבן וואכן און שבועות, ווען דער הימל איז אראפגעקומען אויף דער ערד. שבת מיינט צוריקקערן, און פילע נוצן עס נישט אויס; אום שבועות קומט דער הימל אראפ אים צוריקצוברענגען, חירות ווי "חרות-חירות", און דער אייבערשטער קלייבט אויסצורייסן די עבודה זרה און נישט דעם איד.
-
47:11 רות קערט זיך אום קיין בית לחם יהודה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די נשמה פון א גר מוז זיך אומקערן צו אירע שורשים, אזוי ווי רות האט זיך אומגעקערט פון שדה מואב קיין בית לחם יהודה, וואס די ראשי תיבות זענען יובל. ארץ ישראל איז ווי א ספר תורה, דארט האט רחל באקומען די הבטחה אז אירע קינדער וועלן זיך אומקערן, און ער שילדערט שבועות אלס דער טאג צו פארלאזן די רוחניות'דיגע חתונה מיט דער גוי'אישער קולטור.
-
54:09 שאלות; יובל אלס שופר און שטראם
דער משגיח ענטפערט אויף שאלות פון די צוהערער: וועגן א פרוי וואס האט חתונה געהאט מיט א גוי זאגט ער אז ביידע תשובות זענען אמת, זי וועט געשטראפט ווערן אבער סוף כל סוף צוריקקומען; און ער ערקלערט פארוואס ער האט געזאגט "די פנים אין הימל". ער לייגט צו אז יובל מיינט סיי שופר סיי א שטראם, און פארבינדט עס מיט דעם בוים וואס שטייט ביים וואסער אין דער הפטורה, און ענדיגט מיט א רמז אויף ירושלים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די טיפקייט פון תורה אן א סוף
דער משגיח גלייכט די תורה צו א שיין פעלד: אונטער דעם אויבערפלאך ליגט זילבער, טיפער גאלד, נאך טיפער דימענטן, און אינגאנצן אונטן דער הימל אליין. אין א צייט פון הסתר פנים, ווען אלעס איז פארדעקט, קען מען נאך אלס זען נסים אויב מען גיט אכטונג, און איינער פון זיי ווייזט אז די תורה איז מן השמים.
א תלמיד גיט אפ זיינע שולביכער יעדעס יאר און באקומט גראבערע, אבער א אידיש קינד האלט דעם זעלבן חומש, און די גמרא וואס ער לערנט ביי זיבן קלערט ער נאך ביי זיבעצן, זיבן און פערציג און זיבן און זיבעציג. דאס זענען די זעלבע ספרים פונעם חפץ חיים, דעם רמב"ם, רבי עקיבא און משה רבינו. אין א וועלטליך בוך קען מען גראבן ביז מען מאכט א לאך אינעם פאפיר; אין תורה גייט מען טיפער אן א סוף.
ער זאגט אז די יסודות פון אמונה וואלטן גענומען א גאנץ יאר, דערפאר וועט ער ביז די זומער לערנען די סדרה און פרובירן צו גיין טיפער ווי דער אויבערפלאך.
