המקוה והתיבה הם כמו embassy של שמים על הארץ
קאטאלאג: פרשת השבוע נח נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 3 תשמ"ג (1982–83) אידיש 1 שעה 19 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די מקוה, אזוי ווי די תיבה פון נח און די סוכה, איז א שטיקל שמים אויף דער וועלט, אן embassy פון הימל וואו מ'איז ממתיק דעם דין בשרשו און דער רע קען נישט נאכקומען.
דער משגיח עפנט מיט דעם חילוק אין לשון צווישן דער שליחות פונעם עורב און פון דער יונה: דער עורב איז א נעמער, און די יונה, וואס איז געגליכן צו כנסת ישראל, איז א געבער. דערנאך פרעגט ער פארוואס רבי יהודה אין דער הגדה גיט סימנים אויף די מכות, און ער פארבינדט עס מיט זיין שיטה אז אין ביעור חמץ אלא שריפה. דער יסוד איז המתקת הדינים בשרשן: נח'ס קרבן איז צוגעקומען צום שורש, ממילא איז די זעלבע סברא פון יצר הרע וואס האט געברענגט דעם מבול געווארן די סיבה אז ס'זאל מער נישט זיין קיין מבול; אזוי אויך ביי סנהדרין וואס זענען כולם מחייבין. די פיר אופנים פון ביעור חמץ זענען כנגד די פיר יסודות פון שם הוי"ה, און אש, דער יסוד פון יהודה, איז דער שורש. פון דא ערקלערט ער אז די מקוה איז אש אין מים, אן embassy פון הימל אויף דער וועלט, אזוי ווי סוכה און די תיבה, און ער שליסט מיט טבילה לפנים משורת הדין און מעשיות פון צדיקים.
ענינים: טומאה, טהרה און מקוה · נח און דער מבול
סדר השיעור
-
0:00 דער עורב און די יונה: א נעמער און א געבער
דער משגיח פרעגט פארוואס די תורה שילדערט אנדערש די שליחות פונעם עורב און פון דער יונה, און ערקלערט אז דער עורב, וואס איז אכזרי אפילו אויף זיינע אייגענע קינדער, איז א נעמער וואס וואלט אלץ צוריקגעקומען צו נח, און די יונה, וואס איז געגליכן צו כנסת ישראל, וויל בעסער א ביטערע פרנסה ווי צו נעמען.
-
4:39 רבי יהודה'ס סימנים און שריפת חמץ
דער משגיח ערקלערט אז מיטן זאגן די מכות ביים סדר איז מען ממשיך מכות אויף די שונאי ישראל און רפואה אויף אידן, און פרעגט וואס רבי יהודה'ס סימנים קומען צולייגן. דערנאך ברענגט ער די מחלוקת אין דער משנה וויאזוי מ'איז מבער חמץ, וואו רבי יהודה האלט אז אין ביעור חמץ אלא שריפה.
-
8:18 המתקת הדינים בשרשן: דער קרבן פון נח
דער משגיח ברענגט דעם יסוד אז מען איז ממתיק דעם דין בשרשו, און ווייזט עס אין דער פרשה: דער יצר הרע איז די סיבה סיי פאר דעם מבול און סיי פאר דער הבטחה אז ס'וועט מער נישט זיין קיין מבול, ווייל נח'ס קרבן האט געמאכט א נחת רוח וואס איז צוגעקומען צום שורש פון דער בריאה, וואו דין ווערט נתהפך צו חסד.
-
15:29 כולם מחייבין, תשרי און ניסן
דער משגיח ערקלערט פארוואס ווען כל הסנהדרין זענען מחייב איז דער נידון פטור: יעדער חכם באקומט די תורה דורך זיין אייגענעם צינור, אזוי ווי וואסער אין א פארבטן גלאז, און ווען אלע זאגן גלייך איז א סימן אז מ'איז צוגעקומען צום שורש וואו עס איז נאך פשוט, און דארט ווערט חייב נתהפך צו זכאי. ער לייגט צו אז תשרי און ניסן, דער שורש פון דער צייט, זענען די צייטן ווען מ'איז מבטל דעם רע, דורך תשובה און דורך ביעור חמץ.
-
19:26 פיר יסודות, פיר אופנים, און יהודה דער יסוד האש
דער משגיח ערקלערט אז די וועלט איז באשאפן געווארן מיט די פיר אותיות פון שם הוי"ה, וואס זענען די פיר יסודות; ווען מ'נעמט אוועק איין יסוד ווערט די זאך בטל, און די פיר אופנים פון ביעור חמץ ניצן יעדער איין יסוד. אש איז דער שורש פון אלע פיר, כנגד יהודה, דער הויפט פון די שבטים, וואס זיין דגל איז געווען אונטער גבריאל, און רבי יהודה איז א גלגול פון יהודה.
