תשנ"ו - שפע אור המגילה יורד כדי להחיות בן מלך
קאטאלאג: זמנים סעודת שושן פורים נומ׳ 7 פאקעט גייד ז׳ 25 תשנ"ו (1995–96) אידיש 31 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער גרויסער אור פון דער מגילה איז אראפגעקומען אין די נידריגסטע ערטער, אזוי ווי דער משל פונעם בעל התניא פון דעם אבן טוב וואס מ'האט אויסגעגאסן כדי צו דערהאלטן דעם קראנקן בן מלך, כדי צו געבן אידן א תקוה אין א צייט פון הסתר.
דער משגיח רעדט פארוואס רב איז נישט געפעלן געווארן א מענטש וואס האט געזייט פלאקס אום פורים. פשתן, ערקלערט דער פרי צדיק, וואקסט יעדעס שטיקל באזונדער און איז א ענין פון פירוד; דאס איז געווען קין'ס קרבן, בשעת פורים איז א צייט פון כינוס פון אלע אידן. ער שטעלט אנטקעגן יעקבס הויזגעזינד, וואס הייסט "נפש" אין לשון יחיד, מיט עשו'ס "נפשות", און ערקלערט לויטן בעל התניא אז דער פירוד איז נאר פון די גופים. דערנאך פרעגט ער פארוואס די מגילה, וואס איז פארשריבן אין די דברי הימים פון פרס, האט נישט געברענגט קיין חושך ווי דער תרגום פון דער תורה אויף יווניש. ער דערציילט ווי דער מגיד איז קראנק געווארן ווען ער האט געזען כתבים פון זיינע תורות אויף דער ערד, און ווי דער משל פונעם בעל התניא פון אן אבן טוב וואס מ'האט אויסגעגאסן אויף א קראנקן בן מלך האט אים געבראכט צו ווערן געזונט. אזוי אויך, ענדיגט דער משגיח, איז דער אור פון דער מגילה אראפגעגאנגען אין די נידריגסטע ערטער כדי צו דערהאלטן דעם בן מלך, און ברענגט תקוה אין יעדן דור.
ענינים: מגילת אסתר · אהבת ישראל און אחדות · דער בעל שם טוב און זיינע תלמידים
סדר השיעור
-
0:00 פלאקס אום פורים און דער ענין פון פירוד
דער משגיח פרעגט פארוואס רב איז נישט געפעלן געווארן א מענטש וואס האט געזייט פלאקס אום פורים. ער ברענגט דעם מדרש אז קין'ס קרבן איז געווען פשתן, און דעם פרי צדיק אז פשתן איז א ענין פון פירוד, דער היפך פון פורים וואס איז א צייט פון כינוס פון אלע אידן, און ער ווייזט אן אז פשתן האט מען גענוצט נאר אין בית המקדש.
-
16:32 אחדות פון נשמות, און די מגילה אין די פערסישע כראניקעס
דער משגיח ברענגט רש"י וואס שטעלט אנטקעגן יעקבס "נפש" מיט עשו'ס "נפשות", דאס צוזאמענקומען פון משפחות אום פורים, און דעם בעל התניא אז דער פירוד איז נאר ביי די גופים. דערנאך שטעלט ער אנטקעגן דעם חושך נאכן תרגום פון דער תורה אויף יווניש מיט דער מגילה וואס איז פארשריבן אין די דברי הימים פון פרס, ברענגט דעם אבן עזרא, און זאגט אז די העכסטע קדושה איז אראפגעגאנגען אין די נידריגסטע ערטער.
-
20:09 דער משל פונעם בעל התניא פון דעם קראנקן בן מלך מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי דער מגיד איז נישט געפעלן געווארן ווען ער האט געזען כתבים פון זיינע תורות ארומוואלגערן זיך אויף דער ערד, און ער איז קראנק געווארן, און ווי דער בעל התניא האט געענטפערט מיט א משל פון א מלך וואס האט צום סוף דערלויבט דעם דאקטער צו צוריבן דעם גאנצן אבן טוב פון זיין כתר און אים אויסגיסן אויפן בן מלך. דער בעל התניא האט עס געטייטשט אויף די הויכע דברי תורה וואס מ'דארף אויסגיסן כדי צו דערהאלטן כלל ישראל.