שמיטה, יובל און דער עבד עברי
די סדרה לערנט אז יעדעס זיבעטע יאר רוט די ערד, א שבת להשם, און נאך זיבן שמיטות קומט יובל, דאס פופציגסטע יאר. צו יובל געהערט אויך דער עבד עברי, וואס מעג זיך פארקויפן אויף זעקס יאר. דער בעל הבית מוז אים האלטן בכבוד, ביז ער גיט אים דעם איינציגן קישן, און פונדעסטוועגן מעג ער לעבן מיט א שפחה כנענית. וויל ער בלייבן, בלייבט ער ביז יובל, וואס מען ציילט פון ווען אידן זענען אריין אין ארץ ישראל, און דעמאלט מוז ער ארויס. א
ווי אזוי א איד פאלט אריין אין עבדות
די גמרא ערקלערט אז ער איז דערצו געקומען ווייל ער האט געארבעט זיין פעלד אין שמיטה: ער האט פארלוירן ערשט זיין פעלד, דערנאך זיין הויז, דערנאך זיין פארמעגן, און צום סוף האט ער פארקויפט זיך אליין. אדער ער האט גע'גנב'עט און האט נישט געהאט מיט וואס צו באצאלן. די עבדות נידערט אים אראפ פון דער קדושה פון כלל ישראל; יובל באפרייט אים, גיט אים צוריק זיין פעלד און זיין שטוב, און ער קען אנהייבן פון דאס ניי. ב
פארקויפט צו א גוי און צו עבודה זרה
די פסוקים רעדן פון א איד וואס ווערט פארקויפט צו א רייכן גוי, אפילו צו "עקר", וואס די גמרא אין קידושין טייטשט עבודה זרה אליין. נאכדעם וואס ער ווערט פארקויפט דארף אים אויסלייזן א ברודער, א פעטער אדער א שוועסטערקינד, און אויב נישט באפרייט אים יובל. ס'איז א מצוה אים אויסצולייזן כדי ער זאל נישט איינזינקען, ווייל, זאגט דער אייבערשטער, די אידן זענען זיינע עבדים, וואס ער האט ארויסגענומען פון מצרים כדי זיי זאלן זיין פריי. ג,ד,ה
אויסגעריסן פון זיינע שורשים, און פארוואס "עקר"
יעדער איד, ערקלערט דער משגיח, איז אן אות אין ספר תורה, אזוי וויכטיג אז אויב מען מעקט אויס איינעם איז די גאנצע ספר תורה פסול. דער עבד וואס מעג חתונה האבן מיט א שפחה כנענית איז שטארק אויסגעריסן געווארן אין דער משפחה פון די גוים, ביז יובל ברענגט אים צוריק.
קיין פונקט פון נישט צוריקקומען
דער משגיח שטעלט אויס די מדריגות: זיך פארקויפן, נישט ארויסגיין נאך זעקס יאר, פארקויפט ווערן צו א גוי, און דאס ערגסטע, צו עבודה זרה. אין מצרים זענען די אידן אראפגעפאלן ביזן ניין און פערציגסטן שער הטומאה; ביים פופציגסטן וואלטן זיי קיינמאל נישט ארויס, דערפאר האט דער אייבערשטער אפגעקירצט די פיר הונדערט יאר.
די נידעריגערע מדריגות לאזט דער אייבערשטער, ווייל דאס איז דעם מענטשנס אייגענע בחירה. אבער ווען דער איד ווערט פארקויפט צו עבודה זרה, פראטעסטירט ער: ער וועט אויסרייסן די עבודה זרה און ברענגען די גאולה איידער דער איד ווערט פארלוירן. "עקר" איז דער פראטעסט; דורך ברידער, פריינט אדער יובל וועט דער איד זיך אומקערן.
נייצן גאולות און שמונה עשרה
דער בעל הטורים זאגט אז דער שורש "גאולה" קומט פאר נייצן מאל אין דער סדרה, אקעגן די נייצן ברכות פון שמונה עשרה. דער משגיח האט געפונען אז די גאולה פון "עקר" פאסט צו ולמלשינים, די בקשה אז די אפיקורסות זאל אויסגעריסן ווערן. "אחד מאחיו יגאלנו" פאסט צו על הצדיקים: דער וואס איז פארקויפט צו עבודה זרה, אדער צו עפעס מיט איר שיטה, ווערט אויסגעלייזט ווען ער געפינט א צדיק און א גוטע חברה. ח,ט,י
שבועות איז יובל
יובל, נאך זיבן שמיטות, איז א העכערער שבת. אקעגן דעם ציילט די פאריגע סדרה זיבן וואכן פון פסח ביזן פופציגסטן טאג, שבועות, ווען דער הימל איז אראפגעקומען אויף דער ערד און משה רבינו האט מקבל געווען די תורה. ל
שבת מיינט צוריקקערן, אבער פילע נוצן עס נישט אויס און בלייבן צוגעבינדן צו דער גוי'אישער קולטור. דערפאר קומט נאך זיבן שבתים דער הימל אראפ צו זיי אום שבועות. אין פרקי אבות לייענט מען "חרות" ווי "חירות": שבועות איז יובל, ווען יעדער קערט זיך אום צו זיין משפחה און צו זיין אות אין דער תורה. דער אייבערשטער רייסט אויס די עבודה זרה, נישט די אידישע נשמה. מ,נ
רות קערט זיך אום קיין בית לחם יהודה
אום שבועות לייענט מען רות. א גר האט א אידישע נשמה וואס האט נישט קיין מנוחה ביז זי קערט זיך אום צו אירע שורשים. רות, פארפלאנצט אין דעם פרעמדן שדה מואב, האט זיך אומגעקערט קיין בית לחם יהודה, צו דער משפחה פון בועז; די ראשי תיבות פון בית לחם יהודה זענען יובל. ס
ארץ ישראל איז ווי א ספר תורה, יעדער חלק אקעגן דעם מענטשנס ארט אין איר, און ביי יובל קערט זיך יעדער אום צו זיין ירושה. אין בית לחם, וואו רחל האט געוויינט אויף אירע פארטריבענע קינדער, האט דער אייבערשטער צוגעזאגט אז זיי וועלן זיך אומקערן. ע
חתונה האבן מיט גוים, זאגט ער, קען זיין רוחניות'דיג: לעבן, טראכטן און הנאה האבן ווי די גוי'אישע קולטור. שבועות איז דער טאג זיך צו געזעגענען דערפון און גיין אהיים.