-
27:24 שריפה בשורש, און דער תירוץ אויף די סימנים
דער משגיח ענדיגט אז רבי יהודה, וואס איז כנגד אש, וויל ארויסרייסן דעם חמץ מיטן שורש, און פונעם שורש קען מען ממתיק זיין דינים. הגדה מיינט המשכה, אזוי ווי א גיד, און וואס מער מכות מ'געפינט אלץ גרעסער די ישועה; רבי יהודה'ס סימנים, לשיטתו, גייען צום שורש כדי ממשיך צו זיין רפואה פאר אידן, אזוי ווי ראש השנה מיט אירע אש.
-
32:20 די מקוה פון פייער און די מקוה פון וואסער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אלץ וואס איז דא אונטן איז דא אויבן, און די מקוה אין הימל איז דער נהר דינור, א טייך פון פייער. וויבאלד מענטשן קענען זיך נישט טובל זיין אין פייער, האט דער רבונו של עולם צוזאמגעשטעלט פייער מיט וואסער; שמים אליין איז אש און מים, און די מ' סאה פון דער מקוה זענען כנגד שם הוי"ה, פיר אותיות און צען במילואו, ממילא מקוה ישראל ה'.
-
40:20 די מקוה, אן embassy פון הימל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס די מקוה נעמט אוועק דעם רע: זי איז הימל, וואו רע וואוינט נישט. אזוי ווי א שפיאן וואס אנטלויפט אין א פרעמדע embassy וואו מ'טאר אים נישט אנרירן, אזוי אנטלויפט א איד וואס טומאה אדער א מחלה יאגט אים אין דעם רבונו של עולם'ס embassy, דערפאר זענען צדיקים געגאנגען אין מקוה מיט תפילה; דארט הערט אויף די נשימה און ער קומט ארויס א נייער מענטש.
-
45:42 סוכה, תיבה און די שמות הקדושים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ציט דעם ענין ווייטער צו סוכה, וואס ווערט געבויט מיט הלכות וואס זענען שמות הקדושים, און וואו יעקב איז אנטלאפן פון עשו, און צו נח'ס תיבה, וואס האט געמוזט זיין לויט אירע הלכות כדי די גזירה פונעם מבול זאל נישט חל זיין אויף די וואס זענען אינעווייניג. ער ברענגט דעם ילקוט ראובני אז די מאסן פון דער תיבה זענען שם הוי"ה, און דעם תרגום אז המן'ס עץ פון פופציג אמה איז גענומען געווארן פון דער תיבה.
-
54:37 כוונת המקוה: נאכאמאל געבוירן ווערן דורך ביטול שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די הלכות פון מקוה זענען שמות, און לערנט פון דער כוונת המקוה אינעם סידור פונעם בעל התניא: ביים אנהייב פון דער בריאה איז די ערד געווען אונטער דעם וואסער, און דער מענטש, וואס איז פון דער ערד, קומט צוריק דורך טבילה צו זיין שורש און ווערט נאכאמאל באשאפן, בתנאי ער טובל'ט זיך מיט ביטול צום רבונו של עולם. ער לייגט צו פונעם ראשית חכמה אז די מקוה איז עולם הבא, אזוי ווי די תיבה פון נח.
-
1:00:25 פארוואס גיין אין מקוה ווען מ'איז נישט מחויב
דער משגיח פרעגט פארוואס זיך טובל זיין ווען די תקנה פון עזרא איז בטל געווארן, און ענטפערט פונעם מסילת ישרים אין פרק פון מדת החסידות: א זון וואס האט ליב דעם טאטן טוט וואס דער טאטע ווייזט אן מיט א רמז, נישט נאר וואס ער באפעלט. דער רבונו של עולם האט ליב טהרה, אזוי ווי מ'זעט ביים בית המקדש, קדשים, רגל און מתן תורה, וואו משה רבינו האט צוגעלייגט א טאג כדי אידן זאלן זיין טהור.
-
1:08:05 בניהו בן יהוידע ביום השלג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז בניהו בן יהוידע האט צובראכן דאס אייז כדי זיך טובל צו זיין ביום השלג, כדי ער זאל קענען לערנען, הונדערטער יאר פאר דער תקנה פון עזרא, א ראיה פון מסירות נפש אויף טהרה מער ווי דער חיוב. ער ברענגט רב האי גאון און רבינו חננאל, און דאס ווארט פון רבי אהרן הגדול אז מקוה איז נישט קיין מצוה, אבער גארנישט ברענגט צו מצוות אזוי ווי מקוה.