-
24:30 דער אור פון דער מגילה אויסגעגאסן אין נידריגע ערטער שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער מגיד איז געזונט געווארן דורך דער המלצה, און ער טייטשט עס אויף דער מגילה: איר אור, וואס דער חתם סופר רופט גרעסער ווי דער אור פון תורת משה, איז אראפגעגאנגען אין דער סעודה פון אחשורוש און אין די דברי הימים פון פרס, אזוי ווי אסתר, די נשמה פון כלל ישראל, איז געווען פארבארגן אין זיין פאלאץ. אנשטאט א חושך האט עס געברענגט "אורה ושמחה", און דער משגיח רופט אז מ'זאל שעפן דערפון תקוה, בטחון און אמונה, און דאנקען דעם רבונו של עולם.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פלאקס אום פורים און דער ענין פון פירוד
דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אין מגילה ה: וועגן א מענטש וואס האט געזייט פלאקס אום פורים, און רב איז דאס נישט געפעלן געווארן. ער פרעגט, פארוואס זשע דוקא פלאקס? ער ברענגט דעם מדרש אז קין'ס קרבן איז געווען פשתן, און הבל האט געברענגט פון די בעסטע שאף, און דערפאר איז שעטנז אסור, מ'זאל נישט צומישן די צוויי קרבנות. א,ב
דער פרי צדיק ערקלערט אז פשתן איז א ענין פון פירוד. אין לשון הקודש הייסט עס "בד", ווייל יעדעס שטיקל וואקסט "בד בבד", באזונדער, נישט ווי אנדערע געוויקסן וואס וואקסן צוזאמען געקנוילט. ס'איז דער היפך פון אהבה, דערפאר האט עס געהאט א שייכות מיט קין. ג
פורים, פון דער אנדערער זייט, איז א צייט פון כינוס, "לך כנוס את כל היהודים" (אסתר ד, טז), און פון פורים נעמט מען כינוס אויפן גאנצן יאר; מרדכי האט צוזאמענגעבונדן אלע אידן ווייל אלע זענען ביי אים געווען גלייך. ממילא איז רב מער ווי אלעס נישט געפעלן געווארן פלאקס זייען אום פורים. אין בית המקדש האט מען גענוצט פשתן ביי די בגדי כהונה, וואו מ'האט עס געהויבן צו קדושה, אבער בדרך כלל איז עס א לשון פון פירוד. ד
אחדות פון נשמות, און די מגילה אין די דברי הימים פון פרס
דער משגיח ברענגט רש"י אין חומש אז ביי יעקב שטייט "שבעים נפש", לשון יחיד, און ביי עשו "נפשות", לשון רבים. אום פורים שטייט "משפחה ומשפחה" (אסתר ט, כח), מ'קומט זיך צוזאמען מיט דער משפחה און מ'עסט נישט די סעודה אליין. ווי דער בעל התניא זאגט, איז דער פירוד נאר מצד די גופים; ביי וועמען די נשמה איז דער עיקר, איז דא אחדות, און ער קען האבן אהבת ישראל. ה,ו,ח
דערנאך ברענגט ער א סתירה. ווען מ'האט איבערגעזעצט די תורה אויף יווניש ביי תלמי המלך, איז געקומען א חושך אויף דריי טעג. די מגילה אבער איז פארשריבן געווארן אויף ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס (אסתר י, ב), און לויטן אבן עזרא שטייט דערפאר נישט קיין שם השם אין דער מגילה. דער קדושת לוי און דער בעל התניא אין תורה אור זאגן אז די העכסטע קדושה, וואס אפילו ביי מתן תורה איז נישט געווען, איז אראפגעגאנגען אין די נידריגסטע ערטער, ביי דער סעודה פון אחשורוש. ט,י,כ,ל,מ
דער משל פונעם בעל התניא פון דעם קראנקן בן מלך
דער משגיח דערציילט אז דער מגיד האט געזען כתבים פון זיינע תורות ארומוואלגערן זיך אויף דער ערד, און עס איז אים נישט געפעלן געווארן, ס'איז א בזיון פון קדושה; יענע צייט איז ער קראנק געווארן. האט דער בעל התניא געזאגט א משל. א בן מלך איז קראנק געווארן, און די דאקטוירים האבן געזאגט אז נאר דער אבן טוב אויבן אויפן כתר פונעם מלך קען אים היילן. דער מלך האט נישט געוואלט ביז קיין שום רפואה האט נישט געהאלפן; דעמאלט האט דער בן מלך שוין נישט געוואוסט וואס טוט זיך מיט אים און נישט געקענט שלינגען, האט מען צוריבן דעם גאנצן אבן טוב, צומישט מיט וואסער און אים אויסגעגאסן אויפן פנים. עפעס איז אריין אין מויל, און ער איז געזונט געווארן.