שאלות; יובל אלס שופר און שטראם
געפרעגט וועגן א פרוי וואס האט חתונה געהאט מיט א גוי אן חרטה, זאגט דער משגיח אז ביידע שיטות זענען אמת אויף פארשידענע מדריגות: זי גייט צום היפך פון עולם הבא, אבער וועט אויסגעלייזט ווערן און צוריקקומען לעבן א שווער לעבן, און דערפאר האבן געוויסע מענטשן א שווערערן לעבן. "די פנים אין הימל" האט ער געזאגט פון כבוד פונעם אייבערשטן.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
ראשונים
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 7:04 אין תורה קען מען גראבן אלס טיפער אן א סוף, דערפאר דינט דער זעלבער חומש און די זעלבע גמרא א קינד, אן אלטן איד און אלע דורות ביז הר סיני.
- 16:04 א איד וואס ווערט אן עבד, דורכדעם וואס ער האט נישט געהיטן שמיטה אדער ער האט גע'גנב'עט, ווערט אפגעשניטן פון זיינע שורשים אין דער אידישער משפחה, ווי מען זעט פון דעם וואס ער מעג לעבן מיט א שפחה כנענית.
- 24:24 יעדער איד איז אן אות אין ספר תורה און איז איינגעווארצלט אין דער תורה, און יובל ברענגט אים צוריק צו זיין משפחה, זיין לאנד און זיין שטוב.
- 33:20 דאס ווארט "עקר" פאר עבודה זרה איז דער פראטעסט פונעם אייבערשטן: ווען א איד ווערט פארקויפט צו עבודה זרה, וועט דער אייבערשטער אויסרייסן די עבודה זרה, און נישט לאזן דעם איד אויסגעריסן ווערן אויף אייביג.
- 42:53 שבועות, דער פופציגסטער טאג נאך זיבן וואכן, איז א יובל: דער טאג פון חירות און פון צוריקקערן צו די שורשים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 15:45 פארוואס קומט א איד צו פארקויפן זיך פאר אן עבד?
תירוץ: 16:04 די גמרא זאגט אז עס האט זיך אנגעהויבן דערמיט וואס ער האט געארבעט זיין פעלד אין שמיטה; ער איז געשטראפט געווארן, האט פארקויפט זיין פעלד, זיין הויז און זיין פארמעגן, און צום סוף זיך אליין.
-
קשיא: 28:02 פארוואס רופט די תורה דא עבודה זרה "עקר", ווען אנדערש וואו רופט זי עס "אלהים אחרים"?
תירוץ: 33:20 ווייל דא ווערט א איד צו איר פארקויפט, און דאס ווארט איז דער פראטעסט פונעם אייבערשטן אז די עבודה זרה וועט אויסגעריסן ווערן, כדי קיין איד זאל נישט פארלוירן ווערן אויף אייביג.
-
קשיא: 31:17 פארוואס זענען די אידן געווען אין מצרים נאר ר"י יאר אנשטאט ת' יאר?
תירוץ: 31:23 זיי זענען אראפגעפאלן ביז דעם ניין און פערציגסטן שער הטומאה, און ווען זיי וואלטן אנגעקומען צום פופציגסטן וואלטן זיי קיינמאל נישט ארויסגעקומען, דערפאר האט דער אייבערשטער אפגעקירצט די צייט.