-
1:11:15 מעשיות פון צדיקים און מקוה מעשה
דער משגיח דערציילט פון א סלאנימער חסיד וואס האט געשפירט אז דאס פלייש קומט פון א שוחט וואס איז נישט געגאנגען אין מקוה, פון א לעכוויטשער חסיד וואס האט זיך טובל געווען אין א טייך אין מאסקווע פאר די אויגן פון מענטשן און רבי מרדכי פון לעכוויטש איז אים אנטקעגן געגאנגען, פון רבי יצחק אלחנן וואס איז געגאנגען אין מקוה ביי א שווערע קשיא, און פון רבי יוסף חיים זאנענפעלד'ס תשובה צו רבי איסר זלמן מלצר.
-
1:15:40 דער רבונו של עולם איז די מקוה, און ברכות
דער משגיח ברענגט דעם אריז"ל און דעם של"ה וועגן טבילה פאר א לב טהור, ער מערקט אן אז דער רבונו של עולם האט גערייניגט די וועלט מיט די וואסער פונעם מבול, און אז דער רבונו של עולם אליין איז די מקוה און דער מקור מים חיים, דער היפוך פון כרת. ער שליסט מיט א ברכה אז די ווארעמקייט פון סוכות זאל זיך ציען דורך דער מקוה, און מ'זאל לערנען און דאווענען בטהרה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער עורב און די יונה: א נעמער און א געבער
דער משגיח מערקט אן אז ביים עורב שטייט אז ער איז ארויס יצוא ושוב עד יבשת המים, און די יונה האט נח געשיקט לראות הקלו המים. ער ערקלערט אז נדיבי לב האבן ליב צו געבן און פיינט צו נעמען, און א נעמער האט פיינט צו געבן; דער עורב, וואס חז"ל זאגן אז ער איז אכזרי אפילו אויף זיינע אייגענע קינדער, איז אזא נעמער. א,ב
די יונה, וואס איז געגליכן צו כנסת ישראל, וויל בעסער א ביטערע פרנסה פון זיך אליין ווי צו נעמען פון נח. ווי נאר די וואסער איז גרינגער געווארן וואלט זי מער נישט צוריקגעקומען, ממילא האט נח פון איר נאר דאס געקענט וויסן; דער עורב וואלט אלץ צוריקגעקומען כל זמן די פרנסה איז נאך ביטער, דערפאר האט ערשט זיין נישט צוריקקומען געוויזן אז די ערד איז טרוקן.
רבי יהודה'ס סימנים
דער משגיח ערקלערט אז מיטן זאגן די מכות ביים סדר איז מען ממשיך מכות אויף די שונאי ישראל, און ווי דער זוהר זאגט, רפואה פאר אידן. ער פרעגט וואס רבי יהודה'ס סימנים קומען צולייגן. דערנאך ברענגט ער די משנה: מ'קען דעם חמץ צעברעקלען צום ווינט אדער ווארפן אין ים, די גמרא רעדט פון מבטל זיין בלב, אבער רבי יהודה האלט אז אין ביעור חמץ אלא שריפה. ה,ד,ו,ז
המתקת הדינים בשרשן
כדי דאס צו פארשטיין ברענגט דער משגיח דעם יסוד פון ספרים הקדושים, וואס דער בעל התניא רעדט אויך דערפון, אז מען איז ממתיק דעם דין בשרשו. פארן מבול האט דער רבונו של עולם באשלאסן אפצומעקן דעם מענטש ווייל יצר לב האדם רע; נאך נח'ס קרבן האט ער צוגעזאגט אז ער וועט מער נישט חרוב מאכן די וועלט, פונקט צוליב דער זעלבער סיבה. ח,ט
וויאזוי קען איין סברא מחייב זיין ביידע? דער משגיח ערקלערט אז נח'ס קרבן האט געמאכט א נחת רוח וואס איז צוגעקומען צום שורש פון דער בריאה, צום ערשטן רצון צו באשאפן די וועלט. ביים שורש ווערט דין נתהפך צו חסד, ממילא איז די סברא וואס האט מחייב געווען א מבול יעצט מחייב אז ס'זאל נישט זיין, אזוי ווי ווען מ'פארטיפט זיך אין א סוגיא ווערט אמאל די זעלבע סברא פון חייב צו זכאי.