דער אור פון דער מגילה אויסגעגאסן אין נידריגע ערטער
דער משגיח זאגט אז דער דור איז געווען נידעריג און האט געדארפט א גרויסע ישועה. דער מגיד איז זייער געפעלן געווארן די המלצה, ער האט מסכים געווען און איז געזונט געווארן, און געזאגט אז דער בעל התניא האט ממתיק געווען די דינים. אזוי אויך אין א צייט פון הסתר, וואס די גמרא אין חולין געפינט אנגעדייט אין אסתרס נאמען, האט די מגילה אראפגעברענגט א אור וואס דער חתם סופר זאגט איז גרעסער ווי דער אור פון תורת משה. ער איז אראפגעגאנגען אין דער סעודה פון אחשורוש און דעם סקאנדאל מיט ושתי, און אין די דברי הימים פון פרס; אן דעם, ווי די גמרא אין מגילה ז. זאגט, וואלטן די חכמים די מגילה נישט פארשריבן. ס,ע
וואס עס האט פאסירט מיט אסתר האט פאסירט מיט דער מגילה. אסתר, די נשמה פון כלל ישראל, איז פארבלאנדזשעט געווארן אין אחשורוש'ס פאלאץ, און דער אור התורה איז אראפגעגאנגען אין א מגילה וואו דער שם השם ווערט אפילו נישט דערמאנט, אלץ צוליב דעם בן מלך. אנשטאט א חושך איז געווען "ליהודים היתה אורה ושמחה" (אסתר ח, טז). דער משגיח זאגט אז א דור ווי היינט דארף שעפן דערפון תקוה, בטחון און אמונה, ווי מ'זאגט אין שושנת יעקב, און דאנקען דעם רבונו של עולם וואס ער שיקט אזעלכע אורות צו אזעלכע נידריגע ערטער. פ,צ
מראי מקומות
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 14:51 פשתן איז א סימן פון פירוד, ווייל יעדעס שטיקל וואקסט באזונדער, דערפאר איז רב מער נישט געפעלן געווארן אז מ'זייט עס אום פורים, א טאג פון כינוס פון אלע אידן.
- 17:53 ביי די גופים איז דא פירוד, אבער ביי די נשמות איז דא אחדות, דערפאר קען א מענטש ביי וועמען די נשמה איז דער עיקר באמת האבן אהבת ישראל.
- 18:27 נישט אזוי ווי דער תרגום פון דער תורה אויף יווניש, וואס האט געברענגט א חושך, האט די מגילה, וואס איז פארשריבן געווארן אין די דברי הימים פון פרס, געברענגט א גרויסן אור.
- 22:52 אזוי ווי דער בן מלך וואס מ'האט נאר געקענט ראטעווען דורך אויסגיסן דעם גאנצן אבן טוב, אזוי דארף מען אויסגיסן די העכסטע דברי תורה כדי צו דערהאלטן א זייער נידריגן דור, אפילו אויב א טייל פאלט אויף די גאסן.
- 26:26 וואס עס האט פאסירט מיט אסתר, די נשמה פון כלל ישראל וואס איז געווען פארבארגן אין אחשורוש'ס פאלאץ, האט פאסירט מיט דעם אור התורה אין דער מגילה, וואס איז אראפגעגאנגען אזוי נידעריג אז דער שם השם ווערט אפילו נישט דערמאנט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 12:52 פארוואס איז רב מער נישט געפעלן געווארן פלאקס זייען אום פורים ווי אן אנדער ארבעט?
תירוץ: 15:07 ווייל פשתן איז א ענין פון פירוד, יעדעס שטיקל וואקסט באזונדער, און פורים איז א צייט ווען אלע אידן קומען זיך צוזאמען.
-
קשיא: 19:09 דער תרגום פון דער תורה אויף יווניש האט געברענגט א חושך; פארוואס האט די מגילה, וואס איז פארשריבן אין די דברי הימים פון פרס, נישט געטון דאס זעלבע?