-
קשיא: 55:37 פארלירט א אידישע פרוי וואס האט חתונה געהאט מיט א גוי און האט נישט קיין חרטה איר חלק, אדער וועט זי זיך אומקערן?
תירוץ: 56:04 דער משגיח זאגט אז ביידע זענען אמת אויף פארשידענע מדריגות: זי וועט גיין צום היפך פון עולם הבא, אבער סוף כל סוף וועט זי אויסגעלייזט ווערן, און וועט מוזן אראפקומען נאכאמאל לעבן א שווער לעבן.
-
קשיא: 57:04 פארוואס האט דער משגיח געזאגט אז "די פנים אין הימל" ווערן רויט פון כעס?
תירוץ: 57:12 ער האט זיך געהיטן מיטן כבוד פונעם אייבערשטן: ער האט געמיינט אז דער אייבערשטער איז ברוגז, אבער האט נישט געוואלט עס זאגן גראד.
געדאנקען
- 2:24 דאס וואס דער זעלבער חומש און די זעלבע גמרא דינען א קינד, א למדן א גאנץ לעבן און אלע דורות ביז משה רבינו, נישט ווי קיין ספר פון וועלטליכע לימודים, איז אליין א נס וואס ווייזט אז די תורה איז מן השמים.
- 28:02 די תורה רופט עבודה זרה מיטן אומגעווענליכן נאמען "עקר" נאר דארט וואו א איד ווערט צו איר פארקויפט, ווייל דארט דריקט עס אויס דעם פראטעסט פונעם אייבערשטן: די עבודה זרה וועט אויסגעריסן ווערן, כדי דער איד זאל נישט.
- 31:29 די מדריגות פון אראפפאלן פונעם עבד זענען ווי מצרים: דער אייבערשטער לאזט א מענטש זינקען מיט זיין אייגענער בחירה, אבער ער קירצט אפ די צייט איידער מען קומט צום פונקט פון נישט צוריקקומען, אזוי ווי ער האט ארויסגענומען די אידן ביים ניין און פערציגסטן שער.
- 37:16 די גאולות פונעם פארקויפטן איד גייען לויטן סדר פון שמונה עשרה: ערשט ווערט אויסגעריסן די אפיקורסות, דערנאך די גאולה דורכן זיך אנשליסן צו א צדיק, און דערנאך משיח בן דוד וואס איז מרומז אין "דודו".
- 44:07 שבועות, דער פופציגסטער טאג, איז א יובל פון צוריקקערן: אינעם ווארט ליגט שבת, וואס מיינט צוריקקערן, און אום שבועות קומט דער הימל אראפ צום מענטש אנשטאט ער זאל דארפן ארויפגיין.
- 48:21 רות האט זיך אומגעקערט פון שדה מואב קיין בית לחם יהודה, וואס די ערשטע אותיות זענען יובל, און דערפאר געהערט איר מעשה צו שבועות.
- 57:38 יובל מיינט סיי א שופר סיי א שטראם, און די צוויי טייטשן קומען צוזאמען: מיטן שופר פון גאולה ווערן די שורשים פון א איד איבערגעפלאנצט ביים שטראם פון תורה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 2:07 דער משגיח זאגט אז אויב מען גיט אכטונג, קען מען זען נסים אפילו היינט, צווישן זיי די טיפקייט פון תורה אן א סוף.
- 44:07 דער משגיח זאגט אז שבת איז געמיינט אלס א צוריקקערן, און באקלאגט זיך אז פילע נוצן עס נישט אויס און בלייבן צוגעבינדן צו דער גוי'אישער קולטור.
- 52:18 דער משגיח זאגט אז מען זאל אויסנוצן שבועות אלס א טאג פון יובל, זיך באפרייען פון דער רוחניות'דיגער חתונה, דאס לעבן, טראכטן און הנאה האבן ווי די גוי'אישע קולטור, און זיך אומקערן אהיים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען בועז, דער בעל הטורים, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער רמב"ם, משה רבינו, רבי עקיבא, רות, רחל אמנו
ערכים אפיקורס, גאולה, הסתר פנים, חירות, יובל, נ' שערי טומאה, עבד עברי, עקרה, שמיטה, שפחה כנענית