כולם מחייבין
לויט דעם זאגט דער משגיח א פשט אין דער גמרא אין סנהדרין אז ווען דער גאנצער בית דין איז מחייב, איז ער זכאי. יעדער חכם באקומט די תורה דורך דעם צינור פון זיין נשמה, אזוי ווי וואסער וואס קוקט אויס גרין אין א גרינעם גלאז און רויט אין א רויטן. ווען אלע זאגן גלייך, וואס איז כמעט נישט מעגליך, איז א סימן אז מ'איז צוגעקומען צום שורש פון תורה וואו עס איז נאך ווייס, און דארט קען מען חייב מהפך זיין צו זכאי. י
פיר יסודות, און יהודה דער יסוד האש
דער משגיח ערקלערט אז די וועלט איז באשאפן געווארן מיט די פיר אותיות פון שם הוי"ה, וואס זענען די פיר יסודות, אש רוח מים עפר, און יעדע זאך איז א צוזאמענשטעל פון אלע פיר. ווען איינס גייט ארויס, צעפאלט די גאנצע זאך, אזוי ווי שרה איז נפטר געווארן בקרית ארבע. ממילא איז יעדער אופן פון ביעור חמץ מבטל איין יסוד: שריפה מיט אש, זורה לרוח מיט רוח, מטיל לים מיט מים, און עס מאכן ווי עפר מיט עפר. מ
אש איז דער שורש און דער ראש פון די יסודות, דער רוחניות'דיגסטער, כנגד דעם יו"ד פונעם שם. רבינו בחיי שרייבט אז די פיר דגלים זענען כנגד פיר מלאכים, און גבריאל, וואס איז אש, איז געווען ממונה אויפן דגל פון יהודה, וואס דער פסוק זאגט אויף אים יהודה גבר באחיו. דער משגיח ברענגט פונעם חידושי הרי"ם אין ספר הזכות אז רבי יהודה איז א גלגול פון יהודה, און דערמיט איז מובן די גמרא אין שבת אז רבי יהודה איז ראש המדברים בכל מקום. נ,ס,ע,פ
שריפה מיטן שורש
די מקוה פון פייער און די מקוה פון וואסער
דער משגיח זאגט אז אלץ וואס איז דא אונטן איז דא אויבן, און ממילא איז דא א מקוה אין הימל. חז"ל דערציילן פונעם נהר דינור, א טייך פון פייער פונעם שווייס פון די חיות ווען זיי זינגען שירה, וואו נשמות און מלאכים טובל'ן זיך. אויך כלים כשר'ט מען מיט פייער, ווי די תורה זאגט כל דבר אשר יבא באש תעבירו באש. ק,ר
פארוואס זשע איז אונזער מקוה וואסער? מענטשן וואלטן נישט געבליבן לעבן פון טובל זיין אין פייער, האט דער רבונו של עולם בחסד צוזאמגעשטעלט פייער מיט וואסער, און דער יסוד האש אין דעם וואסער איז וואס מטהר'ט. רש"י ברענגט אז שמים איז אש ומים, ממילא איז די מקוה א שטיקל שמים. ש
שם הוי"ה האט פיר אותיות און צען במילואו, אזוי ווי דער רשות היחיד פון שבת, פיר ברייט און צען הויך; פיר מאל צען איז די מ' סאה פון א מקוה. זיך טובל'ן הייסט אריינגיין אינעם שם און אין זיין אש, כי ה' אלקיך אש אוכלה, און דאס איז מקוה ישראל ה', ווי רבי עקיבא זאגט, לפני מי אתם מטהרין, אביכם שבשמים. ת,אא,אב
די מקוה, אן embassy פון הימל
א מקוה נעמט אוועק דעם רע ווייל זי איז הימל, און אין הימל איז נישטא קיין רע; טומאה און מחלות זענען נאר אין עולם הזה. דער פסוק פרעגט מי יעלה לנו השמימה, און דער משגיח זאגט אז ווער עס גייט אריין אין מקוה גייט אריין אין הימל. אה
ער ברענגט א משל פון א שפיאן מיט גע'גנב'עטע סודות וואס אנטלויפט אין א פרעמדע embassy אין מאנהעטן, וואו לויט די געזעצן טאר אים קיינער נישט אנרירן. א איד וואס די טומאה יאגט אים און וויל אים צונעמען דעם געשמאק אין א בלאט גמרא און אין דאווענען, אנטלויפט אין דעם רבונו של עולם'ס embassy, די מקוה. דערפאר, ווען תפילה אליין האט נישט געהאלפן, האבן דער בעל שם טוב און צדיקים זיך טובל געווען און דארט געדאוונט בכוונה.