תירוץ: 27:18 איר אור איז אויסגעגאסן געווארן אין נידריגע ערטער בכוונה, כדי צו דערהאלטן דעם בן מלך, דערפאר האט עס אנשטאט א חושך געברענגט "אורה ושמחה" פאר אידן.
מעשיות
-
20:41 דעם מגידס קרענק און דער אבן טוב פארן בן מלך
דער מגיד האט געזען אז כתבים וואס מ'האט איבערגעשריבן זיינע תורות וואלגערן זיך ארום אויף דער ערד, און עס איז אים נישט געפעלן געווארן, ס'איז א בזיון פון קדושה; יענע צייט איז ער קראנק געווארן. דער בעל התניא האט געזאגט א משל: א בן מלך איז קראנק געווארן, און די דאקטוירים האבן געזאגט אז נאר אן אבן טוב וואס איז אויבן אויף דעם מלכס כתר קען אים היילן. דער מלך האט נישט געוואלט אפרייבן אפילו א שטיקל ביז אלע אנדערע רפואות האבן נישט געהאלפן, און דעמאלט איז דער בן מלך שוין געלעגן און נישט געוואוסט וואס טוט זיך מיט אים, און האט נישט געקענט שלינגען, האט מען געמוזט צוריבן דעם גאנצן אבן טוב, צומישן מיט וואסער און אים אויסגיסן אויפן פנים; עפעס איז אריין אין מויל און ער איז געזונט געווארן. דער בעל התניא האט מסביר געווען אז דער אבן טוב פונעם רבונו של עולם זענען די דברי תורה, און די הויכע פארדעקטע תורות דארף מען אויסגיסן, אפילו א טייל פאלט אויף די גאסן, כדי צו דערהאלטן דעם בן מלך. דער מגיד איז זייער געפעלן געווארן די המלצה, ער האט מסכים געווען און איז געזונט געווארן, און ער האט געזאגט אז דער בעל התניא האט ממתיק געווען די דינים, און אים צוגעזאגט גרויסע זאכן.
אין דער מעשה: דער מעזריטשער מגיד, דער בעל התניא
געדאנקען
- 14:23 פשתן, וואס הייסט אין לשון הקודש "בד" ווייל יעדעס שטיקל וואקסט "בד בבד", באזונדער, איז א ענין פון פירוד; דערפאר האט רב פיינט געהאט מ'זאל עס זייען אום פורים, דער טאג פון כינוס, און דערפאר האט מען עס גענוצט פאר קדושה נאר אין בית המקדש.
- 18:43 דאס וואס די מגילה איז אראפגעגאנגען אין די דברי הימים פון פרס איז דער היפך פונעם תרגום פון דער תורה אויף יווניש: וואס דארט האט געברענגט א חושך, האט דא געברענגט "אורה ושמחה" פאר אידן.
- 23:28 דער משל פונעם בעל התניא פון דעם אבן טוב וואס מ'האט אויסגעגאסן אויפן קראנקן בן מלך ערקלערט פארוואס מ'האט פארשפרייט די העכסטע תורה וואס איז ביז יעצט געווען פארדעקט, כאטש עס קען צוקומען צו א בזיון: עפעס דערפון וועט אנקומען צום בן מלך און אים דערהאלטן.
- 25:06 דער משגיח טייטשט דעם זעלבן משל אויף דער מגילה: איר אור, גרעסער ווי ביי מתן תורה, איז אויסגעגאסן געווארן אין דער סעודה פון אחשורוש און אין די דברי הימים פון פרס, צוליב דעם בן מלך, כלל ישראל אין הסתר.
- 26:26 וואס עס האט פאסירט מיט אסתר האט פאסירט מיט דער מגילה: אזוי ווי אסתר, די נשמה פון כלל ישראל, איז פארבלאנדזשעט געווארן אין אחשורוש'ס פאלאץ, אזוי איז דער אור התורה אראפגעגאנגען אין א מגילה אן דעם שם השם.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחשורוש, אסתר המלכה, דער אבן עזרא, דער בעל התניא, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער מעזריטשער מגיד, הבל, ושתי, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, קין, רב, תלמי מלך גשור
ערכים אהבת ישראל, המתקת הדינים, הסתר פנים, עקבתא דמשיחא, פירוד, שעטנז