סוכה, תיבה און שמות הקדושים
אנדערע מצוות זענען אויך אזוי. א סוכה מוז זיין לויט אירע הלכות, און הלכות זענען שמות הקדושים; ווער עס זיצט אין איר איז אין דער embassy, אפגעטיילט פון דער וועלט, און ציט פון דארט א שמירה אויפן גאנצן יאר. יעקב האט עשו געשיקט א מתנה, וואס דער משגיח פארבינדט מיט יום כיפור, און דערנאך איז ער אנטלאפן קיין סוכות, און דערפאר קומט סוכות נאך יום כיפור. אח,אט
אזוי אויך ביי נח: דער רבונו של עולם האט גוזר געווען אויף אלעס וואס לעבט, אבער נח האט געדארפט בויען א תיבה לויט אירע הלכות פון לענג, ברייט און הייך. אין דער תיבה איז נח נישט געווען אין עולם הזה נאר אין הימל, און די גזירה איז נישט חל געווען. דער ילקוט ראובני ברענגט אז די מאסן פון דער תיבה זענען שם הוי"ה, מגדל עז שם ה', און דער משגיח רעכנט אויס וויאזוי יו"ד מאל ה"א גיט די פופציג אמה ברייט. אי,אכ,אל
כוונת המקוה: ביטול
די הלכות פון מקוה, וואס מ'לערנט ביז דעם אגרות משה, זענען שמות הקדושים, ממילא ווער עס טובל'ט זיך איז זיך טובל אינעם רבונו של עולם אליין, און דאס איז מבטל גזירות רעות. דער משגיח לערנט פון דער כוונת המקוה אינעם סידור פונעם בעל התניא: ביים אנהייב פון דער בריאה איז די ערד געלעגן אונטערן וואסער ביז יקוו המים, און דער מענטש, וואס איז פון דער ערד, קומט צוריק אין דער מקוה צו זיין שורש און ווערט נאכאמאל באשאפן. אע,אפ
דאס העלפט נאר מיט ביטול, אז ער גיט זיך אוועק צום רבונו של עולם מיט מסירות נפש; די ווערטער ביטול און טבילה האבן די זעלבע אותיות. פונעם ראשית חכמה לייגט ער צו אז אין דער מקוה גייט דער שורש פון דער נשמה אריין אין עולם הבא, אין סתר עליון, אזוי ווי די תיבה פון נח, און ער ווערט אפגעהיטן פון יעדן פגע. אצ
פארוואס גיין אין מקוה ווען מ'איז נישט מחויב
פארוואס זשע גיין אין מקוה? די גמרא אין ברכות זאגט אז עזרא האט מתקן געווען אז א בעל קרי זאל זיך טובל'ן פארן דאווענען און לערנען, און שפעטער איז די תקנה בטל געווארן. דער משגיח ענטפערט פונעם מסילת ישרים אין מדת החסידות: די חיובים ווייסט יעדער, אבער דער וואס האט ליב דעם רבונו של עולם איז ווי א זון וואס פארשטייט פון א רמז וואס דער טאטע וויל, און טוט עס. אק,אר
און דער רבונו של עולם האט ליב טהרה: אריינצוגיין אין בית המקדש, עסן קדשים אדער תרומה, עולה רגל זיין אדער מקבל זיין די תורה, האט מען געמוזט זיין טהור. משה רבינו האט צוגעלייגט א טאג פאר מתן תורה כדי אידן זאלן זיין טהור, הגם די וועלט איז געהאנגען אינעם יום השישי, ווי דער משגיח ברענגט פון א ווארט וואס ער האט געהערט. יעדן טאג דארף דאס לערנען זיין ווי ביי סיני, בטהרה. אש
בניהו בן יהוידע ביום השלג
דער פסוק זאגט אז בניהו בן יהוידע האט געשלאגן דעם ארי ביום השלג, און די גמרא אין ברכות טייטשט אז ער האט צובראכן דאס אייז און זיך טובל געווען כדי ער זאל קענען לערנען, הונדערטער יאר פאר עזרא. דער משגיח דערמאנט רב האי גאון און רבינו חננאל וועגן דעם ביטול פון דער תקנה, און דאס ווארט פון רבי אהרן הגדול אז מקוה איז נישט קיין מצוה, אבער גארנישט ברענגט צו מצוות אזוי ווי מקוה, ווייל א טהור'ער מענטש האט א תשוקה צום רבונו של עולם. את,בא
מעשיות פון מקוה
א סלאנימער חסיד אין א מתנגד'ישע שטאט האט נישט געוואלט עסן כשר'ע פלייש, ווייל ער האט געשפירט א שלעכטן ריח פון א שוחט וואס האט זיך נישט טובל געווען; אלץ וואס מ'טוט בטהרה, זאגט דער משגיח, איז א גאנץ אנדער מציאות. א לעכוויטשער חסיד אין מאסקווע, וואו ס'איז נישט געווען קיין מקוה, האט זיך טובל געווען אין א טייך פאר מענטשן וואס זענען געזעסן ביים ברעג, און רבי מרדכי פון לעכוויטש איז אים אנטקעגן געגאנגען און אים געדאנקט אז ער האט אראפגענומען א קטרוג.
רבי יצחק אלחנן איז געגאנגען אין מקוה ביי א שווערע קשיא. רבי יוסף חיים זאנענפעלד האט געזאגט פאר רבי איסר זלמן מלצר אז אויב א מקוה מאכט פון א גוי א איד, מאכט זי זיכער פון א איד א בעסערן איד, און רבי איסר זלמן האט אנגעהויבן גיין.
דער רבונו של עולם איז די מקוה
דער אריז"ל געפינט א רמז אויף טבילה אין לב טהור ברא לי אלקים, און דער של"ה זאגט אז ווער עס וויל אן התעוררות זאל זיך טובל'ן, אזוי ווי דער כהן גדול אום יום כיפור. דער רבונו של עולם האט גערייניגט די וועלט מיט די וואסער פונעם מבול, און ער אליין איז די מקוה, מקור מים חיים, דער היפוך פון כרת. דער משגיח שליסט מיט א ברכה אז די ווארעמקייט פון סוכות זאל זיך ציען דורך דער מקוה, און מ'זאל לערנען און דאווענען בטהרה. בב,בג,בד
מראי מקומות
תורה
- א Bereishis 8:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:19
- ב Bereishis 8:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:19
- ח Bereishis 6:5-7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:04
- ט Bereishis 8:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:04
- מ Bereishis 23:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:29
- ר Bamidbar 31:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:51
- ת Devarim 4:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 37:28
- אד Bereishis 1:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:22
- אה Devarim 30:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:20
- או Bereishis 7:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:22
- אח Bereishis 32:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:50
- אט Bereishis 33:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:50
- אי Bereishis 6:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 48:03
- אס Shemos 17:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 52:27
נביאים
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
- ג לכאורה Eruvin 18b 2:42 מפתח
- ז לכאורה Pesachim 4b מפתח אינעם אויסשרייב: 5:32
- י Sanhedrin 17a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:15
- כ לכאורה Rosh Hashanah 10b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:05
- פ לכאורה Shabbos 33b מפתח אינעם אויסשרייב: 23:12
- ק לכאורה Chagigah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 32:51
- אק Berachos 22a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:34
- אש לכאורה Shabbos 87a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:40
- בא לכאורה Berachos 18b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:07
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
- ע Sefer HaZechus (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:12
- אכ לכאורה Yalkut Reuveni, Parshas Noach מפתח אינעם אויסשרייב: 48:03
- אצ Reishis Chochmah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 58:24
- אר לכאורה Mesilas Yesharim ch. 18 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:34
- בג Shelah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:40
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:11 דער עורב, וואס איז א נעמער, וואלט צוריקגעקומען צו נח כל זמן די פרנסה איז נאך ביטער, אבער די יונה, וואס איז א געבער, וואלט מער נישט צוריקגעקומען ווי נאר זי קען האבן עפעס א פרנסה.
- 12:40 מען איז ממתיק דעם דין בשרשו: נח'ס קרבן איז צוגעקומען צום שורש פון דער בריאה, וואו די זעלבע סברא וואס האט מחייב געווען דעם מבול איז מחייב אז ס'זאל מער נישט זיין קיין מבול.
- 22:18 די פיר אופנים פון ביעור חמץ זענען כנגד די פיר יסודות וואס קומען פון די פיר אותיות פון שם הוי"ה; אש איז דער שורש פון זיי אלע, און רבי יהודה, וואס איז פארבונדן מיט יהודה און מיט אש, האלט אז אין ביעור חמץ אלא שריפה.
- 35:16 די מקוה איז א שטיקל שמים אויף דער וועלט: שמים איז אש און מים, און אין דעם וואסער פון דער מקוה איז דא דער יסוד האש, ממילא ווער עס גייט אריין איז אין א מקום וואו רע עקזיסטירט נישט.
- 42:40 אזוי ווי אן embassy וואו די מלוכה טאר נישט אריינקומען, אזוי זענען די מקוה, די סוכה און די תיבה פון נח מקומות פון הימל וואו די גזירות פון עולם הזה זענען נישט חל.
- 1:00:34 הגם די תקנה פון עזרא איז בטל געווארן, טוט דער וואס האט ליב דעם רבונו של עולם מער ווי דער חיוב, אזוי ווי דער מסילת ישרים ערקלערט די מדת החסידות.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:48 פארוואס שרייבט די תורה אנדערש די שליחות פונעם עורב און פון דער יונה?
תירוץ: 1:11 ווייל דער עורב איז א נעמער וואס וואלט צוריקגעקומען ביז די ערד איז טרוקן, און די יונה איז א געבער וואס וואלט אויפגעהערט צוריקצוקומען ווי נאר זי געפינט עפעס פרנסה, ממילא קען מען פון יעדן וויסן נאר איין זאך.
-
קשיא: 11:32 וויאזוי קען די זעלבע סברא, דער יצר הרע פונעם מענטש, מחייב זיין סיי דעם מבול און סיי אז ס'זאל מער נישט זיין קיין מבול?
תירוץ: 12:04 נח'ס קרבן האט געמאכט א נחת רוח וואס איז צוגעקומען צום שורש פון דער בריאה, און ביים שורש ווערט די זעלבע סברא פון דין א סברא פון חסד.
-
קשיא: 15:15 פארוואס ווען כל הסנהדרין זענען מחייב איז ער פטור?
תירוץ: 16:35 ווען אלע זאגן גלייך איז א סימן אז די חכמים זענען צוגעקומען צום שורש פון תורה איידער זי טיילט זיך אויף אין צינורות, און דארט קען מען א סברא פון חייב מהפך זיין צו זכאי.
-
קשיא: 6:31 פארוואס גיט רבי יהודה סימנים אויף די מכות אין דער הגדה?
תירוץ: 30:55 לשיטתו, וואס ער האלט אז מ'איז מבער חמץ נאר דורך שריפה, פונעם שורש, וויל ער אויך ביי די מכות צוקומען צום שורש, וואו מ'איז ממתיק דעם דין און ממשיך רפואה פאר אידן.
-
קשיא: 34:17 אויב די מקוה אין הימל איז פייער, פארוואס איז אונזער מקוה וואסער?
תירוץ: 34:35 מענטשן וואלטן נישט געקענט בלייבן לעבן פון זיך טובל זיין אין פייער, דערפאר האט דער רבונו של עולם בחסד צוזאמגעשטעלט פייער מיט וואסער; אין דעם וואסער פון דער מקוה איז דא דער יסוד האש, און דאס איז וואס מטהר'ט.
-
קשיא: 1:01:10 פארוואס גיין אין מקוה אויב די תקנה פון עזרא איז בטל געווארן און מ'איז נישט מחויב?
תירוץ: 1:01:46 דער וואס האט ליב דעם רבונו של עולם בלייבט נישט שטיין ביים חיוב; אזוי ווי א זון וואס האט ליב דעם טאטן און טוט אויף א רמז, טוט ער וואס מאכט א נחת רוח פארן רבונו של עולם, און דער רבונו של עולם האט ליב טהרה.
מעשיות
-
1:11:24 דער סלאנימער חסיד וואס האט נישט געוואלט עסן דאס פלייש
א סלאנימער חסיד איז געקומען אין א מתנגד'ישע שטאט און מ'האט אים געגעבן פלייש, אבער ער האט נישט געגעסן. ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געזאגט אז ער האט זיך ביי זיין רבי'ן געלערנט צו שפירן: דאס פלייש איז כשר, אבער עס גייט דערפון א שלעכטער ריח פון א שוחט וואס האט געשחט'ן ווען ער האט געדארפט גיין אין מקוה און האט זיך נישט טובל געווען.
אין דער מעשה: רבי מרדכי לעכאוויטשער, דער סלאנימער רבי
-
1:12:42 דער לעכוויטשער חסיד אין מאסקווע
א תלמיד פון רבי מרדכי פון לעכוויטש, א גרויסער סוחר, איז געפארן קיין מאסקווע, וואו אונטערן צאר האבן אידן נישט געטארט וואוינען, מיט א רשות אויף עטליכע טעג. ווייל דארט איז נישט געווען קיין מקוה, איז ער געגאנגען צו א קליין טייכל וואו מענטשן זענען געזעסן אויף בענק פון ביידע זייטן, און מיט מסירות נפש האט ער זיך אויסגעטון און זיך טובל געווען. ווען ער איז צוריקגעקומען איז רבי מרדכי אים אנטקעגן געגאנגען און אים געזאגט יישר כח, ווייל ער האט אראפגענומען א קטרוג אז זיינע חסידים זענען נישט מוסר נפש אויף מקוה.
אין דער מעשה: רבי מרדכי לעכאוויטשער
-
1:14:18 רבי יצחק אלחנן ביי א שווערע קשיא
דער משגיח האט געהערט דורך א קייט פון מענטשן, פונעם סעקרעטאר פון רבי יצחק אלחנן, אז ווען רבי יצחק אלחנן האט געהאט א שווערע זאך אין פסק אדער אין גמרא וואס ער האט נישט געקענט לייזן, איז ער געגאנגען אין מקוה, אפשר מיט אביסל מער טהרה וועט ער עס פארשטיין.
אין דער מעשה: רבי יצחק אלחנן ספעקטאר
-
1:14:50 רבי יוסף חיים זאנענפעלד'ס תשובה
רבי איסר זלמן מלצר, דער שווער פון רבי אהרן קאטלער, האט געפרעגט רבי יוסף חיים זאנענפעלד, וואס איז געגאנגען זייער אפט אין מקוה, אמאל אפילו אינמיטן טאג, פארוואס א גרויסער תלמיד חכם דארף עס. האט ער געענטפערט אז א גר ווערט א איד דורך דער מקוה; אויב מקוה קען מאכן פון א גוי א איד, קען זי זיכער מאכן פון א איד א בעסערן איד. ווען רבי איסר זלמן האט דאס געהערט, האט ער אנגעהויבן גיין אין מקוה.
אין דער מעשה: רבי יוסף חיים זאנענפעלד, ר' איסר זלמן מעלצער, ר' אהרן קאטלער
געדאנקען
- 3:27 דער חילוק אין לשון פון די צוויי שליחות קומט פון די טבעים פון די פויגלען: דער עורב, א נעמער, וואלט צוריקגעקומען צו נח ביז די ערד איז אינגאנצן טרוקן, ממילא ווייזט זיין קומען נאר אויף יבשת המים; די יונה, א געבער, וואלט אויפגעהערט צוריקצוקומען ווי נאר זי געפינט עפעס צו עסן, אפילו ביטער, ממילא קען מען פון איר נאר וויסן הקלו המים.
- 11:41 דער זעלבער פסוק, כי יצר לב האדם רע, שטייט סיי ווי די סיבה פאר דעם מבול און סיי ווי די סיבה אז ס'וועט מער נישט זיין קיין מבול, ווייל נח'ס קרבן איז צוגעקומען צום שורש וואו א סברא פון דין ווערט א סברא פון חסד, אזוי ווי ווען מ'פארטיפט זיך אין א סוגיא ווערט די זעלבע סברא פון חייב צו פטור.
- 16:12 ווען כולם מחייבין איז ער פטור, ווייל די חכמים, וואס זעען געווענליך די תורה לויט דעם צינור פון זייער נשמה, ווען אלע זאגן גלייך איז א סימן אז זיי זענען צוגעקומען צום שורש פון תורה וואו עס איז נאך ווייס און פשוט, און דארט קען מען אפילו א סברא פון חייב מהפך זיין צו זכאי.
- 27:38 רבי יהודה'ס שיטה אז אין ביעור חמץ אלא שריפה קומט פון זיין שורש ווי א גלגול פון יהודה, דער יו"ד פון שם הוי"ה און דער יסוד האש: ער וויל ארויסרייסן דעם רע מיטן שורש, און דערפאר גיט ער סימנים אויף די מכות, כדי צוצוקומען צום שורש און ממשיך צו זיין רפואה פאר אידן.
- 37:11 די מ' סאה פון דער מקוה זענען שם הוי"ה: פיר אותיות בפשטות און צען אותיות במילואו, אזוי ווי דער רשות היחיד פון שבת וואס איז פיר ברייט און צען הויך, ממילא ווער עס טובל'ט זיך גייט אריין אינעם שם אליין.
- 44:12 אין וואסער הערט אויף די נשימה, און דער משגיח פארבינדט עס מיטן פסוק כל אשר נשמת רוח חיים באפיו ביים מבול: אין דער מקוה ווערט דאס גשמיות'דיגע לעבן פון א מענטש בטל, און ער קומט ארויס ווי א תחיית המתים, א נייער מענטש.
- 46:00 די תיבה פון נח, די סוכה און די מקוה ווערן אלע געבויט פון הלכות, און הלכות זענען שמות הקדושים; דערפאר זענען די מאסן פון דער תיבה לויט שם הוי"ה, און המן'ס עץ פון דער תיבה האט מקיים געווען מלחמה לה' בעמלק.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 40:36 דער משגיח זאגט אז ווען א איד וויל אויף זיך ממשיך זיין עפעס גוטס, איז די עצה אין ספרים ער זאל אריינגיין אין א מקוה.
- 58:24 דער משגיח זאגט אז ס'איז נישט גענוג אריינצוגיין אין וואסער; מ'מוז מכוון זיין צו ביטול, זיך אינגאנצן מבטל זיין צום רבונו של עולם.
- 1:10:32 דער משגיח זאגט אז דער וואס וויל באמת טון דעם רצון פון רבונו של עולם וועט נישט דאווענען און נישט לערנען גמרא אויב ער איז געווארן טמא, ביז ער גייט זיך טובל זיין.
- 1:18:03 דער משגיח זאגט אז די נאנטקייט פון סוכות דארף מען ממשיך זיין דורכן יאר מיט מקוה, כדי מ'זאל לערנען און דאווענען בטהרה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען בניהו בן יהוידע, דער בעל התניא, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער הייליגער של"ה, דער חידושי הרי"ם, דער מלאך גבריאל, המן, יהודה, יעקב אבינו, משה רבינו, נח, עזרא הסופר, עשו, ר' אהרן קאטלער, ר' איסר זלמן מעלצער, רב האי גאון, רבי אהרן קארלינער, רבי יהודה בר אילעאי, רבי יוסף חיים זאנענפעלד, רבי יצחק אלחנן ספעקטאר, רבי מרדכי לעכאוויטשער, רבינו בחיי, רבינו חננאל, רש"י, שרה אמנו
ערכים ארבע יסודות, ביעור חמץ, המתקת הדינים, טבילה, מקוה, נהר דינור, נחת רוח, עלמא דאתגליא, עלמא דאתכסיא, קטרוג, רבונו של עולם, רשות היחיד, שם הוי"ה, תיבה